Uploaded by jakub.zelazny

Zwolnienia lekarskie i ich kontrola

advertisement
Zwolnienia lekarskie i ich
kontrola
JAKUB ŻELAZNY
MARCIN STĘPSKI
MATEUSZ WOLAŃCZYK
Zwolnienie lekarskie
 Zwolnienie lekarskie – zaświadczenie
urzędowe wystawiane przez lekarza w celu
usprawiedliwienia nieobecności pracownika w pracy
z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby lub
konieczności zapewnienia opieki choremu członkowi
rodziny.
Forma wystawienia zaświadczenia lekarskiego
 Art. 55 Ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa
 1. Zaświadczenie lekarskie jest wystawiane zgodnie ze wzorem ustalonym przez
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem systemu
teleinformatycznego udostępnionego bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń
Społecznych, w formie dokumentu elektronicznego podpisanego
kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem
osobistym albo z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz
integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym
udostępnionym bezpłatnie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
 2. Wystawiający zaświadczenie lekarskie przekazuje zaświadczenie lekarskie na
elektroniczną skrzynkę podawczą Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Co zawiera zaświadczenie lekarskie


3. Zaświadczenie lekarskie zawiera:

2) dane ubezpieczonego: pierwsze imię, nazwisko, numer Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności, zwany
dalej „numerem PESEL”, albo serię i numer paszportu i datę urodzenia, jeżeli nie nadano numeru PESEL, oraz adres miejsca
pobytu ubezpieczonego w czasie trwania niezdolności do pracy;

3) dane płatnika składek: numer identyfikacji podatkowej, zwany dalej „NIP”, lub numer PESEL albo serię i numer paszportu,
jeżeli nie ma obowiązku posługiwania się NIP i nie nadano numeru PESEL, oraz rodzaj identyfikatora płatnika składek;

4) imię, nazwisko i numer prawa wykonywania zawodu wystawiającego zaświadczenie lekarskie oraz adres miejsca udzielania
świadczeń zdrowotnych;

5) okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy, w tym okres pobytu w szpitalu;

6) informacje o okolicznościach mających wpływ na prawo do zasiłku chorobowego lub jego wysokość, zgodnie
z art. 7 rozszerzenie katalogu osób uprawnionych do zasiłku chorobowego pkt 2, art. 8 okres pobierania zasiłku
chorobowego, art. 9 zaliczenie do okresu trwania zasiłku chorobowego ust. 2, art. 11 podstawa wymiaru zasiłku
chorobowego ust. 2 pkt 1 i art. 16 niezdolność wskutek nadużycia alkoholu a zasiłek chorobowy, podane z zastosowaniem kodów
literowych, o których mowa w art. 57 kody literowe na zaświadczeniu lekarskim o czasowej niezdolności do pracy ust. 1;

7) wskazania lekarskie – odpowiednio: chory powinien leżeć albo chory może chodzić;

8) okres zwolnienia od wykonywania pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad chorym członkiem rodziny,
datę urodzenia tego członka rodziny i stopień jego pokrewieństwa lub powinowactwa z ubezpieczonym;

9) numer statystyczny choroby ubezpieczonego ustalony według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów
Zdrowotnych;

10) oznaczenie instytucji, w której ubezpieczony został zgłoszony do ubezpieczenia.
1) identyfikator i datę wystawienia zaświadczenia lekarskiego;
Podstawa prawna przeprowadzenia kontroli
 Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i
macierzyństwa.
 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27
lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu
przeprowadzania kontroli prawidłowości wykorzystywania
zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli
zaświadczeń lekarskich
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Art. 17
 1. Ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej
niezdolności do pracy pracę zarobkową lub
wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny
z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku
chorobowego za cały okres tego zwolnienia.
 2. Zasiłek chorobowy nie przysługuje w przypadku, gdy
zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane.
 3. Okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 2, ustala się w
trybie określonym w art. 68 podmioty upoważnione do
kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień.
Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych
z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
 Art. 68
 1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz płatnicy składek, o
których mowa w art. 61 podmioty ustalające prawo i
wypłacające zasiłki ust. 1 pkt 1, są uprawnieni do
kontrolowania ubezpieczonych co do prawidłowości
wykorzystywania zwolnień od pracy zgodnie z ich celem oraz
są upoważnieni do formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.
 2. Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, po
zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, określi, w
drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb kontroli
prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy oraz
formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich.
Uprawnieni do przeprowadzenie kontroli
 Do przeprowadzenia kontroli prawidłowości
wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy
uprawniony jest podmiot, który zgodnie z przepisami
ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. ustala uprawnienia
do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia
społecznego w razie choroby i macierzyństwa (z
ubezpieczenia chorobowego) i je wypłaca.
Uprawnieni do przeprowadzenie kontroli
 Takimi podmiotami są:
 1) terenowe jednostki organizacyjne Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych, w odniesieniu do:
- ubezpieczonych, których płatnicy składek zgłaszają do
ubezpieczenia chorobowego nie więcej niż 20 ubezpieczonych,
- ubezpieczonych prowadzącym pozarolniczą działalność i
osobom z nimi współpracującym,
-ubezpieczonych będącym duchownymi,
osób uprawnionych do zasiłków za okres po ustaniu
ubezpieczenia,
- ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu chorobowemu
w Polsce z tytułu zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego,
2) płatnicy składek w odniesieniu do swoich ubezpieczonych –
w czasie trwania ubezpieczenia.
Pracodawca upoważniony do kontroli
 Do przeprowadzenia kontroli prawidłowości
wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy
uprawniony jest pracodawca, który:
 - wypłaca wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy
z powodu choroby na podstawie art. 92 kodeksu pracy;
ma on prawo do przeprowadzania tej kontroli za okres,
za który przysługuje wynagrodzenie nawet, jeżeli nie jest
uprawniony do wypłaty zasiłków,
 - ustala uprawnienia do świadczeń pieniężnych z
ubezpieczenia społecznego w razie choroby i
macierzyństwa i wypłaca je ubezpieczonym na podstawie
przepisów ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r., gdyż zgłasza
do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20
ubezpieczonych1 .
Pracodawca upoważniony do kontroli
 Pracodawca uprawniony do kontroli prawidłowości
wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy, który jest osobą
fizyczną, może tę kontrolę przeprowadzić sam. Może także zlecić
przeprowadzenie kontroli innemu pracownikowi, np. pracownikowi
komórki kadrowo - płacowej. Ze względu na wrażliwy charakter
sprawy, 5 powinna być to osoba posiadająca wiedzę o przepisach
określających zasady postępowania przy przeprowadzaniu kontroli
wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy, a także przepisy o
ochronie danych osobowych, ciesząca się dobrą opinią i budząca
zaufanie.
 Pracodawca może także zlecić przeprowadzenie kontroli
prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy firmie
zewnętrznej. Należy pamiętać, że w takim przypadku umowa
zawarta pomiędzy pracodawcą a podmiotem zewnętrznym powinna
określać zakres i cel przetwarzania danych osobowych,
powierzonych temu podmiotowi, niezbędnych do przeprowadzenia
kontroli.
Kogo pracodawca może skontrolować
Pracodawca może skontrolować swojego
ubezpieczonego, któremu wypłaca:
 wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy z
powodu choroby (na podstawie art. 92 kodeksu
pracy),
 zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego i
wypadkowego,
 zasiłek opiekuńczy,
 świadczenie rehabilitacyjne z ubezpieczenia
chorobowego i wypadkowego.
Kogo pracodawca może skontrolować
 Kontrola może być wykonana bez względu na
wskazania lekarskie, tj. zarówno, gdy na zwolnieniu
jest adnotacja „chory powinien leżeć", jak i w
przypadku adnotacji „chory może chodzić".
 Kontrola może dotyczyć zarówno pracownika, jak i
innego ubezpieczonego, np. osoby wykonującej pracę
na podstawie umowy zlecenia.
Kogo pracodawca może skontrolować







Do kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy
pracodawca może typować w szczególności osoby, które:
- korzystają często z krótkotrwałych zwolnień lekarskich od pracy,
- otrzymują kolejne zwolnienia lekarskie od różnych lekarzy,
- korzystają z kolejnych okresów zasiłkowych,
- były już pozbawione prawa do wynagrodzenia za okres niezdolności do
pracy z powodu choroby, zasiłku chorobowego lub zasiłku opiekuńczego
albo świadczenia rehabilitacyjnego w związku z niewłaściwym
wykorzystywaniem zwolnień lekarskich od pracy,
- wnioskują naprzemiennie i z dużą częstotliwością o zasiłek chorobowy i
zasiłek opiekuńczy,
- po wystawieniu przez lekarza orzecznika ZLA/K otrzymują kolejne
zwolnienia lekarskie,
- wobec, których zachodzi podejrzenie, że w czasie zwolnienia od pracy
wykonują pracę zarobkową lub wykorzystują zwolnienie lekarskie od pracy
niezgodnie z jego celem.
Terminy przeprowadzania kontroli
 Kontrole pracodawca powinien przeprowadzać w
miarę potrzeby, bez ustalania z góry stałych jej
terminów. Może ją nasilić w okresach, w których
wzrasta liczba pracowników korzystających ze
zwolnień lekarskich.
Miejsce przeprowadzania kontroli
 Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich
-
-
-
od pracy przeprowadza się w:
miejscu zamieszkania,
miejscu czasowego pobytu (adres pobytu w okresie orzeczonej
niezdolności do pracy z powodu choroby podawany jest w
zaświadczeniu lekarskim ZUS ZLA),
miejscu pracy lub w miejscu prowadzenia działalności
pozarolniczej (w przypadku pracownika, co do którego płatnik
składek posiada informacje, że jest również zatrudniony u
innego pracodawcy, wykonuje pracę na podstawie umowy
zlecenia na rzecz innego podmiotu albo równocześnie
prowadzi działalność pozarolniczą),
innym miejscu, jeżeli z posiadanych informacji wynika, że jest
to celowe.
USTALENIE, CZY PRACOWNIK WYKORZYSTUJE
ZWOLNIENIE LEKARSKIE PRAWIDŁOWO
 W czasie kontroli nie zastano pracownika w domu
Jeśli kontrola była przeprowadzona w miejscu
zamieszkania lub pobytu ubezpieczonego i osoby
kontrolujące nie zastały ubezpieczonego, kontrolę należy
w miarę możliwości ponowić.
Dodatkowo trzeba zwrócić się do pracownika, by wyjaśnił
przyczyny tej nieobecności. Nieobecność w miejscu
zamieszkania lub pobytu w czasie przeprowadzania
kontroli nie musi bowiem oznaczać niewłaściwego
wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy
USTALENIE, CZY PRACOWNIK
WYKORZYSTUJE ZWOLNIENIE LEKARSKIE
PRAWIDŁOWO
 Jeżeli pracownik poda uzasadniony powód swojej
nieobecności, np. wizyta u lekarza, odbywanie
rehabilitacji itp., nie można uznać, że zwolnienie
lekarskie było wykorzystywane nieprawidłowo
 Jeżeli pracownik nie udzielił wyjaśnień lub odmówił
udzielenia wyjaśnień co do przyczyn swojej
nieobecności w czasie kontroli, uznaje się, że
niewłaściwie wykorzystywał zwolnienie lekarskie.
Jakie czynności pracownik może wykonywać w czasie
zwolnienia lekarskiego
 Osoba niezdolna do pracy z powodu choroby,
niezależnie od tego, czy lekarz leczący na zwolnieniu
lekarskim wskazał, że „chory powinien leżeć” albo, że
„chory może chodzić”, powinna powstrzymać się od
wykonywania czynności sprzecznych z celem
zwolnienia lekarskiego, w szczególności takich, które
mogą przedłużyć okres niezdolności do pracy.
 Czas zwolnienia powinna wykorzystać na
rekonwalescencję oraz powrót do zdrowia.
Jakie czynności pracownik może wykonywać w czasie
zwolnienia lekarskiego
 Osoba niezdolna do pracy może jednak wykonywać
zwykłe czynności życia codziennego oraz czynności
związane z jej stanem zdrowia, np. może udać się do
apteki, po codzienne zakupy żywności, na badania lub
wizytę u lekarza.
 Szczególnie, jeżeli jest osobą samotną i nie może liczyć
na pomoc ze strony innych osób, wykonywanie przez nią
czynności życia codziennego w okresie niezdolności do
pracy, jest nieuniknione.
 Nie są to okoliczności, które mogą stanowić podstawę
pozbawienia prawa do zasiłku chorobowego.
Jakie czynności pracownik może wykonywać w
czasie zwolnienia lekarskiego
 Również wyjście na spacer w ramach
rekonwalescencji – w okresie zwolnienia lekarskiego
z adnotacją lekarza „chory może chodzić” - jest
okolicznością usprawiedliwiającą nieobecność osoby
kontrolowanej podczas kontroli prawidłowości
wykorzystywania zwolnienia lekarskiego od pracy.
Taka okoliczność nie pozbawia tej osoby prawa do
zasiłku chorobowego.
 Spacer, zwłaszcza zalecony przez lekarza, nie jest
bowiem działaniem sprzecznym z celem zwolnienia
lekarskiego.
Jakie czynności pracownik może wykonywać w
czasie zwolnienia lekarskiego
 Adnotacja lekarza wskazująca, że chory może chodzić
nie oznacza, że ubezpieczony w okresie zwolnienia
lekarskiego od pracy może wykonywać uciążliwe
czynności, a w szczególności, że w okresie tego
zwolnienia może wykonywać pracę .
Jakie czynności pracownik może wykonywać w
czasie zwolnienia lekarskiego
 W przypadku zwolnień lekarskich w związku z
koniecznością sprawowania opieki nad chorym
członkiem rodziny, nie uważa się, że pracownik
wykorzystywał zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego
celem, jeśli wykonywał zwykłe czynności życia
codziennego w zastępstwie osoby, nad którą sprawuje
opiekę, np. udał się na zakupy żywnościowe dla tej osoby,
czy odebrał z przedszkola dziecko tej osoby. Wątpliwości
pracodawcy, czy pracownik wykorzystywał zwolnienie
lekarskie zgodnie z jego celem oraz czy w związku z tym
ma prawo do zasiłku, rozstrzyga oddział ZUS na wniosek
pracodawcy. Jeżeli jest taka potrzeba, oddział ZUS
zasięga opinii lekarza orzecznika ZUS.
Dokument stwierdzający nieprawidłowe
wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego od pracy
 Jeżeli zostanie stwierdzone, że ubezpieczony
wykorzystuje zwolnienie lekarskie od pracy
niezgodnie z jego celem lub wykonuje w jego trakcie
pracę zarobkową, sporządza się protokół kontroli
prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich.
Dokument stwierdzający nieprawidłowe
wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego od pracy
 W protokole opisuje się na czym polegało nieprawidłowe
wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego od pracy przez
ubezpieczonego lub okoliczności wykonywania przez
niego pracy zarobkowej.
 Protokół jest podpisywany przez osoby
przeprowadzające kontrolę oraz przedkładany osobie
kontrolowanej w celu akceptacji lub wniesienia
ewentualnych uwag do ustaleń zawartych w protokole.
 Zapoznanie się z ustaleniami zawartymi w protokole
ubezpieczony potwierdza podpisem.
Dokument stwierdzający nieprawidłowe
wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego od pracy
 W przypadku odmowy podpisania protokołu, należy
sporządzić w tej sprawie adnotację na protokole.
 Sporządzony protokół stanowi podstawę do
pozbawienia prawa odpowiednio do wynagrodzenia
za okres niezdolności do pracy z powodu choroby,
zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego lub
świadczenia rehabilitacyjnego.
KONSEKWENCJE NIEPRAWIDŁOWEGO
WYKORZYSTYWANIA ZWOLNIENIA LEKARSKIEGO
 Pracownik, który w czasie niezdolności do pracy
orzeczonej zwolnieniem lekarskim wykonuje pracę
zarobkową albo wykorzystuje to zwolnienie
niezgodnie z jego celem, traci prawo do :
KONSEKWENCJE NIEPRAWIDŁOWEGO
WYKORZYSTYWANIA ZWOLNIENIA LEKARSKIEGO
Utrata prawa do wynagrodzenia za okres
niezdolności do pracy z powodu choroby
 Jeżeli wykonywanie przez pracownika pracy zarobkowej
lub wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego niezgodnie z
jego celem zostanie stwierdzone w okresie zwolnienia
lekarskiego od pracy, za który - na podstawie art. 92
Kodeksu pracy - pracownikowi przysługuje
wynagrodzenie za okres niezdolności do pracy z powodu
choroby, pracownik traci prawo do tego wynagrodzenia
za cały okres niezdolności do pracy objęty tym
zwolnieniem lekarskim.
 Wynika to z przepisu art. 92 § 3 pkt 2 Kodeksu pracy,
zgodnie z którym prawo do wynagrodzenia za okres
niezdolności do pracy z powodu choroby nie przysługuje
we wszystkich przypadkach, w których nie przysługuje
prawo do zasiłku chorobowego.
Utrata prawa do zasiłku chorobowego
 Zasiłek chorobowy nie przysługuje za cały okres objęty
zwolnieniem lekarskim, w czasie którego zostało stwierdzone
wykonywanie przez pracownika pracy zarobkowej lub
wykorzystywanie tego zwolnienia niezgodnie z jego celem.
 Trybunał Konstytucyjny potwierdził zgodność z Konstytucją
RP przepisu art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o braku
prawa do zasiłku chorobowego z powodu niewłaściwego
wykorzystywania zwolnień lekarskich (wykonywania pracy
zarobkowej).
 Okoliczności, które powodują utratę prawa do zasiłku
chorobowego nie muszą występować łącznie. Są one bowiem
dwiema niezależnymi przesłankami utraty prawa do zasiłku
chorobowego, co potwierdza orzecznictwo sądowe.
DZIĘKUJEMY ZA
UWAGĘ
Jakub Żelazny
Marcin Stępski
Mateusz Wolańczyk
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

66+6+6+

2 Cards basiek49

Create flashcards