Kobiety Zagłębia Śląsko – Dąbrowskiego mówią o sobie

advertisement
Kobiety Zagłębia Śląsko – Dąbrowskiego mówią o sobie
W. Skulska
Zebrały się tu, w wydziale kobiecym Komitetu Wojewódzkiego PZPR-u. Wokół stołu
zasiadły aktywistki partyjne, członkinie Ligi Kobiet, działaczki związkowe robotniczego
Zagłębia Śląsko – Dąbrowskiego.
Mała salka zapełnia się coraz szczelniej. Trudno już rozpoznać odrębność
poszczególnych sylwetek. Widać tylko ciemne, gładko zaczesane do tyłu włosy starszych
górniczek i krótkie czuprynki młodych kobiet – przedstawicielek nowego pokolenia.
Zebranie rozpoczęte. Kobiety zagłębia, robotnice z kopalń, hut, fabryk sprzętu
górniczego mówią o sobie, swoich sprawach, o trudnościach, jakie napotykają w pracy
zawodowej, o zagadnieniach, których rozwiązanie nastręcza im wciąż niemało kłopotu. Głos
zabierają kolejno, najpierw starsze towarzyszki, o twarzach zniszczonych, na których każda
zmarszczka to ślad kolejnego „turnusu”, strajku, kobiety, które wraz z dziećmi wyrywały kęsy
węgla biedoszybom i te, które historię robotniczego Śląska znają jedynie z opowiadań czy
prasy. Mówią stare i młode.
Najmłodsza w tym gronie jest chyba Franciszka Kasprzak, chociaż lat ma...
pięćdziesiąt siedem.
Jedna z wielu
- Mąż mój, działacz robotniczy zginął w kopalni - mówi towarzyszka Kasprzak. Ja
dostałam się do pracy na kopalnię Mortimer. Było to przeszło 30 lat temu. Kiedy kapitaliści
postanowili kopalnię zatopić – zwróciłam się do dyrektora w imieniu żon górników o
cofnięcie okrutnej decyzji. Nie pomogły delegacje i strajk nie pomógł. „Mortimer” został
zatopiony.
...towarzyszka Kasprzak zrozumiała prędko, że jedna jest tylko droga dla górniczki.
Droga walki. Franciszka zostaje członkiem Komunistycznej Partii Polski.
- A teraz ? –
- Teraz Mortimer „fedruje”, a ja przebieram węgiel na sortowni. –
- Czasami wierzę, że mam lat 18-cie. Tyle czuję w sobie energii. (tow. Kasprzak jest
aktywistką Ligi Kobiet i agitatorką). Lubię swój fach, swoją kopalnię. Moja praca decyduje o
wartości węgla, który „Mortimer” wysyła w świat.
Z sali pada w jej stronę pytanie: Wysuwano was na jakąś odpowiedzialną robotę,
awansowano ?
- Jak dotąd, to tylko do gotowania kawy – uśmiecha się bez żalu.
Nie ma w jej uczuciach teraz miejsca na rozgoryczenie. Tow. Kasprzak zadowolona
jest z życia. Czy zadowolenie płynie z tego, że nareszcie ma spokojne życie, zapewniony byt?
Bynajmniej.
Jej młodzieńczość czerpie źródło z niespożytej energii, chęci walki. Tylko, że dziś
towarzyszka Franciszka już nie z biedą walczy i faszyzmem, ale walczy o rozwój swej
kopalni, o postulaty pracującej kobiety zagłębia, o jej pełne prawa do pracy i nauki.
Niepożądana troskliwość
Wiele kobiet osamotnionych zostawił okupant w zagłębiu. Kobiety są dzielne, śmiałe,
pracowite. Zakasują w pracy niejednego chłopa. Mamy zatrudnionych w górnictwie 27
tysięcy kobiet. W hutnictwie 17 tysięcy. Wiele jeszcze chciałoby włączyć się w produkcję,
pracować, uczyć się fachu.
Na tej drodze kobiety napotykają często na poważne trudności, kłody konserwatyzmu,
nieufności i mniej czy więcej ukrywanej niechęci. Nadal istnieje opór jeśli chodzi o
przyjmowanie kobiet na kursy fachowe przy hutach i kopalniach. Procent dziewcząt,
kształcących się w szkołach zawodowych jest jeszcze minimalny.
- Kiedy niesiemy wiadra pełne wody na któreś tam piętro, kiedy stoimy dwanaście
godzin nad balią – nikt się nad nami nie litował – mówi sekretarz Rady Zakładowej huty
„Ferrum” energiczna towarzyszka Strubowa. – A jak tylko wysuwamy kobiety na prace
bardziej kwalifikowane, zaraz ten wykrętny argument: „To nie dla was – żon i matek!”
- Mamy spawaczki, ślusarzy, wagomistrzynie (kierownicy sortowni) mistrzów
piecowych (w hutach). Z reguły są to przykładne pracowniczki, sumienne, zdyscyplinowane.
A jednak wysunięcie kobiety na bardziej fachową pracę napotyka często (zbyt często) na
niezrozumiały opór – skarży się tow. Stefania Kołek, robotnica z kopalni im. „Gen.
Zawadzki”.
- Choćby jeden przykład: Były u nas dwie pracowniczki w palarni. Rzucały miał do
pieca. Praca ciężka, wymaga dużego, fizycznego wysiłku. Kobiety te wywiązywały się bardzo
starannie ze swojej pracy. Postanowiłyśmy je wysunąć na samodzielne palaczki. Popracowały
miesiąc. Przyszedł inspektor z Urzędu Górniczego - zabronił.
Dyrektorem jest u nas górnik – tow. Wątorek. Pyta inspekcję – Właściwie dlaczego
nie wolno? Przy kobietach praca szła lepiej, czysto było zawsze w palarni. A teraz do pracy
poszli mężczyźni, którzy potrzebni są na przodkach węglowych. Inspekcja urzędu górniczego
powołuje się na przepisy, zabraniające kobietom pracować w transporcie kopalnianym, w
charakterze maszynistów, motorowych i palaczy. Warto zaakcentować, że zajęcia te
wymagają wyższych kwalifikacji, ale bynajmniej nie większego wysiłku fizycznego. Przepisy
wydane w sanacyjnej Polsce, Polsce kryzysów i bezrobocia biją w możliwości rozwoju i
awansu zawodowego kobiety.
Wydaje się, że dziś byłby już czas najwyższy przeprowadzić ich rewizję i korektę.
Błąd nie tylko w przepisach
Byłoby błędem zwężać zagadnienie do rewizji przestarzałych ustaw górniczych, czy
korekty klauzul Ministerstwa Opieki Społecznej (z 1924 roku!). Zagadnienie jest znacznie
szersze. W wielu ogniwach aparatu, zarówno gospodarczego jak i administracyjnego, nie
docenia się jeszcze możliwości, jakie stwarza wzrastający udział kobiet w gospodarce Polski
Ludowej.
Głos zabiera towarzyszka Wanda Żukowska, 30-letnia przodownica pracy z Huty
„Pokój”:
Pracowała przy Wielkich Piecach – została wysunięta na mistrza piecowego. Pod jej
kierownictwem pracuje 63 robotników. A więc awans. Zmianę przyjęła z zadowoleniem.
Zrozumiałe. Tylko przy wypłacie zrzedła jej mina. Okazało się, że została przez administrację
huty zaszeregowana do niższej kategorii, aniżeli mężczyzna, który przed nią zajmował to
samo stanowisko.
Tow. Żukowska zwróciła się do personalnego: - Czy pracuje gorzej, ma mniej
doświadczenia? – Nie, nic przeciwko niej nie mają. Po prostu wydawało się, że taki jest już
zwyczaj.
Zapytacie: - A co na to kobiety, dzielne, energiczne aktywistki społeczne. Czy nie
potrafią przezwyciężyć oporu w sprawie towarzyszki Żukowskiej? Czy nie umieją w Lidze
Kobiet, Radzie Zakładowej, organizacji partyjnej walczyć o swoje słuszne postulaty?
Wystarczy spojrzeć na nie, porozmawiać – a wie się na pewno, że nie pozostają
bierne. Walczą i notują stale sukcesy. Swoją bojową postawą uzyskują prawo do decyzji,
udziału we władzach związkowych, radach zakładowych, życiu politycznym.
- Nie dajemy dmuchać sobie w kaszę – mówi tow. Skuta – referent kobiecy przy Zw.
Zaw. Hutników. – Walczymy z przeciwnościami. Postanowiłyśmy 20 kobiet z huty „Bobrek”
i 12-cie z „Zabrza” zatrudnić przy suwnicach (dźwig automatyczny). Praca ta wymaga
fachowej wiedzy, a nie muskułów. Tym razem sprzeciwiła się inspekcja pracy powołując się
na ustawę (z 1924 roku!). Naturalnie, my, związkówki nie ustąpiłyśmy. Partia pomogła i
wygrałyśmy sprawę.
Tow. Michalina Korbel, 50-letnia wagomistrzyni z kopalni „Rymer”, członek
egzekutywy Komitetu Powiatowego PZPR, aktywistka „Ligi Kobiet” – ani myśli o
rezygnacji.
- U nas na kopalni „Rymer” nic się nie dzieje bez kobiet. Pracujemy, chcemy mieć
głos. Jak jest zebranie Rady Zakładowej a kobiet nie zapraszają, pytam się: - A to co? Męskie
posiedzenie, tajne, czy jak ?
Wiemy o tym, że przemysł nasz szuka ludzi. Kominy zagłębia zapraszają do pracy.
Brak jest górników w przodkach węglowych. Możemy zastąpić mężczyzn na powierzchni.
Walczymy o to, by więcej kobiet zatrudnić w sortowniach, transporcie, obsłudze lokomotyw,
w markowniach, koksowniach i lampiarniach.
Głos pracującej kobiety zagłębia w związkach, organizacjach społecznych,
samorządzie rozlega się coraz donośniej. Organizacje kobiece uczą się coraz lepiej bronić
sowich praw i postulatów.
Rzecz jasna, że walka jest trudna. Trzeba pokonać nie tylko paragrafy i kiepskie
obyczaje biurokratyczne, ale głęboko tkwiące uprzedzenia i opory. W tej walce muszą stanąć
do pomocy wszystkie organizacje partyjne. Praca kobiet, to ważny współczynnik naszej siły
produkcyjnej, naszego rozwoju gospodarczego. Traktowanie przez organizacje partyjne
sprawy zatrudnienia i szkolenia kobiet, jako problemu peryferyjnego, „czysto kobiecego”
byłoby szkodliwym błędem, niedocenieniem wagi tego zagadnienia.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards