Dlaczego Europa boi sie GMO

advertisement
GenCrop
“Połowę naszych genów mamy wspólnych
z bananem”
Robert May, 2001
Podobieństwo genetyczne
człowieka
96% do szympansów
50% do roślin
30% do bakterii
Inżynieria genetyczna nie tworzy
nowych genów. Umożliwia jedynie
rearanżację genów istniejących
Protesty przeciwko GMO w Polsce
Gazeta.pl, 21.08.2011 r.
Protest przed Pałacem
Prezydenckim w 2009 r.
Protesty przeciwko GMO w Europie
Protesty dotyczą żywności
modyfikowanej genetycznie
Protest Greenpeace
przed Parlamentem
Europejskim, 2008
2010
Protest przeciwko wprowadzeniu GM brokułu
przed Urzędem patentowym, 2011, Monachium
1978 – E. coli; insulina
GMO w medycynie, farmacji
czy badaniach nie budzi
kontrowersji
1994 – wprowadzenie GM tytoniu
we Francji rozpoczęło
debatę o zagrożeniach
Dlaczego Europa boi się GMO?
1
Czy Europa boi się GMO?
Opinie społeczne
Regulacje prawne
2
Co to jest GMO?
3
Jak otrzymuje się GMO?
4
Dlaczego tworzy się GMO?
5
Czy GMO jest niebezpieczne?
1. Czy Europa boi się GMO? - opinie
Wsparcie dla GMO (żywność) w Europie jest dwukrotnie niższe
niż dla innych biotechnologii
Procent [%]
80
Farmakogenomika
70
Terapia genowa
60
GMO w produkcji
żywności
50
40
30
20
10
0
USA
Europa Czechy Francja Holandia Grecja Niemcy
UK
Polska
Wsparcie dla GMO w Europie jest o połowę niższe niż w USA
Eurobarometer 2006 (próba 25 000 osób, po 1 000 z każdego państwa UE); Zhang et al. 2004
1. Czy Europa boi się GMO? - opinie
Ocena
Wsparcie dla GMO spadło
w latach 1996-2005
Procent [%]
2.0
Holandia
UK
Niemcy
Francja
Procent [%]
90
80
EUROPA
70
1.5
1.0
0.5
0.0
60
Moralnie nieakceptowana
Bezużyteczna
50
Ryzykowna
Powinna być zakazana
40
Technologia
GMO
jest
negatywnie postrzegana w
Europie. Uważana jest za
ryzykowną technikę, która
powinna być zakazana.
30
20
10
0
1996
1999
2002
2005
Eurobarometer 2006
1. Czy Europa boi się GMO? - prawo
EC 1829/2003 –
żywność GMO
EC 1830/2003 –
znakowanie GMO
EC 2001/18/EC –
uwolnienie do środowiska
Bazy GMO
w UE oraz
w Polsce
Ustawa o GMO
22.06.2001.
Dz.U. Nr 76, poz. 811
Rozporządzenia
Ministra Środowiska
z 2002 r. i 2004 r.
Ramowe stanowisko
Polski z 18.11.2008 r.
1. Czy Europa boi się GMO? - prawo
Zezwolenia na
użycie GMO w UE
Kukurydza -
25
Bawełna -
8
Rzepak -
3
Soja -
3
Ziemniak -
1
Burak cukrowy - 1
Mikroorganizmy - 2
Zakaz uprawy GMO w Europie na podstawie
prawa narodowego (http:ec.europa.eu/food, 2011)
Większość GMO
wprowadzonego do
obrotów handlowych w
Europie to zmodyfikowane
genetycznie rośliny
uprawne
1. Czy Europa boi się GMO? - prawo
GENET – sieć prowadząca krytyczną
debatę o GMO, zrzesza 41 organizacji
pozarządowych z 21 państw EU.
Skupia się na:
hodowli roślin i zwierząt,
produkcji żywności,
wpływie GMO na środowisko
i człowieka
OPINIE:
Problem GMO jest bezprzedmiotowy.
(HJ Jacobsen, sierpień 2011, TVP)
Nikt do tej pory nie udowodnił, że
GMO jest szkodliwe dla człowieka.
(K. Niemirowicz-Szczytt, 2012.02.08. PR 3)
Regiony wolne od GMO (2010)
GMO to ogromne zagrożenie.
Szkody jakie wywoła będą większe
niż wszystko z czym mieliśmy do tej
pory do czynienia.
(Z. Mirek, 2012.02.08., PR3)
Dlaczego Europa boi się GMO?
1
Czy Europa boi się GMO?
TAK - w Europie istnieją obawy
przed wprowadzeniem GMO do
produkcji żywności
2
Co to jest GMO?
Znaczenie skrótu “GMO”
Problemy z definicją
2. Co to jest GMO? - znaczenie skrótu
GMO – „Genetically Modified Organism” –
Organizm zmodyfikowany genetycznie
Deinonynchus
(przodek ptaków)
Wątrobowce
(pierwsze rośliny
lądowe )
Gil
(Photo by J. Chmiel)
Termin GMO jest mylący bowiem modyfikacja
genetyczna (zmienność) jest podstawą ewolucji.
W tym sensie wszystkie organizmy są
zmodyfikowane genetycznie.
Trawy
(najmłodsza grupa
roślin lądowych)
2. Co to jest GMO? - definicja
Organizmy, których geny
zostały celowo zmienione
przez człowieka
Organizmy, w których materiał
genetyczny został zmieniony w
sposób nie zachodzący w
warunkach naturalnych
(krzyżowanie, rekombinacja)
Ministerstwo Środowiska
Dyrektywa UE 2001/18/EC
WHO
Organizmy, które zawierają w
swoim genomie obce geny
(Biotechnolog.pl; STOP.GMO)
Food and safety,
EC
Eurobarometer 2006
Definicje są nieścisłe
Wikipedia (Polska)
Umożliwia to różną
interpretację przez
zwolenników oraz
przeciwników GMO
2. Co to jest GMO? – problemy z definicją
Celowa ingerencja w genom, może ona prowadzić do nieobliczalnych
skutków, naukowcy nie są w stanie kontrolować efektów modyfikacji
(Wiąckowski 2007)
Helianthus
annuus,
dziko rosnący
Helianthus
annuus,
forma
uprawna
Przodek kukurudzy Teosinte i Zea mays
(Allmystery.de)
Wszystkie udomowione gatunki zostały zmodyfikowane
przez człowieka i proces ten nie był kontrolowany
2. Co to jest GMO? – problemy z definicją
Materiał genetyczny został zmieniony
w
sposób
nie
zachodzący
w
warunkach naturalnych
(izba-ochrona.pl)
Brenda
GMO
H02B
MRS
Mutant clavicula
Wiele współczesnych odmian otrzymano
w sposób nie zachodzący w warunkach
naturalnych np. poprzez traktowanie
środkami chemicznymi nasion
2. Co to jest GMO? – problemy z definicją
GMO zawierają obce geny w genomie,
które nie mogłyby się przedostać w
wyniku procesów naturalnych
Gen
odporności
na
Festulolium (Lolium multiflorum
x Festuca pratensis) – od 1950 r.
Fusarium
Solanum pimpinellifolium
S. lycopersicum
Przepływ genów pomiędzy
różnymi gatunkami jest
zjawiskiem powszechnym
w przyrodzie i od wielu lat
wykorzystywanym w hodowli
Rośliny zaatakowane przez
Agrobactrium tumefaciens.
Fragment DNA bakterii jest
przenoszony do genomu
gospodarza
2. Co to jest GMO? – problemy z definicją
GMO jest znane wśród młodzieży akademickiej i licealnej, 92% słyszało
o GMO w prasie (34%) TV (24%), szkołach (24%), Internecie (18%)
Czym są organizmy zmodyfikowane
genetycznie?
5%
Czy GMO jest niebezpieczne?
Nie wiem
33%
46%
40%
Tak
38%
Nie
29%
9%
Każdy organizm, do którego wprowadzono
obce geny poprzez inżynierię genetyczną
Każdy organizm zawierający obce geny
Organizmy otrzymane w wyniku
wywoływania w nich mutacji
Nie wiem
Ponad połowa respondentów
nie wie czym jest GMO.
Respondenci nie wiedzą czy
GMO jest niebezpieczne
Ankiety wg pomysłu Piotra Kaczyńskiego i wykonane w ramach koła
naukowego „GENIUS”, 2009, grupa 508 osób
Dlaczego Europa boi się GMO?
1
Czy Europa boi się GMO?
TAK - w Europie istnieją obawy przed
wprowadzeniem GMO do produkcji
żywności
2
Co to jest GMO?
Nieprecyzyjna definicja pozwala
manipulować opinią publiczną, która
nie ma pełnej wiedzy o GMO
3
Jak otrzymuje się GMO?
GMO czy GEO?
Podstawy technologii GMO
Precyzja
3. Jak otrzymuje się GMO? – GMO czy GEO
Cohen et al. 1973 – otrzymali Escherichia coli z genem Salmonella
typhimurium. Wykorzystali naturalne procesy występujące u bakterii.
Odporność na
streptomycynę
DNA
pRSF1010
Salmonella typhimurium
(photo by V. Brinkmann)
DNA
pSC101
Enzym
restrykcyjny
EcoRI
Ligaza
Odporność na
streptomycynę
i tetracyklinę
Odporność na
tetracyklinę
Escherichia coli
GEO: „Genetically Engineered Organism”
Organizm otrzymany przy pomocy metod
inżynierii genetycznej
pRSF1010/pSC101 duplex
3. Jak otrzymuje się GMO? – GMO czy GEO
Wikipedia ang
GMO (GEO) – organizm, którego materiał
genetyczny został zmieniony przy
pomocy inżynierii genetycznej. Technika
ta umożliwiają połączenie DNA z różnych
organizmów w jedną cząsteczkę, która
następnie jest wprowadzana do
organizmu docelowego nadając mu nowe
cechy
Biology online
3. Jak otrzymuje się GMO? – technologia
Przeniesienie genu
pomiędzy gatunkami
biologicznymi
Organizm transgeniczny –
nowy gen dziedziczy się
zgodnie z prawami Mendla
Malina (Rubus idaeus)
Izolacja
genu
Groch (Pisum sativum)
pNos-npt
LB
bar
35S RB
pgip
S. hygro- A. rhiso MALINA WIRUS
scopicus genes
E. coli
A. tumefaciens
(visualphotos.com)
3. Jak otrzymuje się GMO? – technologia
Czynniki fizyczne i chemiczne wspomagają transfer DNA do komórek
Działko genetyczne (BioRad)
PEG
(Flicr.com)
CaCl2
Związki chemiczne
używane u roślin i
ssaków
Danio pręgowany – mikroiniekcja
(Gene Nakonechny, McMaster University)
Elektroporator (BioRad)
3. Jak otrzymuje się GMO? – technologia
Powstały organizm transgeniczny zawiera konstrukt DNA składający się z
genów pochodzących z różnych organizmów. Te „obce geny” to transgeny.
Groch (Pisum
sativum) z genem
rpgip1 pochodzącym
z maliny (Rubus
idaeus). Gen koduje
odporność na
choroby grzybicze.
Metoda jest nieprecyzyjna, nie
wiadomo gdzie konstrukt został
wstawiony i jakim uległ zmianom
w genomie biorcy
Groch z genem pgip wyprowadzony
został przez zespół Prof. H.-J. Jacobsena,
Leibniz Universitat Hannover
3. Jak otrzymuje się GMO? – precyzja
Wprowadzone geny mogą być nieaktywne lub utracone w kolejnych
pokoleniach
Baroness – odmiana
wyjściowa
GMO z genem rpgip1
oraz bar (odporność na
herbicyd)
GMO z genem vst1 oraz
bar (odporność na
herbicyd)
Ekspresja genu bar zanika w dalszych pokoleniach. Zarówno rośliny
kontrolne jak i transgeniczne są wrażliwe na herbicyd BASTA.
3. Jak otrzymuje się GMO? – precyzja
Transgeny mogą występować w wielu kopiach i ulegać re-aranżacjom
2 kopie 3 kopie 2 kopie
M
Linie transgeniczne
Liczba kopii rpgip1 w
liniach transgenicznego
grochu (Richter et. al. 2007)
Identyfikacja transgenu u grochu
(1 Baroness, 2 PGIP, 3 PGIP x VST,
4 Plazmid (Polok & Jacobsen 2011)
Mutacje w genie rpgip1 u
transgenicznego grochu częstość - 1,1 x 10-3
(Polok & Jacobsen 2011)
Częstość mutacji u GM soi,
Roundup-Ready (Ogasawara et al. 2005)
Transgene –
0,87 x 10-3
Cong1 i Cong2 –
0,92 x 10-3
(geny soi)
Częstość mutacji w transgenach nie
odbiega od częstości mutacji w genach
gospodarza i jest zgodna z częstością
przewidywaną przez teorię ewolucji
molekularnej
3. Jak otrzymuje się GMO? – precyzja
W roślinach transgenicznych mogą występować liczne mutacje w genomie
AFLP
Zróżnicowanie
genetyczne
mutantów
jęczmienia
i grochu
B
GMO
Zróżnicowanie
genetyczne
transgenicznych
linii grochu
U roślin transgenicznych pojawiają się
insercje i delecje sekwencji genomowych,
ale mutacje takie obserwuje się również u
mutantów i tradycyjnych odmian
Polok et al. 2008; Polok & Zielinski 2011
Dlaczego Europa boi się GMO?
1
Czy Europa boi się GMO?
TAK - w Europie istnieją obawy przed
wprowadzeniem GMO do produkcji
żywności
2
Co to jest GMO?
Nieprecyzyjna definicja pozwala
manipulować opinią publiczną, która
nie ma pełnej wiedzy o GMO
3
Jak otrzymuje się GMO?
GMO (GEO) – otrzymany metodami
inżynierii genetycznej, które są
nieprecyzyjne i nie różnią się od
metod tradycyjnej hodowli
4
Dlaczego tworzy się GMO?
Przykłady GMO
GMO w medycynie
GMO w przemyśle
GMO w rolnictwie
4. Dlaczego tworzy się GMO? – przykłady
Pomidor z dwoma genami wyżlinu
kodującymi syntezę antocjanów jako
lek wspomagający leczenie raka
(John Innes Institute, Norwich, 2008)
Kot z genem meduzy (świecenie ) oraz
genem FIV z makaków blokującym
infekcję HIV (Mayo Clinic, 2008)
„Glofish” danio pręgowany z genem
ukwiałów kodującym
czerwono fluoryzujące
białko (Hallerman, 2004)
4. Dlaczego tworzy się GMO? – medycyna
Około 250 leków i szczepionek jest produkowanych przy pomocy GMO
a dalsze 100 jest w fazie testów
GMO jest wykorzystywane w:
produkcji hormonów i innych
związków
(protropina, erytropoetyna,
ludzka SOD, antybiotyki)
produkcji przeciwciał
(nowotwory, AIDS)
Insulina jest produkowana przez E. coli
w bioreaktorach (od 1982 r.)
produkcji szczepionek
(polio, hepatitis B)
hodowli skóry, kości
Antytrombina (ATryn) jest
wytwarzana z mleka GM
kóz (od 2009 r.)
Ryż z genem
ludzkiej
albuminy,
OsrHSA
(He et al. 2011)
4. Dlaczego tworzy się GMO? – przemysł
GMO lub produkty pochodzące z GMO wykorzystuje się w produkcji
kosmetyków, alkoholi, nowoczesnych materiałów
GM szczepy
drożdży ML01,
ECMo01 –
USA, Kanada
(Fermentacja,
degradacja
mocznika)
GM len wytwarza
polyhydroxybutyrate (PHB),
biodegradowalny plastik
(Wróbel et al. 2003)
GM D. melanogaster –
Białko Dm-AChE jako
biosensor wykrywający
pestycydy
(Campas et al. 2009)
Produkty wytworzone z
wykorzystaniem GMO na ogół
nie są znakowane ze względu na
śladowe ilości transgenicznego
materiału (<0,9%)
4. Dlaczego tworzy się GMO? – rolnictwo
GM zwierzęta są produkowane w celu przyspieszenia wzrostu, zwiększenia
odporności na choroby czy podniesienia płodności
Szybszy wzrost (ryby, bydło, świnia, owca,
królik)
Gen hormonu wzrostu
Skład mleka (bydło)
Dodatkowe kopie genu kazeiny
Niższy poziom fosforu w odchodach (świnia)
Gen fytazy z bakterii
Większa produkcja wełny (owca)
Gen cysteiny z bakterii
Odporność na choroby (kura, bydło, świnia,
owca, królik)
Geny przeciwciał z myszy, geny otoczki wirusa
owcy
Zwiększona płodność (świnia, owca)
Geny receptora estrogenów
(Cowan 2010; Gottlieb & Wheeler 2011)
Zwierząt transgenicznych nie
wprowadzono do obrotu handlowego
4. Dlaczego tworzy się GMO? – rolnictwo
Transgeniczne rośliny są uprawiane na 134 mln ha w 25 krajach. W latach
1996-2009 obszar uprawy wzrósł blisko 50 razy (2,8 mln ha w 1996 r.).
8%
Inne
6% Indie
48%
USA
16%
Argentyna
16%
Brazylia
Wzrost światowej powierzchni
upraw GMO w latach 1996-2009
(James 1996-2009 after FCEC, EU 2010)
W Europie uprawiana jest tylko GM
kukurydza. Obszar uprawy GMO to
zaledwie 0,7% areału światowego.
Większość pól (87%) jest w Hiszpanii.
dane z 2007 r, FCEC, EU 2010)
Hiszpania
75 000 ha
Czechy
5 000 ha
Portugalia
4 200 ha
Słowacja
900 ha
Rumunia
400 ha
Polska
300 ha
dane z 2007 r., FCEC, EU 2010)
4. Dlaczego tworzy się GMO? – rolnictwo
12 gatunków roślin GMO jest uprawiane na świecie, z czego największą
powierzchnię zajmuje transgeniczna soja (52%) i kukurydza (31%)
9%
Liczba pozwoleń na uprawę
GMO w Europie
rzepak
2% 5%
Kukurydza
1%
52%
Soja
19%
7%
5%
HT/Bt – tolerancja na
herbicydy i insektycydy (21%)
HT – tolerancja na herbicydy (62%)
Bt – tolerancja na insektycydy (16%)
HT/Bt - 11 pozwoleń:
9 - kukurydza, 2 - bawełna
HT - 12 pozwoleń:
3 – soja, 3 – kukurydza,
3 – rzepak, 2 – bawełna,
1 – burak cukrowy
Bt – 7 pozwoleń:
5 kukurydza, 2 bawełna
F (jakość) – 1 pozwolenie:
ziemniak pozbawiony
amylazy
Wszystkie obecnie uprawiane GMO
to odmiany z wprowadzonymi
genami tolerancji na pestycydy
(na podstawie FCEC, EU 2010)
4. Dlaczego tworzy się GMO? – rolnictwo
KUKURYDZA
SOJA
Transgeniczna soja i kukurydza wykorzystywane są do produkcji żywności
i pasz w Europie
Produkt
Total
[mln ton]
Nieznakowane GMO
[mln ton]
[%]
Nasiona
1.50
1.17
78%
Olej
2.12
1.29
61%
Żywność
31.15
27.41
88%
RAZEM
34.77
29.87
86%
Nasiona
0.87
0.04
5%
Pasze
29.25
1.46
5%
Żywność
8.97
0.45
5%
RAZEM
39.00
1.95
5%
(na podstawie FCEC, EU 2010)
Większość produktów opartych o transgeniczną
soję nie jest znakowana w Europie (<0.9%)
Dlaczego Europa boi się GMO?
1
Czy Europa boi się GMO?
TAK - w Europie istnieją obawy przed
wprowadzeniem GMO do produkcji
żywności
2
Co to jest GMO?
Nieprecyzyjna definicja pozwala
manipulować opinią publiczną, która
nie ma pełnej wiedzy o GMO
3
Jak otrzymuje się GMO?
GMO (GEO) – otrzymany metodami
inżynierii genetycznej, które są
nieprecyzyjne i nie różnią się od
metod tradycyjnej hodowli
4
Dlaczego tworzy się GMO?
Produkcja substancji czynnych oraz
żywności poprzez GMO może być
opłacalna, ale większość GMO to HT
rośliny. Nie wszystkie produkty
pochodzące od GMO są znakowane.
5
Czy GMO jest
niebezpieczne?
Środowisko
Zdrowie
Ekonomia
5. Czy GMO jest niebezpieczne?
Środowisko
Ekonomia
Zdrowie
Koszty produkcji
Zanieczyszczenie
Prawa rolników
Bioróżnorodność
Praktyki
monopolistyczne
Przepływ genów
Alergie
Toksyczność
Odporność na
antybiotyki
5. Czy GMO jest niebezpieczne? - środowisko
W uprawach Bt używa się o 80% mniej insektycydów (2004 r.). W uprawach
HT zużywa się o 43% więcej herbicydów niż w konwencjonalnych
kg/ha
7.5
Herbicydy, HT
Herbicydy,
konwencjonalne
6.5
Insektycydy, Bt
5.5
Insektycydy,
konwencjonalne
4.5
3.5
2.5
1.5
0.5
-0.5
1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004
Średnie zużycie pestycydów w USA w uprawach
kukurydzy, soi i bawełny
(na podstawie Benbrook 2004)
Przymiotno kanadyjskie
Pojawienie się chwastów odpornych na herbicydy
jest przyczyną wzrostu ich zużycia
5. Czy GMO jest niebezpieczne? - środowisko
Toksyny białkowych Cry z bakterii B. thuringiensis wytwarzanych przez
transgeniczne rośliny nie wpływają negatywnie na inne organizmy
Nie stwierdzono istotnego wpływu białek
Cry1Ab na wzrost, rozwój i rozmnażanie
dżdżownic.
Białka były jednak obecne w przewodzie
pokarmowym.
Gąsienice Diptera
atakujące
kukurydzę i bawełnę
Wzrost i rozmnażanie Caenorhabditis
elegans są zahamowane w obecności
Cry1Ab w glebie.
Brak badań populacyjnych nicieni.
Dane odnośnie wpływu uprawy odmian Bt
na ryzosferę są sprzeczne.
Obecność białek Cry wpływa na mikoryzę.
Poziom kolonizacji jest niższy.
Geny Cry Bacillus thuringiensis
kodują toksynę białkową
zabójczą dla owadów
Nie stwierdzono wpływu białek Cry na
aktywność enzymów.
Skład chemiczny odmian Bt różnił się od
tego u odmian konwencjonalnych (linie
izogenioczne)
(Icoz & Stotzky 2008)
Wpływ toksyn Cry zależy od warunków
klimatycznych, glebowych i uprawy
5. Czy GMO jest niebezpieczne? - zdrowie
Wszystkie produkty na bazie GMO są testowane pod kątem alergenności
oraz obecności substancji potencjalnie szkodliwych dla człowieka
ETAP1
Testowanie nowej GM cechy np. czy
produkowane białko może wywołać alergie.
ETAP2
Analiza ewentualnych zmian w metabolizmie
rośliny (analiza składu chemicznego, testy
na zwierzętach)
non-GMO Control
GMO - VST
EFSA wydaje opinie dotyczące
ryzyka związanego z żywnością
zgodnie z regulacją 178/2002
Profile HPLC grochu wykazują obecność resweratrolu
u roślin transgenicznych z genem Vst1
(Richter et al. 2007)
5. Czy GMO jest niebezpieczne? - zdrowie
Zbyt mało niezależnych badań nad bezpieczeństwem GMO dla zdrowia,
a dostępne testy nie zawsze są wystarczające
Ilość alergenów u soi transgenicznej
mieści się w zakresie zmienności
biologicznej nietransgenicznych
odmian. (Rouquie et al. 2010)
Parametry fizjologiczne szczurów
karmionych HT kukurydzą NK603 (gen
epsps) różniły się od parametrów
szczurów kontrolnych (Vendomois et al. 2009)
Jak dotąd nie wykazano negatywnych
skutków spożywania GMO. Jednakże
nadal brakuje badań o charakterze
populacyjnym
Badania przeprowadzono jedynie na 10
szczurach, a autorzy nie podali
wartości uzyskanych dla zwierząt
kontrolnych, wyniki przedstawili tylko
w % pomijając dane wyjściowe
5. Czy GMO jest niebezpieczne? - ekonomia
Rolnicy produkujący GMO są uzależnieni od firm chemicznych będących
właścicielami patentów
„Rolnik nie może przekazać nikomu nasion
bez zgody Monsanto”
Kukurydza NP603 jest odporna
na Roundup. Właścicielem
patentu oraz producentem
Roundup-u jest MONSANTO
Praktyki producentów GMO mogą prowadzić
do monopolu na rynku produkcji żywności
oraz ograniczają swobodę badań nad GMO,
które wprowadzono do obrotu
Dlaczego Europa boi się GMO?
1
Czy Europa boi się GMO?
TAK - w Europie istnieją obawy przed
wprowadzeniem GMO do produkcji
żywności
2
Co to jest GMO?
Nieprecyzyjna definicja pozwala
manipulować opinią publiczną, która
nie ma pełnej wiedzy o GMO
3
Jak otrzymuje się GMO?
GMO (GEO) – otrzymany metodami
inżynierii genetycznej, które są
nieprecyzyjne i nie różnią się od
metod tradycyjnej hodowli
4
Dlaczego tworzy się GMO?
Produkcja substancji czynnych oraz
żywności poprzez GMO może być
opłacalna, ale większość GMO to HT
rośliny. Nie wszystkie produkty
pochodzące od GMO są znakowane.
5
Czy GMO jest
niebezpieczne?
GMO jak dotąd nie spowodowały
istotnych strat środowiskowych
i nie wywołały zagrożenia
zdrowia. Firmy stosują praktyki
monopolistyczne
GenCrop
Ci, których udział był nieoceniony…
GMO zawdzięczamy wiele leków, ale GMO w
rolnictwie to niespełnione nadzieje. Zamiast
przełomu na miarę „Zielonej Rewolucji”, mamy
„Zimną Wojnę”
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards