Metody oceny zagrożenia upadłością Przyczyny

advertisement
Przyczyny niewypłacalności
W
Metody oceny zagrożenia
upadłością
ujęciu
makroekonomicznym
bezpośrednią
przyczyną jest występowanie zatorów płatniczych
powstających między poszczególnymi ogniwami
łańcucha wymiany dóbr
Przyczyny, symptomy trudnej sytuacji
finansowej przedsiębiorstwa
Występowanie
powiązań
kapitałowych
i
wzajemnych zależności gospodarczych sprawia,
że upadłość jednego podmiotu może pociągnąć
za sobą trudną sytuację finansową innych
podmiotów, a nawet ich upadłość.
2
Upadłość podmiotu
Przyczyny niewypłacalności
W
ujęciu
mikroekonomicznym
następujące
rodzaje
ryzyka
można
Zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości przez dłużnika
wyróżnić
ponoszonego
lub
przez
utrzymującą
przedsiębiorstwo:
okresu
inwestycji
czy
nieuwzględnieniem
zmian
analiz
jakościowym i ilościowym rozwojem konkurencji.
z
niewypłacalnością
dłużników,
spadkiem rynkowej wartości posiadanych aktywów, zmianą
3
dłuższy
czas
poprzedzone
sytuacją,
gdy
Główną bezpośrednią przyczyną upadłości, wypływającą z
Rynkowe – związane ze spadkiem popytu na oferowane dobra,
związane
przez
zazwyczaj
finansową, a objawia się to w braku środków płatniczych.
inwestycji podmiotu.
–
się
jest
zobowiązań, co jest spowodowane jego trudną sytuacją
w
technologii, co może powodować załamanie technologiczne
Finansowe
wierzyciela
notorycznie uchyla się on od regulowania zaciągniętych
Techniczne i inwestycyjne– związane z przekroczeniem kosztów
i
jego
oprocentowania lokat i kredytów, wahaniami kursów walut.
wniosków
o
upadłość,
płatniczej
podmiotu
niezdolność
do
jest
(zarówno
wywiązywania
się
utrata
zdolności
krótkoterminowa
z
zaciągniętych
zobowiązań – utrata płynności finansowej, jak i trwała
4
utrata płynności finansowej - niewypłacalność)
Czynniki oddziałujące na zdolność
płatniczą przedsiębiorstwa
Utrata płynności a niewypłacalność
1. Wielkości wymierne:
Utrata płynności – sytuacja, w której w danym
wartość aktywów trwałych i stopień ich umorzenia ,
momencie przedsiębiorstwo nie jest w stanie
pokryć
bieżących
wydatków
ze
wartość aktywów obrotowych,
środków
zdolność majątku do generowania zysku,
zgromadzonych we wcześniejszym okresie
struktura aktywów przedsiębiorstwa,
struktura kapitałów i samych zobowiązań,
Niewypłacalność – niezdolność przedsiębiorstwa
płynność środków,
do regulacji zobowiązań, wynikająca z faktu że
sprawność w zakresie zarządzania kapitałem obrotowym netto,
wartość jego zobowiązań przekracza – w dającym
wartość przychodów ze sprzedaży.
się przewidzieć okresie, wartość jego majątku.
5
6
Czynniki oddziałujące na zdolność
płatniczą przedsiębiorstwa
Czynniki oddziałujące na zdolność
płatniczą przedsiębiorstwa
2. Cechy jakościowe:
3. Czynniki niezależne:
jakość produkcji,
pozycja przedsiębiorstwa na rynku i specyfika rynku,
polityka wobec dostawców i odbiorców,
struktura organizacyjna,
sprawność
przedsiębiorstwo,
i
kwalifikacje
kadry
zarządzającej,
usytuowanie
stabilność administracji i prawa,
zamierzenia
polityki
gospodarczej
oddziałujące
w
istotny
sposób na sytuację finansową przedsiębiorstwa
kierownictwa firmy,
7
sytuacja makroekonomiczna w państwie i jej wpływ na
Wymienione
czynniki
wpływające
na
wypłacalność
podmiotu
polityka kadrowa i kwalifikacje personelu,
istnienie organizacji pracowniczych i ich wpływ na zarządzanie
wskazują, że źródła utraty płynności finansowej obejmują
jednostką,
różne dziedziny działalności jednostki oraz związane są z
powiązanie przedsiębiorstwa z bankami i rynkiem finansowym,
otoczeniem, w którym funkcjonuje.
możliwość pomocy finansowej ze strony budżetów lokalnych i państwa
8
Objawy niewynikające wprost ze sprawozdania finansowego
Objawy niewynikające wprost ze sprawozdania finansowego
1.Wewnętrzne:
Postawa dotychczasowych wierzycieli –
nietypowa fluktuacja presonelu, zwłaszcza kadry zarządzającej – ucieczka z
odmowa finansowania kolejnych dostaw, sprzedaż wyłącznie za
„tonącego statku”,
gotówkę może świadczyć o znacznych zaległościach płatniczych,
Podejście pracowników do wykonywanych zadań – dużo błędów proceduralnych
może świadczyć o obniżeniu poziomu dyscypliny produkcyjnej, administracyjnej,
Odmowa
przedłużenia
przedsiębiorstwu
przez
wyspecjalizowaną
tym, dłużnik podmiotu nie reguluje zobowiązań, a z drugiej o
agendę
problemach wierzyciele ze ściągalnością należności.
certyfikującą uzyskanego przez podmiot certyfikaty ISO 9000 poświadczającego
wysoką jakość w sferze planowania, produkcji i sprzedaży,
oddawanie należności do windykacji świadczy z jednej strony o
Częsta zmiana banków, w których podmiot ma rachunki rozliczeniowe
wierzyciel, który prowadzi łagodną politykę kredytowania wobec
odbiorców nie zdecyduje się na usługi firmy windykacyjnej,
(przedłużająca się spłata kredytów odnawialnych, niski stan wolnych środków
chyba że zaległości osiągną wysoki poziom i zostanie znacznie
pieniężnych mogą spowodować odmowę dalszego kredytowania działalności
przekroczony termin płatności.
bieżącej, dlatego firma jest zmuszona poszuka nowego nieświadomego jej
sytuacji banku),
9
10
Sygnały słabnącej kondycji finansowej
Objawy niewynikające wprost ze sprawozdania finansowego
2. Zewnętrzne:
obniżenie ratingu przez agencję ratingową zajmującą się badaniem standingu
finansowego przedsiębiorstw,
odmowa wydania opinii przez biegłego rewidenta lub jej wydanie z zastrzeżeniem
dotyczącym niepewności co do kontynuacji działalności przez jednostkę w przypadku
przedsiębiorstw, których sprawozdania podlegają corocznemu badaniu i opiniowaniu
przez biegłego rewidenta,
zmiana przez jednostkę dotychczasowego audytora może świadczyć o trudnościach
finansowych podmioty próbującego je ukryć, korzystając z usług wiarygodnego
podmiotu,
nasilenie kontroli ze strony instytucji takich jak: Urząd skarbowy, Państwowa
Inspekcja Pracy, może świadczyć o pogorszeniu jakości zarządzania, trudnościach
finansowych podmiotu szukającego oszczędności w omijaniu przepisów prawa pracy,
BHP.
11
12
Symptomy zagrożenia kontynuacji działalności w świetle
I. Modele jednowymiarowe
Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej (MSRF)
Zakłada się w nich, że istnieje wartość krytyczna dla
danego
wskaźnika,
co
pozwala
na
oddzielenie
przedsiębiorstw wypłacanych od niewypłacalnych,
Wadą jest brak jednoznacznej oceny rzeczywistej
kondycji przedsiębiorstwa, jego pozycji na rynku,
Twórcą takiego modelu jest np. H. Beaver, w którym
zastosował następujące grupy wskaźników:
płynności,
zdolności obsługi zadłużenia,
rentowności
13
14
Model Beavera
1.
Odpowiednie wskaźniki służą do oceny:
1.
2.
Możliwość obsługi zobowiązań bieżących z osiąganej nadwyżki
finansowej,
3.
2.
Rentowność zainwestowanego kapitału,
3.
Struktury kapitału – zadłużenie jednostki,
4.
Wielkości kapitału obrotowego w relacji do sumy bilansowej,
5.
Płynności w ujęciu statycznym,
6.
Płynności
w
ujęciu
dynamicznym
/wskaźnik
4.
luki
5.
Nadwyżka finansowa
możliwość obsługi
Kapitały obce
długu
Wynik netto
Kapitały całkowite
Kapitały obce
struktura kapitału ocena
Kapitały całkowite
ogólnego zadłużenia
Kapitał obrotowy (pracujący)
poziom kapitału
Aktywa całkowite
Aktywa bieżące
bezkredytowej informuje, w ciągu ilu dni możemy sfinansować
Zobowiązania bieżące
koszty operacyjne nadwyżką pieniężną; licznik = nadwyżka
(majątek obrotowy - zapasy)* -
płynnych aktywów bieżących ponad zobowiązania bieżące
(nadwyżka
pieniężna
krótkookresowa
do
6.
sfinansowania
rentowność kapitału
zobowiązania kt)) x 360
Koszty operacyjne - Amortyzacja
pracującego w relacji
do sumy bilansowej
płynność statycznie
wskaźnik luki
bezkredytowej
kosztów operacyjnych)
15
16
* to: gotówka + krótkoterminowe papiery wartościowe + należności
II. Systemy wczesnego ostrzegania
W tym modelu jednowymiarowym podmioty klasyfikuje się
do
jednej
z
dwu
grup
zagrożone/niezagrożone
System wczesnego ostrzegania ma rodowód w wojskowości.
na
Jego zasadniczym celem jest dostarczenie w odpowiednim
podstawie każdego wskaźnika osobno,
czasie
Ze względu na parzystą liczbę wskaźników może się
informacji
ostrzegających
na
temat
rozwoju
zachodzących zjawisk, mających istotne znaczenie dla
pojawić problem, gdy 3 z nich wskazują na dobrą kondycję
przedsiębiorstwa (odpowiedni poziom względem wartości
prawidłowego funkcjonowania określonego (zagrożonego)
krytycznej), a pozostałe nie. Wówczas należy zastosować
podmiotu i umożliwienie reakcji na to zagrożenie.
inne modele.
Do
Systemy
wczesnego
elementów
modeli jednowymiarowych zaliczamy także Model
Weibela.
ostrzegania
oceny
gospodarczego,
ale
kondycji
nie
mogą
być
finansowej
powinny
stanowić
jednym
z
podmiotu
jedynego
narzędzia analitycznego pozwalającego na ogólną ocenę
stanu przedsiębiorstwa.
17
18
Modele dyskryminacyjne
(systemy wczesnego ostrzegania)
Modele mają swoje ograniczenia:
swoiste
dopasowanie,
konkretnej
Model dyskryminacyjny jest syntetyczną
wraz
konkretnego
dla
rodzaju
ze
zmianami
rynkowymi,
rozwojem
podmiotów, nowymi instrumentami pozyskiwania
upadłością.
kapitału,
Jego zadaniem jest wczesne rozpoznanie
dotyczących
dystrybucji,
nowymi
co wpływa ujemnie na jego adekwatność i precyzję
efektywności
zdolności płatniczej danego podmiotu.
kanałami
technologiami model może pozostać niezmieniony,
badań prowadzonych w nowej rzeczywistości,
gospodarowania i związanej z tym utraty
19
konstruowanie
przedsiębiorstw działających na wybranym rynku,
miarą oceny zagrożenia oceny zagrożenia
zagrożeń
grupy,
czyli
20
2.Dobór
Etapy tworzenia modelu
mierników
w
modelu
(zmiennych
objaśniających):
1. Dobór odpowiedniej próby przedsiębiorstw w dwóch grupach (materiał
Zmiennymi
statystyczny),
w modelu dyskryminacyjnym są
podział na przedsiębiorstwa wypłacalne i niewypłacalne ( „dobre” i „złe”)
mierniki (najczęściej mające postać wskaźników
„dobre” - nieupadłe, czyli te, które nie ogłosiły upadłości; wypłacalne - te,
finansowych)
które nie zbankrutowały
Funkcja
„złe” – bankrut (w sensie ekonomicznym) to podmiot, który nie jest w
stanie regulować swoich długów oraz wartość jego majątku nie wystarcza
postać liniową (funkcja Fishera):
na pokrycie wszystkich zobowiązań; w aspekcie prawnym – upadłość
przedsiębiorstwa następuje dopiero po ogłoszeniu upadłości przez sąd, co
Z(X) = a1X1 + a2X2 + a3X3 +…+anXn + a0
ma istotne znaczenie w celu równomiernego zaspokojenia wierzycieli
dłużnika.
opisująca zależność ma najczęściej
Parametry „an” to współczynniki dyskryminujące
klasyfikując podmioty do tych dwu grup, przyjmuje się albo datę
lub wagi
ogłoszenia upadłości, albo datę złożenia wniosku o upadłość do sądu.
21
22
Modele Altmana
Stwierdził,
że tradycyjna analiza wskaźnikowa nie daje jasnej
3. Wyznaczenie punktu granicznego (wielkości krytycznej, na
odpowiedzi o kondycji finansowej, gdyż część wskaźników może
podstawie którego dokonuje się podziału wyników oceny
klasyfikować jednostkę gospodarczą jako „dobrą”, a część jako „złą”.
według ogólnej zasady:
Jako rozwiązanie zaproponował model dyskryminacyjny Z-score:
Próba
Mniejsze
badawcza składała się z 66 spółek notowanych na
od
punktu
granicznego
–
przedsiębiorstwo
–
przedsiębiorstwo
istotnie zagrożone upadłością,
nowojorskiej giełdzie (NYSE)
Większe
33 to podmioty „upadłe” – grupa bankrutów, z trudnościami
granicznego
4. Wykonanie testów oszacowania modelu na podstawie
to podmioty „nieupadłe” – te, które nie zbankrutowały
przedsiębiorstw spoza próby.
(niezagrożone),
Wartość aktywów 1,0 – 25 mld $,
Podmioty dobierano w pary wg wartości aktywów oraz branży.
23
punktu
niezagrożone upadłością.
finansowymi (złożyły wniosek o upadłość w latach 1946-1965),
33
od
24
Funkcja Z-score Altmana (1968r.)
Prekursorem modeli dyskryminacyjnych w przewidywaniu
upadłości przedsiębiorstw na świecie był E.I. Altman.
Zscore = 1,2 X1 + 1,4 X2 + 3,3 X3 + 0,6 X4 + 1,0 X5
W Polsce tym zagadnieniem zaczęto się interesować w
Zmienna
połowie lat 90’ XX w.
1.
Ponieważ opracowane modele można zastosować tylko dla
tego rodzaju przedsiębiorstw,
na podstawie którego
zostały
gospodarczy
stworzone,
a
system
i
2.
zasady
3.
rachunkowości przesądzają o możliwości zastosowania
danego modelu w konkretnej rzeczywistości uzasadnione
4.
było stworzenie modeli „polskich”.
5.
Formuła
Kapitał obrotowy netto
Aktywa całkowite
Zysk zatrzymany
Aktywa całkowite
Wynik przed spłatą odsetek i opodatkowaniem
Aktywa całkowite
Wartość rynkowa kapitału własnego
Wartość księgowa kapitału obcego
Przychody ze sprzedaży
Aktywa całkowite
Zysk zatrzymany = niepodzielony wynik finansowy +kapitał rezerwowy + wartość wyemitowanych
25
26
Z graniczne modelu, tzw. cutoff, wynosiło 2,675 – jest to wartość
Funkcja Z-score Altmana(1983r.)
krytyczna rozdzielająca grupę przedsiębiorstw na skraju upadłości
Z' = 0,717X1 + 0,847X2 + 3,107X3 + 0,42X4 + 0,998X5
od podmiotów o dobrej kondycji finansowej.
Interpretacja wartości Z-score:
Zmienna
Z < 1,81
strefa przedsiębiorstw niewypłacalnych
1.
1,81 < Z < 2,99
strefa niejednoznacznej kwalifikacji (szara strefa)
2.
Z > 2,99
strefa przedsiębiorstw wypłacalnych
3.
Przedsiębiorstwa
o dobrej sytuacji
finansowej
Przedsiębiorstwa
o trudnej
sytuacji
finansowej
4.
5.
Szara strefa
27
w danym roku akcji +kapitał z aktualizacji wyceny + wynik finansowy netto
28
Formuła
Kapitał obrotowy netto
Aktywa całkowite
Zysk zatrzymany
Aktywa całkowite
Wynik przed spłatą odsetek i opodatkowaniem
Aktywa całkowite
Wartość księgowa kapitału własnego
Wartość księgowa kapitału obcego
Przychody ze sprzedaży
Aktywa całkowite
Funkcja Z-score Altmana
(model uniwersalny, ponadsektorowy)
W tej wersji modelu:
Zmianie uległa X4,, w której zastąpiono wartość
rynkową wartością księgową (bilansową) kapitału
Z" = 6,56 X1 + 3,26 X2 + 6,72 X3 + 1,05 X4
własnego, co pozwoliło na jego zastosowanie dla
podmiotów nienotowanych na giełdzie (brak wyceny
rynkowej)
Również
Kapitał obrotowy netto
Aktywa całkowite
Zysk zatrzymany
Aktywa całkowite
EBIT
Aktywa całkowite
Wartość księgowa kapitału własnego
Wartość księgowa kapitału obcego
1.
przedziały
klasyfikacyjne
2.
zostały
3.
zmodyfikowane:
Z’ < 1,23
strefa przedsiębiorstw niewypłacalnych
1,23 < Z’ < 2,9
strefa niejednoznacznej kwalifikacji (szara strefa)
Z” > 2,9
strefa przedsiębiorstw wypłacalnych
29
4.
30
Model A. Hołdy
W modelu uniwersalnym pominięto zmienną
X5 (wskaźnik rotacji aktywów) uzależniony od
Zh = 0,605 + 0,681 X1 - 0,0196 X2 + 0,00969 X3
branżowej specyfiki sektora,
+ 0,000672 X4 + 0,157 X5
0
Poziomy krytyczne dla Z” score:
1.
Z” < 1,10
strefa przedsiębiorstw niewypłacalnych
1,10 < Z” < 2,60
strefa niejednoznacznej kwalifikacji (szara strefa)
Z” > 2,60
strefa przedsiębiorstw wypłacalnych
2.
3.
4.
5.
31
32
Wyraz wolny
Majątek obrotowy
Zobowiązania bieżące
Kapitał obcy x 100%
Pasywa ogółem
Zysk brutto x 100%
Średnia wartość aktywów ogółem
Średnia wartość zobowiązań bieżących x 360
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów,
towarów i materiałów
Przychody ogółem
Średnia wartość aktywów ogółem
Model „poznański”
Model opracowano na podstawie danych ze sprawozdań
finansowych za lata 1993-1996.
Twórcy model: M. Hamrol, J. Czajka, M. Piechocki
Do upadłości przedsiębiorstw doprowadza pogarszająca się
płynność i rentowność.
Próba
badacza
obejmowała
100
spółek
prawa
handlowego (lata 1999-2002),
Przedziały dla funkcji Zh są następujące:
Każdemu przedsiębiorstwu „upadłemu” odpowiadał
Zh < -0,3
duże prawdopodobieństwo bankructwa
<-0,3 ; 0,1>
obszar niepewności
Zh > 0,1
małe prawdopodobieństwo bankructwa
podmiot „nieupadły” – kontynuującemu działalność,
Wartość aktywów poniżej 10 mln zł
Punkt graniczny to zero,
Trafność prognoz na poziomie 96%
33
34
Z = 3,562 X1+1,588 X2 - 4,288 X3 + 6,719 X4 - 2,368
Wynik finansowy netto
1.
2.
Majątek całkowity
Aktywa obrotowe - zapasy
Zobowiązania krótkoterminowe
Kapitał stały
3.
4.
Majątek całkowity
Wynik finansowy ze sprzedaży
Przychody netto ze sprzedaży
5.
35
Wyraz wolny
Z> 0
niebankrut
Z< 0
bankrut
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

66+6+6+

2 Cards basiek49

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards