Specyfika leczenia kobiet.

advertisement
Bogusława Bukowska
Specyfika leczenia kobiet uzależnionych od
narkotyków
Dyskusja wokół harm
reduction w Polsce
Zielona Góra, 25. 11. 2014
Historyczny kontekst leczenia
uzależnionych kobiet

Lata 60 – uwrażliwienie na kwestie różnic
kulturowych, rozwój terapii feministycznej

Pierwsze programy leczenia uzależnień dedykowane
kobietom – na początku lat 70. w USA i Europie
(Szwecja)
•
•

Zwiększająca się liczba kobiet poszukujących leczenia - w
wieku prokreacyjnym, ciężarnych
Zwiększająca się liczba noworodków z objawami
poporodowego zespołu abstynencyjnego
Zwiększone zainteresowanie badaczy specyfiką
leczenia kobiet
Główne obszary zainteresowania
klinicystów i badaczy




Bariery utrudniające kobietom podjęcie
leczenia i czynniki sprzyjające
Obraz kliniczny kobiet uzależnionych i ich
potrzeby
Specyficzne komponenty programu leczenia
dla kobiet
Programy wyłącznie dla kobiet czy programy
koedukacyjne uzupełnione o specyficzne
komponenty
Bariery w dostępie do leczenia






Znaczne poczucie winy, wstydu i napiętnowania
społecznego - bagatelizowanie problemu (Copeland,
1997)
Brak wsparcia ze strony partnerów życiowych i
rodziny dla decyzji o leczeniu, słabsza sieć wsparcia
społecznego (Amaro, 1995)
Niższy status społeczny i gorsza sytuacja materialna
(Hedrich, 2000)
Brak możliwości zapewnienia opieki nad dzieckiem
(Grella, 1997)
Obawa przed odebraniem praw rodzicielskich
Kobiety później zgłaszają się do terapii





Kobiety są bardziej skłonne niż mężczyźni zwrócić się o
pomoc do PZP, lekarza pierwszego kontaktu (<
stygmatyzacja, < prawdopodobieństwo rozpoznania
problemu)
Często zgłaszają wówczas inne niż nadużywanie
substancji problemy
Sam problem uzależnienia dłużej minimalizują lub
zaprzeczają
Specjaliści – lekarze, terapeuci, psychologowie mają
większe trudności z rozpoznaniem uzależnienia u kobiet
niż mężczyzn
Istotna rola poz, pzp, poradni k w rozpoznaniu problemu
Okoliczności sprzyjające podjęciu
leczenia przez kobiety i mężczyzn

Kobiety


Ciąża
Doświadczenie
przemocy fizycznej
Problemy prawne
(Walton- Moss,
2006)
Depresja





Mężczyźni
Presja rodziny
Brak zgody partnera
życiowego na
nadużywanie
substancji (Grella,
1999)
Obraz kliniczny kobiet
zgłaszających się do leczenia


Uzależnione kobiety nie stanowią homogennej grupy
o jednakowych potrzebach ale…….
Kobiety częściej niż mężczyźni:
•
•
•
•
•
•
•
pochodzą z dysfunkcyjnych rodzin (Chatcham, 1999)
pozostają w związkach z uzależnionymi partnerami
cierpią na zaburzenia psychiczne: depresje, zaburzenia
lękowe, dwubiegunowe zaburzenia afektywne, fobie,
zaburzenia psychoseksualne, zaburzenia odżywiania oraz
PTSD (Deykin, 1997)
wykazują większą skłonność do zachowań suicydalnych
(UNODC, 2004)
mają niższą samoocenę, mniejsze poczucie sprawstwa
podejmują ryzykowne zachowania
są odpowiedzialne za dzieci
Doświadczenie ciężkiej traumy
psychicznej





Mężczyźni częściej niż kobiety uczestniczą w
traumatycznych wydarzeniach
W populacjach klinicznych większe ryzyko wystąpienia
objawów PTSD występuje u kobiet niż u mężczyzn
Wystąpienie PTSD zależne jest przede wszystkim od
rodzaju doświadczonego traumatycznego wydarzenia
(Deykin, 1997)
U ofiar przemocy seksualnej ryzyko wystąpienia PTSD
jest niezależne od płci
Ryzyko stania się ofiarą przemocy seksualnej jest 11 razy
większe wśród kobiet niż mężczyzn (Deykin, 1997)
Zaburzenia psychiczne a
uzależnienie – przyczyna czy skutek?

U kobiet większe prawdopodobieństwo, że zaburzenie
psychiczne występują wcześniej niż nadużywanie
substancji i uzależnienie
•
•

Zaburzenia lękowe oraz afektywne wydają się poprzedzać
problem nadużywania substancji w szczególności wśród
kobiet
PTSD występował wcześniej niż nadużywanie substancji u
ok. 60% kobiet i 28 % mężczyzn (Kilpatrick, 1998)
Kobiety częściej niż mężczyźni używają substancji w celu
samoleczenia (Miranda, 2002)
Specyficzne cechy leczenia
kobiet






Personel świadomy specyficznych problemów kobiet
Zintegrowany model opieki – diagnozowanie i
zajmowanie się całym spektrum problemów, w tym
zaburzeń psychicznych
Stworzenie bezpiecznego środowiska
Tworzenie i wzmacnianie relacji interpersonalnych,
budowanie sieci wsparcia społecznego
Redukowanie objawów PTSD przez doświadczony
personel-ryzyko nawrotu choroby (Brown, 2004)
Unikanie technik konfrontacyjnych (Copeland, 1997)
Specyficzne komponenty
leczenia kobiet







Oddziaływania wobec ofiar przemocy
Treningi radzenia sobie ze stresem i zapobiegania
nawrotom choroby
Treningi bezpieczniejszych zachowań
Treningi wspierające umiejętności wychowawcze
matek
Zastosowanie case management
Wspólny pobyt matek i ich dzieci oraz opieka nad
dzieckiem
Bezpieczne schronienie, domy przejściowe
Poszukując bezpieczeństwa
(Najvatis, 2002)



Potrzeba bezpieczeństwa podstawową
potrzebą uzależnionych kobiet
Cele programu:
•
•
•
Zaprzestanie używania substancji
Zakończenie niebezpiecznych relacji
Zwiększenie kontroli nad objawami uzależnienia i
PTSD i zrozumienie relacji jaka zachodzi
Efekty: poprawa funkcjonowania
psychicznego, lepsze radzenie sobie z
myślami ,,S”, umiejętnośći radzenia sobie ze
stresem i rozwiązywania problemu
Model Etapów Zmiany (Brown,
2000)

Odwołuje się do koncepcji Prochaska,
DiClemente
• Gotowość do wprowadzenia zmiany w obszarze
•
•
przemocy domowej oraz ryzykownych zachowań
seksualnych przed gotowością do zmiany wzoru
używania
Konflikt pomiędzy celami pacjenta a terapeuty
Perspektywa pacjenta ważniejsza
Treningi zapobiegania nawrotom



Etiologia nawrotu (Walton, 2001):
u kobiet – większe znaczenie mają silne
negatywne emocje, deficyty w radzeniu
sobie ze stresem oraz konflikty
interpersonalne
u mężczyzn – deficyty w sytuacjach
radzenia sobie z presją w sytuacji
ekspozycji na używanie substancji
Treningi bezpieczniejszych
zachowań – ograniczanie szkód
zdrowotnych



Kobiety częściej niż mężczyźni:
•
•
uczestniczą w ryzykownych praktykach seksualnych
dzielą się sprzętem do iniekcji z większą liczbą osób
Współczynnik śmiertelności wśród kobiet
stosujących iniekcje jest wyższy niż wśród
mężczyzn
Treningi bezpieczniejszych iniekcji i negocjacji
bezpieczniejszych praktyk seksualnych, peer
education
Wspólny pobyt matek i ich dzieci




Niższy poziom objawów depresyjnych u matek
Wyższy poziom samooceny
Poprawa wskaźnika retencji (Lewis,98)
•
•
•
Dłuższy okres abstynencji
Mniejsza liczba kolizji z prawem
Częściej były zatrudnione
Nie potwierdzono, że wspólny pobyt pogarsza
wyniki leczenia
Treningi wspierające
umiejętności wychowawcze



Lepsze wskaźniki retencji
Lepsze relacje z dziećmi po
zakończonym leczeniu
Dzieci matek po treningach
demonstrowały mniej zaburzeń
emocjonalnych i zachowania, co
pozytywnie wpływało na funkcjonowanie
kobiet
Treningi psychologiczne dla
dzieci


Lepiej radziły sobie ze stresem i
trudnymi sytuacjami
Mniejszy poziom stresu i objawów
depresji u matek, co pozytywnie
wpływało na ich proces zdrowienia i
ograniczało ryzyko nawrotu
Case management


Case management – wybiega dalece
poza terapię i koncentruje się na
rozwiązywaniu wielu innych życiowych
problemów
Case management – poprawa
wskaźników retencji (Noel, 2006)
Bezpieczne schronienie i usługi
transportowe

Bezpieczne schronienie pomaga
uzyskać lepsze wskaźniki retencji
• Po 60 dniach terapii wskaźniki odpowiednio
•

60 i 20 % (Lewis, 1998)
Rekomenduje się pozostawanie ok. 2 lat w
miejscu alternatywnego schronienia po
ukończonym leczeniu
Usługi transportowe – lepsze wskaźniki
retencji w programach ambulatoryjnych
Programy wyłącznie dla kobiet
czy programy koedukacyjne



Wyniki badań nie są jednoznaczne
Efekty terapii niezależne od typu programu
(Kaskutas, 2005)
Lepsze efekty uzyskuje się w programach
wyłącznie dla kobiet (Grella, 2003,Brady 2005)
•
•
Lepsze wskaźniki retencji (83 vs. 22 dni)
2-krotnie większe prawdopodobieństwo, że ukończą
leczenie
Programy wyłącznie dla kobiet

Bardziej atrakcyjne dla tych kobiet
(Copeland, 1997):
•
•
•
które doświadczyły w przeszłości poważnej
traumy związanej z przemocą seksualną
Świadczą usługi seksualne
Mają problemy z identyfikacją seksualną
Podsumowanie
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards