Uploaded by 5353

prezentacja - KNS

advertisement
KATOLICKA
NAUKA
SPOŁECZNA
Hugues-Félicité-Robert de Lamennais
(1782-1854)
Początkowo zwolennik ultramontanizmu
Ultramontanizm (ze śrdw. łac. ultramontanus znajdujący się za górami)
– kierunek filozoficzny, postulujący podporządkowanie polityki
lokalnych kościołów rzymskokatolickich różnych krajów decyzjom
papieża. Powstał we Francji na przełomie XVIII i XIX wieku.
Papież to jedyna realna siła mogąca przeciwstawić się rządowi.
Skoro państwo nie broni Kościoła, Kościół, wsparty autorytetem papieża
musi bronić się sam. Rozdział Kościoła od państwa
Początkowo potępiał:
• Reformację,
• Filozofię oświeceniową,
• Rewolucję z 1789 r…
• …i jej konsekwencje.
Starał się dowieść wyższości katolicyzmu. W jego przekonaniu wszelkie
inne doktryny spłycają religijność -> wywołują sceptycyzm -> prowadza
do ateizmu!
Nie ma nic gorszego niż… rozum indywidualny. Bezbożne dziedzictwo
Oświecenia
Krytykował m.in. poglądy
Rousseau – umowa społeczna.
Alternatywą dla rozumu
indywidualnego – rozum
uniwersalny. Oczywiście
nieomylny.
Jako ultramontanista zwalczał gallikanizm.
Gallikanizm – ruch polityczno-religijny we Francji, zmierzający do
uniezależnienia Kościoła francuskiego od władzy papieskiej, ograniczenia
uprawnień papieża na rzecz powiększenia władzy króla.
Zapoczątkowany został w XIII wieku na Sorbonie, dążący do ograniczenia
wpływów i uprawnień papieskich na rzecz państwa. Głosił wyższość
władzy świeckiej na duchowną. Rozwinął się szczególnie po soborach w
Konstancji (1414) i Bazylei (1431). Zaaprobowany przez kler francuski na
synodzie w Bourges w 1438. Propagowany m. in. przez Piotra Pithou.
We wrześniu 1830 roku, a zatem bo wybuchu kolejnej
rewolucji założył czasopismo „L’Avenir” (przyszłość)
Dewizja – „Dieu et Liberte” (Bóg i Wolność)
W przekonaniu redaktorów tegoż pisma jednym z
najistotniejszych problemów ówczesnego społeczeństwa,
jest kwestia stosunków państwo-Kościół.
Problem – jak uchronić Kościół przed instytucjonalizacją?
W tym kontekście – przed włączeniem w ramy machiny państwowej?
Odpowiedzią, zdaniem redaktorów rzeczonego pisma – całkowity rozdział
państwa od Kościoła.
Popieranie ustroju feudalnego i monarchistycznego, co do tej pory robili
członkowie Kościoła zdaniem autorów „L’Avenir” nie ma sensu.
Prowadziłoby to tylko do szybszego zinstytucjonalizowania.
Bronić interesów katolicyzmu należy we współpracy z liberałami!
„L’Avenir” głosił:
• Wolność prasy
• Rozdział Kościoła od państwa,
• Wolność głoszenia przekonań politycznych.
Poglądy pisma nie przypadły do gustu… francuskim dostojnikom
kościelnym, w tym biskupom. W konsekwencji wydawanie pisma
zawieszono.
Lamennais bronić swoich poglądów pojechał do Rzymu.
Reakcja papieża:
Encyklika Mirari vos z 1832 r. – nie wymieniała wprost Lamennaisa ani
pozostałych redaktorów, potępiała jednak głoszone przez nich poglądy.
Celem papieża było zmuszenie Lamennaisa do odwołania swoich poglądów.
Publikacja encykliki nie wywołała jednak zamierzonego skutku.
Lamennais nie tylko żadnego ze swoich poglądów nie odwołał, ale co więcej
nawet zaostrzył swoje hasła.
I tu wątek polski. Szczególna krytyka despotycznych rządów była u
Lamennaisa wynikiem wybuchu Powstania Listopadowego.
Papież
Grzegorz XVI powstanie potępił, a Lemennais pochwalał.
Lamennais zdecydował się wznowić publikację „L’Avenir”. W konsekwencji
Papież już imiennie potępił Lamennaisa.
Ten co prawda złożył następnie przysięgę wierności Stolicy Apostolskiej, ale
ograniczył ją jedynie do kwestii religijnych.
Posługiwał się językiem biblijnych proroków
Oto co otrzymacie wpisując w Google „prorok” ->
Nadejdą nowe czasy, ludy świata wyzwolą się od
tyranii i despotyzmu.
W książce Paroles d’un croyant (1834) w zasadzie
popierał wszystko co krytykowała encyklika
Mirari vos Grzegorza XVI
W odpowiedzi encykliką Singulari nos papież
imiennie potępił Lamennaisa.
Lamennais nie pozostał dłużny i w roku 1834
wystąpił z Kościoła.
Wskazał niektóre problemy społeczne, jednak Kościół nie mógł wprost
odwoływać się do zbuntowanego myśliciela.
Leon XIII (właśc. Gioacchino Vincenzo Raphaelo Luigi Pecci)
(1810-1903)
Egzorcyzm do św. Michała Archanioła
Święty Michale Archaniele,
broń nas w walce;
a przeciw niegodziwości i zasadzkom złego
ducha bądź naszą obroną.
Oby go Bóg pogromić raczył, pokornie o to
prosimy,
a ty, Wodzu niebieskich zastępów,
szatana i inne duchy złe,
które na zgubę dusz ludzkich po tym świecie
krążą
mocą Bożą strąć do piekła.
Amen.
Za św. Tomaszem z Akwinu przyjmował tezę o społecznej naturze człowieka.
W konsekwencji odrzucał mieszczańską teorię umowy społecznej – wszak
tam prymat jednostki nad społecznością.
Za przełomowe uznać należy poglądy Leona XIII w kwestii suwerenności. W
przeciwieństwie do swoich poprzedników uznał on bowiem, ze z punktu
widzenia wiary możliwa do zaakceptowania jest każda forma władzy i
ustroju. A zatem już nie tylko feudalizm i monarchia.
Skąd ta zmiana?
W encyklice Diuturnum illud Leon XIII stwierdza, że sprawujący w danym
kraju władzę są desygnowani odpowiednio do warunków historycznych (a te
przecież się zmieniają). Wybór rządzących powinien zatem być zgodny z
prawem i zwyczajami danego kraju.
Nie oznacza to jednak jeszcze, że władza jest nadawana przez lud, albo
sprawowana z „prawa Bożego”. Wybory ludu wskazują jedynie rządzącego.
Nie tworzą władzy zwierzchniej, a jedynie wskazują kto ją powinien
sprawować. Prawdziwym władcą zwierzchnim Bóg.
Leon XIII stawia przed państwem liczne zadania – nawiązanie do koncepcji
bonum commune św. Tomasza z Akwinu.
Dwie zasady funkcjonowania państwa:
1. Zasada pomocniczości,
2. Zasada subsydiarności.
Ad 1.
Pomocniczość – solidaryzm chrześcijański. Idea sformułowana w opozycji do
marksistowskiej teorii walki klas. Bogaci powinni współpracować z
biednymi, jak poszczególne organy współpracują ze sobą w ramach
organizmu.
Ad 2.
Obywatel nie może żądać nadmiernej opieki ze strony państwa. To ostanie
wkraczać powinno tylko wtedy, gdy jednostka nie jest w stanie sama sobie
poradzić.
Państwo powinno ingerować w stosunki pracodawca-pracownik poprzez
określenie warunków i czasu pracy robotników oraz poprzez czuwanie by
robotnik otrzymywał godziwą zapłatę za wykonywaną pracę.
Innym wskazywanym przez Leona XIII zadaniem państwa jest nakładanie na
obywateli podatków. Umiarkowanych.
W celu poprawy bytu mas robotniczych konieczne jest ich uwłaszczenie. Ale
nie w drodze rewolucji, odbierania majątku czy likwidacji własności
prywatnej. To „uwłaszczeni” możliwe jest zdaniem papieża poprzez
przyznanie ww. godziwego wynagrodzenia. Godziwe oznacza nie tylko
umożliwiające utrzymanie siebie i rodziny, ale również pozwalające odkładać
oszczędności. Pozwoliłoby to robotnikom na stworzenie własnego majątku.
Leon XIII doceniał znaczenie niezależnych związków zawodowych.
W poglądach Leona XIII doczesne miejsce zajmowało prawo posiadania
własności prywatnej – prawo to wynika z samej natury. Prawo naturalne i
społęczne.
Podobnie jak Tomasz z Akwinu (patrz wyżej) odróżniał sprawiedliwe
posiadanie majątku od jego sprawiedliwego używania.
„Chrześcijańska demokracja” – „jedynie dobroczynną akcją dla ludu”
Papież ten zapoczątkował papieską naukę społeczną
novarum.
encyklika Rerum
Pius XI (właśc. Ambrogio Damiano Achille Ratti)
(1857-1939)
Był bardzo dobrym alpinistą, do jego osiągnięć należą m.in. zdobycie
Cima di Jazzi, Dufourspitze wschodnią ścianą, oraz wejścia na Matterhorn
i Mont Blanc.
Encyklika Quadragesimo anno, wydana z okazji czterdziestolecia encykliki
Leona XIII Rerum novarum
Kluczem do odnowienia ustroju społecznego właściwe pojmowanie prawa
własności. Oprócz aspektu indywidualnego także pierwiastek społeczny.
Prawo naturalne, jakim jest własność nakłada na człowieka także obowiązki.
Przyczyną niesprawiedliwości społecznej niewłaściwy rozdział dochodu
społecznego, a co za tym idzie i własności. W konsekwencji proletaryzacja
mas robotniczych.
Istota proletaryzmu w ww. znaczeniu – nie tylko bieda, ale również
niepewność.
Lekarstwem – uwłaszczenie.
Uwłaszczenie nastąpić ma nie w drodze rewolucji i nowego podziału
majątku, lecz poprzez przyznanie robotnikom godziwej
(sprawiedliwej/rodzinnej) płacy.
Płaca godziwa – pozwalająca utrzymać siebie i rodzinę, ale również
oszczędzać. Oszczędzanie doprowadzi do powstania własności rodzinnej, a
ta będzie instrumentem deproletaryzacji.
Dodatkowe postulaty: dopuszczenie robotników do udziału we własności, w
zyskach albo też w zarządzeniu przedsiębiorstwem.
Dwie podstawowe zasady nowego ustroju społecznego. I tu kolejne deja vu:
1. Solidaryzm społeczny – „celem dążeń państwa i każdego obywatela
powinno być przezwyciężenie walki klas i ugruntowanie zgodnego
współdziałania”
2. Subsydiarność – poszanowanie autonomii każdej jednostki i mniejszości.
„każda działalność społeczna… ma charakter pomocniczy”. Pomoc, gdy
jest to konieczne, bez niszczenia i wchłaniania, tych którym pomoc się
niesie.
Korporacjonizm chrześcijański
Ustrój oparty o dwie omówione przed chwilą zasady.
Samorządy zawodowe – wspólne organizacje pracodawców i pracowników.
Organizacje te (korporacje) muszą powstawać oddolnie i pozostawać
niezależne od państwa i polityki. To odróżnia takie korporacje od korporacji
promowanych przez system faszystowski.
Zalety takich korporacji zdaniem Piusa XI:
• Sprzyjałyby inicjatywie prywatnej,
• Chroniłyby interesy swoich członków,
• Służyłyby interesom gospodarczym,
• Służyłyby celom społecznym.
System polityczny musi być „przesiąknięty” sprawiedliwością społeczną i
miłością.
Trzy encykliki przeciwko trzem ustrojom. Krytykował:
1. Faszyzm
2. Komunizm
3. Nazizm
Pierwszemu zarzucał ubóstwienie państwa. Drugiemu barbarzyństwo i
bezbożnictwo. Nazizm z kolei w jego przekonaniu pozbawiony jest miłości
bliźniego i przecenia znaczenie czynników rasowych.
Jan XXIII (właśc. Angelo Giuseppe Roncalli)
(1881-1963)
Jan XXIII i tajemnice fatimskie
Zwolennicy teorii spiskowych uważają,
że papież Jan XXIII celowo ukrywał
tajemne przesłanie przekazane przez
Pannę
Maryję
w
objawieniach
fatimskich.
Istnieje wiele informacji z lat 90. o
rzekomym odnalezieniu pamiętnika
papieża Jana, gdzie zawarł wizje
przyszłości, takie jak powrót Jezusa w
Nowym Jorku w 2000 r. Chociaż papież
Jan istotnie prowadził pamiętnik, nie ma
żadnego dowodu na to, że miał wizje
przyszłości.
Kadr z filmu Lista Schindlera znajduje się tu nie przypadkiem. W czasie II
Wojny Światowej przyszły papież pełnił posługę kapłańską w Grecji. W
tym czasie, dzięki specjalnej wizie tranzytowej Delegatury Apostolskiej
ułatwił wielu żydom ucieczkę tym samym ratując im częstokroć życie.
Niespełna trzy miesiące po wyborze na Stolicę Piotrową ogłosił potrzebę
zwołania Soboru Powszechnego. Sobór watykański II rozpoczął się 11
października 1962 roku.
Jan XXIII przeszedł do historii jako „Dobry Papież Jan” albo „Jan Dobry”. Jego
pontyfikat był, krótki, ale w historii Kościoła bardzo doniosły.
Potwierdzenie powyższa teza znajduje w fakcie, iż Jan XXIII uważany jest przez
wiele organizacji protestanckich za reformatora chrześcijaństwa. Zarówno
anglikanie, jak i luteranie pamiętają Jana XXIII jako odnowiciela Kościoła. Jan
XXIII jest wspominany w roku liturgicznym części kościołów luterańskich jako
jeden z odnowicieli Kościoła (do grupy tej należą m.in. także Marcin Luter i Jan
Kalwin).
Dzień 3 czerwca jest w luterańskim kalendarzu liturgicznym obchodzony jako
Wspomnienie Jana XXIII, biskupa Rzymu. Podczas wspomnienia bpa Jana
XXIII, używana jest biała szata liturgiczna. Wspomnienia nie obchodzą
natomiast np. kościoły staroluterańskie.
Fundamentem tez głoszonych przez Jana XXIII personalizm chrześcijański.
Papież ten głosił, iż najbardziej doniosłym współcześnie zagadnieniem jest
zapewnienie ludziom takich warunków egzystencji, w których będzie mogło
się najpewniej rozwijać indywidualne życie obywateli.
Powtarza główne wątpi z nauczania poprzedników.
Signum temporis: dostrzegał znaczącą rolę, jaką pełnić powinno ONZ,
domagał się nie tylko zwiększenia interwencjonizm państwowego, ale
również, właśnie za sprawą organizacji międzynarodowych –
ogólnoświatowego.
Celem tego interwencjonizmu – rozwiązanie
problemów społecznych i gospodarczych.
najbardziej
palących
Encyklika Mater et Magistra – postęp gospodarczy powinien następować
wraz z postępem społecznym. Reinterpretacja hierarchicznej wizji
społeczeństwa św. Tomasza.
Encyklika Pacem in terris, jako pierwsza w historii skierowana nie tylko do
katolików ale również „do wszystkich ludzi dobrej woli”.
W encyklice tej, w oparciu o zasadę personalizmu został sformułowany
katalog powszechnych, niezbywalnych i nienaruszalnych praw i
obowiązków osoby ludzkiej, jako istoty obdarzonej rozumem i wolną
wolą.
W tym katalogu ważne miejsce zajmuje prawo jednostki do aktywnego
udziału w życiu politycznym. Prawo to, w połączeniu z prawem do
desygnowania władzy państwowej, rozumieć należy, jako papieską
aprobatę dla demokracji.
Encyklika, jak sama nazwa wskazuje, wzywała do uszanowania
światowego pokoju i wszczęcia procesu rozbrojenia.
Jan Paweł II (właśc. Karol Józef Wojtyła)
(1920-2005)
Studiował polonistykę i teologię na Uniwersytecie Jagiellońskim.
W czasie II Wojny Światowej pracował w kamieniołomie.
Kochał góry i dzieci. Miał słabość do wadowickich kremówek.
Jeden z najdłuższych pontyfikatów w historii Kościoła.
Solidne fundamenty filozoficzne i teologiczne.
To one stanowiły podbudowę głoszonych przez niego poglądów, w tym
moralnej oceny współczesnych spraw społecznych, gospodarczych,
politycznych, czy kulturowych.
Encykliki społeczne:
1. Laborem exercens (1981)
2. Sollicitudo rei socialis (1988)
3. Centesimus annus (1991)
Poruszał w nich tematykę: pracy i własności, przedstawiał chrześcijańskie
stanowisko względem zjawisk społecznych. Encyklika Centesimus annus
summą papieskiego nauczania społecznego.
Jego propozycje społeczne przenika personalizm i „światło Ewangelii”.
W każdym ustroju, systemie czy programie doczesne miejsce zajmować
powinny dobro i godność osoby ludzkiej. Wartości te postrzegać jednak
należy w kontekście wspólnoty.
Bodaj jako pierwszy papież szczególne miejsce w swoich encyklikach
poświęcił pracy i jej znaczeniu. W jego przekonaniu praca stanowi
zasadniczy wymiar ludzkiej egzystencji, bowiem pracując człowiek staje się
podobny Bogu. Praca powinna pozwalać człowiekowi na osiągnięcie
właściwej mu godności. Urzeczywistniając siebie jako osoby, poprzez pracę,
bardziej stajemy się ludźmi.
Człowiek ma nie tylko prawo do pracy, ale wręcz jej obowiązek. Jest on
jednak jej podmiotem, bowiem praca jest dla niego, a nie na odwrót.
Antynomia między pracą i kapitałem.
Robotnicy mają prawo do strajku i tworzenia wolnych związków
zawodowych.
Nawoływał do poszanowania „ogółu praw właściwych człowiekowi” –
prawa te gwarantowane są przez organizacje międzynarodowe i
poszczególne państwa, a ich przestrzeganie stanowi warunek konieczny
światowego pokoju.
Jan Paweł II kontynuował nauczanie społeczne swoich poprzedników,
przedstawiając troskę Kościoła o sprawy społeczne.
Zdaniem Jana Pawła II katolicka nauka społeczna nie jest żadną „trzecią
drogą” pomiędzy liberalizmem wolnorynkowym a komunistycznym
kolektywizmem (jak czasami była przedstawiana).
KNS nie jest ideologią, a jedynie „etyczną refleksją nad sytuacją człowieka w
społeczeństwie dokonaną w świetle wiary i tradycji Kościoła”. Celem KNS
ukierunkowanie postępowania chrześcijan zgodnie z nakazami Ewangelii.
Encyklika Centesimus annus
Wydana w stulecie wydania encykliki Rerum novarum Leona XIII
Najgłębsza encyklika społeczna Jana Pawła II
W encyklice tej papież krytykuje rozwiązania proponowane przez marksizm.
W jego przekonaniu kompromis pomiędzy komunizmem a chrześcijaństwem
nie jest możliwy. Niemniej, walka chrześcijan o ich prawa odbywać się musi w
sposób pokojowy.
Każdy człowiek powinien mieć udział w użytkowaniu dóbr materialnych.
„Najbardziej skutecznym sposobem wykorzystywania zasobów i
zaspokajania potrzeb” jest wolny rynek. Jan Paweł II opowiadał się za
kapitalizmem, który określał „ekonomią przedsiębiorczości, ekonomią rynku
lub wolną ekonomią”.
Zadaniem społeczeństwa jest troska o dobro wspólne, sprzyjać ma ono
rozwojowi godności osoby ludzkiej.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards