ALERGIA - program 2012 r.

advertisement
Załącznik nr 1
do Umowy Nr
z dnia
2012 roku
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej
im. Prymasa Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Sieradzu
Poradnia Alergologiczna
PROGRAM BADAŃ PRZESIEWOWYCH W KIERUNKU ALERGII DLA DZIECI
W WIEKU SZKOLNYM
Sieradz, 2011 rok
Podstawa prawna

art. 114 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej (Dz.U.
z 2011 roku Nr 112, poz. 654),

art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie województwa (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 142 poz. 1590
ze zmianami).
Diagnoza problemu
Alergia jest nieprawidłową reakcją nadwrażliwości organizmu na różne czynniki
środowiskowe zwane alergenami, które dla większości osób są nieszkodliwe.
Alergeny to substancje o właściwościach antygenowych, które u osób
predysponowanych wywołują objawy reakcji nadwrażliwości. Wszyscy ludzie są narażeni na
działanie różnych alergenów, które są obecne w środowisku. Jednak 10 - 20% populacji
wykazuje cechy alergii wobec niektórych antygenów. Do najczęstszych alergenów należą
pyłki roślin – drzew, traw i zbóż oraz chwastów, a także alergeny różnych rodzajów roztoczy,
zarodniki grzybów pleśniowych. Uczulać nas mogą także alergeny sierści zwierząt, alergeny
pokarmowe, takie jak: mleko krowie, kurze jaja, ryby, owoce cytrusowe. Część alergenów
pojawia się w powietrzu w zależności od pór roku i jest przyczyną alergii sezonowej (pyłki
traw, drzew, chwastów), natomiast inne alergeny otaczają nas cały rok (składniki kurzu
domowego, sierści zwierząt, pleśnie) – są one przyczyną alergii całorocznej.
Często pod pojęciem alergii niewłaściwie rozumiane jest wszystko, na co organizm
zareagował nieprawidłowo. Niektóre reakcje mogą być zbliżone do objawów reakcji
alergicznej, ale nie zależą od mechanizmu immunologicznego.
Typowymi miejscami takiej reakcji alergicznej są: skóra, układ oddechowy, przewód
pokarmowy, błony śluzowe nosa, jamy ustnej, spojówki. O podejrzeniu alergii można
wnioskować już na podstawie wywiadu i badania pacjenta.
Alergeny pokarmowe to związki pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego, stanowiące
podstawowy składnik naszego codziennego pożywienia. Każdy spożywany pokarm zawiera
wiele substancji potencjalnie uczulających. Alergia pokarmowa objawia się najczęściej
zmianami skórnymi w okolicach uszu i na policzkach, w zgięciach kolanowych i łokciowych,
w okolicach nadgarstków. Może także dawać dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak:
wymioty, biegunki, bóle brzucha (kolki).
Nieco inne objawy występują w przypadku alergii układu oddechowego. Nieżyt nosa
(katar) przy skłonności alergicznej może mieć charakter przewlekły (przez cały rok),
nawrotowy lub objawiać się sezonowo w niektórych porach roku. Najczęściej nieżyt
sezonowy jest wywoływany przez pyłki roślin wiatropylnych (głównie traw), nieżyt całoroczny
natomiast przez alergeny kurzu domowego lub sierść zwierząt domowych. Często
towarzyszy mu zapalenie spojówek. Powtarzające się dolegliwości co roku w tym samym
czasie, szczególnie w dni słoneczne i wietrzne, mogą sugerować uczulenie na pyłki. W lutym
zaczyna kwitnąć leszczyna i olcha, w marcu – wierzba, kwiecień jest miesiącem pylenia
brzozy. Od maja w naszym klimacie w powietrzu pojawiają się pyłki traw, w czerwcu pyłki
żyta, a lato to czas pylenia chwastów. Wnikliwe obserwacje objawów mogą pomóc
w ustaleniu szkodzącego alergenu.
Badania epidemiologiczne wskazują na gwałtowny wzrost częstości występowania
chorób alergicznych. Alergia uważana jest za chorobę XX wieku. W badaniu epidemiologicznym
Internatiolan Study of Asthma and Allegies in Childhood (ISAAC) przeprowadzonym w 56
krajach na świecie, uzyskano dane wskazujące na występowanie alergicznych nieżytów nosa
u 1,4% - 39,7 % (średnio 7,5%) dzieci w wieku 13-14 lat1.
W latach 2006-2008 przeprowadzono ogólnopolskie badanie: Epidemiologia Chorób
Alergicznych w Polsce (ECAP), którego celem była analiza występowania chorób alergicznych
i astmy w kraju. Badanie stanowiło kontynuację międzynarodowych badań European Community
Respiratory Health Survey (ECRHS) i wyżej wymienionego ISAAC. W badaniu wzięło udział
20.454 respondentów: dzieci w wieku 6-7 lat i 13-14 lat oraz dorośli w wieku 20-44 lat. Na projekt
składały się dwa etapy: badanie kwestionariuszowe oraz uzupełniające badanie medyczne –
wśród 30% respondentów. Wyniki ECAP dowiodły, że Polska znajduje się w światowej czołówce
krajów pod względem częstości występowania alergii. Badanie ambulatoryjne przeprowadzone
wśród respondentów programu ECAP wykazały, że przeszło 40% z nich miało dodatnie wyniki
testów na typowo występujące alergeny. Rozpoznaną alergię miało 40% z 6-7 latków, a 39% z
nich dodatni wynik testów skórnych; w grupie 13-14 latków, odsetki te wynosiły odpowiednio:
39% i 49%, wśród dorosłych: 39% i 48%. Badania lekarskie w ramach ECAP potwierdziły
występowanie alergii pokarmowej respondentów u 13% 6-7 latków, 11% 13-14 latków oraz 5%
dorosłych2.
W województwie łódzkim od kilku lat widoczna jest tendencja wzrostowa wskaźnika
zachorowalności na alergię, w 2010 roku była ona najczęstszym problemem zdrowotnym na
terenie województwa łódzkiego wśród dzieci w wieku 0-18 lat, co stanowiło 25,1%
wszystkich schorzeń w tej grupie wiekowej (powiat sieradzki 35,2% o 3,2 % więcej niż w roku
2009)3.
Niepokojący wzrost zachorowań na alergie wiązany jest z postępem cywilizacyjnym.
W otoczeniu człowieka jest coraz więcej substancji, które wytworzył sztucznie, zaburzając
naturalne środowisko. Czynniki ryzyka mogą wynikać z tzw. nowoczesnego stylu życia. Za
przykład może posłużyć zwiększony kontakt z chemikaliami oraz przemysłowo przetworzoną
żywnością. Złożone oddziaływanie środowiska wiąże się także z obecnymi warunkami
mieszkaniowymi. Współczesny człowiek coraz dłużej przebywa w pomieszczeniach
zamkniętych, zbudowanych z syntetycznych, energooszczędnych materiałów, o słabej
wentylacji naturalnej, sztucznym mikroklimacie. Narażenie na alergeny domowe stanowi
czynnik ryzyka wczesnego uczulenia. Alergia paradoksalnie występuje rzadziej w krajach
o niższym stopniu rozwoju cywilizacyjnego niż w krajach wysokorozwiniętych.
Nieleczona alergia w konsekwencji może doprowadzić do rozwoju astmy oskrzelowej.
Alergia ma niekorzystny wpływ na jakość życia, wydolność podczas nauki oraz wykonywania
pracy zawodowej.
Podstawowymi badaniami kierunkowymi są te, które oceniają obecność w organizmie
swoistych dla alergenu IgE. W praktyce do tego celu najczęściej wykorzystuje się testy
1
http://ecap.pl/pdf/ECAP_wstep_pl.pdf
2
http://ecap.pl/pdf/ECAP_wyniki_pl.pdf
3
Informator statystyczny ochrony zdrowia województwa łódzkiego 2010, Wojewódzkie Centrum Zdrowia
Publicznego w Łodzi, Łódź 2011
skórne, które informują o obecności IgE w skórze pacjenta. Szczegółowy zestaw
testowanych alergenów ustala się na podstawie wywiadu zebranego od pacjenta.
Adresaci Programu:
Program adresowany jest do dzieci w wieku od 6 – 12 lat, z terenu województwa łódzkiego,
z objawami:
- alergii wziewnej tj. katar, kaszel, zapalenie spojówek oraz objawami okresowej duszności,
- alergii pokarmowej tj. podejrzenie alergii na białko mleka krowiego i inne alergeny,
- ze zmianami skórnymi o charakterze pokrzywki oraz atopowego zapalenia skóry,
u których dotychczas nie została rozpoznana alergia.
W 2012 roku planowane jest przebadanie do 100 osób (pilotaż).
Cele Programu:
Celem głównym Programu jest zapobieganie oraz wczesne wykrywanie alergii u dzieci
w wieku szkolnym.
Cele szczegółowe Programu:
- Podniesienie świadomości zdrowotnej mieszkańców województwa łódzkiego.
- Podjęcie działań prewencyjnych w kierunku alergii.
- Podjęcie działań mających na celu zapobieganie dalszemu rozwojowi alergii i jej powikłań
u osób z wykrytą alergią.
- Obniżenie kosztów leczenia alergii i jej powikłań.
Realizator Programu:
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej im. Prymasa Kardynała Stefana
Wyszyńskiego w Sieradzu – Poradnia Alergologiczna, ul. Armii Krajowej 7, 98-200 Sieradz.
Minimalna liczba i kwalifikacje zawodowe osób, które będą realizowały Program to:
 lekarz specjalista w zakresie alergologii,
 pielęgniarka z doświadczeniem w zakresie objętym Programem.
Tryb zapraszania do Programu
Do udziału w Programie zainteresowane osoby zgłaszają się spontanicznie. Akcja
promocyjno-informacyjna będzie równolegle prowadzona przez Urząd Marszałkowski
w Łodzi oraz realizatora Programu.
Rodzaj realizowanych działań:
U uczestników Programu przewiduje się: dwie konsultacje lekarza alergologa, wykonanie
testów alergologicznych w zależności od potrzeby (panelu przesiewowego w kierunku alergii
wziewnej lub w kierunku alergii pokarmowej) oraz badania spirometrycznego (wg. wskazań
lekarza).
I wizyta:
1. Przeprowadzenie wywiadu z rodzicem/opiekunem dziecka (zgodnie z załącznikiem A
do Programu).
2. Przeprowadzenie badania przedmiotowego pacjenta.
3. Założenie testów skórnych (w kierunku alergii pokarmowej lub wziewnej)
w zależności od wyników badania oraz wywiadu lekarskiego (zgodnie z załącznikiem
A do Programu):
- Skład panelu przesiewowego w kierunku alergii wziewnej:
- dermatophagoides pteronyssinus
- dermatophagoides farinae
- acarus siro
- leszczyna
- olcha
- brzoza
- trawy i zboża
- bylica
- babka
- cladosporium herbarium
- alternaria
- Skład panelu przesiewowego w kierunku alergii pokarmowej:
- mleko krowie
- jajko kurze
- wieprzowina
- orzechy laskowe
- orzechy ziemne
- seler
- soja
- kakao
- dorsz
- owoce cytrusowe
4. Odczytanie wyników testów alergologicznych.
5. Zlecenie wykonania badania spirometrycznego celem oceny czynności płuc, u osób
ze wskazaniami.
6. Pacjentom, u których nie stwierdzono wskazań do badania spirometrycznego
zostanie wydana informacja o wynikach przeprowadzonych badań w ramach
Programu oraz możliwości dalszego leczenia (zgodnie z załącznikiem B do
Programu). Na tym etapie udział w Programie zostanie zakończony.
II wizyta:
Na II wizytę zgłaszają się pacjenci, którzy odbyli I wizytę i otrzymali skierowanie na badanie
spirometryczne.
1. Wykonanie badania spirometrycznego.
2. Lekarz dokonuje oceny wyników badania spirometrycznego z uwzględnieniem
wyników testów alergologicznych, wcześniejszego badania oraz wywiadu.
3. Wydanie Pacjentom informacji o wynikach przeprowadzonych badań w ramach
Programu oraz możliwości dalszego leczenia (zgodnie z załącznikiem B do
Programu).
Monitorowanie i ewaluacja Programu
Ocena realizacji Programu zostanie przeprowadzona na podstawie następujących kryteriów:
- zgłaszalność mieszkańców do udziału w Programie,
- ocena częstości występowania alergii wziewnej u dzieci,
- ocena częstości występowania alergii pokarmowej u dzieci,
- liczba dzieci, u których wykonano testy w kierunku alergii wziewnej,
- liczba dzieci, u których wykonano testy w kierunku alergii pokarmowej,
- liczba dzieci, u których wykonano spirometrię,
- liczba dzieci skierowanych na dalsze leczenie w poradni alergologicznej.
Czas trwania Programu
Program będzie realizowany w 2012 roku z możliwością kontynuacji w latach kolejnych.
Źródło finansowania Programu
Program finansowany ze środków Samorządu Województwa Łódzkiego.
Załącznik A
………………………………….
(pieczęć świadczeniodawcy)
KARTA BADANIA PACJENTA
DLA OSÓB OBJĘTYCH PROGRAMEM BADAŃ PRZESIEWOWYCH
W KIERUNKU ALERGII DLA DZIECI W WIEKU SZKOLNYM
I.
Dane dziecka - uczestnika programu
Nazwisko i imię………………………………………………....................................................
PESEL………………………………………………………………………………………………
Wyrażam zgodę na udział dziecka w badaniu
………………………………
(data)
II.
..…...………………………………
(czytelny podpis rodzica/opiekuna)
Telefon kontaktowy rodzica/opiekuna……………………………………………………….
III. Źródło informacji o Programie
prasa
radio
materiały informacyjne
Internet
rodzina/znajomi
inne……………………….
…………………………….
IV. Wywiad medyczny (proszę zakreślić właściwą odpowiedź X)
1. Czy dziecko przyjmuje/przyjmowało leki
antyhistaminowe?
2. Czy u dziecka występuje pieczenie
spojówek i/lub łzawienie?
Tak
Tak
Nie
Nie
3. Czy u rodziców dziecka występuje
4. Czy w okresie niemowlęcym
występowała u dziecka alergia na
choroba alergiczna?
białko mleka krowiego?
Tak
Tak
Nie
Nie
5. Czy występują u dziecka nocne napady
6. Czy występują u dziecka przewlekłe
katary w okresie pylenia roślin?
kaszlu?
Tak
Tak
Nie
Nie
7. Czy występują u dziecka katary kończące
się zapaleniem oskrzeli?
8.
Czy dziecko kaszle po wysiłku
fizycznym?
Tak
Tak
Nie
Nie
9. Czy u dziecka występują nawracające
zmiany skórne?
10. Czy u dziecka występują uczulenia
na pokarmy?
Tak
Tak
Nie
Nie
11. Czy u dziecka występują objawy
żołądkowo-jelitowe (np. kolki, wymioty
i biegunki, brak apetytu, bóle brzucha)?
Tak
Nie
V. Badanie fizykalne
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………
VI. Testy alergologiczne naskórkowe
KONTROLA DODATNIA (HISTAMINA)
Lp.
Alergeny wziewne
1
Bąbel
KONTROLA UJEMNA
Lp.
Alergeny pokarmowe
015 TRAWY/ZBOŻA
1
601 MLEKO KROWIE
2
108 BRZOZA
2
604 JAJKO KURZE
3
115 OLCHA
3
060 OWOCE CYTRUSOWE
4
129 LESZCZYNA
4
606 KAKAO
5
708 ROZTOCZE D.f
5
637 SELER
6
725 ROZTOCZE D.pt
6
538 ORZESZKI ZIEMNE
7
728 ACARUS SIRO
7
542 ORZECHY LASKOWE
8
106 BYLICA
8
542 SOJA
9
169 BABKA
9
507 WIEPRZOWINA
10
400 ALTERNARIA
10
513 DORSZ
11
405 CLADOSPORIUM
VII.
Bąbel
Badanie spirometryczne
TAK
NIE
Wynik:………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………
……………………..........
(miejscowość, data)
…………………………………
(podpis i pieczęć lekarza)
Załącznik B
………………………………….
(pieczęć świadczeniodawcy )
INFORMACJA DLA PACJENTA
OBJĘTEGO PROGRAMEM BADAŃ PRZESIEWOWYCH W KIERUNKU ALERGII DLA
DZIECI W WIEKU SZKOLNYM
Nazwisko i imię dziecka..............................................................................................................
PESEL .......................................................................................................................................
1. Informacja o wynikach badań przeprowadzonych w ramach Programu:
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
2. Informacja na temat dalszego postępowania:
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
........................................................................................................................................
..............................................……….
(miejscowość i data)
…………………………………………..
(podpis i pieczęć lekarza)
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards