3. opracowanie nowych programów wspierających osoby

advertisement
SPRAWOZDANIE
z prac zrealizowanych przez
Pełnomocnika Rządu
ds. Osób Niepełnosprawnych
w okresie
od maja 2004 r. do października 2005 r.
Warszawa, październik 2005
I. Działania legislacyjne
Zakres prac prowadzonych przez Pełnomocnika Rządu ds. Osób
Niepełnosprawnych i jego Biuro w roku 2004 oraz 2005 związany był w
zasadniczej mierze z akcesją Polski do Unii Europejskiej i zmianami, jakie
należało wprowadzić w celu dostosowania instrumentów wspierania
zatrudnienia osób niepełnosprawnych do wspólnotowych reguł pomocy
publicznej.
Rozwiązania zawarte w znowelizowanej w grudniu 2002 r. ustawie o
rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych,
a wchodzące w życie z dniem 1 stycznia 2004 r., okazały się niespójne z
przepisami rozporządzenia Komisji WE nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 r. w
sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy państwa
w zakresie zatrudnienia.
W dodatku znowelizowana ustawa nie określała precyzyjnie warunków
dopuszczalności pomocy publicznej dla przedsiębiorców zatrudniających osoby
niepełnosprawne, jak również dla samych osób niepełnosprawnych
rozpoczynających bądź kontynuujących działalność gospodarczą. W tej
sytuacji niezbędne okazało się przygotowanie szeregu programów
pomocowych (rozporządzeń Rady Ministrów lub ministra właściwego do
spraw zabezpieczenia społecznego) w celu określenia tych warunków.
Brak takich programów uniemożliwiłby stosowanie pomocy publicznej dla
przedsiębiorców po dniu akcesji.
Biorąc pod uwagę powyższy kontekst oraz sytuację osób
niepełnosprawnych na rynku pracy (niska aktywność zawodowa, niski
wskaźnik zatrudnienia, niewielka obecność tych osób na otwartym rynku pracy),
za niezbędne uznałem również podjęcie prac nad przygotowaniem projektu
nowej ustawy, który uwzględniałby odmienne okoliczności oraz nadał nowy
impuls zasadom wspierania ze środków publicznych rehabilitacji zawodowej i
społecznej oraz zatrudniania osób niepełnosprawnych – w szczególności na
otwartym rynku pracy.
W rezultacie w lipcu 2004 roku został przygotowany projekt ustawy o
wspieraniu zatrudnienia oraz rehabilitacji zawodowej i społecznej osób
niepełnosprawnych (druk Sejmowy nr 3339) wraz z 29 kierunkowymi
projektami rozporządzeń do tej ustawy.
Wynikająca z przepisów wspólnotowych konieczność ograniczenia pomocy dla
przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne do wysokości
faktycznie ponoszonych podwyższonych kosztów wywołała zdecydowane
niezadowolenie. Dialog z przedstawicielami pracodawców był szczególnie
utrudniony w związku z wysokością stosowanej przed akcesją pomocy
publicznej (nadwyżka pomocy nad faktycznymi kosztami wynikająca z
braku wyraźnego związku pomiędzy wysokością tej pomocy, a
rzeczywistymi kosztami zatrudniania osób niepełnosprawnych).
2
W wyniku prowadzonych uzgodnień ze stroną społeczną dwukrotnie
znowelizowano Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 2004 r. w
sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy przedsiębiorcom
zatrudniającym osoby niepełnosprawne, zwiększając zakres stosowanej pomocy
oraz określając stawki ryczałtowe rekompensaty dla przedsiębiorców z tytułu
ponoszonych podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych.
Jednocześnie prowadzono rozmowy w celu zawarcia porozumienia z
przedstawicielami pracodawców co do formy oraz ostatecznej wysokości
wsparcia ze środków publicznych przedsiębiorców zatrudniających osoby
niepełnosprawne.
Ostatecznie zawarte Porozumienie z dnia 10 listopada 2004 r. pomiędzy
Ministrem Polityki Społecznej a czterema największymi organizacjami
pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne dotyczyło stopniowego
urealnienia
(zmniejszenia) wysokości
pomocy
oraz wycofania
dofinansowania składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne jako
instrumentu pomocy publicznej – z częściowym wyrównaniem tej formy
pomocy w innych składnikach rekompensaty z tytułu ponoszonych
podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych.
W ramach powołanych przeze mnie dwóch roboczych zespołów oraz prac
Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych prowadzono
uzgodnienia rządowego projektu autopoprawki do znajdującego się w Sejmie
projektu ustawy. Projekt autopoprawki został skierowany do Sejmu we
wrześniu 2004 r. (druk Sejmowy 3339A).
Projekt nowej ustawy wraz z autopoprawką miał na celu:
 zapewnienie równego dostępu pracodawców do pomocy związanej z
zatrudnianiem osób niepełnosprawnych - zaproponowano uzależnienie
wysokości wsparcia od stopnia koncentracji osób niepełnosprawnych w
zatrudnieniu oraz od stopnia i rodzaju ich niepełnosprawności, a nie od
statusu przedsiębiorcy, jak to ma miejsce dzisiaj
 uporządkowanie przepisów odnoszących się do pomocy publicznej –
dokonanie stosownych korekt uwzględniających w pełni reguły pomocy
publicznej, które wiążą nas po akcesji do Unii Europejskiej, w tym
związanych z urealnieniem stosowanej pomocy w odniesieniu do
rzeczywistych
podwyższonych
kosztów
zatrudniania
osób
niepełnosprawnych – zgodnie z zawartym Porozumieniem, odejście od
finansowania składek na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne tj. pomocy
mającej charakter automatyczny w celu zapewnienia większej przejrzystości
udzielanej pomocy, uproszczenia systemu wsparcia oraz zapewnienia
możliwości sprawnego monitorowania udzielonej pomocy
 wprowadzenie nowych instrumentów wspierających zatrudnianie osób
niepełnosprawnych tj. pomocy związanej z rekrutacją pracowników
3
niepełnosprawnych, pomocy regionalnej związanej z tworzeniem nowych
stanowisk pracy dla tych osób oraz wyższej pomocy na ich szkolenia
 wprowadzenie zasady programowania dla dystrybucji około 50%
środków PFRON
 wprowadzenie możliwości wspierania ze środków PFRON rehabilitacji
dzieci i młodzieży niepełnosprawnej
Zaniechanie przez Parlament prac nad projektem ustawy wraz z
autopoprawką skłonił mnie do zaproponowania zmian do obowiązującej
ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej
oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Przedłożone do uwzględnienia w projekcie ustawy o zmianie niektórych
ustaw w związku z członkostwem Polski w Unii Europejskiej zmiany
obejmują:
- wprowadzenie możliwości otrzymania przez pracodawcę ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwrotu
60% kosztów płacy osoby niepełnosprawnej, w przypadku zatrudnienia
przez pracodawcę (będącego beneficjentem pomocy w rozumieniu
przepisów dotyczących pomocy publicznej) osoby niepełnosprawnej
bezrobotnej lub poszukującej pracy i niepozostającej w zatrudnieniu,
która została skierowana do pracy przez powiatowy urząd pracy,
-
zmiany przepisów dotyczących udzielania pomocy w formie
miesięcznego
dofinansowania
do
wynagrodzeń
pracowników
niepełnosprawnych, polegającej na ich dostosowaniu do przepisów
rozporządzenia Komisji (WE) nr 2204/2002 z dnia 5 grudnia 2002 w
sprawie stosowania art. 87 i 88 Traktatu WE w odniesieniu do pomocy
państwa w zakresie zatrudnienia – w zakresie sankcjonowania,
stwierdzonych u beneficjenta pomocy, nieprawidłowości w zatrudnianiu
lub wpłacie wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.
Niezależnie od prac nad nową ustawą i autopoprawką w 2004 i 2005 roku
przygotowano szereg rozporządzeń - aktów wykonawczych do ustawy z dnia
27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych, w tym tzw. programów pomocowych
(rozporządzenia Rady Ministrów lub ministra właściwego do spraw
zabezpieczenia społecznego) regulujących kwestie pomocy publicznej dla
przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne oraz pomocy dla
osób niepełnosprawnych rozpoczynających lub kontynuujących działalność
gospodarczą.
Dzięki wprowadzeniu tych programów możliwe jest wspieranie zatrudnienia
osób niepełnosprawnych w zmienionych warunkach prawnych związanych z
przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej.
4
Ostatecznie w okresie od maja 2004 r. do października 2005 r. opracowano
i wdrożono 15 aktów prawnych. Są to:
1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie
szczegółowych warunków udzielania pomocy na prowadzenie działalności
gospodarczej przez osoby niepełnosprawne (Dz.U. Nr 114, poz.1192) –
dotyczy dofinansowania w wysokości do 50% odsetek od kredytów
zaciąganych przez osoby niepełnosprawne na kontynuowanie działalności
gospodarczej w ramach zasady de minimis – podstawa art. 13 ustawy o
rehabilitacji.
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie
szczegółowych warunków udzielania pomocy na szkolenia pracowników
niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 114, poz. 1193) – dotyczy pomocy na
szkolenia niepełnosprawnych pracowników udzielanej przedsiębiorcom
przez starostę - podstawa art. 41 ustawy o rehabilitacji.
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie
szczegółowych
warunków
udzielania
pomocy
przedsiębiorcom
zatrudniającym osoby niepełnosprawne (Dz.U. Nr 114, poz. 1194) – dotyczy
rekompensaty dla przedsiębiorców z tytułu ponoszonych podwyższonych
kosztów
zatrudniania
osób
niepełnosprawnych
obejmującej
dofinansowanie do wynagrodzeń niepełnosprawnych pracowników oraz
finansowanie składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne od
wynagrodzeń zatrudnianych osób niepełnosprawnych w części dotyczącej
pracodawcy –dwukrotnie nowelizowane w październiku i grudniu 2004
(patrz: pkt 8 i 9 – postawa art. 25 i 26a ustawy o rehabilitacji).
4. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 26 lipca 2004 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad udzielania,
oprocentowania, spłaty, rozkładania na raty i umarzania pożyczek dla osób
niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 174, poz. 1810) - dotyczy pożyczek na
rozpoczęcie działalności gospodarczej przez osoby niepełnosprawne
udzielanych w ramach zasady de minimis – podstawa art. 12 ustawy o
rehabilitacji.
5. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2004 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu
postępowania przy udzielaniu zakładom pracy chronionej pomocy
finansowej ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 175, poz. 1821) – dotyczy pomocy na
szkolenia niepełnosprawnych pracowników w związku z koniecznością
zmiany profilu produkcji – na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 2.
5
6. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 6 sierpnia 2004 r. w
sprawie określenia zadań samorządu województwa, które mogą być
dofinansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 187, poz. 1940) – dotyczy pomocy udzielanej
m.in. przedsiębiorcom na realizacje robót budowlanych dotyczących
obiektów służących rehabilitacji w związku z potrzebami osób
niepełnosprawnych. Pomoc udzielana jest na podstawie art. 35 ust 1 pkt 5
ustawy o rehabilitacji, w ramach zasady de minimis.
7. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 15 września 2004 r. w
sprawie zwrotu kosztów przystosowania stanowisk pracy, adaptacji
pomieszczeń i urządzeń do potrzeb osób niepełnosprawnych oraz kosztów
zatrudnienia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu
(Dz.U. Nr 215, poz. 2186) – dotyczy pomocy na cele wymienione w tytule
rozporządzenia, udzielanej m. in. przedsiębiorcom przez starostę –
podstawa art. 26 ust. 9 ustawy o rehabilitacji.
8. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 października 2004 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy
przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne Dz.U. Nr, 234, poz.
2345) - wprowadza nową formę rekompensaty z tytułu ponoszonych
podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych tj. ryczałt,
obejmuje dodatkowo składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne po
stronie pracownika. Określa wartość ryczałtu (90%, 70% i 40% najniższego
wynagrodzenia +15% składek).
9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy
przedsiębiorcom zatrudniającym osoby niepełnosprawne (Dz.U. Nr 264, poz.
2630) – podwyższa wartość ryczałtu z tytułu ponoszonych podwyższonych
kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych do 100% składek na
obowiązkowe ubezpieczenie społeczne po stronie pracodawcy i pracownika,
powala na wybór mieszanej formy rekompensaty (zaliczka do rozliczenia i
ryczałt dla wybranych grup pracowników niepełnosprawnych).
10.Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 23 grudnia 2004 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń
pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 283, poz. 2835) wprowadza
zmiany do formularzy zgłoszeniowych i rozliczeniowych dotyczących
refundacji podwyższonych kosztów zatrudniania osób niepełnosprawnych –
w związku ze zmianami wprowadzonymi do rozporządzenia RM z 18 maja
2004 r.
6
11.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 marca 2005 r. w sprawie
szczegółowych warunków udzielania pomocy regionalnej na wspieranie
nowych inwestycji w formie dofinansowania oprocentowania kredytów
inwestycyjnych (Dz.U. Nr 57, poz. 493 z dnia 6 kwietnia 2005 r.) – reguluje
zasady udzielania pomocy zakładom pracy chronionej w formie
dofinansowania do wysokości 50% odsetek od zaciągniętych kredytów
bankowych.
12.Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 24 maja 2005 r.
zmieniające rozporządzenie w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń
pracowników niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 94, poz. 793) porządkuje
sprawy proceduralne związane z ustalaniem wysokości dofinansowania do
wynagrodzeń
pracowników
niepełnosprawnych
w
związku
z
podwyższonymi kosztami ich zatrudniania.
13.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2005 r. zmieniające
rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków udzielania pomocy de
minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy chronionej (Dz.U. Nr
189, poz.1591) - zapewnia pracodawcom prowadzącym zakłady pracy
chronionej możliwość wydatkowania zgodnie z zasadą de minimis
posiadanych środków na rachunku zakładowego funduszu rehabilitacji
osób niepełnosprawnych pochodzących ze źródeł nieobjętych
dotychczasową regulacją oraz wydatkowania tych środków na cele, które
mogły być pokrywane z tych środków do 1 maja 2004 r.
Wydatki, których przed wprowadzeniem nowelizacji nie można było
ponosić, ze środków zfron zgromadzonych po akcesji, to koszty związane z
zapewnieniem podstawowej i specjalistycznej opieki medycznej i usług
rehabilitacyjnych dla niepełnosprawnych pracowników zakładu,
finansowanie szkolenia i przekwalifikowania niepełnosprawnych
pracowników w celu nabycia lub podnoszenia kwalifikacji zawodowych,
dodatkowe wynagrodzenia pracowników za znajomość i posługiwanie się
językiem migowym oraz wynagrodzenia lektorów dla pracowników
niewidomych, a także inne wydatki ponoszone w ramach indywidualnych
programów rehabilitacji pracowników niepełnosprawnych.
14. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 11 października 2005 r.
w sprawie wzorów półrocznych informacji o pracodawcach zwolnionych z
wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych lub
zobowiązanych do tych wpłat oraz sposobu ich przekazywania.
15. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 11 października 2005 r.
w sprawie wzoru i sposobu przekazywania przez wojewodę informacji
dotyczących wydanych decyzji oraz stanu zatrudnienia w zakładach pracy
chronionej.
Potrzeba wydania rozporządzeń wymienionych w pkt 14 i 15 wynikała z
konieczności zapewnienia precyzyjnych danych o pracodawcach
7
zwolnionych z wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych oraz zobowiązanych do tych wpłat, a także
gromadzonych przez wojewodów informacji o zakładach pracy chronionej i
zakładach aktywności zawodowej.
Rozporządzenia te pozwolą na realizację przewidzianego w ustawie
instrumentu mającego na celu dostarczenie niezbędnych danych, których
nie można było uzyskać ze sprawozdawczości prowadzonej dotychczas przez
PFRON i wojewodów.
Na ostatnim etapie prac legislacyjnych (oczekiwanie na zwolnienie z Komisji
Prawniczej) znajdują się:
 rozporządzenie w sprawie wzorów i sposobu przedstawiania informacji o
szkoleniach, zatrudnieniu i osobach niepełnosprawnych,
 rozporządzenie w sprawie sprawozdań rzeczowo-finansowych o
zadaniach zrealizowanych ze środków Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz rozliczeń finansowych
samorządu z Funduszem.
Wdrożenie rozwiązań zawartych w wyżej wymienionych projektach pozwoli
na określenie jednolitych wzorów i przedmiotowego zakresu informacji
oraz sposobu przedstawiania danych, które będą służyły planowaniu liczby
i rodzajów szkoleń niezbędnych dla osób niepełnosprawnych, co w
konsekwencji powinno wpłynąć na racjonalne wydatkowanie środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
przeznaczanych na ten cel, a także na zapewnienie Państwowemu
Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych danych o realizacji
przez samorząd powiatowy i wojewódzki zadań finansowanych ze środków
tego Funduszu.
Nowa sytuacja podmiotów korzystających z pomocy w ramach ustawy o
rehabilitacji, wynikająca z konieczności stosowania przepisów
wspólnotowych, skłoniła mnie do wydania szeregu stanowisk stanowiących
interpretację przepisów:
 znak: BON-II-42110-198-WK/04 w sprawie finansowania ze środków
Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych osobom
niepełnosprawnym
bezrobotnym
albo
poszukującym
pracy
niepozostającym w zatrudnieniu usług lub instrumentów rynku pracy (np.
szkoleń),
 z dnia 8 lipca 2004 r. znak: BON-III-02933-38-EB-MZ04/ w sprawie
środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych,
dofinansowania do wynagrodzeń oraz pomocy de minimis,
 16 lipca 2004 r. znak: BON-III-02936-26-MZ-EB/04 w sprawie terminów
obowiązujących w procedurze ubiegania się o dofinansowanie do
wynagrodzeń osób niepełnosprawnych,
8
 z dnia 9 listopada 2004 r. znak: BON-III-02935-403/04 w sprawie
stosowania reguły de minimis do zakładowego funduszu rehabilitacji
osób niepełnosprawnych,
 z dnia 19 listopada 2004 r. BON.III.02936/45/LK/04 w sprawie ustalenia
wysokości zwiększonych kosztów zatrudnienia osób niepełnosprawnych,
 z dnia 22 września 2005 r. BON-III-02933-125-EB-MZ/05 w sprawie
finansowania szkoleń ze środków zakładowego funduszu rehabilitacji
osób niepełnosprawnych,
 z dnia 11 października 2005 r. znak BON.III.02933/17/05/LK w sprawie
stosowania przepisów nowelizacji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia
27 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania
pomocy de minimis przedsiębiorcom prowadzącym zakłady pracy
chronionej.
W ramach obecnie prowadzonych prac legislacyjnych:
 na etapie uzgodnień międzyresortowych i społecznych znajdują się:
 projekt rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej zmieniającego
rozporządzenie w sprawie dofinansowania do wynagrodzeń
pracowników niepełnosprawnych – projekt ten przewiduje możliwość
przekazywania niezbędnych informacji do Systemu Obsługi
Dofinansowań również w wersji elektronicznej,
 projekt rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej zmieniającego
rozporządzenie w sprawie turnusów rehabilitacyjnych. Projekt zmiany
powstał w związku koniecznością wykonania zalecenia Generalnego
Inspektora Ochrony Danych Osobowych w zakresie usunięcia
klauzuli dot. zgody osoby ubiegającej się o przyznanie
dofinansowania na przetwarzanie jej danych osobowych.
 na etapie uzgodnień z Państwowym Funduszem Rehabilitacji Osób
Niepełnosprawnych znajdują się 2 projekty rozporządzeń w sprawie
gospodarki i gospodarowania środkami Państwowego Funduszu
Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, których wydanie wynika z
potrzeby dostosowania ich treści do zmienionej ustawy o finansach
publicznych,
 na etapie konsultacji wewnętrznych w MPS znajduje się projekt ustawy o
zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu
osób niepełnosprawnych, opracowany w związku z koniecznością
usunięcia, stwierdzonych przez NIK, nieprawidłowości związanych z
organizacją i finansowaniem warsztatów terapii zajęciowej.
II. Działania o charakterze pozalegislacyjnym
9
Niezależnie od prowadzonych prac legislacyjnych w okresie sprawowania
przeze mnie funkcji Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych podejmowałem także szereg innych inicjatyw, których
podstawowym celem jest poprawa sytuacji społecznej i zawodowej osób
niepełnosprawnych. Do najważniejszych prac należą:
1. wspólna kampania społeczna, której celem jest zwiększenie aktywności
zawodowej osób niepełnosprawnych oraz promocja ich zatrudnienia
Kampania ta realizowana jest na mocy porozumienia zawartego we wrześniu
2004 r. pomiędzy Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych a Stowarzyszeniem Przyjaciół Integracji,.
Dotychczas w ramach kampanii wydano broszurę adresowaną do
potencjalnych pracodawców osób niepełnosprawnych zawierającą
podstawowe informacje dotyczące wspierania zatrudnienia oraz wydano
publikację na temat wspierania zatrudniania osób niepełnosprawnych w
krajach Unii Europejskiej.
Publikacje te zawierają kompendium wiedzy, pomocnej zarówno osobom
poszukującym pracy, jak i pracodawcom rozważającym zatrudnienie osób
niepełnosprawnych. Promowano również nowoczesne technologie
autoprezentacji oraz szkolenia dla osób niepełnosprawnych
Ponadto opracowano kilka spotów reklamowych, które emitowane są przez
telewizję publiczną oraz anonsy (layouty) publikowane na łamach prasy.
Emisję spotów kampanii zatrudnieniowej przewidziano w trzech falach
emisyjnych: maj-czerwiec 2005, listopad-grudzień 2005 oraz styczeńmarzec 2006.
2. realizacja projektu „Krajowe Dni Informacyjne – System Informacji dla
Osób Niepełnosprawnych w Polsce” współfinansowanego ze środków Unii
Europejskiej i Ministerstwa Polityki Społecznej.
Realizacja tego projektu przyczyniła się do zidentyfikowania istniejących
obecnie luk informacyjnych oraz barier w dostępie do informacji, a także
umożliwiła wypracowanie założeń optymalnego systemu takiej informacji
dla osób niepełnosprawnych.
W grudniu 2004 uruchomiono stronę internetową projektu wraz z forum
dyskusyjnym, które miało na celu zebranie opinii samych zainteresowanych
na temat systemu informacji dla osób niepełnosprawnych. Przeprowadzono
również badanie ankietowe wśród osób niepełnosprawnych i organizacji
działających na rzecz osób niepełnosprawnych, dotyczące dostępności do
informacji (do końca kwietnia 2005 r. wpłynęło ponad 9 tys. wypełnionych
ankiet). Uzyskane i opracowane dane posłużyły m.in. jako materiał roboczy
do zaprezentowania na konferencji poświęconej analizie stanu informacji dla
osób niepełnosprawnych w Polsce oraz wypracowaniu założeń systemu
takiej informacji.
10
Konferencja odbyła się w dniach 7-8 czerwca 2005 r. w Warszawie, a jej
uczestnikami byli przedstawiciele instytucji rządowych i samorządowych,
instytucji
publicznych
zajmujących
się
problematyką
osób
niepełnosprawnych, samych osób niepełnosprawnych i ich organizacji,
pracodawców, instytucji naukowo-badawczych, placówek oświatowych,
mediów oraz goście zagraniczni i wreszcie samie osoby niepełnosprawne.
Dorobek „Krajowych Dni Informacyjnych” oraz doświadczenia
zaprezentowane i omówione na konferencji zostały wykorzystane w trakcie
prac nad ogólnopolskim programem „Ośrodki Informacji dla Osób
Niepełnosprawnych”.
3. opracowanie nowych programów wspierających osoby niepełnosprawne
Ustawa o rehabilitacji, poza systemowymi mechanizmami służącymi
rehabilitacji i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, przewiduje możliwość
finansowania programów zatwierdzonych przez Radę Nadzorcza PFRON.
Dzięki temu istnieje szansa na wdrożenie takich instrumentów wsparcia,
które mogą skutecznie oddziaływać na mobilność i aktywność osób
niepełnosprawnych. Wykorzystując te możliwości zainicjowałem szereg
nowych programów, które powinny przyczynić się do osiągnięcia tego celu.
Są to:
1) Pilotażowy
program
Pełnomocnika
Rządu
ds.
Osób
Niepełnosprawnych (realizowany w okresie od listopada 2004 do
końca czerwca 2005) oraz przewidziany do realizacji w okresie kilku
lat program „Ośrodki Informacji dla Osób Niepełnosprawnych”.
Program ten ma na celu dostarczenie osobom niepełnosprawnym oraz
podmiotom prowadzącym działalność na ich rzecz, a także pracodawcom
aktualnych
i
rzetelnych
informacji
niezbędnych
osobom
niepełnosprawnym do uzyskania właściwej pomocy i wsparcia,
organizacjom do jego udzielania, a pracodawcom do zatrudniania osób
niepełnosprawnych.
Adresatami programu są osoby niepełnosprawne, ich rodzice i
opiekunowie, instytucje i organizacje działające na rzecz osób
niepełnosprawnych, pracodawcy osób niepełnosprawnych. Program
realizowany będzie przez gminy i powiaty oraz organizacje pozarządowe,
których statutowym zadaniem jest rehabilitacja zawodowa i społeczna
osób niepełnosprawnych.
2) Program „Dostępność”, którego celem jest zwiększenie dostępności
obiektów użyteczności publicznej dla osób niepełnosprawnych poprzez
dofinansowanie inwestycji prowadzonych przez samorząd gminny i
powiatowy oraz organizacje pozarządowe. Działania takie mają
11
przyczynić się do ograniczenia dyskryminacji osób niepełnosprawnych w
dostępie do usług świadczonych na rzecz ogółu obywateli wynikającej z
braku odpowiednio przystosowanych do potrzeb tych osób obiektów
użyteczności publicznej.
3) Program „Edukacja”
Celem programu „Edukacja” jest wyrównanie szans dzieci
niepełnosprawnych i młodzieży niepełnosprawnej w dostępie do nauki
oraz poprawę warunków pobytu dzieci i młodzieży w placówkach
zapewniających im edukację i całodobową opiekę.
Poprzez realizację tego programu powinny zaistnieć warunki
umożliwiające prowadzenie procesu edukacji dzieci i młodzieży
niepełnosprawnych na poziomie porównywalnym ze szkolnictwem
ogólnodostępnym. Powinna również nastąpić poprawa infrastruktury
socjalno-bytowej w placówkach zapewniających im całodobową opiekę.
Beneficjentami pomocy w ramach programu mogą być jednostki
samorządu gminnego i powiatowego prowadzące specjalne ośrodki
szkolno - wychowawcze oraz ośrodki rewalidacyjno-wychowawcze dla
dzieci i młodzieży niepełnosprawnych albo inne podmioty prowadzące
placówki specjalne.
4) Program „Partner 2006 – wsparcie projektów realizowanych na rzecz
osób niepełnosprawnych przez organizacje pozarządowe”
Program ten stanowi kontynuację realizowanego w latach 2000 – 2005
przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych
programu p.n. „Partner – wspieranie zadań realizowanych przez
organizacje działające na rzecz osób niepełnosprawnych”
Za cel strategiczny programu przyjęto wzrost aktywności zawodowej i
społecznej osób niepełnosprawnych poprzez działania podejmowane
przez organizacje pozarządowe.
Nowy program zawiera nieco zmieniony katalog udzielanej w jego
ramach pomocy. Katalog skonstruowany został – zgodnie z zaleceniami
Najwyższej Izby Kontroli – tak, aby nie dublowały się zadania zawarte w
SPO RZL i innych programach krajowych.
Program różnicuje wysokość i zakres pomocy, uzyskiwanej w jego
ramach. W związku z tym organizacje pozarządowe działające na rzecz
pracowników niepełnosprawnych oraz pracodawców zatrudniających
osoby niepełnosprawne biorące udział w programie otrzymają ze środków
PFRON nieco mniejsze wsparcie na realizację każdego z projektów, niż
organizacje zrzeszające same osoby niepełnosprawne lub działające na ich
rzecz. Inaczej kształtuje się również wysokość wkładu prywatnego
beneficjentów pomocy.
Z pomocy w ramach programu będą mogły skorzystać organizacje, które
udokumentują prowadzenie działalności na rzecz osób niepełnosprawnych
przez okres co najmniej 2 lat.
12
Program „Partner 2006” będzie obowiązywał na terenie całego kraju do
dnia 31 grudnia 2007 r.
4. realizacja projektu mającego na celu dostosowanie metod systemu
orzekania o niepełnosprawności do potrzeb aktywizacji zawodowej i
społecznej osób niepełnosprawnych - w ramach programu PHARE 2003.
Od roku 2003 Biuro Pełnomocnika realizuje projekt nr 2003/004-379/01.06
Społeczno-zawodowa aktywizacja osób niepełnosprawnych w ramach
programu PHARE 2003
Celem projektu jest:
 przygotowanie i wdrożenie nowych kryteriów i procedur stosowanych
przy orzekaniu o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności,
 opracowanie i wdrożenie systemu szkoleń dla specjalistów
uczestniczących w procesie orzekania o niepełnosprawności i stopniu
niepełnosprawności,
 stworzenie systemu monitoringu orzecznictwa o niepełnosprawności,
 stworzenie 16 baz diagnostycznych wspomagających pracę
wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności.
Na projekt składają się 3 kontrakty:
Kontrakt 1 – „Dostawa sprzętu medycznego i narzędzi
psychologicznych”
Kontrakt 2 – „Udoskonalenie systemu funkcjonowania służb
orzekających o niepełnosprawności”
Kontrakt 3 - „Utworzenie Krajowego Systemu Monitoringu Osób
Orzekanych o Niepełnosprawności (KSMOON) oraz dostawa sprzętu
komputerowego”
Zgodnie z harmonogramem w 2004 roku ukończone zostały prace nad
przygotowaniem zakresów wymagań oraz specyfikacji technicznych dla
poszczególnych kontraktów.
W 2005r. ze względu na zmianę procedur przetargowych, koniecznym stało
się ponowne przygotowanie dokumentacji przetargowej w oparciu o ustawę
Prawo zamówień publicznych.
Tym samym w marcu 2005 r. przygotowano i przesłano do Jednostki
Finansująco-Kontraktującej wnioski o wszczęcie procedury przetargowej dla
3 kontraktów realizowanego Projektu wraz z załącznikami tj. opisami
przedmiotu zamówienia, dokumentami zawierającym obliczenie wartości
zamówienia oraz listami dystrybucji.
W oparciu o nadesłane dokumenty przygotowane zostały specyfikacje
istotnych warunków zamówienia, które po akceptacji UKIE umożliwiły
publikacje ogłoszeń o zamówieniu dla wszystkich trzech kontraktów
Programu.
13
Dotychczas odbyły się komisje przetargowe dla dwóch pierwszych
kontraktów Projektu. Ponadto w ramach realizacji zadań z zakresu
wdrażania Projektu PHARE „Społeczno - zawodowa aktywizacja osób
niepełnosprawnych” w 2005r. zakończono również dwustopniową procedurę
modyfikacji fiszki Projektu.
Zakończenie realizacji projektu przewidziano na rok 2006.
5. współuczestnictwo w pracach związanych z przygotowaniem i
wdrażaniem
pilotażu
programu
rządowego
„Wczesna,
wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku
zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego
rodzinie”, którego koordynatorem jest Minister Edukacji Narodowej.
Program opracowany został przy współudziale przedstawicieli Ministerstwa
Polityki Społecznej, Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu,
Ministerstwa Zdrowia oraz Narodowego Funduszu Zdrowia, a także
Ministerstwa Finansów.
Jednym z ważnych celów tego programu jest ilościowe i jakościowe
określenie potrzeb i problemów medycznych, socjalnych i edukacyjnych
związanych z występowaniem niepełnosprawności wśród dzieci w wieku od
0 do 7 roku życia. Oprócz zdiagnozowania i podjęcia wczesnej,
kompleksowej pomocy dziecku, w ramach programu będą podejmowane
działania m.in. na rzecz rozwijania społecznej świadomości, kształtowanie
właściwych postaw i zachowań rodziców dzieci, zapewnienie kadry z
odpowiednimi kwalifikacjami realizującej wczesną wielospecjalistyczną,
kompleksową i ciągłą pomoc dziecku i rodzinie, zapewnienie określonych
warunków lokalowych i standardów wyposażenia przez placówki
wnioskujące o realizację programu.
Ostatecznie program został zatwierdzony przez Radę Ministrów podczas
posiedzenia w dniu 14 września 2004 r. Termin realizacji programu został
ustalony na lata 2005 – 2007.
W dniu 7 stycznia 2005 r., zarządzeniem nr 3, Prezes Rady Ministrów
powołał Międzyresortowy Zespół do Spraw Koordynacji Zadań
Wynikających
z
Pilotażu
Programu
Rządowego
„Wczesna,
wielospecjalistyczna, kompleksowa, skoordynowana i ciągła pomoc dziecku
zagrożonemu niepełnosprawnością lub niepełnosprawnemu oraz jego
rodzinie”, do zadań którego należy m.in.:
 koordynowanie działań związanych z realizacją zadań wynikających z
pilotażowego programu,
 określenie podmiotu i źródła finansowania świadczeń wykonywanych na
rzecz dzieci objętych programem,
14
 przekazywanie informacji o przyznaniu prawo do świadczeń
programowych do instytucji właściwych do przekazywania środków
finansowych świadczeniodawcom,
 gromadzenie danych.
Z ramienia ministra właściwego ds. zabezpieczenia społecznego członkiem
Zespołu został przedstawiciel Biura Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób
Niepełnosprawnych. W ramach pierwszego konkursu rekomendowano 43
złożone w ramach Programu wnioski.
Kolejną edycję programu zaplanowano na październik 2005r.
6. opracowanie w 2004 i 2005 r. Informacji Rządu RP o działaniach
podejmowanych (w 2003 i 2004 roku) na rzecz realizacji postanowień
uchwały Sejmu RP z dnia 1 sierpnia 1997 r. „Karta Praw Osób
Niepełnosprawnych”.
Informacja o działaniach podejmowanych w 2003 r. została rozpatrzona i
przyjęta przez Sejm RP IV kadencji na posiedzeniu Nr 98 w dniu 4 marca
2005 r.
Informacja za 2004 r. została po raz pierwszy sporządzona w nowej formule
– w oparciu o informacje zbierane na podstawie specjalnie zaprojektowanej
ankiety, skierowanej do resortów i urzędów centralnych.
Opracowanie nowych narzędzi pozyskiwania danych oraz ich efektywne
wykorzystanie pozwoliło na usystematyzowanie informacji zbieranych z
poszczególnych resortów i instytucji o działaniach podejmowanych na rzecz
osób niepełnosprawnych.
W ramach prowadzonych prac parlamentarnych nad tym dokumentem
Komisja Polityki Społecznej i Rodziny w dniu 14 września 2005 r.
rekomendowała Informację Sejmowi RP.
III. Prace badawcze i analityczne
Efektywna polityka społeczna wobec osób niepełnosprawnych musi być
oparta na możliwie wszechstronnej i na bieżąco weryfikowanej informacji
dotyczącej
zarówno
sytuacji
społeczno-demograficznej
osób
niepełnosprawnych, jak też praktycznego stosowania obowiązujących
przepisów.
Za równie istotne uważam rozpowszechnianie przykładów dobrych
praktyk, których stosowanie może przyczynić się do zwiększenia aktywnej
obecności osób niepełnosprawnych w społeczeństwie.
Celom tym służą podjęte w okresie sprawowania przeze mnie funkcji
Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych prace badawcze i
przygotowane raporty.
Pierwszy z nich „Osoby niepełnosprawne na rynku pracy w Polsce w 2003 r.”
stanowi kompendium wiedzy statystycznej w analizowanym zakresie
15
tematycznym, wraz z obszernym komentarzem merytorycznym i ilustracjami
graficznymi (wykresy i mapki).
Raport ten został sporządzony na podstawie dostępnych danych statystycznych,
(przede wszystkim na podstawie kwartalnego badania aktywności ekonomicznej
ludności Polski (BAEL) realizowanego przez główny Urząd Statystyczny) oraz
miesięcznych i półrocznych sprawozdań powiatowych urzędów pracy.
W raporcie uwzględniono nie tylko dane z roku 2003, ale i retrospekcję od
początku lat 90-tych.
Ze względu na swój unikalny charakter opracowanie stanowi cenne źródło
informacji użyteczne dla wszystkich instytucji i osób zajmujących się
problematyką dotyczącą osób niepełnosprawnych.
Jako jego kontynuacja przygotowane zostało opracowanie o charakterze aneksu
pt. „Rynek pracy osób niepełnosprawnych 2003 - 2004” mające na celu
zarówno aktualizację podstawowych danych, jak i uzupełnienie o dane i
odmienne aspekty analizy, nie występujące w głównym raporcie. Oba te
opracowania zostały umieszczone na stronie internetowej MPS.
Równolegle z pracami nad Informacją Rządu RP podjąłem kroki w celu
zbadania, jak samorządy powiatowe realizują prawa osób niepełnosprawnych.
Efektem prac jest „Raport z badania: Dostępność budynków, informacji i
usług dla osób niepełnosprawnych – Powiat’2004”, którego celem jest m.in.
stymulowanie inicjatyw oddolnych (m.in. poprzez podnoszenie świadomości,
upowszechnianie wiedzy i modelowych rozwiązań, wspieranie innowacyjnych
pomysłów), koordynowanie działań oraz zapewnienie systematycznego
wsparcia różnym podmiotom i społecznościom lokalnym działającym na rzecz
osób niepełnosprawnych.
Raport będzie również służył ocenie postępów w zakresie dostępności do usług
umożliwiających pełne uczestnictwo w życiu społecznym osób
niepełnosprawnych, dostępu do urzędów i obiektów użyteczności publicznej
oraz dostępu do informacji.
Wyniki zainicjowanych przeze mnie dwóch badań dotyczących działań
powiatów na rzecz osób niepełnosprawnych zostały opublikowane w kolejnych
dwóch raportach tj. w:
 „Raporcie na temat Powiatowych Programów Działań na Rzecz Osób
Niepełnosprawnych” opublikowanym w grudniu 2004 r.
Raport zawiera analizę programów powiatowych m.in. pod względem ich
cech formalnych, podmiotów zaangażowanych w ich realizację,
charakterystyki zaplanowanych działań i obszarów oraz beneficjentów
programów.
 „Raporcie na temat realizacji Powiatowych Programów Działań na
Rzecz Osób Niepełnosprawnych w roku 2003 r.” opublikowanym w
lutym 2005 r.
Raport zawiera analizę zadań określonych lokalnymi programami i
realizowanymi przez samorządy powiatowe w 2003 r. Analiza
przeprowadzona została m.in. pod kątem realizatorów programu,
16
beneficjentów, źródeł finansowania programów oraz zaspokojenia potrzeb
zidentyfikowanych przez samorządy.
Raporty te wpisują się w ideę zapewniania ciągłego, merytorycznego
wsparcia samorządom lokalnym oraz środowiskom zaangażowanym w
proces rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych oraz
upowszechnienia modelowych rozwiązań i dobrych praktyk w zakresie
rozwiązywania problemów osób niepełnosprawnych.
***
Mimo konieczności wprowadzenia trudnych zmian w zakresie wspierania
zatrudniana osób niepełnosprawnych oraz obserwowanych wahań w
poziomie zatrudnienia tych osób na przestrzeni 2004 roku (mających swoje
źródło w niepewności pracodawców co do docelowego kształtu systemu),
ostatecznie wypracowane i obecnie obowiązujące rozwiązania prawne
należy uznać za korzystne dla sytuacji osób niepełnosprawnych na rynku
pracy.
Dostępne dane dotyczące pracodawców i pracowników niepełnosprawnych
zarejestrowanych w Systemie Obsługi Dofinansowań (SOD) wskazują na
ustabilizowany - po początkowym spadku - poziom zatrudnienia w
zakładach pracy chronionej oraz dynamiczny stały wzrost zainteresowania
zatrudnianiem osób niepełnosprawnych na otwartym rynku pracy.
Dane te ilustruje poniżej zamieszczona tabela.
Korzystne tendencje wynikające z powyższych danych znajdują
potwierdzenie w wynikach Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności
(BAEL) - w II kwartale br., kiedy to po raz pierwszy od kilku lat
17
zaobserwowano wyraźny wzrost liczby osób niepełnosprawnych
zatrudnionych jako pracownicy najemni (a więc na podstawie umowy o
pracę).
Rozszerzeniu uległa również oferta programowa kierowana do osób
niepełnosprawnych, a ich problemy i potrzeby stały się bardziej widoczne w
społecznym odbiorze.
Fakty te przekonują mnie, że wspólnie wykonana przeze mnie i moje Biuro
praca przyniosła wymierne korzyści środowisku osób niepełnosprawnych.
Leszek S. Zieliński
Pełnomocnik Rządu
ds. Osób Niepełnosprawnych
18
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards