Wiedza o społeczeństwie klasa 3a gimnazjum ROZKŁAD MATERIAŁU i PLAN WYNIKOWY CZĘŚĆ II np. wydawnictwa OPERON Wobec uczniów wymagających wsparcia stosuje się: DYSLEKSJA Częste sprawdzanie zeszytów i poprawności zapisu prac domowych, by wyeliminować zniekształcenia informacji Prowadzenie słownika wyrazów trudnych – pismo drukowane dla pojęć Czuwanie nad uaktywnieniem uczniów w czasie lekcji i dodatkowych zajęć poprzez stosowanie atrakcyjnych pomocy dydaktycznych Częste sprawdzanie wiadomości ustnych Dostosowanie wymagań do praktycznych możliwości ucznia, mając na uwadze poziom jego trudności Stosowanie różnego rodzaju wzmocnień: pochwały, zachęty Uczenie sposobów radzenia sobie w trudnych sytuacjach Stosowanie indywidualnych wymagań w zakresie podawania nowego materiału i odpowiednich informacji DOSTOSOWANIE WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH Stosowanie wzmocnień pozytywnych podczas lekcji (pochwały, zachęty) Zadawanie do jednorazowego opanowania mniejszych partii materiału, Częste odwoływanie sie do konkretu, szerokie stosowanie zasady poglądowości Podawanie poleceń w prostej formie Wydłużanie czasu na wykonanie zadania, napisanie sprawdzianu, przeczytanie i analizę tekstu Skupianie się na opanowaniu podstaw programowych Powierzanie zadań o niższym stopniu trudności. Częste powtarzanie dyktowanych treści oraz dzielenie ich na mniejsze fragmenty Konstruowanie pytań umożliwiających udzielenie odpowiedzi w krótkiej formie (jednowyrazowej lub jednozdaniowej) wykonania zadania domowego, analogicznego do wykonywanego na lekcji Posadzenie w ławce ze zdolnym uczniem Aktywizowanie ucznia w trakcie pracy grupowej. Docenianie wysiłku i zaangażowania w nauce, nawet przy niewielkich efektach Bieżąca kontrola zapisu w zeszycie ucznia, pomoc w uzupełnianiu brakujących informacji Unikanie do wyrywania do odpowiedzi. Przezwyciężanie obawy przed krytyką, niepowodzeniem. Kontrolowanie prawidłowej wymowy, utrwalanie PRACA Z UCZNIEM ZDOLNYM -stopniowe zwiększanie wymagań, wprowadzanie inspirujących elementów materiału, -wykorzystanie wiadomości pozaszkolnych, prowadzenie zajęć w oparciu o pracę grupową uczniów i samopomoc koleżeńską; -zachęcanie do wymyślania, tworzenia rzeczy w sposób społecznie użyteczny, oryginalny i dotychczas nieznany; -uczenie twórczego rozwiązywania problemów, motywowanie do samodzielności i podejmowania inicjatyw; -zachęcanie do rywalizacji i sprawdzania wiedzy w konkursach, olimpiadach; -wskazywanie dodatkowych źródeł wiedzy oraz inspirowanie do korzystania z rozmaitych zajęć pozalekcyjnych w celu rozwijania zainteresowań oraz aktywności poznawczej; -stwarzanie atmosfery akceptacji, wyrażanie zadowolenia z sukcesów, -uczenie przyjmowania uwag i radzenia sobie z niepowodzeniami. ZABURZENIA W ZACHOWANIU Rozwijanie umiejętności społecznych Stwarzanie możliwości zaistnienia w klasie (włączanie ucznia do zadań dodatkowych, w których mógłby zaprezentować swoje mocne strony) Zwracanie uwagi na wskaźniki napięcia emocjonalnego (np. drażliwość, drżenie rąk, czerwienienie się itd.) i stwarzanie możliwości odpoczynku i odreagowania Powstrzymywanie się od negatywnej oceny ucznia, a nie jego pracy Krótkie, zwięzłe dyscyplinowanie ucznia Dbanie o właściwą adaptację w zespole, nawiązanie właściwych relacji z grupą Angażowanie w różne aktywności poprzez wykorzystywanie zainteresowań i predyspozycji ucznia wyraźne określanie granic, zasad zachowania i konsekwentne ich przestrzeganie Rozwijanie empatii, umiejętności przyjmowania punktu widzenia drugiej osoby, budowanie świadomości jej uczuć, praw i potrzeb Temat lekcji Liczba godzin Oczekiwane osiągnięcia Poziom - ocena dopuszczająca i dostateczna Poziom - ocena dobra, bardzo dobra Uczeń: Uczeń: Świat współczesny Polska we współczesnym świecie 1 – wymienia główne kierunki polskiej polityki zagranicznej – uzasadnia szczególny charakter stosunków z USA – charakteryzuje stosunki Polski z sąsiadami i państwami Unii Europejskiej – uzasadnia konieczność popierania rozwoju demokracji u wschodnich sąsiadów Polski – charakteryzuje polską politykę europejską – wymienia zadania ambasad i konsulatów NATO – od zimnej wojny do współistnienia 1 – zna pojęcia: „zimna wojna”, „układ warszawski” – zna genezę NATO– wymienia państwa należące do NATO – ocenia akcje militarne NATO w Europie i na świecie – ocenia politykę rządu polskiego wobec NATOnależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręczn z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęć – wymienia cele i zadania NATO– wymienia główne organy NATO – opisuje drogę Polski do NATO– wymienia korzyści wynikające z członkostwa Polski w NATO– ocenia udział polskich żołnierzy w operacjach wojskowych NATO Integracja europejska 1 – zna historię powstania Unii Europejskiej– wymienia ojców Unii Europejskiej– wymienia cele działalności Unii Europejskiej - kontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym – wymienia wymagania stawiane państwom integrującym się z Unią Europejską – wyjaśnia, jak w Unii Europejskiej są realizowane zasady solidarności i pomocniczości – wymienia trzy główne obszary współpracy w Unii Europejskiej – omawia zadania najważniejszych organów Unii Europejskiej– selekcjonuje – wymienia najważniejsze organy Unii Europejskiej informacje z różnych źródeł na temat Unii Europejskiej– analizuje zalety i – wymienia „starych” i „nowych” członków Unii Europejskiej wady członkostwa Polski w Unii Europejskiej – omawia etapy przystępowania Polski do Unii Europejskiej Polska w systemie politycznym i 1 – wyjaśnia pojęcie „jednolity rynek europejski” – omawia cztery główne zasady jednolitego rynku europejskiego – wymienia cztery główne zasady jednolitego rynku – charakteryzuje fundusze wspierające działalność gospodarczą Unii Europejskiej gospodarczym Unii Europejskiej europejskiego – analizuje programy edukacyjne Unii w kontekście własnej aktywności – wyjaśnia pojęcie „mobilność zawodowa”– wymienia fundusze wspierające działalność gospodarczą Unii Europejskiej– wymienia programy edukacyjne Unii Europejskiej – omawia trzy obszary funkcjonowania Unii Europejskiej– uzasadnia znaczenie pierwszego filaru dla rozwoju gospodarki polskiej – ocenia wielkość dofinansowania Unii dla Polski w aspekcie jej rozwoju gospodarczego – analizuje dobre i złe strony emigracji zarobkowej Polakównależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęć kontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym Unia Europejska a nasz region ONZ – zjednoczony świat, zjednoczone narody Wojny i 1 1 1 – wyjaśnia, na czym polega polityka regionalna Unii Europejskiej – wyjaśnia zasady dzielenia pieniędzy unijnych dla regionów– omawia – wyjaśnia pojęcie „euroregion”– wymienia cele utworzenia euroregionów w Europie– wymienia euroregiony, do których należą polskie miasta i gminy– wymienia inicjatywy lokalne finansowane ze środków unijnych cele polityki regionalnej– ocenia zagrożenia euroregionów dla jedności państwa – zna genezę powstania ONZ – wymienia operacje pokojowe ONZ – wymienia cele ONZ– wymienia główne organy ONZ – omawia zadania najważniejszych organów ONZ – wymienia organizacje wyspecjalizowane ONZ – wyjaśnia zasadnicze różnice między ONZ a Unią Europejsknależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęćkontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnymą – omawia rolę ONZ we współczesnym świecie – wymienia najważniejsze współczesne konflikty międzynarodowe – wymienia przyczyny konfliktów międzynarodowych– charakteryzuje najważniejsze – ocenia wykorzystanie środków unijnych w środowisku lokalnym – omawia udział Polaków w misjach ONZ – ocenia skuteczność ONZ w realizacji założonych celów terroryzm Świat bogaty i biedny 1 – wyjaśnia pojęcia: „terroryzm” „uchodźca”, „emigrant” współczesne konflikty międzynarodowe– wyjaśnia skutki emigracji dla poszczególnych – podaje przyczyny emigracji – wymienia skutki terroryzmu we współczesnym świecienależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęć kontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym państw – zna pojęcia: „kolonializm”, „slumsy” – wymienia konkretne przykłady działań na rzecz walki z biedą w krajach rozwijających się – wymienia przyczyny ubóstwa państw rozwijających się – charakteryzuje gospodarkę państw rozwijających się – wymienia formy pomocy krajom biednym – ocenia formy pomocy dla krajów rozwijających się – pokazuje na mapie najbiedniejsze obszary na świecie – proponuje formy pomocy krajom biednym – podaje przyczyny terroryzmu światowego – ocenia sposoby walki z terroryzmem – analizuje tekst źródłowy Globalizacja 1 – wyjaśnia pojęcia „globalna wioska”, „globalizacja”, „antyglobalizm” – zna program antyglobalistów – wymienia znane akcje antyglobalistów – wymienia pozytywne i negatywne skutki globalizacji – rozumie wpływ globalizacji na własne życie – wymienia przykłady globalizacji w dziedzinie gospodarczej, politycznej i kulturalnej – ocenia rolę środków masowego przekazu w procesie globalizacjinależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęć – ocenia proces globalizacji w kontekście szans i zagrożeń dla świata - kontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym Ziemia – planeta ludzi 1 – wyjaśnia pojęcia: „efekt cieplarniany”, „dziura ozonowa”, „kwaśne deszcze” – przedstawia konkretne przykłady niszczenia środowiska naturalnego na świecie – proponuje rozwiązania na rzecz ochrony środowiska – wymienia główne zagrożenia ekologiczne na świecie – układa kodeks ekologiczny – wymienia skutki niszczenia przyrody– podaje przykłady niszczenia środowiska przyrodniczego w najbliższej okolicy Funkcjonowanie gospodarki rynkowej Potrzeby człowieka i sposoby ich zaspokajania 1 – zna potrzeby człowieka i ich hierarchię – wymienia czynniki wytwórcze potrzebne do produkcji wybranego dobra – definiuje pojęcia „ekonomia”, „czynniki produkcji”, „praca”, „kapitał”, „ziemia” – wyjaśnia związek między potrzebą a postępem – wyjaśnia, jak dostępność dóbr wpływa na działalność człowieka – wyjaśnia pojęcia: „nieograniczoność potrzeb ludzkich”, „rzadkość dóbr” – klasyfikuje potrzeby człowiekanależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęćkontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym Gospodarka rynkowa 1 – definiuje pojęcie „gospodarka”– wymienia sektory gospodarki – wskazuje różnice między gospodarką centralnie planowaną a rynkową – wymienia podstawowe cechy gospodarki rynkowej – wymienia wady i zalety gospodarki rynkowej – wymienia cechy gospodarki centralnie planowanej – uzasadnia wyższość gospodarki rynkowej – wymienia rodzaje własności– wymienia sposoby gospodarowania– analizuje tekst źródłowy Jak funkcjonuje gospodarstwo domowe? Skąd się biorą ceny? 1 1 – wie, czym jest gospodarstwo domowe – wyjaśnia zasady oprocentowania lokaty i kredytu – wyjaśnia pojęcia: „podmiot gospodarczy”, „budżet”, „równowaga budżetowa”, „nadwyżka budżetowa”, „deficyt budżetowy”, „lokata bankowa” – wymienia instytucje chroniące prawa konsumentów – omawia diagramy Struktura gospodarstw domowych według głównego źródła utrzymania i Struktura wydatków gospodarstw domowych (podręcznik) – wymienia podstawowe prawa konsumentównależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęćkontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym – sporządza procentowy diagram obrazujący, na co przeznacza swoje kieszonkowe – zna pojęcia: „cena”, „cena równowagi rynkowej”, „równowaga rynkowa”, „monopol” – wymienia czynniki kształtujące popyt i podaż – podaje przykłady nieuczciwych działań wobec konsumentów – wyjaśnia mechanizm równowagi rynkowej – charakteryzuje prawo popytu i podaży – podaje przykłady monopoli na rynku krajowym – wyjaśnia pojęcia: „popyt efektywny” i „popyt potencjalny” – wyjaśnia skutki funkcjonowania monopoli dla konsumentów Formy i funkcje pieniądza 1 – wymienia rodzaje pieniądza – charakteryzuje rodzaje pieniądza – zna historię pieniądza – charakteryzuje funkcje pieniądza – wyjaśnia pojęcia: „barter”, „pieniądz” – podaje przykłady funkcji pieniądza Inflacja 1 w gospodarce – wymienia czynniki wpływające na inflację – wymienia sposoby zabezpieczające oszczędności – zna rolę Władysława Grabskiego i Leszka Balcerowicza w walce z inflacją – wyjaśnia mechanizm powstawania inflacji – dowodzi związku wysokości inflacji z poziomem życia obywateli– wyszukuje i – wymienia sposoby przeciwdziałania inflacji selekcjonuje informacje– porównuje inflację w Polsce w ostatnim dziesięcioleciu z – wymienia skutki inflacji dowolnie wybranym państwem tzw. Starej Europy. – rozumie pojęcia: „inflacja”, „hiperinflacja” Rola banków w gospodarce rynkowej 1 – wymienia rodzaje banków – wymienia podstawowe operacje bankowe – zna zadania i funkcje banków – wyjaśnia rolę NBP w systemie bankowym – zna pojęcia: „kredytobiorca”, „poręczenie”, „depozyt”, „przelew”, „karta płatnicza”, „lokata bankowa”, „rachunek bankowy” – charakteryzuje zadania banków – porównuje system bankowy w Polsce i wybranym kraju Unii Europejskiej – uzasadnia wybór banku, w którym wziąłby kredyt, i banku, w którym złożyłby depozyt pieniężny Jak mądrze inwestować w akcje i obligacje? 1 – zna pojęcia i terminy: „papiery wartościowe”, „obligacje”, lokata”, „akcje”, „dywidenda”, „giełda”, „kurs akcji”, „fundusz inwestycyjny”, „fundusz emerytalny”, „makler” – rozumie pojęcia: „rynek pierwotny”, „rynek wtórny”, „hossa”, „bessa” należy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęćkontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym – podaje różnicę między akcjami a obligacjami – zna pojęcia „indeks giełdowy”, „fundusz inwestycyjny”– wymienia najważniejsze indeksy giełdowe– charakteryzuje pracę maklera – wyjaśnia, jak działają fundusze inwestycyjne i emerytalne – przewiduje notowania na giełdzie – interpretuje zainteresowania Polaków obligacjami i akcjami – przewiduje konsekwencje inwestowania na giełdzie Gospodarka narodowa Podatki w gospodarce rynkowej Budżet państwa 1 1 2 – wymienia najważniejsze różnice i podobieństwa między gospodarką narodową a gospodarstwem domowym– wymienia mierniki aktywności w gospodarce narodowej – oblicza PKB, PNB, PKB per capita, dochód narodowy – wyjaśnia pojęcia: „PKB”, „PNB”, „PKB per capita”, „dochód narodowy”, „akumulacja”– uzasadnia konieczność akumulacji dochodu narodowego – porównuje PKB per capita Polski i pięciu najbogatszych państw Unii Europejskiej – wymienia rodzaje podatków – charakteryzuje rodzaje podatków w Polsce – zna skalę podatkową – uzasadnia wprowadzenie podatku akcyzowego – wie, kto ustala wysokość podatków – uzasadnia niski CIT w Polsce – wymienia płatników CIT – oblicza podatki według skali podatkowej – wymienia towary i usługi obłożone podatkiem akcyzowym – oblicza podatek PIT– bierze udział w dyskusjinależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęćkontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym – porównuje wysokość podatku PIT w Polsce i w pięciu najbogatszych państwach – zna podstawowe zasady konstrukcji budżetu – omawia zasady tworzenia budżetu – wymienia czynniki wpływające na kształt budżetu – wyjaśnia wpływ czynnika politycznego na kształt budżetu – wymienia źródła dochodów budżetu – wymienia negatywne skutki długu politycznego – wymienia kierunki wydatków budżetu – wyszukuje w internecie wartości wskaźników wzrostu gospodarczego Unii Europejskiej – ocenia system podatkowy w Polsce – wyjaśnia pojęcie „dług publiczny” Gospodarka polska po 1989 roku 1 – wyjaśnia pojęcia: „gospodarka nakazowo-rozdzielcza”, „prywatyzacja”, „reglamentacja”, „transformacja”, „parytet siły nabywczej” – uzasadnia konieczność przekształceń gospodarczych w Polsce – charakteryzuje gospodarkę polską po 1989 roku – charakteryzuje sytuację gospodarczą Polski na tle innych państw Unii Europejskiej – wymienia główne założenia planu Balcerowicza – ocenia zamożność Polaków w porównaniu mieszkańcami innych państw Unii Europejskiej – ocenia plan Balcerowicza w kontekście skutków gospodarczych – ocenia plan Balcerowicza w kontekście skutków społecznych– wymienia zadania Komisji Trójstronnej Człowiek w gospodarce rynkowej Praca w życiu człowieka 1 – wymienia różne rodzaje pracy – uzasadnia konieczność ciągłego poszerzania i doskonalenia umiejętności oraz – wymienia czynniki wpływające na wydajność pracy zdobywania wiedzy w zmieniającym się rynku pracy – wymienia korzyści ekonomiczne, psychologiczne i społeczne płynące z pracy– uzasadnia negatywne skutki pracoholizmu– wyjaśnia pojęcia: homo faber, „ergonomia” Rynek pracy 1 – definiuje pojęcia: „rynek pracy”, „nierównowaga na rynku pracy” – wyjaśnia stwierdzenie: „Praca jest towarem” – wyjaśnia związek między podażą pracy a ceną pracy – wymienia mechanizmy rządzące rynkiem pracy – wyjaśnia pojęcia: „ukryty rynek pracy” i „jawny rynek pracy” – wymienia przyczyny nierównowagi rynku pracy – uzasadnia na przykładach przyczyny nierównowagi rynku pracy – charakteryzuje umiejętności niezbędne na aktualnym rynku pracy– wyszukuje informacje o lokalnym, polskim, europejskim – wyszukuje oferty rynku pracy dotyczące wybranego przez siebie zawodu rynku pracy – analizuje zebrane informacje w kontekście własnej osoby Dlaczego nie wszyscy mają pracę? 1 – wymienia rodzaje bezrobocia– wyjaśnia przyczyny bezrobocia – charakteryzuje rodzaje bezrobocia – wymienia sposoby zwalczania bezrobocia – ocenia rolę państwa w zwalczaniu bezrobocia – wie, gdzie szukać ofert pracy – porównuje bezrobocie w swojej miejscowości z bezrobociem w Polsce– wyciąga wnioski – ocenia formy pomocy oferowane przez państwo – proponuje formy pomocy osobom pozbawionym środków do życia – oblicza stopę bezrobocia Być przedsiębiorcą 1 – wyjaśnia pojęcia: „działalność gospodarcza”, „przedsiębiorstwo”, „przedsiębiorczość”, „zarządzanie”, „biznesplan”, „promocja”, „zysk”, „spółka”, „wynik finansowy”, „dochód brutto” – omawia cechy dobrego biznesplanu – charakteryzuje etapy zakładania firmy – ocenia procedury zakładania firmy w Polsce i wybranym państwie europejskim – wymienia rodzaje spółek – wyciąga wnioski – wymienia etapy i procedury prawne, które trzeba przejść podczas zakładania własnej działalności gospodarczej Pracodawca i pracobiorca – prawa i obowiązki 1 – omawia rolę wartości etycznych w biznesie – charakteryzuje człowieka przedsiębiorczego– charakteryzuje ucznia przedsiębiorczego– dokonuje samooceny– wymienia plusy i minusy prowadzenia własnej firmy– wymienia źródła informacji na temat zakładania działalności gospodarczej – przedstawia przypadki naruszania etyki w biznesie – wymienia prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy– wie, czym jest kodeks pracy i prawo pracy– wymienia rodzaje umów o pracę , wymienia sposoby rozwiązania umowy o pracę – charakteryzuje umowy o pracę – charakteryzuje sposoby rozwiązania umów o pracę – omawia system ubezpieczeń społecznych w Polsce – ocenia warunki pracy nauczycieli i innych pracowników w szkole – rozumie zasady zatrudniania młodocianych – charakteryzuje dobrego szefa i dobrego pracownika Reklama i marketing 1 – wyjaśnia znaczenie pojęć: „reklama”, „marketing”, „sponsoring”, „perswazja”, „manipulacja”, „reklama społeczna” – wyjaśnia rolę sponsoringu jako swoistej reklamy – wyjaśnia rolę marketingu w gospodarce rynkowej – wymienia korzyści i zagrożenia płynące z reklamy – wymienia zadania reklamy– wymienia rodzaje reklamy– podaje przykłady reklamynależy zwrócić większą uwagę na pracę z podręcznikiem, z naciskiem na omawianie ilustracji, obrazów, zdjęćkontynuowanie sytuowania wydarzeń, zjawisk i procesów historycznych w czasie oraz ukazanie ciągłości w rozwoju kulturowym i cywilizacyjnym – wyjaśnia wpływ reklamy na gospodarkę i rynek pracy– wyszukuje z różnych źródeł konkretne przykłady reklamy komercyjnej, społecznej i polityczne j– rozróżnia w przekazie treści o charakterze informacyjnym, perswazyjnym, manipulacyjny – omawia elementy działań marketingowych Jaka szkoła, jaki zawód? 1 – zna strukturę szkolnictwa w Polsce – porównuje strukturę szkolnictwa w Polsce ze strukturą szkolnictwa w Unii Europejskiej – wymienia typy szkół– wymienia czynniki decydujące o wyborze szkoły– wymienia błędy popełniane przy wyborze szkoły – ustala adresy najbliższych instytucji zajmujących się doradztwem zawodowym – ocenia poradnictwo zawodowe w Polsce – wymienia instytucje wspomagające ucznia przy wyborze szkoły i zawodu– wyjaśnia pojęcie „zawód zaufania publicznego”– określa swoje mocne i słabe strony– charakteryzuje kwalifikacje zawodowe potrzebne do wykonywania wybranego zawodu – sporządza własny ranking szkół w regionie – uzasadnia wybór szkoły – rozróżnia pojęcia „zawód” i „kwalifikacje zawodowe” Przed pierwszą 1 – wymienia źródła informacji o ofertach pracy – sporządza listę potencjalnych pracodawców w środowisku lokalnym rozmową o pracę – wymienia dokumenty potrzebne w poszukiwaniu pracy– wie, jak przygotować się do rozmowy kwalifikacyjnej – formułuje pytania, które pracodawca może zadać podczas rozmowy kwalifikacyjnej – formułuje własne pytania do pracodawcy – wie, jakie informacje są istotne w rozmowie kwalifikacyjnej– pisze ofertę pracy, CV, list motywacyjny– określa swoje mocne i słabe strony– dokonuje samooceny własnych osiągnięć– rozumie, że dokumenty, ich jakość i wygląd są ważną informacją na temat kandydata Korupcja i „szara strefa” w gospodarce 1 – wyjaśnia pojęcia: „korupcja” „szara strefa”, „nepotyzm”, „łapownictwo” – wymienia źródła informacji dotyczące korupcji – charakteryzuje uwarunkowania historyczne korupcji na rynku polskim – wymienia mechanizmy powstawania korupcji – ocenia rolę państwa w zapobieganiu korupcji – wymienia metody zwalczania korupcji – ocenia politykę państwa wobec „szarej strefy” w kontekście wymienionych przyczyn – wymienia skutki korupcji jej powstawania – wymienia zawody szczególnie narażone na korupcję – wymienia etyczne i nieetyczne zachowania uczniów – podaje konkretne przykłady korupcji – wymienia przyczyny podejmowania pracy w „szarej strefie” w Polsce (wykres zamieszczony w podręczniku) – podaje przykłady etycznych i nieetycznych zachowań w biznesie – ocenia postawy Polaków wobec zjawiska korupcji i „szarej strefy” – rozumie, na czym polega społeczna odpowiedzialność biznesu Świat współczesny klasa III 1. Polska we współczesnym świecie Treści: Cele polityki zagranicznej Polski. USA – strategiczny sojusznik Polski. Stosunki Polski z państwami Unii Europejskiej. Stosunki Polski z sąsiadami. Ambasady i konsulaty. Uczeń:wie, jakie są główne cele polskiej polityki zagranicznej, rozumie, dlaczego sojusz z USA ma charakter strategiczny, umie charakteryzować polską politykę europejską ,uzasadnia potrzebę popierania rozwoju demokracji u wschodnich sąsiadów Polski, wie, czym zajmują się ambasady i konsulaty, 2. NATO – od zimnej wojny do współistnienia Treści: Historia powstania i cele NATO. Organy NATO. NATO po upadku komunizmu. Polityka obronna Polski. Udział w międzynarodowych misjach pokojowych i militarnych. Uczeń:wie, dlaczego powstało NATO i jakie ma ono cele, rozumie, czym była „zimna wojna”, potrafi charakteryzować polską politykę obronną , wie, w jakich misjach pokojowych i operacja militarnych brali lub biorą udział polscy żołnierze, 3. Integracja europejska Treści: Przyczyny i przebieg integracji europejskiej. Etapy rozszerzenia Unii Europejskiej. Instytucje Unii Europejskiej. Proces wstępowania Polski do Unii Europejskiej. Uczeń: zna historie integracji europejskiej, wymienia i wskazuje na mapie „starych” i „nowych” członków UE , wie, czym się zajmują instytucje UE, potrafi wyjaśnić, jak realizowana jest zasada pomocniczości i solidarności,wie, jakie uprawnienia daje obywatelstwo unijne,zna historię integracji Polski z UE 4. Polska w systemie politycznym i gospodarczym Unii Europejskiej Treści: Trzy filary Unii Europejskiej. Jednolity Rynek Europejski. Praca w państwach Unii Europejskiej. Finansowe wsparcie dla gospodarki polskiej. Programy edukacyjne Unii Europejskiej. Uczeń:wie, jakie są filary funkcjonowania Unii Europejskiej, rozumie, jak funkcjonuje jednolity rynek europejski, potrafi scharakteryzować korzyści wynikające dla obywateli i gospodarki polskiej z członkostwa w Unii Europejskiej ,zna programy UE przeznaczone dla młodzieży, 5. Unia Europejska a nasz region. Treści: Polityka regionalna Unii Europejskiej. Europejskie pieniądze dla polskich regionów. Euroregiony i ich znaczenie. Uczeń:rozumie, dlaczego UE przykłada szczególne znaczenie do wyrównywania różnic regionalnych, potrafi wyjaśnić, w jaki sposób z pomocy UE korzystają regiony, wie, czym są euroregiony i jaką prowadzą działalność, Wzmacniać świadomość językową i poszerzać zasób słownictwa. 6.ONZ:zjednoczony-świat,zjednoczone-narody. Treści: Co to jest System Narodów Zjednoczonych. Organy Organizacji Narodów Zjednoczonych. Organizacja Narodów Zjednoczonych a Unia Europejska. Wybrane organizacje wyspecjalizowane (afiliowane) ONZ. Uczeń: wie, dlaczego utworzono ONZ i jakie ma ona cele, zna kompetencje głównych organów ONZ, potrafi scharakteryzować działalność organizacji wyspecjalizowanych ONZ, rozumie różnice między ONZ a UE, 7. Terroryzm i wojny. Treści: Przyczyny współczesnych konfliktów międzynarodowych. Ważniejsze współczesne konflikty międzynarodowe. Współczesny terroryzm. Uchodźcy i emigranci. Uczeń:wie, jakie są przyczyny współczesnych konfliktów międzynarodowych, wymienia i charakteryzuje najważniejsze współczesne konflikty międzynarodowe ,rozumie, czym jest terroryzm, wymienia najważniejsze zagrożenia terrorystyczne w XXI wieku, potrafi ocenić sytuację imigrantów i uchodźców we współczesnym świecie, 8. Świat bogaty i biedny. Treści: Bogata Północ i biedne Południe. Kraje rozwijające się. Przyczyny i skutki biedy w krajach rozwijających się. Pomoc dla państw biednego Południa. Pomoc humanitarna. Uczeń:wie, co znaczą określenia: ”biedne Południe”, „bogata Północ”, „kraje rozwijające się”. potrafi scharakteryzować rozmiary biedy w krajach Południa,rozumie, jakie są przyczyny i skutki biedy w krajach rozwijających się, potrafi uzasadnić potrzebę pomocy humanitarnej dla krajów rozwijających się, 9. Globalizacja. Treści: Globalna wioska. Pojęcie globalizacji. Zalety i wady globalizacji. Uczeń:rozumie, jakie zjawiska określamy pojęciem „globalnej wioski” i „globalizacji”. wie, na czym polega globalizacja w sferze gospodarki, polityki i kultury, charakt. pozytywne i negatywne skutki globalizacji10. Ziemia – planeta ludzi. Treści: Błękitna planeta. Globalne ocieplenie. Zagłada tropikalnych lasów. Dziura ozonowa. Kwaśne deszcze. Niedobory wody. Uczeń: wymienia główne zagrożenia ekologiczne dla Ziemi, rozumie, na czym polegają i jak wpływają na stan naszej planety następujące zjawiska: efekt cieplarniany, dziura ozonowa, kwaśne deszcze, wyjaśnia, dlaczego zagłada lasów tropikalnych i niedobór wody są zagrożeniem dla przyrody całego świata, rozumie, że jego zachowania mogą mieć wpływ na życie ludzi na świecie, II. Funkcjonowanie gospodarki rynkowej 1. Potrzeby człowieka i sposoby ich zaspokajania. Treści: Rodzaje potrzeb. Rola potrzeb w życiu człowieka – nieograniczoność potrzeb i rzadkość zasobów. Czynniki produkcji. Uczeń:wie, czym są i jakie są rodzaje potrzeb ludzkich, rozumie rolę, jaką odgrywają potrzeby w życiu człowieka, wyjaśnia pojęcie rzadkości dóbr oraz kosztów alternatywnych, wie, jakie są czynniki produkcji rozumie rolę pracy z procesie zaspakajania potrzeb, właściwie definiuje pojęcie ekonomii, 2. Gospodarka rynkowa. Treści: Pojęcie gospodarki. Sposoby gospodarowania. Rodzaje własności w gospodarce rynkowej. Uczeń: wie, jakie są sposoby gospodarowania wymienia i charakteryzuje cechy gospodarki rynkowej, wie, jakie są rodzaje własności, potrafi wytłumaczyć, dlaczego gospodarka wolnorynkowa jest najbardziej efektywna, 3. Funkcjonowanie gospodarstwa domowego Treści: Gospodarstwo domowe. Planowanie dochodów i wydatków gospodarstwa domowego. Sposoby oszczędzania. Prawa konsumenta. Korzystanie z praw konsumenckich. Uczeń:wie, czym jest gospodarstwo domowe, wie, co to są podmioty gospodarcze, rozumie, czym jest budżet rodzinny, zna zasady racjonalnego gospodarowania pieniędzmi, zna prawa konsumenta i wie, jak z nich korzystać, 4. Skąd się biorą ceny? Treści: Prawo popytu i podaży. Mechanizm rynkowy. Monopole. Uczeń:wie, czym jest popyt i podaż,rozumie, na czym polega prawo podaży i popytu, wie, co to jest cena równowagi, rozumie, na czym polega mechanizm rynkowy, wyjaśnia, dlaczego istnienie monopoli jest niekorzystne dla konsumentów, 5. Rodzaje i funkcje pieniądza. Treści: Barter. Powstanie pieniądza. Przyczyny posługiwania się pieniądzem. Formy pieniądza. Funkcje pieniądza. Uczeń:wie, czym jest „barter” zna historię pieniądza, zna i odróżnia podstawowe formy pieniądza,rozumie, jakie funkcje pełni pieniądz, 6.Inflacja w gospodarce. Treści: Inflacja i hiperinflacja. Inflacja a gospodarka. Uczeń: wie, czym jest inflacja i hiperinflacja,rozumie, na czym polega recesja i deflacja w gospodarce, wymienia przyczyny inflacji, rozumie, dlaczego inflacja jest niekorzystna dla konsumentów i gospodarki narodowej 7. Rola banków w gospodarce rynkowej. Treści: Historia powstania banków. Funkcje banków. System bankowy w Polsce. Uczeń:wie, czym są banki i jak powstały, rozumie, jakie funkcje pełnią banki w gospodarce,potrafi scharakteryzować czynności wykonywane przez banki w związku z obiegiem pieniądza, rozumie, jaka rolę pełni Narodowy Bank Polski,wie, jakie są rodzaje banków, 8. Akcje i obligacje, czyli jak mądrze inwestować. Treści: Rodzaje papierów wartościowych. Inwestowanie na rynku kapitałowym. Giełda papierów wartościowych. Uczeń:wie, czym są akcje i obligacje, rozumie, na czym polega inwestowanie na giełdzie papierów wartościowych, wie, jaka jest rola giełd w gospodarce rynkowej, wyjaśnia, jak działają fundusze inwestycyjne i emerytalne, 9. Gospodarka narodowa. Treści: Gospodarka narodowa i jej działy. Podstawowe mierniki aktywności gospodarki narodowej (PKB, PNB, dochód narodowy, PKB per capita). Spożycie i akumulacja. Uczeń:wie, jakie są działy gospodarki narodowej, zna i właściwie definiuje podstawowe mierniki gospodarki narodowej (PKB, PNB, dochód 10. Podatki w gospodarce rynkowej. Treści: Przyczyny istnienia podatków. Rodzaje podatków. Obliczanie podatku dochodowego. Uczeń:uzasadnia, dlaczego musimy płacić podatki, wie, jakie są podatki pośrednie i bezpośrednie, potrafi obliczyć podatek od dochodów osobistych według skali podatkowej 11. Budżet państwa. Treści: Budżet państwa. Dochody i wydatki budżetu państwa. Uczeń:rozumie, czym jest budżet państwa, wie, jakie są dochody, a jakie wydatki budżetu państwa, rozumie, dlaczego Polska ma deficyt budżetowy i czym jest dług publiczny, 12. Gospodarka polska po roku 1989.Treści: Kryzys gospodarki Polskiej w latach 80. Plan Balcerowicza. Społeczne koszty planu Balcerowicza. Gospodarcze szanse i zagrożenia Polski. Analiza SWOT polskiej gospodarki. Uczeń:rozumie, dlaczego gospodarka polska wymagała reformy w 1989 r.. zna założenia planu Balcerowicza i koszty społeczne jego realizacji, charakteryzuje obecną sytuację gospodarczą Polski, wie, jakie są gospodarcze szanse i zagrożenia dla Polski, III. Człowiek w gospodarce rynkowej. 1. Praca w życiu człowieka. Treści: Homo faber. Praca a potrzeby ekonomiczne człowieka. Wydajność pracy. Rodzaje pracy. Uczeń:rozumie, że praca jest formą aktywności charakterystycznej dla człowieka. wymienia i charakteryzuje funkcje i rodzaje pracy, wyjaśnia znaczenie pracy w zaspokajaniu potrzeb ekonomicznych definiuje pojęcie „pracoholizmu”, 2. Rynek pracy. Treści: Działanie rynku pracy Umiejętności człowieka przedsiębiorczego. Uczeń:potrafi wyjaśnić, czym jest rynek pracy i jakie ma cechy. rozumie, na czym polega nierównowaga na rynku pracy, potrafi scharakteryzować pożądane umiejętności człowieka przedsiębiorczego, 3. Dlaczego nie wszyscy mają pracę? Treści: Bezrobocie i jego przyczyny. Rodzaje bezrobocia. Bezrobocie w Polsce. Skutki bezrobocia. Przeciwdziałanie bezrobociu. Uczeń:wie, czym jest bezrobocie i jaki są jego rodzaje. rozumie, jak się oblicza stopę bezrobocia, wie, co jest przyczyną bezrobocia w Polsce i regionie swojego zamieszkania, zna sposoby przeciwdziałaniu bezrobociu, 4. Być przedsiębiorcą. Treści: Działalność gospodarcza. Cechy dobrego przedsiębiorcy. Rodzaje przedsiębiorstw. Procedury obowiązujące przy zakładaniu firmy. Zasady działania przedsiębiorstwa. Uczeń:rozumie, na czym polega działalność gospodarcza,. wie, jakie są rodzaje przedsiębiorstw, wymienia podstawowe wymogi, które należy spełnić, by założyć przedsiębiorstwo,potrafi wymienić cechy dobrego przedsiębiorcy, wie, jakie są podstawowe zasady działania przedsiębiorstwa 5. Pracodawca i pracobiorca – prawa i obowiązki. Treści: Prawo pracy i kodeks pracy. Umowy o pracę. Rozwiązanie umowy o pracę. Praca młodocianych. Ubezpieczenie społeczne i zdrowotne pracodawców i pracobiorców. Uczeń :wie, co to jest prawo pracy i kodeks pracy,. zna rodzaje umów o pracę i sposoby ich rozwiązania, wie, jakie prawa i obowiązki mają pracownicy i pracodawcy, wyjaśnia, czemu służą ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, rozumie, na czym polega mobbing, zna zasady zatrudniania młodocianych, 6. Reklama i marketing. Treści: Pojęcie reklamy i perswazji. Reklama – sztuka perswazji. Reklama społeczna. Marketing. Wpływ reklamy i marketingu na gospodarkę. Uczeń: wie, czym jest reklama i jakie posiada formy, odróżnia reklamę komercyjną od społecznej, rozumie, jak reklamy i marketing wpływają na postępowanie konsumenta na rynku, wie, na czym polegają działania marketingowe,rozumie, jakie znaczenie ma reklama i marketing dla funkcjonowania gospodarki rynkowej, 7. Jaka szkoła, jaki zawód? Treści: Sposoby wyboru szkoły. Zawód a kwalifikacje. Wybór zawodu. Błędy popełniane przy wyborze szkoły i zawodu. Uczeń:wie, czym kierować się przy wyborze szkoły i zawodu,zna rodzaje szkół, które może wybrać po ukończeniu gimnazjum,rozumie, czym różni się zawód od kwalifikacji, 8. Przed pierwszą rozmową o pracę. Treści: Gdzie szukać ofert pracy. Prezentacja swoich kwalifikacji. Życiorys (cv) i list motywacyjny. Rozmowa kwalifikacyjna. Uczeń:wie, jak skutecznie szukać pracy, potrafi napisać poprawnie życiorys i list motywacyjny, wie, jak zachować się w czasie rozmowy kwalifikacyjnej, 9. Korupcja i „szara strefa” w gospodarce. Treści: Korupcja w gospodarce i jej rodzaje. Przyczyny korupcji. Gospodarcze i społeczne konsekwencje korupcji. Sposoby przeciwdziałania korupcji. „Szara strefa” i jej skutki dla gospodarki. Zasady etyczne w biznesie. Uczeń: rozumie, na czym polega korupcja w gospodarce oraz jakie są jej przyczyny i skutki, wie, jak można zapobiegać korupcji, potrafi wyjaśnić, czym jest „szara strefa” w gospodarce charakteryzuje zasady etyczne, którymi powinni się kierować pracodawcy i pracobiorcy, rozumie, na czym polega społeczna odpowiedzialność biznesu,