Uploaded by pauline.stychno

kości czaszki

advertisement
Budowa czaszki
Podział kości czaszki
Czaszkę podzielić można na dwie części:
 mózgoczaszkę (neurocranium) osłaniającą mózgowie
 trzewioczaszkę (viscerocranium) osłaniającą inne narządy głowy.
 Kości mózgoczaszki:
*kość czołowa
(os frontale)
* kość ciemieniowa prawa i lewa
(os parietale dextrum et sinistrum)
* kość potyliczna
(os occipitale)
* kość skroniowa prawa i lewa
(os temporale dextrum et sinistrum)
* kość klinowa
(os sphenoidale)
* kość sitowa
(os ethmoidale)
Kości trzewioczaszki
* kość nosowa prawa i lewa
(os nasale dextrum et sinistrum)
* kość łzowa prawa i lewa
(os lacrimale dextrum et sinistrum)
* małżowina nosowa dolna prawa i
* kość jarzmowa prawa i lewa
(os zygomaticum dextrum et sinistrum)
* żuchwa
(mandibula)
* kosteczki słuchowe prawe i lewe:
lewa (concha nasalis inferior dextra et
młoteczek, kowadełko, strzemiączko
sinistra)
(ossicula auditis dextra et sinistra:
* lemiesz
(vomer)
* szczęka prawa i lewa
(maxilla dextra et sinistra)
* kość podniebienna prawa i lewa
(os palatinum dextrum et sinistrum)
malleus, incus, stapes)
* kość gnykowa
(os hyoideum)
Kość czołowa
Od przodu sklepienie czaszki tworzy łuska czołowa 1].
Wyczuwalny jest cały brzeg nadoczodołowy 2]. W jego
końcu przyśrodkowym znajduje się wcięcie czołowe 3] i
nieco bocznie od niego wcięcie nadoczodołowe 4].
Podłużne uwypuklenie powyżej brzegu
nadoczodołowego nosi nazwę łuku brwiowego 5].
Pomiędzy prawym i lewym łukiem znajduje się gładzizna
6].
U dzieci i rzadko u dorosłych kość czołowa podzielona
jest w płaszczyźnie pośrodkowej szwem czołowym 7].
Ku bokowi znajduje się po obu stronach guz czołowy 8].
Górny boczny kąt wejścia oczodołowego utworzony jest
przez wyrostek jarzmowy kości czołowej 9]. Jego boczny
brzeg przechodzi ku górze i ku tyłowi, na powierzchni
łuski czołowej w kresę skroniową 10]. Znajdująca się
poniżej powierzchnia skroniowa 11] współtworząca dół
skroniowy wypełniona jest przez mięsień skroniowy.
Łuska czołowa kończy się z tyłu brzegiem
ciemieniowym, który wyczuwa się w szwie wieńcowym.
Kość ciemieniowa
W połowie leżącego prawie w płaszczyźnie czołowej szwu
wieńcowego 1] łączy się z nim biegnący prostopadle szew
strzałkowy 2]. Punkt ten nosi nazwę łbisko 3]. U noworodka
znajduje się w tym miejscu ciemiączko przednie . Szew
wieńcowy łączy brzeg ciemieniowy 4] kości czołowej z
brzegiem czołowym 5] kości ciemieniowych. Obie kości
ciemieniowe łączą się brzegiem strzałkowym w szwie
strzałkowym. Na jego przebiegu znajduje się najwyżej
położony punkt sklepienia czaszki czyli szczyt 6].
Powierzchnia kości ciemieniowej uwypukla się tworząc guz
ciemieniowy 7]. Poniżej znajduje się przedłużenie kresy
skroniowej kości czołowej w postaci kresy skroniowej górnej i
dolnej 8]. Brzeg łuskowy kości ciemieniowej łączy się z
przodu ze skrzydłem większym kości klinowej szwem
klinowociemieniowym w miejscu zwanym skrzydlak
,schowanym pod mięśniem skroniowym. Z tyłu kość
ciemieniowa łączy się z łuską kości skronioweji szwem
łuskowym i dalej z wyrostkiem sutkowym kości skroniowej
szwem ciemieniowosutkowym .
Ku tyłowi kości ciemieniowe łączą się brzegiem potylicznym
z kością potyliczną w szwie węgłowym 9]. Punkt zetknięcia
się szwu strzałkowego z kątem szwu węgłowego nazywa się
trójniak 10]. W tym miejscu u noworodka występuje
Kość potyliczna
W kości potylicznej bezpośredniemu
badaniu dostępna jest jedynie część
łuski potylicznej 1]. W płaszczyźnie
pośrodkowej można wymacać
guzowatość potyliczną zewnętrzną 2]
i rozchodzącą się ku bokom od niej
kresę karkową górną 3]. Brzeg
węgłowy 4] tworzy szew węgłowy z
kośćmi ciemieniowymi, zaś brzeg
sutkowy 5] tworzy szew potyliczno sutkowy z wyrostkiem sutkowym
kości skroniowej
Kość skroniowa
Ku tyłowi od małżowiny usznej łatwo wyczuwa się
wyrostek sutkowy 1]. Jest on miejscem przyczepu mięśnia
mostkowo-obojczykowo-sutkowego. Powyżej wyrostka
znajduje się wcięcie ciemieniowe 2], gdzie część łuskowa
kości skroniowej przechodzi w część sutkową.
Tuż za małżowiną uszną, do tyłu i do góry od otworu
słuchowego zewnętrznego można u niektórych znaleźć
niewielkie uwypuklenie wywołane przez kolec
nadprzewodowy Henlego 3]. Na niego rzutuje jama
sutkowa - największa przestrzeń powietrzna pneumatycznej
części sutkowej. Powyżej kolca nadprzewodowego leży
dołek nadprzewodowy 4] - trójkąt Macewen'a - ograniczony
od góry grzebieniem nadsutkowym 5].
Do przodu od ucha zewnętrznego wyczuwa się łuk
jarzmowy 6] utworzony z połączenia wyrostka jarzmowego
kości skroniowej z wyrostkiem skroniowym kości
jarzmowej szwem skroniowo-jarzmowym. Górny brzeg
wyrostka jarzmowego przedłuża się nad otworem
słuchowym zewnętrznym w grzebień nadprzewodowy,
którego kontynuacją na kości ciemieniowej jest kresa
skroniowa. Podążając ku tyłowi wzdłuż dolnego brzegu
wyrostka jarzmowego natrafia się na guzek stawowy 7]
ograniczający od przodu staw skroniowo-żuchwowy.
Kość klinowa
Wchodzi w skład podstawy
czaszki zajmując położenie
pośrodkowe wklinowuje się w
inne kości.
Wyróżnić można w niej trzon z
zatokami klinowymi , skrzydła
mniejsze, skrzydła wieksze i
wyrostki skrzydłowate
Odcinek środkowy trzonu
stanowi siodło tureckie
Kość sitowa
Kość sitowa zbudowana jest z
dwóch prostopadłych blaszek:
sitowej i pionowej. Z blaszki sitowej
wyrastają ku dołowi dwa błędniki
sitowe. Każdy błędnik jest
podzielony blaszkami kostnymi,
które tworzą jamki zwane
komórkami sitowymi.
Na ścianie przyśrodkowej błędnika
występują dwie małżowiny nosowe
środkowa i górna oraz wyrostek
haczykowaty
Kość nosowa
Dwie kości nosowe połączone są w linii
pośrodkowej szwem międzynosowym 1]
Górny koniec tego szwu stykający się z
kością czołową nazywa się nosacz 2]. U
góry kości nosowe łączą się z częścią
nosową kości czołowej szwem czołowonosowym 3] a z boków z wyrostkiem
czołowym kości szczękowych szwem
nosowo-szczękowym 4]. Dolny brzeg kości
nosowych ogranicza kostne wejście do jamy
nosowej - otwór gruszkowaty 5]. Brzeg ten
łączy się z wyrostkiem bocznym chrząstki
przegrody nosa . Kości nosowe i łącząca się
z nimi część chrząstki przegrody nosa
tworzą grzbiet nosa .
Szczęka
Prawa i lewa szczęka łączą się w linii pośrodkowej szwem
międzyszczękowym 1] wyczuwalnym pomiędzy nasadą
przegrody nosa a dziąsłami górnych pierwszych siekaczy. Na
górnym końcu szwu trzony szczęk tworzą kolec nosowy przedni
2] w punkcie zwanym nasospinale. Ku bokom od niego
wyczuwa się wcięcie nosowe szczęk 3] ograniczające od dołu
otwór gruszkowaty. Ku górze wzdłuż granic otworu
gruszkowatego znajduje się wyrostek czołowy szczęki 4]
łączący się przyśrodkowo z kością nosową szwem nosowoszczękowym 5] i u góry z kością czołową szwem czołowoszczękowym 6]. Wyrostek czołowy współtworzy też brzeg
przyśrodkowy oczodołu. Poniżej brzegu podoczodołowego 7] na
linii Hyrtla znajduje się otwór podoczodołowy 8]. Jeszcze nieco
niżej wyczuwa się niewielkie zagłębienie na w rzucie górnego
kła - dół nadkłowy 9]. Z boku wyrostek jarzmowy szczęki łączy
się z kością jarzmową szwem jarzmowo-szczękowym 10].
Przez wargę górną albo z przedsionka jamy ustnej wyczuwa się
wyrostek zębodołowy szczęki , a na nim łęki zębodołowe 11] łukowate uwypuklenia odpowiadające zębodołom siekaczy, kła i
zębów przedtrzonowych. Na wysokości pierwszego zęba
trzonowego wyczuć można grzebień jarzmowo-zębodołowy 12]
wzmacniający silnie spneumatyzowany trzon szczęki (zatoka
szczękowa).
Podniebienie i kość podniebienna
Podniebienie twarde w jamie ustnej
utworzone jest przez wyrostki
podniebienne szczęk 13] zrośnięte szwem
podniebiennym pośrodkowym 14] i
połączone z tyłu z blaszkami poziomymi
kości podniebiennych. Na nierównej
powierzchni dolnej wyrostków
podniebiennych można czasem z tyłu i z
boku wyczuć kolce podniebienne 15] i
bruzdy podniebienne 16].
Kość podniebienna
Blaszki poziome kości podniebiennych
zrośnięte szwem podniebiennym
pośrodkowym tworzą tylną czwartą część
podniebienia twardego[17
Kość jarzmowa
Wyczuwa się całą powierzchnię boczną
kości jarzmowej 1]. Kość jarzmowa
tworzy dolny boczny kąt wejścia
oczodołowego, blisko połowę długości
brzegu podoczodołowego 2] a wyrostek
czołowy kości jarzmowej (processus
frontalis)[3] wytwarza brzeg boczny
wejścia oczodołowego. Na tylnym brzegu
wyrostka czołowego niekiedy znaleźć
można uwypuklenie zwane guzkiem
brzeżnym 4] Whitnall'a. Wyrostek
skroniowy 5] współtworzy łuk jarzmowy.
Żuchwa
Na trzonie żuchwy w linii pośrodkowej znajduje się nieraz
pozostałość spojenia żuchwy w postaci bruzdy lub uwypuklenia,
które u dołu rozszerza się w guzowatość bródkową 1]. Z prawej i z
lewej strony guzowatości bródkowej na dolnym brzegu trzonu
żuchwy leży guzek bródkowy 2]. Wyczuwa się całą podstawę
żuchwy 3]. Na wysokości drugiego zęba przedtrzonowego w linii
Hyrtla leży otwór bródkowy 4].
Przez wargę dolną lub z przedsionka jamy ustnej wyczuwa się na
części zębodołowej żuchwy łęki zębodołowe 5] odpowiadające
zębodołom siekaczy i kła. Do tyłu od zębodołu ostatniego zęba
trzonowego leży trójkąt zatrzonowy 6]. Jego bocznym
ograniczeniem jest wstępująca na gałąź żuchwy kresa skośna 7]
dostępna z przedsionka jamy ustnej.
Z tyłu podstawa żuchwy przechodzi w gałąź żuchwy 8] tworząc kąt
żuchwy 9]. Do leżącej w jego sąsiedztwie na powierzchni
zewnętrznej guzowatości żwaczowej 10] przyczepia się mięsień
żwacz. Do przodu od skrawka małżowiny usznej, poniżej łuku
jarzmowego wyczuwa się wyrostek dziobiasty 11], do którego
przyczepia się mięsień skroniowy. Przy ustach otwartych w tym
miejscu znajduje się wcięcie żuchwy 12] oddzielające wyrostek
dziobiasty od wyrostka kłykciowego .Na końcu wyrostka
kłykciowego znajduje się głowa żuchwy 13].
Kość gnykowa
Pod żuchwą, powyżej krtani
wyczuwa się z przodu trzon
kości gnykowej Po bokach ku
górze skierowane są rogi
mniejsze a ku tyłowi rogi
większe
Kość gnykowa nie jest
połączona stawowo z resztą
szkieletu ale zawieszona za
pomocą więzadeł i mięśni
pomiędzy czaszką a krtanią.
Jest ruchoma na boki, a jej
ruchy w osi pionowej
obserwuje się w czasie łykania.
Lemiesz
Kość nieparzysta rozpięta
między podniebieniem
kostnym a trzonem kości
klinowej.Górna część lemiesza
rozdwaja się na dwie blaszki
pokrywające dolna
powierzchnię trzonu – skrzydła
lemiesza
Kość łzowa
• Kość parzysta, cienka blaszka
kostna między blaszką oczodołową
kości sitowej a tylna krawędzią
wyrostka czołowego szczęki.
Razem z nią tworzą dół woreczka
łzowego który ku dołowi w kanał
nosowo-łzowy otwierający się do
jamy nosowej.
Małżowina nosowa dolna
Kość parzysta
przyrastająca do bocznej
ściany jamy nosowej
Wyróżniamy w niej
wyrostek sitowy,
szczękowy i łzowy
Kosteczki słuchowe
Podstawa wewnętrzna czaszki
Dół przedni położony
najwyżej
Dół środkowy złożony
pola środkowego i
dwóch pól bocznych
Dół tylny
Podstawa zewnętrzna czaszki
• Przedni odcinek stanowi
podniebienie kostne
• Tylny tworzą kość klinowa,
dolne powierzchnie kości
skroniowych i kość potyliczna
Sklepienie czaszki
Sklepienie tworzy:
łuska czołowa,
kość ciemieniowa i
łuska potyliczna
Połaczenia kości czaszki
Połączenia ścisłe:
Chrząstkozrosty
Szwy
Wklinowanie
Ciemiączka ( przednie, tylne, przednio-boczne, tylno boczne)
 Stawy ( skroniowo-żuchwowy)
Chrząstkozrosty :
• ⇒Występują głównie na podstawie czaszki (basis cranii).
Ulegają kostnieniu po 25 roku życia.
⇒ chrząstkozrost klinowo-skalisty (synchondrosis
sphenopetrosa) pomiędzy brzegiem tyl-nym skrzydła
większego k. klinowej i brzegiem przednim piramidy k.
skroniowej.
⇒ chrząstkozrost skalisto-potyliczny (synchondrosis
petrooccipitalis) pomiędzy brzegiem tylnym piramidy k.
skroniowej a częścią podstawną k. potylicznej.
⇒chrząstkozrost klinowo-potyliczny (synchondrosis
sphenooccipitalis) pomiędzy tylną powierzchnią trzonu k.
klinowej i częścią podstawną k. potylicznej.
⇒ chrząstkozrosty śródpotyliczne (synchondroses
intraoccipitales) - przednie, pomiędzy częścią podstawną k.
potylicznej i częściami bocznymi tej kości; tylne, między
częściami bocznymi k. potylicznej i łuską k. potylicznej.
Kostnieją ok. 6-go roku życia.
• Więzozrosty :
W czaszce istnieją dwie postacie więzozrostów :
⇒ szwy (sutura)
⇒ wklinowanie (gomphosis)
Szwy występują głównie na sklepieniu czaszki (calvaria).
Wyróżniamy trzy zasadnicze typy :
⇒ szew piłowaty (sutura serrata), przykładem jest szew wieńcowy
(sutura coronaria) łączący kość czołową i kości ciemieniowe; szew
strzałkowy (sutura sagittalis) łączący dwie kości ciemieniowe; szew
węgłowy (sutura lambdoidea) łączący łuskę. potylicznej z kośćmi
ciemieniowymi.
⇒ szew płaski (sutura plana), przykładem jest szew podniebienny
pośrodkowy (sutura palatina mediana) łączący wyrostki
podniebienne szczęk ze sobą, oraz blaszki poziome kości
podniebiennych również ze sobą; szew podniebienny poprzeczny
(sutura palatina transver-sa) łączący tylne brzegi wyrostków
podniebiennych szczęk z brzegami przednimi blaszek poziomych kk.
podniebiennych.
⇒ szew łuskowy (sutura squamosa), np. połączenie części łuskowej
kości skroniowej z brzegiem dolnym kości ciemieniowej.
• Za pomocą wklinowania są umocowane zęby w zębodole (jest to
okrężny układ drobnych więzadełek mocujących korzeń zęba).
• U noworodka
⇒ szwy nie występują, a kości sklepienia czaszki są połączone elementami
błoniastymi.
⇒ na skrzyżowaniu elementów błoniastych występują ciemiączka
(fonticuli).
•
⇒ ciemiączko przednie, czołowe (fonticulus anterior) - między kośćmi
czołowymi i ciemie-niowymi (w tym okresie istnieją jeszcze dwie kk.
czołowe). Leży na skrzyżowaniu szwów : czołowego wieńcowego i
strzałkowego. Wymiary 3 - 5,5 x 2 - 5 cm. Ciemiączko przednie kostnieje
ok. 18-24 miesiąca życia.
•
⇒ ciemiączko tylne, potyliczne (fonticulus posterior) - w miejscu
połączenia części łuskowej k. potylicznej z kośćmi ciemieniowymi (szwu
węgłowego ze szwem strzałkowym). Ciemiączko tylne zarasta w okresie
między 9 a 12 miesiącem życia.
•
⇒ ciemiączka klinowe (dwa) (fonticulus sphenoidalis) - w miejscu
połączenia części łusko-wej k. skroniowej, skrzydła większego k. klinowej i
kąta klinowego k. ciemieniowej (czasem też powierzchni skroniowej k.
czołowej). Ciemiączko klinowe należące wraz z sutkowym do ciemiączek
bocznych może nie istnieć już w momencie porodu, ale fizjologicznie
zarasta do 3-go miesiąca życia.
•
⇒ ciemiączko sutkowe (dwa) (fonticulus mastoideus) - w miejscu
połączenia kąta sutkowego k. ciemieniowej łuski potylicznej i części
sutkowej k. skroniowej. Kostnieje jak wyżej. W przeciwieństwie do
pozostałych jest zbudowane z chrząstki szklistej.
• ⇒ parzysty staw skroniowo-żuchwowy
(articulatio temporomandibularis)
⇒ stawy między kosteczkami słuchowymi - staw
kowadełkowo-młoteczkowy (articulatio
incudomallearis) i staw kowadełkowostrzemiączkowy (articulatio incudostapedia); w
zasadzie jednak te połączenia są więzozrostami.
• Istnieje jeszcze jedno połączenie, którego nie
zaliczamy do żadnego z wyżej wymienionych. Jest
to połączenie między dziobem klinowym (rostrum
sphenoidale) a skrzydłami lemiesza (alae vomeri).
W terminologii łacińskiej nosi nazwę schindylesis.
Brak odpowiednika polskiego (rozszczepienie).
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards