rowne prawa rowne szanse_002.indd

advertisement
Dyrektywa 78/EC/2000 zezwala na ograniczoną liczbę wyjątków od zasady równego traktowania. W motywie 19 zaznaczono, iż w celu umożliwienia Państwom Członkowskim utrzymywanie skuteczności sił zbrojnych, mogą one nie stosować
przepisów dyrektywy dotyczących niepełnosprawności i wieku
w całych siłach zbrojnych lub ich części. Art. 3.4. stanowi, iż
Państwa Członkowskie mogą ustalić, że dyrektywa w kwestii dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność lub
wiek, nie znajduje zastosowania wobec sił zbrojnych.
www.wojsko-polskie.pl
www.mon.gov.pl
Materiał nie przenaczony do sprzedaży.
Wyłącznie do dystrybucji bezpłatnej.
Dyrektywa 2006/54/WE w sprawie wprowadzenia w życie zasady równych szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy stanowi, iż zasada
równego traktowania odnosi się do:
• dostępu do zatrudnienia, w tym dostępu do awansu zawodowego i szkolenia zawodowego,
• warunków pracy (w tym wynagrodzenia),
• systemów zabezpieczenia społecznego.
Dyrektywa nałożyła na państwa członkowskie obowiązek zarówno działań legislacyjnych, jak również działań zmierzających do zmiany postaw społecznych.
Uwaga – nie stanowi naruszenia zakazu dyskryminacji odmienne traktowanie ze względu na płeć:
• jeżeli ze względu na rodzaj pracy, warunki jej wykonywania,
charakter konkretnych czynności zawodowych płeć stanowi
prawdziwy i konieczny (determinujący) wymóg zawodowy
z zastrzeżeniem, że jego cel jest uzasadniony, a wymóg
ma charakter proporcjonalny (np. aktorstwo, taniec, służba
w specjalnych jednostkach bojowych), np. wyłączenie kobiet
ze służby w specjalnych jednostkach wojskowych może być
uzasadnione (wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości – ETS Sirdar, C-273/97), ale ogólne wyłączenie kobiet ze
stanowisk wojskowych wymagających użycia broni i umożliwienie im jedynie dostępu do np. usług medycznych jest
nieuzasadnione (ETS Kreil, C-285/98),
• ochrona kobiet w okresie ciąży i macierzyństwa. Za naruszenie zakazu dyskryminacji ze względu na płeć może być
uznane wypowiedzenie pracownicy stosunku pracy z powodu jej długotrwałej nieobecności, jeżeli przyczyną było
zagrożenie ciąży, poronienie i związane z tym komplikacje
zdrowotne,
• środki mające na celu promowanie równości szans dla
kobiet i mężczyzn – utrzymywanie czasowych lub stałych
rozwiązań i przepisów prawnych mających na celu wyrównanie szans osób i grup dyskryminowanych (dyskryminacja pozytywna, akcje afirmatywne), np. systemy kwotowe,
parytety, bardziej korzystne systemy premiowania dla kobiet,
jeżeli z pewnych względów nie mogą one osiągnąć efektywności pracy osiąganej przez mężczyzn.
Prawo krajowe
• Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.
• Kodeks pracy uznaje za niedopuszczalną jakąkolwiek dyskryminację w zatrudnieniu ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne,
wyznanie, orientację seksualną, a na pracodawców nakłada
obowiązek zapewnienia przyjaznego, wolnego od dyskryminacji środowiska pracy (art. 94).
• Ustawa z dnia 3 grudnia 2010 r. o wdrożeniu niektórych
przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania określa obszary i sposoby przeciwdziałania naruszeniom zasady równego traktowania oraz organy właściwe
w tym zakresie.
Najważniejszymi organami odpowiedzialnymi za politykę
równego traktowania w Polsce są:
• Rzecznik Praw Obywatelskich;
• Pełnomocnik Rządu ds. Równego Traktowania;
• Pełnomocnik Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych;
• Rzecznik Praw Dziecka;
• Rzecznik Praw Pacjenta;
• Rzecznik Ubezpieczonych;
• ministerstwa.
Każdy minister, w obszarze wskazanym w ustawie z dnia
4 września 1997 r. o działach administracji rządowej odpowiedzialny jest za politykę równego traktowania i przeciwdziałania dyskryminacji w ramach swoich kompetencji tak,
aby nie była naruszana zasada równego traktowania określona w Konstytucji RP oraz aktach prawa krajowego i międzynarodowego.
Zgodnie z ustawą o wdrożeniu niektórych przepisów UE w zakresie równego traktowania, cele i priorytety działań określone
zostały w Krajowym Programie Działań na Rzecz Równego
Traktowania. Obejmują one w szczególności działania w zakresie:
1) podnoszenia świadomości społecznej w zakresie równego
traktowania, w tym na temat przyczyn i skutków naruszenia
zasady równego traktowania;
2) przeciwdziałania naruszeniom zasady równego
traktowania.
Program nakłada na resort obrony
narodowej obowiązek realizacji
następujących działań:
Obszar: Polityka antydyskryminacyjna
1. Współpraca z organizacjami pozarządowymi i partnerami
społecznymi w zakresie monitoringu polityki równościowej,
2. Wyznaczenie Koordynatora ds. Równego Traktowania,
3. Szkolenia żołnierzy i pracowników z zakresu problematyki
równego traktowania.
Obszar: Równe traktowanie na rynku pracy i w systemie
zabezpieczenia społecznego
1. Dążenie poprzez realizację działań ujętych w „Krajowym
Planie Działań w zakresie zrównoważonych zamówień publicznych na lata 2013-2016” do osiągnięcia poziomu 10%
społecznych zamówień publicznych udzielanych przez polskie
instytucje zamawiające, mierzonego w oparciu o metodologię
Urzędu Zamówień Publicznych (dotyczy stosowania tzw. klauzul społecznych w zamówieniach publicznych).
Obszar: Równe traktowanie w dostępie do dóbr i usług
1. Przystosowywanie polskich urzędów i instytucji do właściwej obsługi osób starszych oraz osób z niepełnosprawnością
poprzez wprowadzenie rozwiązań uwzględniających potrzeby
obydwu grup.
Ministerstwo Obrony Narodowej
Departament Wychowania i Promocji Obronności
RÓWNE PRAWA
RÓWNE SZANSE
KONSTYTUCJA
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
art. 32
1. Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo
do równego traktowania przez władze publiczne.
2. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym,
społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.
art. 33
1. Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają
równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.
2. Kobieta i mężczyzna mają w szczególności równe prawo
do kształcenia, zatrudnienia i awansów, do jednakowego
wynagradzania za pracę jednakowej wartości, do zabezpieczenia społecznego oraz do zajmowania stanowisk,
pełnienia funkcji oraz uzyskiwania godności publicznych
i odznaczeń.
Warszawa 2014
RÓWNOŚĆ PRAW,
RÓWNE TRAKTOWANIE
Jedną z podstawowych zasad praw człowieka oraz funkcjonowania demokratycznych społeczeństw, jest równość wszystkich ludzi wobec prawa. Oznacza ona, że choć jesteśmy różni, powinniśmy być jednakowo traktowani przez prawo i instytucje publiczne, bez względu na cechy, na które zazwyczaj nie
mamy wpływu (płeć, wiek, pochodzenie etniczne i narodowe,
„rasę”, religię, niepełnosprawność, orientację seksualną).
Równość praw określana jest jako równouprawnienie, czyli
brak barier prawnych utrudniających udział w życiu gospodarczym, politycznym i społecznym z powodu przynależności do
określonej grupy społecznej.
Dyskryminacja oznacza nierówne, gorsze traktowanie kogoś
z powodu jego cechy (np. rasy, religii, wieku, przekonań, płci, niepełnosprawności), gdy takiego traktowania nie można ani usprawiedliwić, ani obiektywnie wytłumaczyć. Dyskryminujący charakter mogą mieć nie tylko regulacje prawne, praktyki urzędów
i instytucji, ale również działania i zachowania międzyludzkie.
Zasada równego traktowania to traktowanie wolne od wszelkich rodzajów dyskryminacji we wszystkich przejawach życia
społecznego, w tym przede wszystkim w stosunkach pracy.
Uwaga – nie każde równe traktowanie jest słuszne i sprawiedliwe. Gdy wszyscy są traktowani jednakowo i nie
uwzględnia się faktycznych potrzeb lub możliwości poszczególnych osób (np. starszych, niepełnosprawnych)
sytuacja taka może być przejawem ich dyskryminacji.
Płeć jest istotnym czynnikiem różnicującym sytuację kobiet
i mężczyzn w życiu politycznym, ekonomicznym i społecznym,
a jednocześnie jedną z głównych przesłanek dyskryminacji. Przejawem nierówności płci jest niejednakowy dostęp do
powszechnie cenionych i uważanych za ważne dóbr, takich
jak np. majątek, władza, formalne wykształcenie i kwalifikacje
zawodowe, ochrona zdrowia, możliwości odpoczynku, niezależność od innych, gdy dostęp do tych dóbr jest względnie
trwały.
Dyskryminacja ze względu na płeć oznacza traktowanie
kogoś gorzej, mniej korzystnie, czy mniej przychylnie tylko
dlatego, że jest kobietą lub mężczyzną. Dyskryminacja może
przejawiać się w formie mechanizmów dyskryminujących całe
grupy kobiet lub mężczyzn (np. brak dostępu do określonego
wykształcenia, zawodu), lub dyskryminacji konkretnej osoby
ze względu na jej płeć.
Przejawem dyskryminacji ze względu na płeć jest także
molestowanie seksualne, czyli każde niepożądane zachowanie o charakterze seksualnym lub odnoszące się do płci,
którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby
lub stworzenie wobec niej zastraszającej, wrogiej, poniżającej,
upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery. W sensie prawnym
molestowanie odnosi się do zachowań, które budzą strach lub
zakłócają spokój. Środowisko, w którym dochodzi do molestowania uważane jest za zastraszające, wrogie, degradujące,
poniżające.
PRAWNE PODSTAWY
RÓWNEGO TRAKTOWANIA PŁCI
Główne międzynarodowe źródła prawne zakazu dyskryminacji z powodu płci (ONZ):
• Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych
(1966 r.)
• Międzynarodowy Pakt Praw Ekonomicznych, Społecznych
i Kulturalnych (1966 r.)
• Konwencja o likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet
z 1979 r. (CEDAW)
Przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Konwencja o likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet określa „dyskryminację kobiet” jako wszelkie
zróżnicowanie, wyłączenie lub ograniczenie ze względu na
płeć, które powoduje lub ma na celu uszczuplenie albo uniemożliwienie kobietom, niezależnie od ich stanu cywilnego,
przyznania, realizacji bądź korzystania na równi z mężczyznami z praw człowieka oraz podstawowych wolności w dziedzinach życia politycznego, gospodarczego, społecznego,
kulturalnego, obywatelskiego i innych. Konwencja zobowiązuje Państwa Strony do przyjmowania i stosowania rozwiązań prawnych wzmacniających pozycję kobiet i eliminujących
nierówności między kobietami i mężczyznami we wszystkich
obszarach życia społecznego. Zgodnie z postanowieniami
Konwencji, obowiązki państwa w zakresie likwidacji dyskryminacji kobiet dotyczą zarówno sfery publicznej, jak i prywatnej, w tym rodziny.
Rezolucja Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów
Zjednoczonych UNSC 1325 z 31 października 2000 r., dotycząca roli kobiet w budowaniu pokoju i umacnianiu bezpieczeństwa na świecie, poświęcona jest wpływowi konfliktów
zbrojnych na sytuację kobiet. Rezolucja kładzie nacisk na
znaczenie równorzędnego udziału kobiet i ich pełnego zaangażowania w wysiłkach mających na celu utrzymywanie i promowanie pokoju i bezpieczeństwa. Wzywa do poszerzenia
roli i zwiększenia udziału kobiet w misjach pokojowych, do
obejmowania funkcji wojskowych, policyjnych i cywilnych, jak
również stanowisk przywódczych. Zobowiązuje także państwa
członkowskie do zapewnienia poszanowania praw kobiet oraz
ochrony kobiet i dziewcząt wynikającej z międzynarodowego
prawa humanitarnego konfliktów zbrojnych.
W realizację postanowień rezolucji RB ONZ nr 1325 oraz promowania roli kobiet w operacjach i misjach włączyła się Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego (NATO). We wrześniu
2009 roku NATO zatwierdziło Dyrektywę Dowództw Strategicznych Bi-SC 40-1. W sierpniu 2012 r. zastąpiła ją nowa Dyrektywa BI – SCD 40-1 Wdrożenie rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ 1325 oraz zagadnień związanych z płcią do
struktur dowodzenia NATO. Dyrektywa została ustanowiona dla organizacji i sił wojskowych działających w strukturze
dowodzenia NATO (NCS), w Strukturze Sił NATO (NFS), jak
również w ramach operacji prowadzonych pod dowództwem
NATO. Dyrektywa wdraża, w obrębie NATO, zasady postępowania zawarte w Rezolucjach Rady Bezpieczeństwa ONZ
(UNSCR) nr 1325 (2000), nr 1820 (2008), nr 1888 (2009),
nr 1889 (2009) oraz nr 1960 (2010).
Prawne źródła zakazu
dyskryminacji – Rada Europy:
Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. jest podstawowym dokumentem międzynarodowym regulującym ochronę
fundamentalnych praw i wolności.
Artykuł 14 Konwencji stanowi:
Korzystanie z praw i wolności wymienionych w niniejszej Konwencji powinno być zapewnione bez dyskryminacji wynikającej z takich powodów jak płeć, rasa, kolor skóry, język, religia,
(…) bądź z jakichkolwiek innych przyczyn.
Zalecenia Komitetu Ministrów Rady Europy dla państw
członkowskich w sprawie praw człowieka członków sił
zbrojnych (CM/Rec 2010/4), ustanawiają standardy i zasady
ochrony praw człowieka i wolności w siłach zbrojnych. Zgodnie
z pkt. 77 Zaleceń…, w kontekście pracy i życia zawodowego
żołnierzy, niedopuszczalna jest dyskryminacja wynikająca z takich powodów jak płeć, orientacja seksualna, rasa, kolor skóry,
język, religia, przekonania polityczne i inne, pochodzenie narodowe lub społeczne, przynależność do mniejszości narodowej,
majątek, urodzenie lub z jakichkolwiek innych przyczyn. Zasada niedyskryminacji nie będzie naruszona, jeśli zróżnicowanie
między żołnierzami w analogicznych sytuacjach ma obiektywne
i rozsądne uzasadnienie i zmierza do uprawnionego celu, jakim
jest utrzymanie zdolności bojowej, oraz jeśli zastosowane środki
są proporcjonalne do zamierzonego celu.
Zasada niedyskryminacji stanowi ogólną regułę prawa
Unii Europejskiej. Uwzględnianie zasady równości kobiet
i mężczyzn we wszystkich jej działaniach jest jednym z ogól-
nych celów Unii – stwierdzają to wyraźnie art. 2 i art. 3 ust. 3
Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 8 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Zgodnie z polityką UE, zasada równości szans kobiet i mężczyzn powinna być realizowana poprzez
jednoczesne stosowanie dwóch wspierających się systemów:
• politykę równości szans płci (gender mainstreaming) –
celowe, systematyczne i świadome ocenianie danej polityki
i działań z perspektywy wpływu na warunki życia kobiet i mężczyzn tak, aby kobiety i mężczyźni odnosili równe korzyści,
a nierówność się nie utrwalała (np. promocja niestereotypowego przekazu w mediach i programach nauczania, itp.);
• konkretne działania wspierające równość szans płci –
działania pozytywne, wyrównawcze, mające na celu przyspieszenie zmian na rzecz równości poprzez udzielenie
szczególnego wsparcia grupom znajdującym się w gorszym
położeniu (np. profilaktyka chorób układu krążenia skierowana do mężczyzn).
Prawo do równego traktowania konkretyzują: Karta Praw Podstawowych UE, Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady
oraz Strategia na rzecz równości kobiet i mężczyzn na lata
2010-2015. Dyrektywy 43/EC/2000 oraz 78/EC/2000 nakładają na państwa członkowskie obowiązek prowadzenia działań,
mających na celu przeciwdziałanie dyskryminacji, szczególnie
w miejscu pracy. Równe traktowanie w zatrudnieniu dotyczy
rekrutacji, zawierania i rozwiązywania stosunków pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkoleń
w celu doskonalenia kwalifikacji zawodowych.
Celem zakazu dyskryminacji jest stworzenie pracownikom (osobom ubiegającym się o zatrudnienie) gwarancji, że będą oceniane według posiadanych kwalifikacji,
doświadczenia zawodowego, jakości i ilości wykonanej
pracy, a nie np. według płci czy koloru skóry.
Download
Random flashcards
Create flashcards