Czym jest gwiazda? - zsp3

advertisement
Czym jest gwiazda?
Gwiazdy są to samoświecące ciała
niebieskie będące skupiskiem związanej
grawitacyjnie materii, w której zachodzą
reakcje syntezy jądrowej. Wyzwolona w
nich energia jest emitowana w postaci
promieniowania elektromagnetycznego, a
w szczególności pod postacią światła
widzialnego. Gwiazdy mają kształt zbliżony
do kuli, zbudowane są głównie z wodoru i
helu.
Biały Karzeł
•
Niewielki (rzędu rozmiarów Ziemi) obiekt astronomiczny składający się ze
zdegenerowanej materii, emitujący m.in. promieniowanie widzialne. Powstaje po
ustaniu reakcji jądrowych w gwieździe o małej lub średniej masie.
Ewolucja
Biały karzeł następuje w ewolucii gwiazdy po stadium czerwonego olbrzyma. Gdy
gwiazda wypali cały wodór ze swojej powierzchni, zewnętrzne warstwy oddzielają
się, stając się mgławicą planetarną. Pozostaje gorące jądro, które nie kontynuuje
reakcji. Z tego powodu spada ciśnienie promieniowania i całość zapada się,
tworząc niezwykle gęsty obiekt utrzymywany przez ciśnienie materii (inaczej
zapadłby się jeszcze bardziej). Obiekt ten, czyli biały karzeł, nie produkuje już
energii w reakcjach termojądrowych, w związku z czym powoli się ochładza i
ciemnieje. Po ochłodzeniu do temperatury otoczenia, gwiazda staje się czarnym
karłem. Proces ten trwa tak długo, że z powodu młodego wieku Wszechświata
prawdopodobnie nie powstały jeszcze żadne czarne karły.
Właściwości
Białe karły są obiektami o średniej gęstości wynoszącej ok. 10⁸ g/cm³. Oznacza to,
że karzeł o masie Słońca miałby rozmiar Ziemi. Ponieważ większa masa oznacza
większą siłę grawitacji, promień białego karła zmniejsza się wraz ze wzrostem masy.
Dla 1,44 masy Słońca ciśnienie nie jest już w stanie utrzymać gwiazdy, w związku z
czym karzeł zapada się, tworząc supernową. Masa ta jest nazywana masą
Chandrasekhara – od nazwiska fizyka, który ją wyliczył. Temperatura na
powierzchni najgorętszych białych karłów wynosi ok. 150000 K.
Typy białych karłów
Wyróżnia się trzy typy białych karłów:
• biały karzeł helowy (0,08 – 0,4 masy Słońca we
wcześniejszych stadiach ewolucji) – podczas swojej ewolucji
nie potrafił wytworzyć warunków koniecznych do spalania
helu w reakcjach termojądrowych.
• biały karzeł węglowo-tlenowy lub węglowy (0,4 – 4 masy
Słońca) – spalił hel we wcześniejszych stadiach ewolucji.
• biały karzeł tlenowo-neonowo-magnezowy (4 – 8 mas
Słońca) – spalił hel i węgiel we wcześniejszych stadiach
ewolucji.
Białe karły w układach podwójnych
Biały karzeł w układzie podwójnym gwiazd akreuje
masę z towarzysza. Na jego powierzchni może
wówczas dochodzić do eksplozji termojądrowych
wskutek syntezy wodoru – pojaśnienie takiej gwiazdy
obserwujemy jako nową. Słabsze, cykliczne
pojaśnienia białego karła są znane jako zjawisko
nowej karłowatej. Dochodzi do nich wskutek
niestabilności w dysku akrecyjnym.
Mgławica Ślimak, pozostałość po
eksplozji białego karła
Nowa Tychona, pozostałość po
eksplozji białego karła
Syriusz A i Syriusz B
Układ dwóch białych karłów
Gwiazda Supernowa
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Create flashcards