informacja dla lekarzy kierujących pacjentów na badania z

advertisement
INFORMACJA DLA LEKARZY KIERUJĄCYCH PACJENTÓW
NA BADANIA Z ZASTOSOWANIEM
PODANIA ŚRODKÓW KONTRASTOWYCH
W Pracowni tomografii komputerowej (TK) i angiografii, wykonywane są w przewaŜającej
większości badania z podaniem środków kontrastowych, po podaniu których moŜe wystąpić
nefropatia pokontrastowa. Zabiegami, po których najczęściej obserwowano nefropatię
pokontrastową, są angiografia i/lub angioplastyka wieńcowa oraz tomografia komputerowa.
Jodowe środki kontrastowe stosowane w badaniach TK uwaŜane są za jedne z najlepiej
tolerowanych preparatów stosowanych w medycynie. Niemniej jednak u niektórych
pacjentów wywołują działania niepoŜądane. Skutki uboczne są bardziej zaznaczone przy
uŜyciu jonowych środków kontrastowych(Uropolinum, Urografin). Mniejszą toksycznością
charakteryzują się niejonowe, niskoosmolarne monomer(Ultravist, Omnipaque, Iomeron) oraz
dimery jonowe (HExabrid) i niejonowe (Isovist, Visipaque).
Reakcje uczuleniowe najczęściej pojawiają się w ciągu pierwszych 20 minut od podania środka
cieniującego (rzadko po 24-48 godzinach).
Klasyfikacja powikłań po donaczyniowym podaniu wodnych jodowych środków
cieniujących:
Lekkie
Umiarkowane
CięŜkie
Nudności
Omdlenie
Drgawki
Wymioty
CięŜkie wymioty
Obrzęk płuc
Pokrzywka
Rozległa pokrzywka
Wstrząs
Świąd skóry
Obrzęk twarzy
Zatrzymanie oddechu
Chrypka
Obrzęk krtani
Zatrzymanie krąŜenia
Kaszel
Skurcz oskrzeli
Kichanie
Obfite pocenie się
Uczucie ciepła
PodwyŜszone ryzyko pojawienia się reakcji alergicznych występuje w przypadkach:
powikłania po poprzednim podaniu środka cieniującego,
alergia,
astma,
paraproteinemia (szpiczak, choroba Waldenstroma),
niewydolność układu krąŜenia i układu oddechowego,
niewydolność nerek (stęŜenie kreatyniny w surowicy krwi > 2 mg%,
niewydolność wątroby,
wiek powyŜej 65 lat,
dzieci do lat 10, zwłaszcza w okresie noworodkowym, niemowlęcym
i wczesnodziecięcym.
U tych chorych powinno podawać się niejonowe środki kontrastowe.
Szczególnej rozwagi wymaga podawanie jodowych środków kontrastowych u:
chorych z wolem,
guzem chromochłonym,
anemią sierpowatą.
W celu minimalizacji zagroŜenia CIN (nefropatii pokontrastowej) zostały opracowane przez
Międzynarodowy Zespół Ekspertów ds.CIN praktyczne zalecenia dotyczące postępowania
z pacjentem, u którego planowane jest wykonanie badania z podaniem jodowego środka
kontrastowego.
WYTYCZNE MIĘDZYNARODOWEGO ZESPOŁU EKSPERTÓW
DS. CIN (nefropatii pokontrastowej) :
1. KaŜdy pacjent kwalifikowany do badania TK z podaniem środka kontrastowego powinien
być oceniony przez lekarza kierującego pod kątem ryzyka wystąpienia nefropatii
pokontrastowej.
2. Wywiad lekarski danego pacjenta powinien uwzględniać takŜe dane dotyczące obecnej
i przeszłej historii choroby (nadciśnienie, choroby nerek, dyslipidemia, hiperuricemia,
cukrzyca, niewydolność serca, szpiczak, leczenie lekami nefrotoksycznymi).
3. KaŜdy pacjent otrzymujący środek kontrastowy powinien mieć normowolemię.
4. Czynność nerek jest określana na podstawie wartości stęŜenia kreatyniny w surowicy lub
lepiej GFR.
5. KaŜdy pacjent bezpośrednio przed i po podaniu środka powinien być odpowiednio
nawodniony – 1 litr płynów przed badaniem i 1 litr płynów po badaniu (objętość płynów
powinna pokrywać straty wody przez skórę i zapewnić prawidłową diurezę, tj. ok. 2 litrów
moczu na dobę).
6. U pacjentów z zastoinową niewydolności serca naleŜy zachować ostroŜność w podawaniu
płynów.
7. Zaleca się jednocześnie unikanie leków nefrotoksycznych (np. NLPZ, antybiotyki) przed
planowanym badaniem.
8. Przy zastosowaniu blokerów ACEI (np. Prestarium) lub blokerów AT1 (np. Xartan)
wskazane jest nawodnienie pacjenta (do 3 l płynu na dobę), przed, w dniu i po badaniu,
w celu uniknięcia nefropatii.
9. W przypadku trudności z kwalifikacją do badania TK z kontrastem u pacjenta z chorobą
nerek, wskazana jest konsultacja z lekarzem nefrologiem (np. w ramach Stacji Dializ HandProd w Świdnicy – lek. Ewa .Trafidło, tel. 074 853 60 18, tel. kom. 0509 275 079).
10. Względnym przeciwwskazaniem jest zastosowanie środka kontrastowego u chorych
z paraproteinemiami.
11. Zaleca się, jeŜeli jest to moŜliwe, zachowanie odstępu czasowego - co najmniej 48 godz.
pomiędzy badaniami wymagającymi uŜycia środka cieniującego.
12. U wszystkich pacjentów wysokiego ryzyka naleŜy oznaczyć stęŜenie kreatyniny nie
wcześniej niŜ 24 godziny i nie później niŜ 72 godziny po podaniu środka kontrastowego.
13. Pacjentów ambulatoryjnych naleŜy zachęcać aby w miarę moŜliwości w okresie do
12 godzin przed podaniem środka kontrastowego pili płyny w zaleconej przez lekarza ilości
Po badaniu zalecić przyjmowanie odpowiedniej ilości płynu, celem utrzymania właściwej
diurezy (szczegóły podano pkt 5).
14. U wszystkich pacjentów naleŜy pozostawić wenflon przez ok. 20 min od podania środka.
Metody nawadniania :
u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować płynów doustnie:
100 ml/ h 0,9 % NaCl - rozpocząć na 4 godziny przed badaniem i kontynuować 24 h po
podaniu środka kontrastowego
u pacjentów, którzy mogą pić:
500 ml wody lub napoju przed podaniem środka kontrastowego łącznie 2500ml
w pierwszej dobie.
Przygotowanie pacjentów z grupy duŜego ryzyka
(dawki naleŜy zmodyfikować u dzieci, pacjentów bardzo szczupłych i otyłych ):
(wg M. Prokop „Spiralna i wielorzędowa tomografia komputerowa”, przygotowanie pacjenta
i podawanie środków cieniujących)
1. Zastosowanie alternatywnych metod obrazowania (MR, USG)
2. Zastosowanie niejonowych, niskoosmolalnych środków cieniujących.
Leki
Czas podawania
Grupa leków
40-50 mg (metyl)prednizolonu
doustnie lub doŜylnie
12 oraz 2 godziny przed badaniem
Glikokortykosteroid
300 mg cymetydyny w 20-50 ml
roztworu soli fizjologicznej
doŜylnie
2 godziny przed badaniem
Bloker H2
50 mg difenhydraminydoŜylnie
dostęp doŜylny 18 G
bezpośrednio przed badaniem,
podczas badania
Bloker H1
−
−
−
dawka 50mg prednizolonu jest równowaŜna 250mg hydrokortyzonu lub 10 mg
deksametazonu,
Cymetydyna – zamiennie: 50mg ranitydyny (np. Zantac),
Difenhydramina – zamiennie: 2 mg klemastyny.
3. W przypadku pilnych badań TK u pacjentów, którzy podają w wywiadzie, Ŝe są uczuleni,
lekarz kierujący wspólnie z lekarzem radiologiem, podejmują decyzję o moŜliwości
i zasadności podania środka cieniującego, konkretnie dla danego przypadku, biorąc pod
uwagę wskazania Ŝyciowe.
4. U pacjenta nieprzytomnego nie podajemy środka kontrastowego.
Sposoby postępowania profilaktycznego u pacjentów z chorobami tarczycy :
Czynniki ryzyka: Choroba Gravesa, utajona nadczynność u pacjentów z autonomią
czynnościową tarczycy, rak brodawczakowaty lub pęcherzykowy tarczycy.
Badanie tomografii komputerowej w trybie planowym :
Leki
Dawka
Czas podawania
Nadchloran sodu
1 x 300 mg
1 dzień przed badaniem, kontynuacja przez 8 – 14 dni
Tiamazol
1 x 30 mg
1 dzień przed badaniem, kontynuacja przez 28 dni
Badanie tomografii komputerowej w trybie pilnym :
Leki
Dawka
Czas podawania
Nadchloran sodu
1 x 800 mg
Bezpośrednio przed badaniem , kontynuacja przez 28 dni
Tiamazol
1 x 30 mg
Bezpośrednio przed badaniem , kontynuacja przez 28 dni
Leczenie powinno być kontynuowane przez oznaczenie w surowicy poziomu wolnej T3 oraz
TSH.
Uwagi dodatkowe:
Wychwyt znaczników promieniotwórczych przez tarczycę jest obniŜony przez 2-6
tygodni albo dłuŜej po wstrzyknięciu u środka kontrastowego.
Próbki krwi i moczu naleŜy pobierać do badań laboratoryjnych nie wcześniej niŜ 24 h po
wstrzyknięciu środka kontrastowego, jeŜeli nie ma innych wskazań.
Jodowe środki cieniujące wchodzą w interakcje z lekami (Ca-blokery, neuroleptyki,
biguanidy, interleukina 2)
Kobiety nie powinny karmić piersią przez 5 dni od podania jodowego środka
kontrastowego.
DYREKTOR
Jacek Domejko
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards