System plików

advertisement
System plików
warstwa logiczna
- warstwa fizyczna
przykłady implementacji
-
-
Systemy operacyjne
Wykład 6
1
System plików — warstwa logiczna
•
•
•
•
Pojęcie pliku.
Typy i struktury plików.
Metody dostępu do plików.
Interfejs dostępu do plików w systemach
uniksopodobnych.
• Organizacja logiczna systemu plików:
– strefy,
– katalogi.
• Logiczna struktura katalogów.
Systemy operacyjne
Wykład 6
2/94
Pojęcie pliku
• Plik jest abstrakcyjnym obrazem informacji
gromadzonej i udostępnianej przez system
komputerowy.
• Plik jest podstawową jednostką logiczną
magazynowania informacji w systemie
komputerowym, widoczną dla użytkownika.
• Plik jest nazwanym zbiorem powiązanych ze sobą
informacji, zapisanym w pamięci pomocniczej.
Systemy operacyjne
Wykład 6
3/94
Zadania systemu operacyjnego
• Zadaniem systemu operacyjnego w odniesieniu
do plików jest zapewnienie odwzorowania
pomiędzy abstrakcyjnym obrazem informacji a
jego reprezentacją na urządzeniu fizycznym.
• Wyszczególnienie zadań:
– identyfikacja pliku (hierarchiczna struktura
katalogów),
– udostępnienie interfejsu operacji plikowych
(API),
– realizacja operacji dostępu do plików i
katalogów z zapewnieniem bezpieczeństwa
(synchronizacja i autoryzacja dostępu),
spójności i efektywności.
Systemy operacyjne
Wykład 6
4/94
Atrybuty pliku
• Nazwa — ciąg znaków służących użytkownikowi do
identyfikacji pliku.
• Typ — informacja służąca do rozpoznania rodzaju
zawartości pliku i tym samym sposobu interpretacji.
• Lokalizacja — informacja służąca do odnalezienia
pliku w systemie komputerowym (urządzenie i
położenie pliku w tym urządzeniu).
• Rozmiar — bieżący rozmiar pliku w ustalonych
jednostkach (bajtach, słowach, blokach itp.).
• Ochrona — informacje umożliwiające kontrolę
dostępu.
• Czasy dostępów — daty i czasy wykonywania
pewnych operacji na pliku, typu odczyt, modyfikacja,
utworzenie.
Systemy operacyjne
Wykład 6
5/94
Typy plików
• Typ pliku określa rodzaj informacji przechowywanej
w pliku i tym samym sposób interpretacji jego
zawartości, np. program binarny, wynik kompilacji,
kod źródłowy, makrodefinicja (plik wsadowy, skrypt
powłoki itp.), tekst, biblioteka programisty, grafika,
dane aplikacji.
• Informacja o typie pliku może być przechowywana
w strukturach wewnętrznych systemu plików, w
zawartości samego pliku, w katalogach lub w nazwie
pliku.
• Typ pliku może być rozpoznawany przez system
operacyjny, ale może to być również tylko informacja
interpretowana przez użytkownika lub aplikację.
Systemy operacyjne
Wykład 6
6/94
Struktura pliku
• Struktura logiczna:
– określa organizację informacji wewnątrz pliku,
– może być definiowana i rozpoznawana na
poziomie jądra systemu operacyjnego lub na
poziomie aplikacji.
• Struktura fizyczna:
– określa sposób przechowywania informacji,
– narzucana jest przez urządzanie, na którym
plik jest składowany.
Systemy operacyjne
Wykład 6
7/94
Odwzorowanie obrazu logicznego
w fizyczny
nośnik fizyczny
(dysk)
plik
rekord logiczny
Systemy operacyjne
rekord logiczny
Wykład 6
rekord logiczny
obszar
niewykorzystany
8/94
Metody dostępu do plików
• Metody dostępu określają sposób identyfikacji
odczytywanego lub zapisywanego fragmentu
pliku.
• Użycie określonej metody wynika z charakteru
przetwarzania oraz struktury pliku.
• Dostępność określonej metody może być
ograniczona ze względu na własności
urządzenia oraz sposób organizacji lub
implementacji systemu plików (zwłaszcza
atrybutu lokalizacja).
Systemy operacyjne
Wykład 6
9/94
Wyszczególnienie metod dostępu
• Dostęp sekwencyjny (sequential access) —
informacje w pliku przetwarzane są rekord po
rekordzie, tzn. po wykonaniu operacji na
określonym rekordzie system przygotowuje się do
wykonania operacji na kolejnym rekordzie w pliku.
• Dostęp bezpośredni (swobodny, direct access) —
lokalizacja rekordu do przetwarzania podawana
jest jako parametr odpowiedniej operacji.
• Dostęp indeksowy — rekord, na którym ma być
wykonana operacja identyfikowany jest przez
klucz, odwzorowywany na konkretny rekord w
pliku stowarzyszonym poprzez plik indeksowy.
Systemy operacyjne
Wykład 6
10/94
Przykład pliku indeksowego
klucz
Iksiński
Igrekowska Maria, mgr
Igrekowska
Zetowski Jerzy, dr
•
•
•
•
•
•
Zetowski
Iksiński Wojciech, prof.
plik indeksowy
Systemy operacyjne
plik stowarzyszony
Wykład 6
11/94
Podstawowe operacje na plikach
• Tworzenie pliku — konieczne jest określenie podstawowych atrybutów
pliku, znalezienie miejsca na ten plik w systemie komputerowym oraz
jego zaewidencjonowanie (utworzenie wpisu katalogowego).
• Zapis do pliku — konieczne jest określenie, co ma być zapisane i gdzie
ma być zapisane (w którym pliku i w jakim miejscu tego pliku, zależnie
od sposobu dostępu).
• Odczyt z pliku — konieczne jest określenie, co ma być odczytane (z
którego pliku i z jakiego miejsca tego pliku, zależnie od sposobu dostępu)
i gdzie mają być umieszczone odczytane dane.
• Usuwanie informacji z pliku — należy określić jaki fragment pliku (i
którego pliku) ma być usunięty. Najczęściej możliwe jest tylko skracanie
pliku, czyli usuwanie jego końcowej zawartości lub całej jego zawartości.
• Usuwanie pliku — należy określić plik do usunięcia. Usuwana jest
zawartość oraz wpis ewidencyjny pliku.
• Dodatkowe operacje na plikach, wykonywane w celu uzyskania dostępu
do zawartości pliku:
– otwieranie,
– zamykanie,
– przesuwanie wskaźnika bieżącej pozycji.
Systemy operacyjne
Wykład 6
12/94
Interfejs dostępu do pliku w
systemach UNIX i podobnych
•
•
•
•
•
Tworzenie pliku — funkcja creat.
Usuwanie dowiązania do pliku — funkcja unlink.
Odczyt z pliku — funkcja read.
Zapis do pliku — funkcja write.
Skracanie pliku (usuwanie końcowej zawartości,
obcinanie) — funkcja truncate.
• Przesunięcie wskaźnika bieżącej pozycji —
funkcja lseek.
• Otwieranie pliku — funkcja open.
• Zamykanie otwartego pliku — funkcja close.
Systemy operacyjne
Wykład 6
13/94
Systemy uniksopodobne —
tworzenie pliku
• Funkcja systemowa: creat.
• Parametry:
– nazwa pliku (ścieżka),
– prawa dostępu.
• Wartość zwrotna: deskryptor pliku lub -1 w
przypadku błędu.
• Uwaga: funkcja tworzy plik i otwiera go do
zapisu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
14/94
Systemy uniksopodobne —
otwieranie pliku
• Funkcja systemowa: open.
• Parametry:
– nazwa pliku (ścieżka),
– tryb otwarcia (do zapisu, do odczytu itp.).
• Wartość zwrotna: deskryptor pliku lub -1 w
przypadku błędu.
• Wersja 3-argumentowa funkcji umożliwia
również tworzenie pliku.
Systemy operacyjne
Wykład 6
15/94
Systemy uniksopodobne —
zamykanie deskryptora pliku
• Funkcja systemowa: close.
• Parametry:
– deskryptor.
• Wartość zwrotna: 0 w przypadku poprawnego
zakończenia lub -1 w przypadku błędu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
16/94
Systemy uniksopodobne —
usuwanie dowiązania do pliku
• Funkcja systemowa: unlink.
• Parametry:
– nazwa pliku (ścieżka).
• Wartość zwrotna: 0 w przypadku poprawnego
zakończenia lub -1 w przypadku błędu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
17/94
Systemy uniksopodobne —
skracanie pliku
• Funkcja systemowa: truncate.
• Parametry:
– nazwa pliku (ścieżka) lub deskryptor.
– wielkość w bajtach do jakiej ma nastąpić
skrócenie (docelowa wielkość pliku).
• Wartość zwrotna: 0 w przypadku poprawnego
zakończenia lub -1 w przypadku błędu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
18/94
Systemy uniksopodobne —
odczyt zawartości pliku
• Funkcja systemowa: read.
• Parametry:
– deskryptor pliku,
– adres w pamięci, pod którym zostaną
zapisane dane odczytane z pliku,
– liczba odczytywanych bajtów.
• Wartość zwrotna: liczba rzeczywiście
odczytanych bajtów lub -1 w przypadku błędu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
19/94
Systemy uniksopodobne —
zapis zawartości pliku
• Funkcja systemowa: write.
• Parametry:
– deskryptor pliku,
– adres w pamięci, spod którego zostaną
pobrane dane do zapisu,
– liczba zapisywanych bajtów.
• Wartość zwrotna: liczba rzeczywiście
zapisanych bajtów lub -1 w przypadku błędu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
20/94
Przykład realizacji operacji odczytu
w systemach uniksopodobnych
read(d, buf, 8)
read(d, buf, 11)
read(d, buf, 6)
bufor w
pamięci
Systemy operacyjne
plik
Wykład 6
21/94
Przykład realizacji operacji zapisu
w systemach uniksopodobnych
write(d, buf, 8)
write(d, buf, 11)
write(d, buf, 6)
bufor w
pamięci
Systemy operacyjne
plik
Wykład 6
22/94
Systemy uniksopodobne — zmiana
wskazania bieżącej pozycji
• Funkcja systemowa: lseek.
• Parametry:
– deskryptor pliku,
– wielkość przesunięcia w bajtach,
– punkt odniesienia (początek pliku, bieżąca
pozycja, lub koniec pliku).
• Wartość zwrotna: położenie wskaźnika po
przesunięciu lub -1 w przypadku błędu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
23/94
Zmiana wskazania bieżącej pozycji
- odczyt
read(d, buf, 8)
lseek(d, 11, SEEK_CUR)
read(d, buf, 6)
bufor w
pamięci
Systemy operacyjne
plik
Wykład 6
24/94
Zmiana wskazania bieżącej pozycji
- zapis
write(d, buf, 8)
lseek(d, 11, SEEK_CUR)
write(d, buf, 6)
bufor w
pamięci
Systemy operacyjne
plik
Wykład 6
25/94
Organizacja logiczna systemu
plików
• Podział na strefy (wolumeny, woluminy, tomy,
partycje):
– strefa obejmuje część dysku, jeden lub kilka dysków,
– strefa zawiera pliki i katalogi.
• Organizacja katalogów:
– katalog jest tablicą kojarzącą nazwy plików z
wpisami katalogowymi, obejmującymi inne atrybuty
plików,
– katalogi mogą być jedno- lub wielopoziomowe,
– katalogi wielopoziomowe zorganizowane mogą być w
różne struktury logiczne (drzewo, graf acykliczny,
dowolny graf).
• Pliki identyfikowane są przez nazwy, znajdujące się
w katalogach.
Systemy operacyjne
Wykład 6
26/94
Organizacja logiczna systemu
plików – ilustracja
katalog
katalog
katalog
plik
plik
plik
strefa/partycja/wolumen
plik
plik
plik
strefa/partycja/wolumen
Systemy operacyjne
Wykład 6
27/94
katalog urządzenia
dysk 1
katalog urządzenia
Systemy operacyjne
pliki
dysk 2
strefa B
katalog urządzenia
strefa
pliki
dysk
strefa A
Podział na strefy
pliki
Wykład 6
28/94
Operacje na katalogu
• Tworzenie katalogu.
• Usuwanie katalogu.
• Tworzenie wpisu katalogowego — gdy tworzony
jest plik, jego nazwa alternatywna, podkatalog
itp.
• Usuwanie wpisu katalogowego.
• Przemianowanie pliku (zmiana nazwy).
• Odnajdowanie wpisu katalogowego.
• Tworzenie wykazu wpisów katalogowych (listing
zawartości).
Systemy operacyjne
Wykład 6
29/94
Struktura logiczna katalogów
• Struktura jednopoziomowa — wpisy katalogowe
poszczególnych plików znajdują się w tym samym
katalogu (na tym samym poziomie).
• Struktura dwupoziomowa — wpisy katalogowe
plików znajdują się w różnych katalogach, ale
katalogi nie mogą zawierać innych katalogów.
• Struktura drzewiasta — w katalogach można
tworzyć podkatalogi oraz pliki.
• Graf acykliczny — podkatalog (lub plik) może być
umieszczony w wielu katalogach.
• Graf ogólny — dopuszcza się cykl w powiązaniach
pomiędzy katalogami
Systemy operacyjne
Wykład 6
30/94
Struktura jednopoziomowa
prg.c
Systemy operacyjne
test.txt
f.lst
Wykład 6
sample.h
31/94
Struktura dwupoziomowa
jacek
prg.c
Systemy operacyjne
anna
test.txt
prg.c
Wykład 6
sample.h
32/94
Struktura drzewiasta
jacek
programy
prg.c
prog.c
Systemy operacyjne
anna
teksty
programy
abc.doc
Wykład 6
prg.c
s.txt
sample.h
33/94
Graf acykliczny
jacek
teksty
plik.txt
Systemy operacyjne
anna
jacek
prg1.c
prg.c
Wykład 6
readme
sample.h
34/94
Graf ogólny
teksty
pisma
plik.txt
Systemy operacyjne
poczta
list2.txt
s.doc
list1.txt
Wykład 6
35/94
System plików – warstwa fizyczna
•
•
•
•
•
•
Przydział miejsca na dysku
Zarządzanie wolną przestrzenią
Implementacja katalogu
Przechowywanie podręczne
Integralność systemu plików
Semantyka spójności
Systemy operacyjne
Wykład 6
36/94
Organizacja fizyczna systemu
plików
• Przydział miejsca na dysku:
– przydział ciągły, przydział listowy, przydział
indeksowy,
• Zarządzanie wolną przestrzenią:
– wektor bitowy, lista powiązana, grupowanie,
zliczanie.
• Implementacja katalogu:
– lista liniowa, tablica haszowa, struktura
indeksowa.
Systemy operacyjne
Wykład 6
37/94
Przydział miejsca na dysku
• Przydział ciągły (contiguous allocation) — cały plik
zajmuje ciąg kolejnych bloków.
• Przydział listowy (łańcuchowy, linked allocation,
chained allocation) — bloki pliku tworzą listę
powiązaną.
• Przydział indeksowy (indexed allocation) — bloki z
danymi wskazywane są przez bloki indeksowe,
które mogą być zorganizowane w:
– schemat listowy,
– schemat wielopoziomowy,
– schemat kombinowany.
Systemy operacyjne
Wykład 6
38/94
Przydział ciągły
Katalog:
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Systemy operacyjne
blok początkowy: 1
rozmiar: 10 bloków
blok początkowy: 13
rozmiar: 11 bloków
blok początkowy: 27
rozmiar: 9 bloków
Wykład 6
39/94
Przydział ciągły — właściwości
• Efektywność dostępu (niewielkie ruchy głowic
dysk.).
• Łatwa lokalizacja bloków pliku zarówno przy
dostępie sekwencyjnym jak i bezpośrednim.
• Problem fragmentacji zewnętrznej — po
usuniętych plikach pozostają dziury, które trudno
połączyć w jeden większy blok.
• Problem rozszerzania pliku:
– pliku nie da się rozszerzyć,
– będzie go trzeba przenieść w nowe miejsce
(znaleźć większą dziurę),
– będzie trzeba z góry zarezerwować więcej
miejsca w przestrzeni dyskowej.
Systemy operacyjne
Wykład 6
40/94
Przydział listowy (łańcuchowy)
Katalog:
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Systemy operacyjne
blok początkowy: 1
blok końcowy: 8
blok początkowy: 22
blok końcowy: 14
blok początkowy: 7
blok końcowy: 4
Wykład 6
41/94
Przydział listowy — właściwości
•
•
•
•
Nie ma problemu fragmentacji zewnętrznej.
Łatwa realizacja dostępu sekwencyjnego.
Problem realizacji dostępu bezpośredniego.
Konieczność pamiętania wewnątrz bloku
wskaźnika do bloku następnego.
• Zawodność — utrata jednego bloku pociąga za
sobą stratę wszystkich następnych.
Systemy operacyjne
Wykład 6
42/94
Tablica alokacji plików — FAT (File
Allocation Table)
• FAT jest dodatkową strukturą (tablicą)
umieszczoną w odpowiednim obszarze na dysku.
• Każdy element tablicy FAT odpowiada dokładnie
jednej jednostce alokacji (blokowi) z przestrzeni
bloków plikowych i indeksowany jest numerem
bloku.
• Element tablicy FAT zawiera indeks następnego
bloku przydzielonego danemu plikowi lub pewną
wartość specjalną oznaczającą wolną pozycję lub
ostatnią pozycję danego pliku.
Systemy operacyjne
Wykład 6
43/94
Struktura tablicy alokacji plików
1
2
3
3 28
4 #
5
6
1
7
8
14
15
21
7 35
8 #
22
28
…
29
35
Systemy operacyjne
27
8
28 27
Wykład 6
Katalog:
blok początkowy: 1
blok końcowy: 8
blok początkowy: 22
blok końcowy: 14
blok początkowy: 7
blok końcowy: 4
44/94
Przydział indeksowy
Katalog:
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Systemy operacyjne
blok indeksowy: 4
rozmiar: 4 bloki
blok początkowy: 23
rozmiar: 3 bloki
blok początkowy: 7
rozmiar: 4 bloki
Wykład 6
45/94
Struktura bloku indeksowego
• Schemat listowy — w ostatnim elemencie bloku
indeksowego znajduje się wskaźnik do
następnego bloku indeksowego tego pliku.
• Schemat wielopoziomowy — blok indeksowy
pierwszego poziomu zawiera wskaźnik do
bloków drugiego poziomu itd.
• Schemat kombinowany — zastosowanie do
pewnej liczby bloków indeksu pierwszego
poziomu, dla następnych bloków indeksu
dwupoziomowego itp.
Systemy operacyjne
Wykład 6
46/94
Struktura bloku indeksowego
— schemat listowy
…
…
Systemy operacyjne
…
…
blok danych
Wykład 6
…
blok indeksowy
47/94
Struktura bloku indeksowego
— indeks wielopoziomowy
…
…
…
blok danych
blok indeksowy
…
…
Systemy operacyjne
Wykład 6
48/94
Struktura bloku indeksowego
— schemat kombinowany
…
…
…
…
…
blok danych
blok indeksowy
…
…
Systemy operacyjne
Wykład 6
49/94
Przydział indeksowy — właściwości
• Stosunkowo szybka lokalizacja dowolnego bloku
pliku.
• Łatwa realizacja dostępu bezpośredniego.
• Brak problemu fragmentacji zewnętrznej.
• Konieczność przeznaczenie pewnej części
przestrzeni dyskowej na bloki indeksowe.
• Zawodność: utrata bloku indeksowego oznacza
utratę sporej części pliku lub nawet całej
zawartości.
Systemy operacyjne
Wykład 6
50/94
Zarządzanie wolną przestrzenią
• Wektor bitowy — każdy bit odpowiada jednemu
blokowi, wartość 1 oznacza wolny blok.
• Lista powiązana — każdy wolny blok zawiera
indeks następnego wolnego bloku.
• Grupowanie — niektóre wolne bloki zapełnione są
w całości indeksami innych wolnych bloków,
ostatni indeks wskazuje na kolejny blok
zapełniony w całości indeksami.
• Zliczanie — wykaz wolnych bloków obejmuje
indeks pierwszego wolnego bloku oraz liczbę
wolnych bloków znajdujących się za nim,
stanowiących ciągły obszar.
Systemy operacyjne
Wykład 6
51/94
Zarządzanie wolną przestrzenią
— wektor bitowy
wektor bitowy
w superbloku
00100000001100001010001111000111100
Systemy operacyjne
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Wykład 6
52/94
Zarządzanie wolną przestrzenią
— lista powiązana
indeks pierwszego
wolnego bloku
Systemy operacyjne
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Wykład 6
53/94
Zarządzanie wolną przestrzenią
— grupowanie
indeks bloku pierwszej
grupy wolnych bloków
11
12
17
Systemy operacyjne
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Wykład 6
19
23
24
25
30
31
54/94
Zarządzanie wolną przestrzenią
— zliczanie
Wykaz
wolnych
obszarów:
3, 11
12, 17
19, 23
24, 25
26, 30
31, 32
33
Systemy operacyjne
1
7
8
14
15
21
22
28
29
35
Wykład 6
55/94
Implementacja katalogu
— lista liniowa
• Katalog składa się z ciągu wpisów katalogowych
ogólnej postaci:
nazwa pliku
inne atrybuty
• Lokalizacja wpisu polega na przeszukiwaniu
liniowym (sprawdzane są kolejne pozycje,
począwszy od pierwszej).
• Lokalizacją wpisu można przyspieszyć poprzez
posortowanie wg. nazwy, jednak utrzymanie
takiej struktury jest kosztowne.
Systemy operacyjne
Wykład 6
56/94
Implementacja katalogu
— tablica haszowa
• Wpisy ułożone są na pozycjach odpowiadających
wartościom funkcji haszującej.
• Funkcja haszująca odwzorowuje nazwę pliku na
wartość z określonego przedziału, traktowaną
jako indeks wpisu.
• Ta sama funkcja haszująca wykorzystywana jest
do lokalizacji wpisu.
• W katalogu mogą być potrzebne dodatkowe
struktury pomocne przy usuwaniu konfliktów.
Systemy operacyjne
Wykład 6
57/94
Implementacja katalogu
— struktura indeksowa
• Wpisy katalogowe powiązane są w strukturę
drzewiastą przyspieszającą wyszukiwanie (np.
drzewo binarne, B–drzewo, B±drzewo).
• Lokalizacja wpisu polega na przejściu drzewa
zgodnie z zasadami jego budowy.
• Struktura drzewa jest zoptymalizowana w taki
sposób, żeby minimalizować liczbę operacji
dyskowych podczas przeszukiwania.
Systemy operacyjne
Wykład 6
58/94
Przechowywanie podręczne w
systemie plików
Logiczny system plików
Organizacja fizyczna systemu plików
Bufor pamięci
podręcznej
Moduł sterujący
Systemy operacyjne
Wykład 6
59/94
Zasady przechowywania
podręcznego
• Zawartość aktualnie wykorzystywanych bloków
dyskowych utrzymywana jest w podręcznej
pamięci buforowej.
• Obsługa żądania odczytu bloku polega najpierw
na sprawdzeniu czy dany blok znajduje się w
podręcznej pamięci buforowej, a później
ewentualnie sprowadzenia z dysku.
• Żądany fragment kopiowany jest z podręcznej
pamięci buforowej w odpowiednie miejsce w
przestrzeni adresowej procesu.
• Obsługa żądania zapisu oznacza transfer danych
do podręcznej pamięci buforowej.
Systemy operacyjne
Wykład 6
60/94
Przechowywanie podręczne w
realizacji operacji odczytu
1. Znajdź adres bloku dyskowego,
zawierającego fragment pliku, którego
odczytu zażądano.
2. Przekopiuj zawartość tego bloku do bufora
w pamięci podręcznej systemu plików (jeśli
ten blok się tam jeszcze nie znajduje).
3. Przekopiuj żądany fragment z bufora do
przestrzeni adresowej procesu.
Systemy operacyjne
Wykład 6
61/94
Przechowywanie podręczne w
realizacji operacji zapisu
1. Znajdź adres bloku dyskowego,
zawierającego fragment pliku, którego zapisu
zażądano.
2. Przekopiuj zawartość tego bloku do bufora w
pamięci podręcznej systemu plików (jeśli ten
blok się tam jeszcze nie znajduje).
3. Przekopiuj żądany fragment z przestrzeni
adresowej procesu do bufora.
4. Zapisz na dysk uaktualniony blok z bufora
(albo w trybie natychmiastowym albo z
opóźnieniem).
Systemy operacyjne
Wykład 6
62/94
Integralność systemu plików
• W wyniku awarii systemu zawartość
podręcznej pamięci buforowej może nie zostać
zapisana na dysku lub może zostać zapisana
tylko częściowo.
• Skutkiem w/w awarii może być pozostawienie
systemu plików w stanie niespójnym.
• Większość systemów operacyjnych dostarcza
odpowiednie narzędzie do sprawdzania
integralności systemu plików, uruchamiane w
ramach restartu systemu po awarii.
Systemy operacyjne
Wykład 6
63/94
Przejawy braku integralności
systemu plików
• Brak bloku zarówno w wykazie bloków
zaalokowanych jak i bloków wolnych.
• Obecność bloku zarówno w wykazie bloków
zaalokowanych jak i bloków wolnych.
• Wielokrotne powtórzenie się bloku w wykazie
bloków wolnych (duplikacja wolnego bloku).
• Wielokrotne powtórzenie się bloku w wykazie
bloków zaalokowanych (duplikacja
zaalokowanego bloku).
• Niespójność informacji we wpisach katalogowych
(np. niezgodność licznika dowiązań w systemie
UNIX).
Systemy operacyjne
Wykład 6
64/94
Semantyka spójności
• Semantyka spójności określa sposób postrzegania
zmian zawartości pliku, dokonywanych przez
współbieżnie działające procesy.
• Przykłady semantyki spójności:
– semantyka spójności systemu UNIX — wynik
operacji zapisu jest natychmiast widoczny dla
innych procesów,
– semantyka sesji — zmiany w pliku stają się
widoczne tylko dla procesów, otwierających ten
plik po zamknięciu sesji, w której był zapis,
– semantyka stałych plików dzielonych —
współdzielony plik może być tylko czytany.
Systemy operacyjne
Wykład 6
65/94
Synchronizacja dostępu do plików
• Współbieżny dostęp do zawartości pliku
można synchronizować na poziomie całego
pliku lub poszczególnych jego fragmentów
(zajmowanie rekordów).
• Najczęściej dopuszcza się dwa rodzaje
blokad:
– blokada współdzielona (shared lock, read
lock),
– blokada wyłączna (exclusive lock, write
lock).
Systemy operacyjne
Wykład 6
66/94
Synchronizacja dostępu do plików
— zgodność blokad
współdziel.
wyłączona
Systemy operacyjne
współdziel.
wyłączona
zgodne
wykluczone
wykluczone wykluczone
Wykład 6
67/94
System plików
– przykłady implementacji
•
•
•
•
Systemy operacyjne
MS DOS
ISO 9660
UNIX
NTFS
Wykład 6
68/94
Przykłady implementacji systemu
plików
• DOS — wpis katalogowy zawiera indeks pierwszej
jednostki alokacji, a pozostałe jednostki wynikają z
tablicy FAT.
• ISO 9660 (CD ROM) — bloki zorganizowane są wg.
zasady przydziału ciągłego, wpis katalogowy zawiera
indeks pierwszej jednostki alokacji oraz rozmiar pliku,
wpisy katalogowe są posortowane alfabetycznie.
• UNIX — plik opisany jest przez i-węzeł, wpis
katalogowy zawiera indeks i-węzła, który z kolei
zawiera indeks (kombinowany) jednostek alokacji.
• NTFS — plik identyfikowany jest przez referencję, która
jest indeksem rekordu w tablicy MFT, rekord zawiera
atrybuty pliku (w szczególności dane) lub odnośniki do
bloków z atrybutami.
Systemy operacyjne
Wykład 6
69/94
MS DOS — informacje ogólne
• Katalog zawiera 32-bajtowe wpisy, obejmujące
podstawowe atrybuty pliku (nazwa, typ, rozmiar
itp.).
• Katalogi tworzą strukturę wielopoziomową.
• Dane znajdują się w blokach (jednostkach
alokacji) o ustalonym rozmiarze.
• Bloki identyfikowane są z pośrednictwem tablicy
FAT, a indeks pierwszego bloku znajduje się we
wpisie katalogowym.
• Wolne bloki identyfikowane są poprzez specjalny
kod, wpisany na odpowiadających im pozycjach w
tablicy FAT.
Systemy operacyjne
Wykład 6
70/94
MS DOS — format partycji
blok nadrzędny
tablica FAT
kopia tablicy FAT
katalog główny
bloki danych
i podkatalogów
Systemy operacyjne
Wykład 6
71/94
MS DOS — struktura wpisu
katalogowego
nazwa pliku
(8 bajtów)
typ
(3 bajty)
flagi
(1 bajt)
czas data
ostatniego
zapisu
(4 bajty)
numer
pierwszego
bloku
(2 bajty)
FAT 12
FAT 16
Systemy operacyjne
rozmiar
w bajtach
(4 bajty)
Wykład 6
72/94
MS Windows 98
— struktura wpisu katalogowego
nazwa pliku
(8 bajtów)
typ
(3 bajty) czas data
utworzenia
pliku
(4 bajty)
flagi
(1 bajt)
FAT 32
Systemy operacyjne
data
ostatniego
dostępu
Wykład 6
czas data
ostatniego
zapisu
(4 bajty)
bardziej
znaczące
16 bitów
numeru
pierwszego
bloku
(2 bajty)
rozmiar
w bajtach
(4 bajty)
mniej
znaczące
16 bitów
numeru
pierwszego
bloku
(2 bajty)
73/94
ISO 9660 — informacje ogólne
• Dane na płycie CD nie są rozkładane w
cylindrach, lecz tworzą układ spiralny.
• Spirala dzielona jest na bloki logiczne (sektory) o
rozmiarze 2352 bajtów (w tym preambuły, kody
korekcyjne itp.), z czego na dane pozostaje 2048
bajtów.
• Binarne pola numeryczne są reprezentowane
podwójnie:
zgodnie z uporządkowaniem grubokońcówkowym
oraz cienkokońcówkowym.
• Maksymalny poziom zagnieżdżeń katalogów — 8.
Systemy operacyjne
Wykład 6
74/94
ISO 9660 — format partycji
16 bloków do
dowolnego wykorzystania
deskryptor głównego
wolumenu
wpis katalogowy korzenia drzewa katalogów
bloki danych
i katalogów
Systemy operacyjne
Wykład 6
75/94
ISO 9660
— struktura wpisu katalogowego
lokalizacja
pierwszego
bloku
(8 bajtów)
rozmiar
(8 bajtów)
data i czas
(7 bajtów)
flagi
(1 bajt)
wielkość rozszerzenia
atrybutów (1 bajt)
wielkość wpisu
katalogowego
w bajtach (1 bajt)
Systemy operacyjne
nr CD z
nazwa
lokalizacją (4 – 15
(4 bajty) bajtów)
długość
nazwy
(1 bajt)
rozszerzenia
Wykład 6
76/94
UNIX — informacje ogólne
• Z każdym plikiem związany jest i-węzeł, który
przechowuje wszystkie atrybuty pliku z wyjątkiem
nazwy.
• Nazwa znajduje się w katalogu obok numeru i-węzła
danego pliku.
• Katalogi tworzą strukturę wielopoziomową (katalog
zawiera wpis specyfikujący inny katalog).
• Dane (zawartość pliku) znajdują się w blokach
(jednostkach alokacji) o ustalonym rozmiarze.
• Bloki danych identyfikowane są za pośrednictwem
indeksu kombinowanego.
• Wolne bloki zorganizowane są zgodnie z zasadą
grupowania.
Systemy operacyjne
Wykład 6
77/94
UNIX — format partycji
blok nadrzędny
tablica i-węzłów
bloki danych
Systemy operacyjne
Wykład 6
78/94
…
…
Atrybuty:
id właściciela i grupy
typ pliku
prawa dostępu
czasy dostępu
licznik dowiązań
rozmiar w bajtach
…
UNIX — fizyczna struktura pliku
…
…
…
Systemy operacyjne
Wykład 6
…
79/94
UNIX
— struktura wpisu katalogowego
nazwa pliku
(14 bajtów)
numer
i-wezła
(2 bajty)
Systemy operacyjne
Wykład 6
80/94
NTFS — informacje ogólne
• Plik jest zbiorem atrybutów, obejmującym w
szczególności atrybut dane.
• Każdy plik ma swój wpis (rekord) w głównej
tablicy plików (MFT), a indeks w tej tablicy jest
składnikiem identyfikatora wewnętrznego
(referencji pliku).
• Tablica MFT sama jest plikiem, podobnie jak
każdy inny obiekt w obrębie systemu plików.
• Wolne bloki identyfikowane są przez wektor
bitowy, przechowywany w jednym z plików.
Systemy operacyjne
Wykład 6
81/94
NTFS — format partycji
blok nadrzędny
MFT
strefa MFT
bloki danych
kopia 16 pierwszych
rekordów MFT
bloki danych
Systemy operacyjne
Wykład 6
82/94
NTFS — struktura rekordu MFT
• Rekord MFT ma ustalony rozmiar 1KB – 4KB.
• Rekord MFT składa się z nagłówka rekordu i tabeli
atrybutów.
• Atrybut składa się z nagłówka atrybutu oraz
wartości.
• Wartość znajduje się albo
nagłówek
bezpośrednio w rekordzie
rekordu MFT
MFT (atrybut rezydentny),
nagłówek wartość
atrybutu atrybutu
albo w bloku danych.
wartość
atrybutu
…
nagłówek
atrybutu
Systemy operacyjne
Wykład 6
83/94
NTFS
— zawartość nagłówka rekordu
• Magiczna liczba — wartość używana do
sprawdzania poprawności.
• Numer sekwencyjny — wartość zwiększana o 1 za
każdym razem, gdy rekord używany jest dla
nowego pliku.
• Liczba odniesień do pliku.
• Liczba wykorzystywanych bajtów przez rekord.
• Identyfikator rekordu bazowego (referencja) w
przypadku rekordu rozszerzeń.
Systemy operacyjne
Wykład 6
84/94
NTFS
— zawartość nagłówka atrybutu
• Identyfikator atrybutu
(typ i opcjonalna nazwa).
• Długość wartości atrybutu w bajtach.
• Lokalizacja wartości atrybutu.
• Flagi.
Systemy operacyjne
Wykład 6
85/94
NTFS — wybrane atrybuty pliku
• Informacje standardowe
($STANDARD_INFORMATION).
• Nazwa pliku ($FILE_NAME).
• Dane ($DATA).
• Korzeń indeksu ($INDEX_ROOT).
• Alokacja indeksu ($INDEX_ALLOCATION).
• Mapa bitowa indeksu ($BITMAP).
• Lista atrybutów ($ATTRIBUTE_LIST).
Systemy operacyjne
Wykład 6
86/94
NTFS — identyfikacja rekordu MFT
• Rekord MFT i tym samym plik identyfikowany jest
wewnętrznie przez 64-bitową referencję.
• 48 mniej znaczących bitów referencji jest
numerem rekordu w tablicy MFT.
• 16 bardziej znaczących bitów referencji jest
numerem sekwencyjnym zwiększanym o 1 po
każdym przydzieleniu rekordu do nowo
utworzonego pliku, co zapobiega błędnym
odwołaniom do plików z użyciem
zdezaktualizowanych referencji.
numer
sekwencyjny
Systemy operacyjne
numer rekordu MFT
Wykład 6
87/94
NTFS — rekord bazowy
• Jeśli lista atrybutów pliku nie mieści się w jednym
rekordzie MFT, do pliku przydzielane są
dodatkowe rekordy.
• Pierwszy rekord MFT nazywany jest bazowym
(lub podstawowym).
• Dodatkowe rekordy MFT danego pliku określane
są jako rekordy rozszerzeń.
• Identyfikacja atrybutów, umieszczonych w
rekordach rozszerzeń, znajduje się w atrybucie
lista atrybutów, znajdującym się w rekordzie
bazowym.
Systemy operacyjne
Wykład 6
88/94
Implementacja atrybutu dane
nagłówek
rekordu MFT
nagłówek
rekordu MFT
nagłówek informacje
info. std. standard.
nagłówek informacje
info. std. standard.
nagłówek
nazwy
nazwa
pliku
nagłówek
nazwy
nagłówek
danych
dane
mały plik
nazwa
pliku
nagłówek informacje
danych o blokach
duży plik
zakres bloków
objętych opisem
nagłówek
listy przebiegów
opis przebiegu 1
opis przebiegu 2
.
.
.
indeks pierwszego bloku
i liczba bloków w przebiegu
Systemy operacyjne
Wykład 6
opis przebiegu n
89/94
Implementacja atrybutu dane
nagłówek
rekordu MFT
nagłówek informacje
info. std. standard.
nagłówek
nazwy
nagłówek
listy
atryb.
nazwa
pliku
id atryb.
dane
id atryb.
dane
nagłówek informacje
danych o blokach
bardzo duży plik
(pofragmentowany)
Systemy operacyjne
nagłówek
rekordu MFT
nagłówek
listy przebiegów
nagłówek informacje
info. std. standard.
opis przeb. k+1
nagłówek
rekordu MFT
nagłówek informacje
info. std. standard.
.
.
.
opis przeb. m
nagłówek
listy przebiegów
nagłówek
listy przebiegów
opis przebiegu 1
opis przeb. m+1
.
.
.
.
.
.
opis przebiegu k
opis przeb. n
Wykład 6
90/94
NTFS — katalogi
• Katalog zawiera sekwencję wpisów (rekordów),
z których każdy odpowiada jednemu plikowi
i obejmuje jego następujące atrybuty:
– referencja pliku,
– nazwa (wraz z długością),
– rozmiar,
– czasy dostępów.
• Implementacja dużych katalogów oparta jest na
strukturze indeksowej (B±drzewo).
Systemy operacyjne
Wykład 6
91/94
Implementacja katalogu
nazwa
referencja
rozmiar
czasy
nagłówek
rekordu MFT
nagłówek informacje
info. std. standard.
nagłówek
nazwa
nazwy
katalogu
wpis 1
nagłówek
korzenia
wpis 2
korzeń
indeksu
wpis 3
mały katalog
.
.
.
wpis n
Systemy operacyjne
Wykład 6
92/94
Implementacja katalogu
nagłówek informacje
info. std. standard.
nagłówek
nazwa
nazwy
katalogu
nagłówek
korzenia
korzeń
indeksu
nagłówek
alok. ind.
alokacja
indeksu
nagłówek mapa bit.
mapy bit. indeksu
duży katalog
nazwa wraz
z długością
Systemy operacyjne
nazwa wraz
z długością
VCN 0
nazwa 1
VCN 00
wpis 1
nazwa 01
wpis 2
VCN 01
wpis 3
nazwa 02
wpis 4
VCN 02
wpis 5
.
.
.
VCN 1
nazwa 2
…
.
.
.
VCN 2
nazwa 3
.
.
.
VCN 10
wpis k
nazwa 11
wpis k+1
VCN 11
wpis k+2
.
. nazwa
referencja
.
VCN n
Wykład 6
…
nagłówek
rekordu MFT
rozmiar
czasy
.
.
.
93/94
NTFS — wybrane pliki metadanych
•
•
•
•
•
•
•
$MFT — główna tablica plików
$MTFMIRR — kopia MFT
$LOGFILE — plik dziennika
$VOLUME — plik wolumenu
$DEFATTR — definicja atrybutów plików
$ — katalog główny (korzeń drzewa)
$BITMAP — wektor bitowy (informacja o
wolnych/zajętych blokach)
Systemy operacyjne
Wykład 6
94/94
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards