artykuł 3 - prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy

advertisement
ARTYKUŁ 3 - PRAWO DO BEZPIECZNYCH I HIGIENICZNYCH WARUNKÓW PRACY
1.OKREŚLIĆ,
REALIZOWAĆ I OKRESOWO DOKONYWAĆ PRZEGLĄDU SPÓJNEJ POLITYKI
KRAJOWEJ W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA, ZDROWIA PRACOWNIKÓW I ŚRODOWISKA PRACY.
POLITYKA TA BĘDZIE MIAŁA ZA GŁÓWNY CEL POPRAWĘ BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY
ORAZ ZAPOBIEGANIE WYPADKOM I ZAGROŻENIOM DLA ZDROWIA WYNIKAJĄCYM Z PRACY,
ZWIĄZANYM Z PRACĄ LUB WYSTĘPUJĄCYM W TRAKCIE PRACY, ZWŁASZCZA POPRZEZ
OGRANICZANIE DO MINIMUM PRZYCZYN ZAGROŻEŃ ZWIĄZANYCH ZE ŚRODOWISKIEM PRACY
1. Postanowienie nowe
2. Ocena możliwości ratyfikacji
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej stanowi że:
 praca znajduje się pod ochroną Rzeczypospolitej Polskiej. Państwo sprawuje nadzór nad
warunkami wykonywania pracy,
 każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji
tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa,
 każdy ma prawo do ochrony zdrowia.
Konstytucyjne prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy rozwija Kodeks
pracy. Obowiązki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawcy i pracowników
określone są w dziale X „Bezpieczeństwo i higiena pracy”, a także w
 dziale I zawierającym przepisy ogólne,
 dziale IV zawierającym przepisy dotyczące obowiązków pracodawcy i pracownika
wynikających ze stosunku pracy,
 dziale VIII zawierającym uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem,
 dziale IX zwierającym przepisy dotyczące zatrudniania młodocianych,
 dziale XIII określającym zakres odpowiedzialności za wykroczenia przeciwko prawom
pracownika, w tym za nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
W Kodeksie pracy zawarte są upoważnienia do wydania przez ministrów aktów prawnych
określających szczegółowe rozwiązania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Do
ministra właściwego do spraw pracy należy określenie ogólnie obowiązujących przepisów
bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących prac wykonywanych w różnych gałęziach pracy.
Przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dla gałęzi pracy lub rodzajów prac określają
ministrowie właściwi dla tych gałęzi lub prac.
Kodeks karny przewiduje sankcje z tytułu popełnienia przestępstw przeciwko prawom osób
wykonujących pracę zarobkową, w tym związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy.
Zrealizowany został program wieloletni „Poprawa bezpieczeństwa i warunków pracy” – I
etap, na lata 2008-2010. Nadzór nad realizacją programu i wdrażaniem jego wyników
sprawował Minister Pracy i Polityki Społecznej, Centralny Instytut Ochrony Pracy
koordynował jego realizację.
Celem programu było opracowanie innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych i technicznych
ukierunkowanych na rozwój zasobów ludzkich oraz nowych wyrobów, technologii, metod i
systemów zarządzania. Program składał się z 2 części:
 Część A. Program realizacji zadań w zakresie służb państwowych, finansowany ze
środków będących w dyspozycji Ministra Pracy i Polityki Społecznej (136 zadań
zrealizowanych w ramach 8 grup tematycznych),
 Część B. Program realizacji badań naukowych i prac rozwojowych, którego projekty były
finansowane ze środków będących w dyspozycji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
za pośrednictwem Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (72 projekty zrealizowane w
ramach 5 przedsięwzięć).
13
W zakresie służb państwowych realizowane były zadania takie jak: ustalanie normatywów w
zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, rozwój i utrzymanie kompetencji jednostki
notyfikowanej do oceny zgodności wyrobów w zakresie bezpieczeństwa, ergonomii i higieny
pracy. Aby zapewnić odpowiednie standardy w środowisku pracy wspierano rozwój systemu
badań maszyn, narzędzi oraz środków ochrony indywidualnej i zbiorowej. Jednocześnie
doskonalono system promocji i informacji w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz
systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, a także rozwój systemu edukacji,
szkoleń i certyfikacji kompetencji w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Podejmowano także działania w obszarze bezpieczeństwa pracy osób starszych i
niepełnosprawnych.
Projekty badawczo-rozwojowe zrealizowane w ramach programu obejmowały także
tworzenie efektywnych metod zarządzania kształtowaniem środowiska pracy z
uwzględnieniem wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii, a także
zintegrowaną ocenę zagrożeń czynnikami chemicznymi i fizycznymi w środowisku pracy w
aspekcie ograniczania ryzyka zawodowego. Opracowano również nowe materiały i
rozwiązania środków ochrony indywidualnej w środowisku pracy. Badano mechanizmy i
opracowano metody zapobiegania rozwojowi sytuacji wypadkowych, doskonalono systemy
profilaktyki dla zapewnienia bezpieczeństwa w miejscach pracy, w których może wystąpić
poważna awaria lub atmosfera wybuchowa.
W latach 2011-2013 realizowany jest II etap programu wieloletniego „Poprawa
bezpieczeństwa i higieny pracy”.
Realizacja programu zapewnia prowadzenie spójnej, całościowej polityki w obszarze
bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracujących. Jest ona niezbędnym warunkiem osiągnięcia
poprawy warunków pracy, na które składa się bezpieczeństwo, zdrowie, a także psychiczny
dobrostan i satysfakcja z pracy.
Celem „Programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na
terytorium Polski” jest:
 sukcesywne eliminowanie wyrobów zawierających azbest i oczyszczenie z nich
terytorium Polski,
 eliminowanie negatywnych skutków zdrowotnych spowodowanych kontaktem z
azbestem,
 sukcesywna likwidacja negatywnego oddziaływania azbestu na środowisko i
doprowadzenie do spełnienia wymogów ochrony środowiska.
W okresie realizacji programu, to jest od 2003 do 2032 roku, nastąpi:
 wdrożenie przepisów WE oraz norm postępowania z wyrobami zawierającymi azbest,
 oczyszczenie terytorium Polski z azbestu oraz usunięcie wyrobów zawierających azbest,
 unieszkodliwianie odpadów azbestowych znajdujących się na drogach i placach
należących do podmiotów gospodarczych i innych jednostek, w tym jednostek samorządu
terytorialnego,
 złożenie odpadów azbestowych na 84 składowiskach o powierzchni od 1 do 5 ha,
zlokalizowanych na terenie całego kraju,
 wyeliminowanie negatywnych skutków zdrowotnych u mieszkańców Polski
spowodowanych azbestem,
 likwidacja oddziaływania azbestu na środowisko.
Efekty programu:
 wydanie regulacji prawnych, dostosowanie przepisów krajowych do dyrektyw WE,
 opracowanie wojewódzkich, powiatowych i gminnych planów ochrony przed
szkodliwością azbestu oraz programów usuwania wyrobów zawierających azbest,
14
 wspieranie inicjatyw samorządu terytorialnego dotyczących oczyszczania miejsc
publicznych z azbestu w celu:
- doprowadzenia do oczyszczenia terenów i obiektów publicznych w gminach
szczególnie zanieczyszczonych azbestem, po potwierdzeniu zagrożeń wynikami badań
środowiska oraz oceną ryzyka środowiskowego,
- usuwania niebezpiecznych wyrobów oraz skutków ich szkodliwości dla mieszkańców i
środowiska,
- prowadzenia badań powietrza, gleby i wody zanieczyszczonych miejsc publicznych,
 usunięcie wyrobów zawierających azbest.
 zbudowanie sieci składowisk dla odpadów niebezpiecznych zawierających azbest,
zabezpieczających bieżące potrzeby kraju z wyprzedzeniem do 2–3 lat,
 powstanie dużej liczby małych przedsiębiorstw remontowo–budowlanych wykonujących
prace związane z usuwaniem azbestu, dających kilka tysięcy miejsc pracy,
 prowadzenie badań zdrowotnych pracowników i ludności w rejonach zagrożonych,
 upowszechnienie wiedzy dotyczącej szkodliwości azbestu oraz procedur bezpiecznego
postępowania przy eksploatacji oraz usuwaniu wyrobów zawierających azbest,
 przeszkolenie kilku tysięcy pracowników w zakresie bezpiecznych metod pracy
w kontakcie z azbestem,
 przeszkolenie pracowników administracji rządowej i samorządowej mających wpływ na
przebieg prac z azbestem,
 nawiązanie kontaktów międzynarodowych, szczególnie w ramach UE, ułatwiających
współpracę w obszarze bezpiecznego usuwania azbestu,
 przygotowanie monitoringu realizacji programu, w formie dwóch współzależnych systemów
informatycznych,
 utworzenie bazy danych o lokalizacji, ilości i stanie istniejących wyrobów zawierających
azbest, przewidywanych do usunięcia jako odpady niebezpieczne, w skali gmin,
powiatów, województw i kraju oraz utworzenie bazy danych niezbędnych do skutecznego
monitorowania realizacji zadań przewidzianych programem, a także przeszkolenie
pracowników administracji państwowej w zakresie posługiwania się tymi bazami,
 utworzenie Ośrodka Referencyjnego Badań i Oceny Ryzyka Zawodowego Związanych
z Azbestem.
Szczególna waga przywiązywana jest do badań naukowych w dziedzinie bezpieczeństwa i
higieny pracy oraz wdrażania i upowszechniania ich wyników. Odbiory zadań badawczych są
otwartymi seminariami, w których uczestniczą pracownicy naukowi jednostek realizujących
zadania, recenzenci, specjaliści i eksperci z wyższych uczelni i instytutów naukowobadawczych, przedstawiciele ministerstw, a także przedstawiciele organów kontroli i nadzoru
nad warunkami pracy oraz związków zawodowych. Liczną grupę uczestników stanowią
przedstawiciele zakładów pracy. Formuła odbiorów pozwala na szeroką dyskusję i umożliwia
właściwe ukierunkowanie dalszych prac.
System certyfikacji i akredytacji (urządzeń, materiałów, procesów produkcyjnych), określony
jest w ustawie z 30 sierpnia 2002 roku o systemie oceny zgodności. W ustawie tej określono
zasady funkcjonowania systemu oceny zgodności z zasadniczymi i szczegółowymi
wymaganiami dotyczącymi wyrobów, zasady i tryb udzielania akredytacji oraz autoryzacji,
jak też sposób zgłaszania Komisji Europejskiej i państwom członkowskim Unii Europejskiej
autoryzowanych jednostek oraz laboratoriów, a także zadania Polskiego Centrum Akredytacji
i zasady systemu kontroli wyrobów wprowadzonych do obrotu.
System ochrony pracy uzupełniają przepisy prawa: budowlanego, energetycznego,
atomowego, geologicznego i górniczego, a także akty regulujące działalność organów
nadzoru i kontroli warunków pracy. Do organów tych należą, przede wszystkim:
15
 Państwowa Inspekcja Pracy – podległa Sejmowi RP,
 Państwowa Inspekcja Sanitarna – podległa Ministrowi Zdrowia.
Najszerszy zakres uprawnień w zakresie nadzoru i kontroli nad warunkami pracy ma
Państwowa Inspekcja Pracy, działająca na podstawie przepisów ustawy z 13 kwietnia 2007
roku o Państwowej Inspekcji Pracy.
Kontrolę przestrzegania w zakładzie pracy przepisów prawa pracy, w szczególności
przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przeprowadzają inspektorzy pracy. W razie
stwierdzenia naruszenia przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy oraz po
przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, inspektorzy pracy są uprawnieni do:
 nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie,
 nakazania wstrzymania prac, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub
zdrowia pracowników lub innych osób; nakazy podlegają natychmiastowemu wykonaniu,
 nakazania skierowania do innych prac pracowników lub innych osób dopuszczonych do
pracy wbrew obowiązującym przepisom przy pracach wzbronionych, szkodliwych lub
niebezpiecznych, lub pracowników, lub innych osób dopuszczonych do pracy przy
pracach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy lub osoby nie mają odpowiednich
kwalifikacji; nakazy podlegają natychmiastowemu wykonaniu,
 zgłoszenia sprzeciwu przeciwko uruchomieniu wybudowanego lub przebudowanego
zakładu pracy, lub jego części, jeżeli z powodu nieuwzględnienia wymagań
bezpieczeństwa i higieny pracy dopuszczenie do eksploatacji mogłoby spowodować
bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pracowników,
 skierowania wystąpienia o usunięcie stwierdzonych naruszeń.
Okręgowi inspektorzy pracy są uprawnieni do nakazania zaprzestania przez zakład pracy lub
jego część działalności lub działalności określonego rodzaju w wypadku stwierdzenia, że stan
bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża życiu lub zdrowiu pracowników.
Duże znaczenie prewencyjne mają działania zmierzające do upowszechnienia systemów
zarządzania bezpieczeństwem pracy w przedsiębiorstwach. Systemy takie aktywizują
wszystkich uczestników procesu pracy, przyczyniając się jednocześnie do budowania kultury
pracy. Właściwe rozpoznanie i określenie poziomu ryzyka zawodowego jest podstawą
podejmowania odpowiednich środków prewencyjnych.
Państwowa Inspekcja Pracy prowadzi działalność edukacyjną, poprzez organizowanie
szkoleń, a także publikowanie specjalistycznych wydawnictw (poradniki, broszury, ulotki,
plakaty, foldery, regularnie ukazuje się miesięcznik „Inspektor Pracy” i „Zeszyty Prawne”).
Działania Państwowej Inspekcji Pracy wspierają:
 organy sprawujące nadzór i kontrolę warunków pracy, w szczególności: Państwowa
Inspekcja Sanitarna, urzędy górnicze, Urząd Dozoru Technicznego i specjalistyczne
organy dozoru technicznego, Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Państwowa
Agencja Atomistyki,
 związki zawodowe, poprzez kontrolę przestrzegania prawa pracy oraz uczestniczenie w
nadzorze nad przestrzeganiem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy,
 społeczna inspekcja pracy, będąca służbą społeczną pełnioną przez pracowników, mającą
na celu zapewnienie przez zakład pracy bezpiecznych i higienicznych warunków pracy
oraz ochronę uprawnień pracowniczych,
 organizacje pracodawców.
Współdziałanie ze związkami zawodowymi oraz organizacjami pracodawców obejmuje
upowszechnianie wiedzy o zagrożeniach i sposobach ich eliminacji, wymianę informacji o
istotnych problemach ochrony pracy, informowanie partnerów społecznych o działaniach
kontrolnych podejmowanych przez PIP oraz wynikających z nich wnioskach.
W celu ochrony zdrowia przed wpływem niekorzystnych warunków związanych ze
środowiskiem pracy, a także w celu sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej, została
16
utworzona służba medycyny pracy. Opieka zdrowotna realizowana jest poprzez badania
profilaktyczne pracowników (wstępne, okresowe i kontrolne), wykonywane przez lekarzy
posiadających dodatkowe kwalifikacje zawodowe. Badaniami objęci są wszyscy pracownicy,
a obowiązek zapewnienia opieki profilaktycznej, jej zorganizowanie i finansowanie należy do
pracodawcy. Wykonanie lekarskich badań profilaktycznych nie wyczerpuje zakresu
profilaktycznej opieki zdrowotnej, jaka przysługuje pracownikom na podstawie Kodeksu
pracy. W przypadkach, gdy warunki pracy są szczególnie niebezpieczne (na przykład zostały
przekroczone normy higieniczne, stwierdzono w zakładzie przypadek choroby zawodowej),
podejmowane są dodatkowe przedsięwzięcia w celu ochrony zdrowia pracowników
(skierowanie pracownika na badania lekarskie poza terminem ustalonym dla badań
okresowych, wykonywanie badań celowanych, przeprowadzanie szkoleń pracowników).
Szczególną ochroną objęci są pracownicy narażeni na działanie substancji i czynników
rakotwórczych lub pyłów zwłókniających w środowisku pracy, a także pracownicy
młodociani i kobiety. W odrębnych przepisach określone zostały rodzaje prac, których
wykonywanie przez pracowników młodocianych i kobiety (szczególnie kobiety w ciąży) jest
zabronione. Pracownikom narażonym na czynniki rakotwórcze i pyły zwłókniające
przysługuje prawo do bezpłatnych okresowych badań lekarskich również po zaprzestaniu
pracy w kontakcie z tymi substancjami, czynnikami lub pyłami.
W podstawowych dokumentach strategicznych przyjętych przez Radę Ministrów w latach
2012-2013, w oparciu o które prowadzona jest polityka rozwoju kraju, zostały uwzględnione
także cele i kierunki interwencji dotyczące ochrony zdrowia osób pracujących. W Strategii
Rozwoju Kapitału Ludzkiego w ramach celu szczegółowego nr 4: Poprawa zdrowia
obywateli oraz efektywności systemu opieki zdrowotnej, przewiduje się między innymi
zmniejszenie liczby wypadków w pracy i chorób zawodowych poprzez wzrost poziomu
bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym rozwój kultury bezpieczeństwa i realizację programów
profilaktycznych ukierunkowanych na zapobieganie chorobom zawodowym.
W myśl ustawy z 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Inspekcja jest
powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez
sprawowanie nadzoru nad warunkami pracy w zakładach pracy – w celu ochrony zdrowia
ludzkiego przed niekorzystnym wpływem szkodliwości i uciążliwości środowiskowych,
zapobiegania powstawania chorób, w tym chorób zakaźnych i zawodowych.
Obowiązek sprawowania nadzoru nad środowiskiem pracy wynika z artykułu 4, punkt 5 tej
ustawy, który stanowi, że „do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie
bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających
wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków zdrowotnych i
środowiska pracy, a zwłaszcza zapobiegania chorób zawodowych i innych chorób
związanych z warunkami pracy. Głównym celem nadzoru prowadzonego przez organy
Państwowej Inspekcji Sanitarnej nad warunkami pracy jest wykrywanie zagrożeń
zdrowotnych i ocena warunków środowiska pracy w oparciu o przeprowadzone pomiary
stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia zatrudnionych pracowników.
Państwowa Inspekcja Sanitarna prowadzi również postępowania w sprawach chorób
zawodowych i wydaje decyzje o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do
stwierdzenia choroby zawodowej przy szerokiej współpracy ze służbami medycyny pracy. W
tym celu właściwy terenowo państwowy inspektor sanitarny sporządza ocenę narażenia
zawodowego u pracowników występujących o stwierdzenie choroby zawodowej w oparciu o
wywiady przeprowadzone we wszystkich zakładach dotyczących zatrudnienia danego
pracownika.
Państwowa Inspekcja Sanitarna jest współorganizatorem lub bierze czynny udział w
programach profilaktyczno-promocyjnych podejmowanych na rzecz populacji pracujących.
17
3.Wniosek
Ustawodawstwo polskie jest zgodne z tym postanowieniem Karty zrewidowanej. Ratyfikacja
jest możliwa.
2.WYDAĆ PRZEPISY DOTYCZĄCE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY
1. Odpowiednie postanowienie Karty z 1961 roku zostało ratyfikowane (uprzednio ustęp 1)
2.Postanowienie nie zmienione w Karcie zrewidowanej
3. Ocena wykonywania postanowienia Karty z 1961 roku
Przyjęte rozwiązania i ich funkcjonowanie oceniane są przez KNE pozytywnie.
4.Wniosek
Ratyfikacja możliwa.
3.ZAPEWNIĆ ŚRODKI KONTROLI STOSOWANIA TYCH PRZEPISÓW
1. Odpowiednie postanowienie Karty z 1961 roku zostało ratyfikowane (uprzednio ustęp 2)
2.Postanowienie nie zmienione w Karcie zrewidowanej
3. Ocena wykonywania postanowienia Karty z 1961 roku
Przyjęte rozwiązania i ich funkcjonowanie oceniane są przez KNE pozytywnie.
4.Wniosek
Ratyfikacja możliwa.
4.POPIERAĆ
STOPNIOWY ROZWÓJ SŁUŻB MEDYCYNY PRACY DOSTĘPNYCH DLA WSZYSTKICH
PRACOWNIKÓW, KTÓRE BĘDĄ MIAŁY PRZEDE WSZYSTKIM ZADANIA PREWENCYJNE I
DORADCZE
1. Postanowienie nowe
2. Ocena możliwości ratyfikacji
Zadania, organizacja i warunki działania służb medycyny pracy reguluje ustawa z 27 czerwca
1997 roku o służbie medycyny pracy. Służba została utworzona w celu ochrony zdrowia
pracujących przed wpływem niekorzystnych warunków związanych ze środowiskiem pracy i
sposobem jej wykonywania, a także w celu sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej
nad pracującymi.
Służba medycyny pracy jest właściwa do realizowania zadań z zakresu:
– ograniczania szkodliwego wpływu pracy na zdrowie, w szczególności poprzez:
- rozpoznawanie i ocenę czynników występujących w środowisku pracy oraz sposobów
wykonywania pracy, mogących mieć ujemny wpływ na zdrowie,
- rozpoznawanie i ocenę ryzyka zawodowego w środowisku pracy oraz informowanie
pracodawców i pracujących o możliwości wystąpienia niekorzystnych skutków
zdrowotnych będących jego następstwem,
- udzielanie pracodawcom i pracującym porad w zakresie organizacji pracy, ergonomii,
fizjologii i psychologii pracy,
– sprawowania profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi, w szczególności
poprzez:
- wykonywanie badań wstępnych, okresowych i kontrolnych przewidzianych w
Kodeksie pracy,
- orzecznictwo lekarskie do celów przewidzianych w Kodeksie pracy i w przepisach
wydanych na jego podstawie,
- ocenę możliwości wykonywania pracy lub pobierania nauki, uwzględniającą stan
zdrowia i zagrożenia występujące w miejscu pracy lub nauki,
18
działalność konsultacyjną, diagnostyczną i orzeczniczą w zakresie patologii
zawodowej,
- poradnictwo w stosunku do chorych na choroby zawodowe lub inne choroby
związane z wykonywaną pracą,
- wykonywanie szczepień ochronnych,
- monitorowanie stanu zdrowia osób pracujących zaliczanych do grup szczególnego
ryzyka, a zwłaszcza osób wykonujących pracę w warunkach przekroczenia
normatywów higienicznych, młodocianych, niepełnosprawnych oraz kobiet w wieku
rozrodczym i ciężarnych,
- wykonywanie badań umożliwiających wczesną diagnostykę chorób zawodowych i
innych chorób związanych z wykonywaną pracą,
– ambulatoryjnej rehabilitacji leczniczej, uzasadnionej stwierdzoną patologią zawodową,
– organizowania i udzielania pierwszej pomocy medycznej w nagłych zachorowaniach i
wypadkach, które wystąpiły w miejscu pracy, służby lub pobierania nauki,
– inicjowania i realizowania promocji zdrowia, a zwłaszcza profilaktycznych programów
prozdrowotnych, wynikających z oceny stanu zdrowia pracujących,
– inicjowania działań pracodawców na rzecz ochrony zdrowia pracowników i udzielania
pomocy w ich realizacji, a w szczególności w zakresie:
- informowania pracowników o zasadach zmniejszania ryzyka zawodowego,
- wdrażania zasad profilaktyki zdrowotnej u pracowników należących do grup
szczególnego ryzyka,
- tworzenia warunków prowadzenia rehabilitacji zawodowej,
- wdrażania programów promocji zdrowia,
- organizowania pierwszej pomocy przedmedycznej,
– prowadzenia analiz stanu zdrowia pracowników, a zwłaszcza występowania chorób
zawodowych i ich przyczyn oraz przyczyn wypadków przy pracy,
– gromadzenia, przechowywania i przetwarzania informacji o narażeniu zawodowym,
ryzyku zawodowym i stanie zdrowia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną.
Służba medycyny pracy realizuje zadania w odniesieniu do:
– pracowników,
– osób pozostających w stosunku służbowym,
– osób wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą,
– kandydatów do szkół ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych lub wyższych, uczniów
tych szkół oraz studentów, którzy w trakcie praktycznej nauki zawodu są narażeni na
działanie czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia,
– uczestników studiów doktoranckich, którzy w trakcie studiów są narażeni na działanie
czynników szkodliwych, uciążliwych lub niebezpiecznych dla zdrowia,
– osób świadczących pracę w czasie odbywania kary pozbawienia wolności w zakładach
karnych, przebywania w aresztach śledczych lub wykonujących pracę w ramach kary
ograniczenia wolności.
Zadania służby medycyny pracy wykonują: lekarze, pielęgniarki, psycholodzy i inne osoby o
kwalifikacjach zawodowych niezbędnych do wykonywania zadań tej służby. Osoby
realizujące zadania służby medycyny pracy, przy wykonywaniu czynności zawodowych są
niezależne od pracodawców, pracowników i ich przedstawicieli oraz innych podmiotów, na
których zlecenie realizują zadania tej służby.
Jednostkami organizacyjnymi służby medycyny pracy są:
– jednostki podstawowe:
- zakłady opieki zdrowotnej, tworzone i utrzymywane w celu sprawowania
profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi,
-
19
jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, wydzielone w celu realizacji
profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracującymi,
- lekarze wykonujący indywidualną praktykę lekarską, indywidualną specjalistyczną
praktykę lekarską lub wykonujący zawód w formie grupowej praktyki lekarskiej,
– jednostki wojewódzkie - wojewódzkie ośrodki medycyny pracy,
– zadania służby medycyny pracy realizują także jednostki badawczo-rozwojowe i jednostki
organizacyjne uczelni medycznych, prowadzące działalność w dziedzinie medycyny pracy,
w zakresie i na zasadach określonych w ustawie.
W 2010 roku wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy zatrudnionych było:
 818 lekarzy, w tym zatrudnionych na pełny etat – 385,
 70 psychologów,
 455 pielęgniarek, w tym zatrudnionych na pełny etat – 385,
 230 laborantów i techników medycznych, w tym zatrudnionych na pełny etat – 194,
 254 innych pracowników, w tym zatrudnionych na pełny etat – 194.
Podstawowe jednostki służb medycyny pracy
-
Publiczne ZOZ
Niepubliczne ZOZ
Lekarze praktykujący indywidualnie
Lekarze wykonujący zawód w formie grupowej praktyki lekarskiej
2010
755
2.858
3.238
18
2011
725
2.861
3.070
19
W 2011 roku wojewódzkich ośrodkach medycyny pracy zatrudnionych było:
 816 lekarzy, w tym zatrudnionych na pełny etat – 353,
 76 psychologów, w tym pełnozatrudnionych – 37,
 434 pielęgniarek, w tym zatrudnionych na pełny etat – 379.
Dane za rok 2012 dostępne będą pod koniec 2013 roku.
Służba medycyny pracy współdziała z:
– pracodawcami i ich organizacjami,
– pracownikami i ich przedstawicielami, a zwłaszcza związkami zawodowymi,
– lekarzami udzielającymi pracującym świadczeń z zakresu podstawowej opieki
zdrowotnej,
– Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, Kasą Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego i
Pełnomocnikiem Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych, zespołami do spraw
orzekania o niepełnosprawności oraz Narodowym Funduszem Zdrowia,
– Państwową Inspekcją Pracy, Państwową Inspekcją Sanitarną oraz innymi organami
nadzoru i kontroli warunków pracy,
– jednostkami badawczo-rozwojowymi, szkołami wyższymi oraz innymi organizacjami i
instytucjami, których działalność służy ochronie zdrowia pracujących.
Środki na działania służby medycyny pracy dostarczają pracodawcy i budżet samorządu
województwa. Ponadto, z budżetu państwa mogą być finansowane w całości lub w części
programy prewencji zagrożeń zdrowia wynikających z wpływu niekorzystnych warunków
środowiska pracy i sposobu wykonywania pracy, w szczególności ujawnianych w drodze
badań epidemiologicznych.
Istotną rolę odgrywają działania finansowane z Funduszy Europejskich. W ramach Programu
Operacyjnego Kapitał Ludzki, Działania 2.3 - Wzmocnienie potencjału zdrowia osób
pracujących oraz poprawa jakości funkcjonowania systemu ochrony zdrowia Ministerstwo
Zdrowia wraz z Centrum Onkologii w Warszawie realizuje projekt systemowy pn.
Opracowanie i wdrożenie programu profilaktycznego w zakresie wczesnego wykrywania
nowotworów układu moczowo – płciowego u pracujących mężczyzn w wieku od 45 roku
życia (45+) ukierunkowanego na przeciwdziałanie ich dezaktywizacji zawodowej (w
szczególności osób wykonujących zawody, co do których istnieje wyższe
20
prawdopodobieństwo narażenia na choroby nowotworów układu moczowo – płciowego).
Ponadto zakończono realizację dwóch innych projektów z zakresu medycyny pracy:
„Opracowanie kompleksowych programów profilaktycznych” oraz „Opracowanie
kompleksowych programów ukierunkowanych na powroty do pracy”.
3.Wniosek
Ustawodawstwo polskie jest zgodne z tym postanowieniem Karty zrewidowanej. Ratyfikacja
jest możliwa.
21
INFORMACJA DODATKOWA
Tryb konsultowania organizacji pracodawców i pracowników przez władze publiczne w
sprawach środków, jakie mają być przyjęte w celu wykonywania każdego z ustępów
artykułu 3 (procedury i szczebel konsultacji, przedmiot i częstotliwość konsultacji).
Na podstawie ustawy z 23 maja 1991 roku o zawiązkach zawodowych oraz na podstawie
ustawy z 23 maja 1991 roku o organizacjach pracodawców reprezentatywne organizacje
partnerów społecznych mają prawo opiniowania założeń i projektów aktów prawnych, w tym
dotyczących kwestii bezpieczeństwa i higienicznych warunków pracy.
Do uprawnień organizacji związkowych, reprezentatywnych w rozumieniu ustawy o
Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu
społecznego należy, między innymi, zgodnie z ustawą o związkach zawodowych:
 opiniowanie założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami
związków zawodowych. Organy władzy i administracji państwowej oraz organy
samorządu terytorialnego kierują założenia lub projekty aktów prawnych do władz
statutowych związku, określając termin przedstawienia opinii, nie krótszy niż 30 dni.
Nieprzedstawienie opinii we wskazanym terminie uważa się za rezygnację z prawa jej
wyrażenia. W razie odrzucenia w całości lub w części stanowiska związku, właściwy
organ administracji państwowej lub samorządu terytorialnego informuje o tym związek
na piśmie, podając uzasadnienie stanowiska. W razie rozbieżności stanowisk związek
może przedstawić opinię na posiedzeniu właściwej komisji sejmowej, senackiej lub
samorządu terytorialnego,
 opiniowanie dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej, w szczególności białych
ksiąg, zielonych ksiąg i komunikatów, oraz projektów aktów prawnych Unii Europejskiej
w zakresie zadań objętych zadaniami związków zawodowych. Organy władzy i
administracji państwowej kierują dokumenty konsultacyjne Unii Europejskiej oraz
projekty aktów prawnych do odpowiednich władz statutowych związku, określając termin
przedstawienia opinii,
 występowanie z wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy lub innego aktu prawnego.
Wnioski dotyczące ustaw związek kieruje do posłów lub organów mających prawo
inicjatywy ustawodawczej. W przypadku aktów prawnych niższego rzędu wnioski kieruje
się do organów uprawnionych do ich wydania. Organ państwowy, do którego został
skierowany wniosek, obowiązany jest w terminie 30 dni przedstawić stanowisko, a w
razie stanowiska negatywnego - jego uzasadnienie,
 prowadzenie rokowań zbiorowych oraz zawierania układów zbiorowych pracy, a także
innych porozumień przewidzianych przepisami prawa pracy. W gałęziach pracy nie
objętych układami zbiorowymi regulacja warunków pracy i płacy wymaga konsultacji ze
związkami zawodowymi.
Związki zawodowe sprawują kontrolę nad przestrzeganiem prawa pracy oraz uczestniczą, na
zasadach określonych odrębnymi przepisami, w nadzorze nad przestrzeganiem przepisów
oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli w tych sprawach, zdaniem związku
zawodowego, postępowanie organu administracji państwowej i samorządu terytorialnego lub
pracodawcy jest niezgodne z prawem lub narusza zasady sprawiedliwości, związek może
wystąpić do właściwego organu z żądaniem spowodowania usunięcia, we właściwym trybie,
stwierdzonej nieprawidłowości.
Organizacje pracodawców, reprezentatywne w rozumieniu ustawy o Trójstronnej Komisji do
Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego, mają
między innymi prawo:
 opiniowania założeń i projektów aktów prawnych w zakresie objętym zadaniami
związków pracodawców. Organy władzy i administracji państwowej oraz organy
22
samorządu terytorialnego obowiązane są zapewnić organizacjom pracodawców
wykonywanie tych uprawnień na równych prawach ze związkami zawodowymi,
 opiniowania dokumentów konsultacyjnych Unii Europejskiej, w szczególności białych
ksiąg, zielonych ksiąg i komunikatów, oraz projektów aktów prawnych Unii Europejskiej
w zakresie objętym zadaniami związków pracodawców. Organy władzy i administracji
państwowej kierują dokumenty konsultacyjne Unii Europejskiej oraz projekty aktów
prawnych Unii Europejskiej do odpowiednich władz statutowych związku, określając
termin przedstawienia opinii,
 występowania z wnioskami o wydanie lub zmianę ustawy albo innego aktu prawnego w
zakresie spraw objętych zadaniami organizacji pracodawców. Wnioski dotyczące ustaw
organizacja kieruje do posłów lub organów mających prawo inicjatywy ustawodawczej, a
wnioski dotyczące innych aktów prawnych - do organów uprawnionych do ich wydania.
Organ państwowy, do którego został skierowany wniosek, jest obowiązany, w terminie 30
dni, przedstawić organizacji pracodawców swoje stanowisko, a w razie negatywnego
stanowiska - także jego uzasadnienie,
 uczestniczenia, na zasadach określonych w odrębnych przepisach, w prowadzeniu
rokowań zbiorowych, w zawieraniu układów zbiorowych pracy oraz innych porozumień
w zakresie objętym ich zadaniami statutowymi.
23
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Create flashcards