I. KRÓTKA HISTORIA BIELSKA. Bielsk Podlaski, to obok Drohiczyna

advertisement
I.
KRÓTKA HISTORIA BIELSKA.
Bielsk Podlaski, to obok Drohiczyna, Mielnika i Suraża, jedno
z najstarszych miast Podlasia. Badania archeologiczne z lat 70 – tych datowały
powstanie osady bielskiej na X wiek. Obecnie badania ratunkowe prowadzone
w rejonie ulicy Zamkowej przesunęły początek osady na wiek VIII – IX.
Podstawą utrzymania ludności było rzemiosło, rolnictwo, hodowla zwierząt,
łowiectwo i rybołówstwo. Nazwa miejscowości pochodzi najprawdopodobniej
od słowa „biele” lub „bala” oznaczającego teren podmokły, bagnisty. W swojej
historii wobec miasta używano kilku nazw: Bielsko, Bielszcze, Bielsk i wreszcie
w XIX wieku Bielsk Podlaski.
Strategiczne położenie Bielska na pograniczu Polski, Rusi i Litwy,
skrzyżowanie szlaków handlowych zachód – wschód (późniejszy szlak Poznań
- Brześć) i południe – północ (Kraków – Wilno) oraz zwiększająca się liczba
ludności wymusiły powstanie w widłach Lubki i Białki grodu obronnego na
sztucznie usypanym wzniesieniu zwanym „zamkiem królewskim”, „Górą
Zamkową”, „Koziszczem”, a obecnie „Łysą Górą”. Jego powstanie ocenia się
na przełom XII i XIII wieku. Wielokrotnie, z różnym skutkiem, gród musiał
odpierać ataki Jaćwingów, Litwinów, Rusinów, Mazowszan i Krzyżaków.
Pierwsze wzmianka pisana o Bielsku pochodzi z latopisów ruskich
i umieszczona jest pod datą 1253 (właściwie powinna być 1251). Pod względem
politycznym Bielsk wielokrotnie zmieniał swoją przynależność. Na początku
wieku XI był w państwie Bolesława Chrobrego, później należał do książąt
ruskich, mazowieckich i litewskich. O wyjątkowym znaczeniu grodu bielskiego
może świadczyć fakt, że sam wielki mistrz Zakonu Krzyżackiego, Winrich von
Kniprode, dowodził w 1377 roku oblężeniem zamku na „Łysej Górze”. Wielki
książę litewski Witold w 1430 roku nadaje dla Bielska pierwsze prawo miejskie
(informacja ta nie jest do końca potwierdzona, istnieją przypuszczenia, że
dokument lokacyjny dotyczy Bielska położonego na Mazowszu). Jeden z jego
następców książę Aleksander w 1495 roku lokuje miasto na prawie
magdeburskim. Kolejne przywileje miejskie Bielsk otrzymuje od oczekującego
na elekcję w Mielniku Aleksandra w listopadzie 1501 roku.
Czasy panowania Jagiellonów to okres największego rozwoju miasta.
Stało się niepisanym zwyczajem, że Bielsk był własnością kolejnych żon królów
Polski. Należał do obu żon Zygmunta Starego Heleny i Bony Sforzy, a także
żon Zygmunta III Wazy i Władysława IV. Sygnał do rozwoju dała Bona, która
unormowała wiele spraw własnościowych, a na stanowiska wójtowskie
i probostwo bielskie mianowała osoby zainteresowane rozwojem miasta. W tym
czasie miasto staje się ważnym ośrodkiem administracyjnym
(siedziba
starostwa), rzemieślniczym i handlowym (tradycja czwartkowych targów
pozostała do dnia dzisiejszego). W Bielsku w II połowie XVI istniały 172
warsztaty rzemieślnicze i 263 rzemieślników. Liczby te na przełomie XV i XVI
wieku uległy zwiększeniu.
Ważnym wydarzeniem z XVII wieku było sprowadzenie do miasta
zakonu karmelitów trzewiczkowych oraz budowa klasztoru i kościoła tego
zgromadzenia, która trwała w latach 1641 – 1643. Jednak kilkanaście lat później
pozycja miasta uległa załamaniu. Było to konsekwencją potopu szwedzkiego
i
kolejnych
najazdów:
siedmiogrodzkiego
i
moskiewskiego.
Dopiero
w II połowie wieku XVIII podjęte zostały próby podniesienia miasta z upadku.
Starania te związane były rodem z Branickich, a szczególnie z Izabelą Branicką
z Poniatowskich – siostrą króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Branicka
od 1760 roku była starościną bielską. Jej zasługą było wytyczenie tzw. „nowego
miasta”
z
ratuszem
i
nowym
kościołem
farnym.
Ratusz
w
stylu
późnobarokowym zaprojektowany został przez Jana Sękowskiego, a fara w stylu
neoklasycznym przez Szymona Bogumiła Zuga.
Po III rozbiorze Polski w latach 1795 – 1807 Bielsk należał do zaboru
pruskiego. Na mocy układu w Tylży z 1807 roku miasto włączone zostało do
Imperium Rosyjskiego. Okolice Bielska były miejscem aktywnych działań
w okresie postania listopadowego i styczniowego. W 1831 w swoim marszu na
Litwę Bielsk zajął ze swym korpusem gen. Dezydery Chłapowski. Lata
1863 - 1865 to natomiast funkcjonowanie powstańczego państwa i działalność
partyzancka. Na uwagę zasługuje wydarzenie z 1873 roku, kiedy to do Bielska
dociera linia kolejowa i powstaje pierwszy drewniany budynek dworca.
Okres zaborów kończy się dla Bielszczan dopiero w lutym 1919 roku,
kiedy miasto opuszczają oddziały niemieckie, znajdujące się tu od sierpnia 1915
roku. Spokoju dla miasta jednak nie było. W lipcu 1920 roku, podczas wojny
polsko – bolszewickiej, miasto zajęte zostało przez Rosjan. Przez kilka dni
funkcjonował w bielskim ratuszu Tymczasowy Komitet Rewolucyjny Polski
z Dzierżyńskim, Marchlewskim, Konem i Pruchnikiem na czele, powołany
przez władze bolszewickie. Po zwycięskiej dla Polski bitwie warszawskiej dnia
20 sierpnia 1920 roku miasto zostało odbite. Dokonał tego 3 batalion
kpt. Władysława Wąsika z 1 pułku legionów.
Lata międzywojenne to okres pewnej stabilizacji i najpierw odbudowy,
a później rozwoju miasta. W tym czasie powstały:
 trzy mosty na Białce (ul. Widowska, Kazimierzowska i Batorego);
 nowa dzielnica za torami składająca się dwóch osiedli „Dzielnicy
Parkowej” (między Studziwodzką i Dubiażyńską) i „Urzędniczej
(między Brańską i Boćkowską );
 park i stadion piłkarski wraz z kortami tenisowymi i strzelnicą;
 budynek
szkoły
powszechnej
(skrzyżowanie
i Widowskiej);
 budynek kina „Znicz”;
 gmach gimnazjum im. T. Kościuszki;
 elewator zbożowy przy obecnej ul. Wyszyńskiego;
 odremontowano większość bielskich ulic.
Mickiewicza
Dla Bielszczan II wojna rozpoczęła się 6 września 1939 roku, kiedy
lotnictwo niemieckie atakowało rejon dworca. 12 września oddziały niemieckie
wkroczyły do Bielska, by wycofać się na rzecz Rosjan, którzy objęli władzę 23
września 1939 roku. Okupacja radziecka rozpoczęła się od ustawy paszportowej
i październikowej „farsy wyborów”, w wyniku której Bielsk i Podlasie znalazło
się w Białoruskiej SRR. Tzw. „pierwszy sowiet” trwać będzie do czerwca 1941
roku. W tym czasie ludność Bielska i okolic poddawana będzie różnego rodzaju
represjom, szczególnie dotyczyć to będzie inteligencji, duchowieństwa,
wojskowych, policjantów, pracowników administracji i wielu innych.
Mieszkańców
miasta
objęły
cztery
deportacje
z
lutego,
kwietnia
i czerwca - lipca 1940 roku oraz czerwca 1941 roku.
24 czerwca 1941 roku miasto ponownie zajęli Niemcy. Okupacja
niemiecka to kolejne represje dla Bielszczan. Już na początku lipca Niemcy
stworzyli getto żydowskie, które znajdowało się o obrębie obecnych ulic
Mickiewicza – Kopernika – Jagiellońskiej – Kazimierzowskiej. Jego likwidacja
nastąpiła w listopadzie 1942 roku. Żydzi zostali wywiezieni do getta
w Białymstoku, jednak większą część zagazowano w obozie w Treblince. Dla
mieszkańców Bielska, którzy nie podporządkowywali się niemieckim
zarządzeniom, między ulicą Zamkową a Białką utworzono obóz karny. Blisko
500 osób zostało zamordowanych w niemieckich miejscach kaźni przy ulicy
Mickiewicza i Żwirki i Wigury, a przede wszystkim w siedzibie bielskiego
gestapo na Hołowiesku. Około 700 osób zginęło na polanie Lasu Pilickiego.
W czerwcu 1942 roku rozstrzelano 113 osób, w sierpniu 1942 – 50, w czerwcu
1943 – 180, w lipcu 1943 – 107, a jesienią tego samego roku 193 osoby.
W pamięci wielu mieszkańców zapadł dzień 15 lipca 1943 roku, kiedy
rozstrzelano 49 osób, w tym 7 rodzin nauczycielskich, burmistrza Bielska
Alfonsa Erdmana, 4 duchownych. Dwaj z nich to bielscy księża – Ludwik
Olszewski i proboszcz bielski Antoni Beszta – Borowski.
Okolice Bielska i samo miasto było ważnym ogniwem funkcjonowania
Armii Krajowej. Obwód AK był podzielony na 16 placówek konspiracyjnych
i 7 rejonów i liczył około 2500 ludzi.
30 lipca 1944 roku do miasta wkraczają oddziały Armii Radzieckiej.
II wojna światowa doprowadza do zniszczenia blisko 70% budynków. W
mieście rozpoczynają się „nowe porządki”.
II.
BIELSKIE KALENDARIUM.
VIII-IX w. – pierwsze ślady osadnictwa (w rejonie ulicy Zamkowej);
Ok.1022
- Bielsk i Podlasie w obrębie państwa Chrobrego;
XII-XIII w. - powstanie drewnianego grodu obronnego;
1241
- ks. litewski Erdziwiłł wypiera z Bielska Tatarów i odbudowuje
gród;
1253
- pierwsza pisana wzmianka w latopisie halicko - włodzimierskim
1379
- najazd Krzyżaków pod dowództwem komtura Teodoryka von
Elner
1430.01.09
- Witold nadaje pierwsze prawa miejskie dla Bielska;
1495.11.18
- Aleksander nadaje miastu prawo magdeburskie;
1501.11.10
- kolejne przywileje Aleksandra dla Bielska;
1513
- powstaje województwo podlaskie z ziemiami bielską, drohicką
i mielnicką;
1533.12.22
- Bielsk własnością Bony Sforzy;
1564
- sejm litewski z udziałem króla Zygmunta Augusta;
1564.07.22
- od uderzenia pioruna na tzw. „górnym zamku” wybucha pożar,
który przenosi się na „zamek dolny” i niszczy doszczętnie obie
części ;
1569.03.05
- Podlasie z Bielskiem włączone do Korony Polskiej;
1641
- starosta bielski i marszałek wielki koronny Adam Kazanowski
funduje murowane budynki kościoła i klasztoru karmelitów;
1655-1660
- najazd szwedzki, później siedmiogrodzki i moskiewski, liczba
mieszkańców zmniejsza się o 1/3 ;
1760-1784
-Izabela Branicka odnawia miasto, powstają ratusz i bielska fara;
1795-1807
- Bielsk Podlaski znajduję się pod zaborem pruskim;
1807
- na mocy układu w Tylży Bielsk zostaje włączony do Rosji;
1831.05.22
- oddział Dezyderego Chłapowskiego podczas powstania listopadowego wkracza do Bielska;
1863-1865
- powstanie styczniowe liczne potyczki powstańców w rejonie
Bielska;
1873
- do miasta dociera linia kolejowa, powstaje drewniany dworzec;
1915.08
- I wojna światowa, miasto zajmują Niemcy;
1919.02.19
- koniec rozbiorów dla Bielska, do miasta wkraczają ułani polscy
pod dowództwem płk Dziewanowskiego;
1920.07.28
- wojna polsko – bolszewicka, miasto w rękach bolszewików;
1920.08.20
- 3 batalion kpt. Władysława Wąsika z 1 pułku legionów
wyzwala miasto;
1939.09.06
- pierwszy nalot niemiecki, bombardowanie rejonu dworca
jowego;
1939.09.12
- wojska hitlerowskie wchodzą do miasta;
1939.09.23
- Rosjanie zajmują Bielsk, początek okupacji radzieckiej;
1939.10.22
- „wybory” do Zgromadzenia Ludowego Zachodniej Białorusi,
kilka dni później miasto włączono do Białoruskiej SRR;
1940-1941
- cztery fale deportacji od lutego 1940 do czerwca 1941 z okolic
Bielska wywieziona około 74 tys. osób;
1941.06.22
- niemieckie lotnictwo bombarduje radzieckie lotnisko pod
Bielskiem;
1941.06.23
- początek okupacji niemieckiej dla miasta i jego mieszkańców;
1941.07.
- Niemcy tworzą getto żydowskie istniejące do 2.11.1942 roku;
1943.07.15.
- masowy mord na mieszkańcach Bielska i okolic w Lesie
Pilickim;
1944.07.30
- wyzwolenie miasta spod okupacji niemieckiej.
III.
ZNANI BIELSZCZANIE
Adam Kazanowski – starosta bielski, wielki
marszałek
koronny,
bliski
przyjaciel
króla
Władysława IV Wazy. Z jego inicjatywy w 1641
rozpoczęto budowę kościoła i klasztoru karmelitów
trzewiczkowych zakończoną w 1643 roku. Starosta
od 1638 roku, marszałek od 1642. na sejmie
walnym z 1638 roku domagał się wystawienia floty
dla obrony pozycji Polski nad Bałtykiem.
Kazimierz Karwowski (herbu Pniejnia) – pisarz
Ziemi Bielskiej, prawnik i sędzia. Wybierany na
posła (27 razy !), deputowany do Trybunału
Koronnego w Piotrkowie Trybunalskim. W 1740
roku
wybrany
marszałkiem
sejmu
walnego.
Zasłynął tym, że jako pierwszy marszałek wystąpił
przeciwko liberum veto. Jego słowa brzmiały:
„Liberum veto więcej złego , aniżeli pożytku in
publicum przyniosło”.
Józef Jaroszewicz – 1815 roku ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie
Wileńskim. Nauczyciel w jednym z najsłynniejszych polskich gimnazjów –
gimnazjum w Krzemieńcu. Od 1827 roku wykładał prawo, dyplomację
i statystykę państwową w Wilnie. Przyjaźnił się Joachimem Lewelem, z którym
prowadził w późniejszym czasie ożywioną korespondencję. Przez pewien czas,
będący uczniem w Wilnie, mieszkał u niego Juliusz Słowacki. Po przejściu na
emeryturę osiadł w Bielsku i zamieszkał w domu rodzinnym przy rynku (dziś
już nieistniejącym, w tym miejscu znajduje się obecnie sklep pana Żero).
Zajmował się w tym czasie historią, etnografią i folklorem Podlasia, Bielska
i okolic oraz Litwy. W latach 40-tych wieku XIX prowadził badania
archeologiczne w cerkwi przy ulicy Jagiellońskiej poszukując grobu Księżnej
Wassy. Zmarł 1860 roku i został pochowany na bielskim cmentarzu.
Alfons
–
Erdman
niepodległościowego
Bezpartyjnego
Bloku
i
działacz
ludowego.
Współpracy
ruchu
Członek
z
Rządem
i Obozu Zjednoczenia Narodowego. Do roku1930
członek Rady Naczelnej PSL – „Piast”. Był także
posłem i senatorem. W 1937 roku wybrany
burmistrzem Bielska Podlaskiego. Jego działania
przyczyniają się do rozwoju gospodarczego miasta.
W 1941 roku niemieckie władze okupacyjne liczyły na jego współpracę ze
względu na niemieckie pochodzenie. Gdy jednak okazało się, że Erdman trwa
przy polskości i współpracuję z Armią Krajową został aresztowany, a następnie
w dniu 15 lipca 1943 roku wraz z innymi mieszkańcami Bielska rozstrzelany w
Lesie Pilickim.
Władysław Wysocki – uczeń bielskiego gimnazjum
i liceum. Żołnierz września 1939 roku. Brał udział w
walkach
pod
Piotrkowem
Trybunalskim,
Sulejowem, Zamościem, Tomaszowem i Janowem
Lubelskim. Wyprowadził z okrążenia niemiecko –
radzieckiego 200 żołnierzy i przeprowadził ich do
granicy litewskiej około 10 października 1939 roku.
Aresztowany przez Rosja i osadzony w Mińsku,
a później w Kozielsku. Nie zdążył do tworzonej armii generała Andersa.
Wstąpił do 1 Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki. Zastępca dowódcy
batalionu. Uczestnik bitwy pod Lenino. Jako jedyny z resztkami 1 pp usiłował
odrzucić Niemców z kluczowej pozycji we wsi Trygubowa. Błędy dowództwa
i przewaga niemiecka uczyniła te próby daremnymi. Dwukrotnie ranny, zginął.
Pośmiertnie odznaczony krzyżem Virtuti Militari, nadano mu również tytuł
bohatera ZSRR.
Antoni Beszta – Borowski – błogosławiony,
wikariusz generalny diecezji pińskiej, proboszcz
bielski, działacz społeczny. Był kapłanem niezwykle
oddanym duszpasterstwu, modlitwie, zatroskanym
o duchowieństwo diecezji i wiernych świeckich.
Przez parafian i wielu Bielszczan uznawany za
wielki autorytet moralny. Niósł pomoc dla wiernych
podczas
okupacji
niemieckiej.
Jego
postawa
spowodowała decyzje władz niemieckich o wyrzuceniu księdza Borowskiego z
budynku parafii. Rankiem 15 lipca 1943 roku aresztowany przez Niemców i po
kilku godzinach rozstrzelany w Lesie Pilickim. Wziął ze sobą jedynie brewiarz
i różaniec. Sam stojąc w obliczu śmierci modlił się ze skazańcami
i przygotowywał ich na spotkanie z Bogiem.
IV.
BIELSKIE ZABYTKI
Historia Bielska Podlaskiego pełna jest działań wojennych oraz wielu
pożarów. Każde z tych wydarzeń przynosiło ogromne zniszczenia dla miasta.
Jego mieszkańcy każdorazowo próbowali odbudowywać swoje miasto. Jest to
jeden z powodów, dla którego dzisiejszy Bielsk nie posiada wielu obiektów
zabytkowych. Jednak te, które pozostały świadczą o znaczeniu miasta i należą
do wyjątkowych w skali Polski.
ŁYSA GÓRA, ZAMCZYSKO
Sztuczne wzniesienie usypane w widłach
Białki i Lubki na podmokłym terenie. Na jego
szczycie na przełomie XII i XIII wieku
wybudowano
drewniany
gród
obronny.
W późniejszym czasie na jego miejscu
wybudowano drewniany zamek – siedzibę
starosty bielskiego. Budowla spłonęła w pożarze w lipcu 1564 roku i do XIX
wieku na wzniesieniu nie znajdowała się żadna budowla. 1866 roku władze
carskie zbudowały na nim kaplicę św. Jana Chrzciciela.
RATUSZ
Późnobarokowa budowla wznoszona w
latach 1776 – 1779 z fundacji Izabeli
Branickiej, powstała na miejscu starego
drewnianego ratusza, który spłonął podczas
jednego z pożarów. Barokowe cechy budynku
podkreśla wieża z zegarem zwieńczona
wysokim hełmem i zakończona blaszanym owadem (być może szarańczą) z datą
1779. projekt opracowany został przez Jana Sękowskiego. Ratusz należy do
unikatowych w skali całej Polski ze względu na ośmiospadowy dach jak i
posiadanie piętra. Tego rodzaju ratuszy na terenie kraju znajduje się tylko kilka.
Budowla ma 38 metrów wysokości i należy do najwyższych w mieście. Oprócz
funkcji administracyjnej ratusz pełnił funkcje handlowe. Wielokrotnie
przebudowywany. Obecnie w ratuszu mieści siedziba oddziału Muzeum
Okręgowego w Białymstoku.
KOŚCIÓŁ NARODZENIA N.M.P. I ŚW. MIKOŁAJA
Kościół
Narodzenia
N.M.P.
i
św.
Mikołaja wybudowany został z funduszy
Izabeli Branickiej i Bielszczan. Zastąpił
stary drewniany kościół, który nie spełniał
już wymagań parafii. Była to już trzecia
świątynia, która stanęła na tym miejscu.
Architektem
kościoła
był
Szymon
Bogumił Zug, nadworny projektant Branickich. Budowę świątyni rozpoczęto w
1782 roku, a 1 listopada 1783 roku odprawiono w nim pierwsze nabożeństwo.
Jednak dopiero po trzynastu latach kościół został wyświęcony. Budynek
osadzony został na planie prostokąta. Najbardziej okazałą częścią budowli jest
zewnętrzna fasada wraz z kruchtą w stylu neoklasycznym, zorientowana w
kierunku zachodnim. Wnętrze sprawia wrażenie monumentalnej dzięki
doryckim kolumnom, które oddzielają nawę główną od naw bocznych.. Sufity
naw bocznych są odeskowane i posiadają drewniane pseudobelkowanie.
O Bielskiej farze specjaliści wypowiadają się w sposób następujący: „model
wnętrza kościoła w Bielsku Podlaskim został całkowicie importowany
z Francji”. Budowle podobne do bielskiego kościoła spotkamy w Paryżu
i Wersalu. Papież Jan Paweł II nadał farze tytuł Bazyliki Mniejszej.
KOŚCIÓŁ I KLASZTOR POKARMELICKI
Kościół i klasztor pokarmelicki wybudowane
zostały z inicjatywy starosty bielskiego Adama
Kazanowskiego
w latach 1641- 1643. Część
budynków spłonęła w pożarze w 1779 roku.
Odbudowa i rozbudowa klasztoru możliwa była
dzięki
Izabeli
Branickiej.
Podczas
zaboru
pruskiego karmelici zostali z Bielska usunięci,
a budynki klasztoru przejęło wojsko, sam, zaś
kościół przekazano unitom. Po upadku powstania styczniowego jako forma
represji popowstaniowych oraz element walki z unitami, władze carskie
odebrały kościół wiernym i przekształciła go w cerkiew prawosławną. W 1920
roku kościół powraca do wiernych wyznania rzymskokatolickiego i pełni rolę
kościoła gimnazjalnego.
CERKIEW NARODZENIA N.M.P.
Pierwsza wzmianka o cerkwi pod tą
nazwą pochodzi z 1289 roku. Na mocy
decyzji króla Aleksandra Jagiellończyka
kościół zamkowy został przeniesiony na
obecne miejsce przy ulicy Jagiellońskiej
i przekazany dla bielskiej społeczności
prawosławnej. W XVI wieku w świątyni pojawiła się ikona Bogurodzicy
(Odigitria), która bardzo szybko zasłynęła jako cudowna. W latach 40-tych
XVIII wieku dokonano gruntownego remontu świątyni. Wiek później swoje
badania archeologiczne prowadził w niej Józef Jaroszewicz. Przez cały czas
cerkiew zachowuje bez większych zmian swój pierwotny wygląd.
CERKIEW ZMARTWYCHWSTANIA PAŃSKIEGO
Cerkiew ta pierwotnie usytuowana
była na uroczysku „Buhor” pod
Lewkami.
Prawdopodobnie
pod
koniec XIV wieku przeniesiona do
Bielska.
Świątynia
jeszcze
raz
została przeniesiona, tym razem na
obecne miejsce przy ulicy Traugutta,
nieopodal zamku starościńskiego na Hołowiesku. Od II połowy XVI wieku
istniało przy cerkwi
bielskie bractwo prawosławne. Wiek XVIII przynosi
upadek dla tego budynku, przez pewien czas świątynia stała opuszczona. W
latach 30-tych XIX wieku cerkiew odremontowano i ponownie wyświęcono.
Wewnętrzny wystrój świątyni jest typowy dla podlaskich drewnianych świątyń
prawosławnych.
CERKIEW ŚW. MICHAŁA
Cerkiew
św.
Michała
(Michajłowska ) ufundował w XV
wieku książę Michał Semenowicz.
Od
XVI
wieku
Bohojawleńskiej
przy
cerkwi
(taka
nazwa
obowiązywała do wieku XVIII)
istniał szpital i szkoła bracka. Do
1915 roku przy świątyni istniał jedyny przy diecezji przytułek tzw.
„bogodielnia”. Swój obecny wygląd cerkiew zawdzięcza wieloetapowej
rozbudowie. Najstarszą część świątyni pochodzi z 1789 roku, jest obecna nawa
główna. Na początku XX wieku nad „babińcem” dobudowano dzwonnicę.
Najnowszą częścią świątyni jest prezbiterium, które wyświęcono w 1989 roku.
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Pomiary elektr

2 Cards m.duchnowski

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards