Filozofia, ISE, Wyk[PleaseinsertPrerenderUnicode{Ň}intopreamble

advertisement
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Artur Machlarz
2011-10-01
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Plan wykładu
1
Filozofia Parmenidesa z Elei
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
2
Paradoksy Zenona z Elei
3
Problem związany z filozofią Eleatów
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Podstawowe zasady filozofii Parmenidesa
Trzy podstawowe zasady teorii bytu Parmenidesa z Elei:
1
Byt jest bytem (to, co istnieje, istnieje)
2
Niebyt nie istnieje (to, co nie istnieje, nie istnieje)
3
Z niebytu nie może powstać byt (coś, co nie istnieje, nie może być
przyczyną tego, co istnieje)
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Podstawowe zasady filozofii Parmenidesa
Trzy podstawowe zasady teorii bytu Parmenidesa z Elei:
1
Byt jest bytem (to, co istnieje, istnieje)
2
Niebyt nie istnieje (to, co nie istnieje, nie istnieje)
3
Z niebytu nie może powstać byt (coś, co nie istnieje, nie może być
przyczyną tego, co istnieje)
Te trzy zasady są wystarczające do rekonstrukcji całej filozofii
Parmenidesa z Elei.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Teoria bytu
Istnieje tylko byt - nic, co nie jest bytem, nie może istnieć.
Byt nie powstaje i nie ginie - powstałby bowiem z niczego lub
przekształcił się w niebyt.
Byt jest niezmienny - zmienić bowiem mógłby się tylko w niebyt.
Byt jest doskonałą jednorodną całością - nie może się składać z
niczego innego niż sam byt, bo czymś innym jest niebyt.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Teoria bytu
Istnieje tylko byt - nic, co nie jest bytem, nie może istnieć.
Byt nie powstaje i nie ginie - powstałby bowiem z niczego lub
przekształcił się w niebyt.
Byt jest niezmienny - zmienić bowiem mógłby się tylko w niebyt.
Byt jest doskonałą jednorodną całością - nie może się składać z
niczego innego niż sam byt, bo czymś innym jest niebyt.
Wniosek: w sensie ścisłym istnieje tylko to, co jest nieskończone i
niezmienne oraz jednorodne - tylko i wyłącznie “byt”.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Co istnieje a co nie istnieje?
Struktura rzeczywistości wg Parmenidesa z Elei:
W sensie ścisłym istnieje jedynie nieskończony i doskonały byt. Poza
nim nie istnieje nic.
W sensie mniej ścisłym (pozornym) istnieje cały świat materialny świat przyrody, ludzie itp.
W żadnym sensie nie istnieją rzeczy nieistniejące, takie jak centaur,
szklana góra itp.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Podstawowe zasady rozumowania w teorii Parmenidesa
Zasada tożsamości
Każda rzecz jest identyczna z samą sobą
Zasada niesprzeczności
Żadna rzecz nie może mieć jakiejś cechy i jednocześnie jej nie mieć
Zasada dowodzenia nie wprost
Załóżmy, że wniosek jest fałszywy,
jeśli dojdziemy do sprzeczności, to będzie oznaczało,
że wniosek nie może być fałszywy
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
X nie istnieje
Czy zdanie “ta prezentacja istnieje/nie istnieje“ jest prawdziwe czy
fałszywe?
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
X nie istnieje
Czy zdanie “ta prezentacja istnieje/nie istnieje“ jest prawdziwe czy
fałszywe?
Odpowiedź na to pytanie zależy od znaczenia używanych terminów.
Zgodnie z terminologią Parmenidesa, ta prezentacja nie istnieje. Zgodnie
z naturalnym nastawieniem poznawczym, istnieje.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Znaczenie słów w mowie potocznej i języku nauki
Modyfikacja znaczeń słów języka potocznego w języku teorii naukowej
jest zupełnie naturalna - z przykładem takiej modyfikacji mamy do
czynienia w filozofii Parmenidesa. Przykład z innej dziedziny: ”siła“ w
fizyce i mowie potocznej. W teoriach potrzebne są bardziej precyzyjne
definicje niż w językach naturalnych.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Definicje prawdy
Klasyczna definicja prawdy (pochodząca od Arystotelesa):
prawda to zgodność intelektu z rzeczywistością: jeśli myślę,
że ta prezentacja istnieje i ona faktycznie istnieje, to moja myśl
jest prawdziwa.
Koherencyjna definicja prawdy:
prawdziwość zdania zależy od jego związku z innymi
zdaniami: jeśli zdanie ”ta prezentacja istnieje“ jest sprzeczne z
innymi przyjętymi zdaniami, to jest fałszywe.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Ontologia Parmenidesa
Epistemologiczny aspekt Parmenidejskiej filozofii
Poznanie rozumowe i empiryczne
W klasycznym sporze o źródła poznania, Parmenides stoi na stanowisku
racjonalizmu: bytu nie można poznać zmysłami, ponieważ zmysłami
poznajemy tylko rzeczywistość materialną. Jeśli zmysły przeczą poznaniu
rozumowemu, to znaczy, że nie powinniśmy uznawać ich za źródło wiedzy.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Pojęcie paradoksu i antynomii
Paradoks: rozumowanie, które wydaje się być bezbłędne a jednak
prowadzi do wniosków sprzecznych ze zdrowym rozsądkiem,
absurdalnych.
Antynomia: rozumowanie, które jest formalnie poprawne a które
prowadzi do wniosków wzajemnie sprzecznych. Możliwość sformułowania
rozumowań antynomialnych jest poważnym zagrożeniem dla każdej teorii.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Paradoksy Zenona
Paradoks pierwszy:
Każdy przedmiot, który się porusza od punktu A do punktu B, żeby
pokonać tą odległość musi pokonać nieskończoną ilość punktów w
przestrzeni w skończonym czasie. To zaś jest niemożliwe. Więc
przedmiot nie osiągnie punktu B.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Paradoksy Zenona
Paradoks drugi (tzw. Achilles):
Achilles nigdy nie dogoni w wyścigu żółwia, jeśli żółw wyruszy z punktu
bliższego mecie. Achilles musi bowiem dotrzeć najpierw do punktu, z
którego startuje żółw. Żółw jest już wtedy odcinek dalej. Achilles
pokonuje ten odcinek w czasie, w którym żółw pokonuje kolejny.
Odległość między nimi będzie się zmniejszać, ale nie osiągnie nigdy zera.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Paradoksy Zenona
Paradoks trzeci (tzw. paradoks strzały):
Strzała wypuszczona z łuku w gruncie rzeczy nie rusza się. W każdym
momencie zajmuje bowiem jakieś położenie w przestrzeni.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Paradoksy Zenona
Paradoks czwarty (tzw. stadion):
Rysunek: Rząd drugi i trzeci poruszają się w przeciwnych kierunkach.
Zaznaczony kolorem czerwonym nr 1 przebywa w tym samym czasie odległość
4 jednostek (w stosunku do rzędu pierwszego) i 8 jednostek (w stosunku do
rzędu drugiego), co jest - zdaniem Zenona - absurdalne.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Sens paradoksów
Zgodnie z paradoksem pierwszym strzała wypuszczona z łuku w kierunku
Zenona z Elei, nie powinna go dosięgnąć. Czy Zenon zgodziłby się
sprawdzić to eksperymentalnie?
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Sens paradoksów
Zgodnie z paradoksem pierwszym strzała wypuszczona z łuku w kierunku
Zenona z Elei, nie powinna go dosięgnąć. Czy Zenon zgodziłby się
sprawdzić to eksperymentalnie?
Oczywiście nie. Zenon wie, że strzała dosięgnęłaby go.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Sens paradoksów
Zgodnie z paradoksem pierwszym strzała wypuszczona z łuku w kierunku
Zenona z Elei, nie powinna go dosięgnąć. Czy Zenon zgodziłby się
sprawdzić to eksperymentalnie?
Oczywiście nie. Zenon wie, że strzała dosięgnęłaby go.
Jaki jest zatem sens paradoksów?
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Sens paradoksów
Zgodnie z paradoksem pierwszym strzała wypuszczona z łuku w kierunku
Zenona z Elei, nie powinna go dosięgnąć. Czy Zenon zgodziłby się
sprawdzić to eksperymentalnie?
Oczywiście nie. Zenon wie, że strzała dosięgnęłaby go.
Jaki jest zatem sens paradoksów?
Ruch jest czymś absurdalnym, sprzecznym z rozumem. A zatem nie
istnieje w sensie ścisłym i nie możemy mieć na jego temat pewnej wiedzy.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Sens paradoksów
Zgodnie z paradoksem pierwszym strzała wypuszczona z łuku w kierunku
Zenona z Elei, nie powinna go dosięgnąć. Czy Zenon zgodziłby się
sprawdzić to eksperymentalnie?
Oczywiście nie. Zenon wie, że strzała dosięgnęłaby go.
Jaki jest zatem sens paradoksów?
Ruch jest czymś absurdalnym, sprzecznym z rozumem. A zatem nie
istnieje w sensie ścisłym i nie możemy mieć na jego temat pewnej wiedzy.
Pojęcia pozwalające opisać ruch bez wikłania się w sprzeczności
zaproponował dopiero Arystoteles. W teorii idei Platona nie ma miejsca
na opis ruchu i zmiany.
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Problem związany z filozofią Eleatów
Parmenidejskie pojęcie bytu nie ma żadnego związku z żadną inną
dziedziną rzeczywistości. W gruncie rzeczy teoria ta niczego nie wyjaśnia
(Arystotes, Metafizyka 986b).
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Filozofia Parmenidesa z Elei
Paradoksy Zenona z Elei
Problem związany z filozofią Eleatów
Dziękuję za uwagę i zapraszam do stawiania pytań!
Artur Machlarz
e-mail: [email protected]
www: http://www.uni.opole.pl/∼machlarz
Artur Machlarz
Filozofia, ISE, Wykład V - Filozofia Eleatów.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

słowka

2 Cards kksenia.kot1997

Create flashcards