OWRZODZENIE_to nasze ostatnie

advertisement
Owrzodzenia żylne podudzi
Definicja
Owrzodzenia żylne podudzi powstają jako następstwo nadciśnienia w układzie żył
powierzchownych kończyn dolnych w przebiegu przewlekłej niewydolności żylnej.
Rozwijają się w dolnej części podudzia, w okolicach kostek i na grzbiecie stopy.
Przyczyny powstawania owrzodzenia żylnego
l obrzęk
kończyny
zastawek
żył ® żylaki
l hiperpigmentacja
Zespół
pozakrzepowy
l niewydolność
Przewlekła
niewydolność żylna
Zastój
limfatyczny
Nadciśnienie
w układzie
żylnym
kończyn
dolnych
l lipodermatosclerosis
zanik skóry
(atrophie blanche)
l wypryskowe zapalenie
skóry
l owrzodzenia
l biały
Powikłania
pourazowe
Diagnostyka różnicowa owrzodzenia podudzi
Wywiad i badanie kliniczne
l obrzęk
l bolesność
mięśni
l refluks żylny
z poszerzeniem żył
l upośledzenie odpływu
limfatycznego
Zespół
pozakrzepowy
l USG-Doppler
głębokich
żył
l bóle
przy chodzeniu
nocne
l owrzodzenie na grzbiecie
stopy
l równe brzegi owrzodzenia
l brak tętna
l bóle
Owrzodzenie
tętnicze
l USG-Doppler
tętnic
l żylakowatość
l złogi
l zanik
hemosyderyny
skóry
Owrzodzenie
żylne
l USG-Doppler
żył
powierzchownych
Badania obrazowe naczyń
l ABPI*
<0,9
l ABPI
>1,3
* ABPI (ang. ankle – brachial pressure index) = wskaźnik kostkowo-ramieniowy:
stosunek wartości ciśnienia krwi pomiędzy tętnicami: piszczelową a ramieniową.
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Owrzodzenia żylne podudzi
Postępowanie lecznicze
Rodzaj owrzodzenia
Żylne
Mieszane
Tętnicze
Leczenie zachowawcze
Leczenie chirurgiczne
żyły powierzchowne:
l safenektomia
l skleroterapia
l krioterapia
Plastyka tętnic
żyły głębokie:
l rekonstrukcja zastawek
l przeszczepy żył
Inne:
metaboliczne
l neuropatie
l zaburzenia
hematologiczne
l zaburzenia białkowe
l nowotwory
l mieszane zakażenia
bakteryjne
l choroby
By-pasy
żyły przeszywające:
l przecięcie podpowięziowe
Badania laboratoryjne
– płytki
– kolagulogram
– morfologia
– poziom glukozy
– lipidogram
– krioglobuliny
– paraproteiny
– anty-koagulant
– anty-kardiolipiny
– przeciwciała jądrowe
Leczenie
choroby
podstawowej
Leczenie zachowawcze owrzodzenia żylnego
Kompresjoterapia
l bandaże
o stałej
sile ucisku
(jeśli ABPI >0,8)
Farmakologiczne
l leki
działające
na naczynia
l leki p/zakrzepowe
l antybiotyki ogólnie
(J01C, J01F)
l leki p/zapalne (NLPZ)
Miejscowe
Opracowanie dna rany
Kontrola zakażenia rany
Opatrunki aktywne
Uwaga! Elementem postępowania leczniczego jest również utrzymywanie kończyny uniesionej
powyżej poziomu prawego przedsionka serca.
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Owrzodzenia żylne podudzi
Kompresjoterapia (terapia uciskowa)*
Kompresjoterapia jest podstawowym sposobem postępowania w leczeniu owrzodzeń
żylnych (klasa A - dowody prawidłowo udokumentowane).
Rekomenduje się stosowanie:
l bandaży o małym stopniu rozciągliwości (< 70%),
klasy 2 ucisku (30–40 mmHg w okolicy stawu skokowego)
lub
l bandażowania kilkoma warstwami opasek o małej rozciągliwości.
Zaleca się stosowanie całodobowe, zakładanie – przez wyszkolony personel.
Przeciwwskazania: siniczy bolesny obrzęk kończyny (phlegmasia cerulea dolens),
Zaawansowana miażdżyca tętnic kończyn dolnych, zakażenie rany, niewyrównana
cukrzyca – I klasa ucisku pod kontrolą, zmiany zarostowe tętnic, stany zapalne skóry
z wysiękiem i inne
Zastosowanie pończoch o dużym ucisku po wyleczeniu owrzodzenia zdaje się zmniejszać
odsetek nawrotów owrzodzeń oraz zmniejszyć ryzyko powstania nowych owrzodzeń
(klasa B – dowody przypuszczenie oparte o przesłanki naukowe).
*Compression therapy: International Consensus Document Guidelines according to scientific evidence
(F. Vin, J.P. Benigni: International Angiology, 2004; 4: 317-345)
Leczenie farmakologiczne
wszystkie przypadki
duży obrzęk
kończyny
poprawa krążenia
żylnego
poprawa krążenia
tętniczego
l flawonoidy
(C05C A)
– diosmina,
– okserutyna
– trokserutyna
l pentoksyfilina
(C04A D)
podejrzenie
niedrożności żyły
postępowanie
przeciwzakrzepowe
l heparyny
drobnocząsteczkowe
(B01A B)
l acenokumarol (B01A A)
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Owrzodzenia żylne podudzi
Leczenie miejscowe
Opracowanie dna rany
l Opracowanie
mechaniczne:
– irygacja solą fizjologiczną
– usunięcie zanieczyszczeń
(jałowy gazik, pęseta,
skalpel)
l Opracowanie
enzymatyczne:
– Distreptaza (D03A X)
– Fibrolan (B06A A)
– Iruxol Mono
l Metoda
autolityczna:
– opatrunki aktywne
i preparaty utrzymujące
wilgotne środowisko
dna rany (V20A)
Kontrola zakażenia rany
l Antyseptyki*:
– preparaty srebra – azotan srebra (Argentum nitricum)
– opatrunki aktywne nowej generacji ze srebrem jonowym
(Aquacel Ag)
– jodopowidon (D08A G), jeśli nie występują miejscowe
reakcje nadwrażliwości lub uczulenie
– dekstranomery (Acudex, Debrisan, Jodosorb)
– antyseptyki nowej generacji, nie wykazujące
działania cytotoksycznego – oktenidyna (Octenisept)
– okłady odkażające (kwas borny, soda)
l Chemioterapeutyki:
– sole srebrowe sulfonamidów (D06B A)
– metronidazol (D06B X)
l Antybiotykoterapia ogólna** w przypadku zakażenia rany
* Stosuje się na powierzchnię rany w postaci roztworów; po osiągnięciu efektu biobójczego wypłukuje się ranę solą fizjologiczną.
** W zachowawczym leczeniu owrzodzeń żylnych nie stosuje się antybiotykoterapii miejscowej.
Opatrunki aktywne do pielęgnacji owrzodzeń żylnych
Cechy i funkcje opatrunków aktywnych
l Utrzymywanie odpowiedniego środowiska gojenia, tj.:
– optymalnej wilgotności,
– stałej temperatury (właściwości termoregulacyjne),
– pH (odczyn lekko kwaśny ® działanie bakteriostatyczne, pobudzenie migracji komórek
fazy zapalnej i proliferacyjnej, optymalna aktywność enzymów proteolitycznych),
– prawidłowej wymiany gazowej (optymalne wartości pO2 i pCO2).
l Bezpośrednie oddziaływanie na proces gojenia:
– absorpcja wysięku intrakapilarnego,
– ułatwianie autolitycznego oczyszczenia rany z tkanek martwiczych,
– pobudzanie angiogenezy,
– stymulacja proliferacji fibroblastów, keratynocytów i komórek ziarniny.
l Pełnienie funkcji ochronnych:
– ochrona rany przed zabrudzeniem, podrażnieniem, uszkodzeniami mechanicznymi
i wtórnym zakażeniem,
– ochrona nowo powstającej tkanki w fazie tworzenia się ziarniny i epitelizacji,
– ochrona skóry przed maceracją.
l Inne korzystne cechy odróżniające je od opatrunków zwykłych:
– tworzenie bariery dla drobnoustrojów,
– brak przywierania do rany (bezbolesna i bezurazowa zmiana opatrunku),
– doskonałe utrzymywanie się w miejscu założenia,
– zmniejszenie częstotliwości zmiany opatrunków,
– brak efektów toksycznych i reakcji alergicznych.
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Owrzodzenia żylne podudzi
Podział i charakterystyka opatrunków aktywnych
Chłonne (absorpcyjne)
HYDROWŁÓKNA
Posiadają wysokie właściwości chłonne, pochłaniając i zatrzymując wysięk z rany.
Sekwestrują bakterie wywołujące zakażenie rany. Gdy zawierają dodatkowo jony
srebra, wykazują działanie bakteriobójcze.
ALGINIANY
Pochłaniają wysięk z rany. Tworzą wilgotne środowisko gojenia. Wzmacniają efekt
hemostatyczny w ranach krwawiących.
ZŁOŻONE/MIESZANE
Mają strukturę włókien chłonnych – naturalnych lub syntetycznych. Są dostępne
w postaci płytki jednowarstwowej (mieszane) lub wielowarstwowej (złożone).
Ze wględu na dobre właściwości chłonne są stosowane w fazie oczyszczania rany.
Gdy zawierają dodatkowo warstwę węgla aktywowanego, wykazują właściwości
oczyszczające i neutralizujące zapach z rany.
Gdy zawierają dodatkowo srebro, kontrolują kolonizację i zmniejszają ryzyko
zakażenia rany.
PIANKOWE
Posiadają dobre właściwości chłonne. Zapewniają wilgotne środowisko gojenia.
Absorpcyjne i zatrzymujące wysięk
HYDROKOLOIDY
w postaci płytki
Posiadają właściwości chłonne i zatrzymujące wydzielinę. Tworzą wilgotną powłokę
stymulującą gojenie rany. Pobudzają autolityczne oczyszczanie rany. Stymulują
migrację i podziały komórkowe w fazie ziarninowania i epitelizacji.
DEKSTRANOMERY
(GRANULATY)
Posiadają dobre właściwości chłonne i oczyszczające ranę. Powodują uwodnienie
martwych tkanek. Gdy zawierają dodatkowo składniki antyseptyczne, działają
bakteriobójczo.
Zatrzymujące wysięk
PÓŁPRZEPUSZCZALNE
(błony poliuretanowe)
Adhezyjne błony umożliwiające wymianę gazową. Zatrzymują znaczną ilość wilgoci
w ranie. Stosowane jako wtórny opatrunek pokrywający – rzadko w leczeniu
owrzodzeń żylnych.
Dostarczające wodę
HYDROŻELE
Tworzą wilgotne środowisko gojenia. Uwadniają martwą tkankę. Ułatwiają proteolizę
czarnej martwicy lub strupa. Rzadko stosowane w leczeniu owrzodzeń żylnych.
HYDROKOLOIDY
w postaci żelu
Tworzą wilgotne środowisko gojenia rany. Ułatwiają autolityczne rozpuszczenie
martwicy i oczyszczanie rany. Rozpuszczają włóknik pokrywający dno starych
i zaniedbanych owrzodzeń.
OD WYDAWCY
Pragniemy skierować serdeczne słowa podziękowania dr n. med. Marii T. Szewczyk
z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej Collegium Medicum im. L. Rydygiera w Bydgoszczy
(Kierownik kliniki – prof. dr hab. med. Arkadiusz Jawień) za pomoc przy opracowaniu
podziału opatrunków aktywnych oraz cenne fachowe uwagi.
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Owrzodzenia żylne podudzi
Wybór opatrunku w zależności od stanu klinicznego owrzodzenia
Charakterystyka rany
Cel leczniczy
Rodzaj opatrunku
l HYDROŻELE
l nawodnienie
MARTWICA SUCHA1
„rana czarna”
tkanki martwiczej
l przyspieszenie
autolizy
l oczyszczenie
rany
(Aqua-Gel, GranuGel,
Hydrosorb, Nu-Gel, Purilon)
l HYDROKOLOIDY (Comfeel, Granuflex,
Granuflex Extra Thin, Hydrocoll, Medisorb H,
Tegasorb)
l Preparaty enzymatyczne (Distreptaza,
Fibrolan, Iruxol mono)
l DEKSTRANOMERY
FAZA ZAPALNA
MARTWICA
ROZPŁYWNA
„rana żółta”
(Acudex, Debrisan,
Jodosorb)
l HYDROWŁÓKNA (Aquacel)
l HYDROWŁÓKNA ze srebrem
(Aquacel Ag)
l Inne chłonne (Tender Wet)
l oczyszczenie rany l MIESZANE/ZŁOŻONE
– zawierające srebro (Atrauman Ag,
Textus bioactiv)
– z węglem aktywowanym (Kaltocarb,
Liofoam C, Medisorb C)
– węglowe zawierające srebro
(Actisorb Plus)
l PIANKI (Allevyn, Biatain, Combiderm, Lyofoam,
PermaFoam, Tielle)
l ALGINIANY
(Fibracol, Kaltostat, Midisorb A,
Sorbalgon, Tegagel)
l DEKSTRANOMERY
l HYDROWŁÓKNA
SKOLONIZOWANA l odprowadzenie
l Inne chłonne
(z dużym wysiękiem)
nadmiaru wysięku l MIESZANE/ZŁOŻONE
– z węglem aktywowanym
– ze srebrem
l PIANKI
l odprowadzenie
ZAKAŻONA
nadmiaru wysięku
2
(ze średnim wysiękiem) l oczyszczenie rany
ZAKAŻONA
(z nieprzyjemnym
zapachem)2
l likwidacja
zapachu
l DEKSTRANOMERY
l HYDROWŁÓKNA
ze srebrem
l MIESZANE/ZŁOŻONE
– zawierające srebro
– z węglem aktywowanym
3
l PIERWOTNE ZŁOŻONE (Inadine)
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Owrzodzenia żylne podudzi
Charakterystyka rany
Cel leczniczy
Rodzaj opatrunku
FAZA PROLIFERACJI
l ALGINIANY
(Fibracol, Kaltostat, Midisorb A,
Sorbalgon, Tegagel)
l HYDROWŁÓKNA (Aquacel)
l odprowadzenie
nadmiaru wysięku l Inne chłonne (Tender Wet)
ZIARNINUJĄCA l pobudzenie
l MIESZANE/ZŁOŻONE
(ze średnim wysiękiem) angiogenezy
– zawierające kolagen (Promagran)
„rana czerwona” l kontrola ziarniny
– zawierające srebro (Atrauman Ag,
((hipertroficzna
Textus bioactiv)
ziarnina)
l PIANKI (Allevyn, Biatain, Combiderm, Lyofoam,
PermaFoam, Tielle)
l PIERWOTNE PROSTE 3 (N/A Dressing)
NASKÓRKOWANIE
ZIARNINUJĄCA
(z małym wysiękiem)
1
2
3
l HYDROKOLOIDY
l ochrona
ziarniny
l pobudzenie
TWORZENIE SIĘ
NASKÓRKA
„rany różowe”
tworzenia się
naskórka
l ochrona
tworzącego się
naskórka
(Comfeel, Granuflex,
Granuflex Extra Thin,Hydrocoll, Medisorb H,
Tegasorb)
l HYDROKOLOIDY
w postaci płytki
(Comfeel, Granuflex Extra Thin)
l PÓŁPRZEPUSZCZALNE (Bioclusive,
Comfeel Plus Przezroczysty, Medisorb F, Tegaderm)
W owrzodzeniach pochodzenia żylnego występuje bardzo rzadko.
Dodatkowo – jako opatrunek wtórny – płytka nie powodująca okluzji.
Opatrunki PIERWOTNE nie biorą aktywnego udziału w biochemicznych procesach gojenia się rany, nie należą więc
do grupy opatrunków aktywnych. Przykładane bezpośrednio do powierzchni rany, zapewniają wilgotne mikrośrodowisko
sprzyjające jej gojeniu. Dzielą się na PROSTE (nie zawierające dodatków) i ZŁOŻONE (z dodatkiem antyseptyków).
Niektóre (w postaci płytki, żelu, pasty lub proszku) nie posiadają zewnętrznej warstwy przylepnej, więc wymagają
dodatkowego pokrycia opatrunkiem wtórnym, zapewniającym ranie zewnętrzną ochronę i prawidłowe umocowanie.
Copyright © 2006 by Firma Agencyjno-Wydawnicza LekSeek Polska Sp. z o.o.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards