Podstawowe poj*cia i definicje z dziedziny chorób zaka*nych

advertisement
Dr hab. n med. Ewa Majda-Stanisławska
choroby, które zostały
wywołane przez biologiczne
czynniki chorobotwórcze,
które ze względu na charakter
i sposób szerzenia się
stanowią zagrożenie dla
zdrowia publicznego;
Choroba zakaźna łatwo rozprzestrzeniająca
się, o wysokiej śmiertelności, powodująca
szczególne zagrożenie dla zdrowia
publicznego i wymagająca specjalnych metod
zwalczania,
Przykłady: cholera, dżuma, ospa prawdziwa,
wirusowe gorączki krwotoczne;


Od człowieka z objawami
chorobowymi musi być
wyizolowany czynnik
zakaźny
Ten sam czynnik, podany
następnemu człowiekowi
wywoła identyczne objawy
chorobowe

Każdy organizm, który po wniknięciu do innego
ustroju wywołuje w nim stan chorobowy

Zdolność czynnika chorobotwórczego do
spowodowania ciężkiej choroby






Bakterie
Wirusy
Pierwotniaki
Grzyby
chorobotwórcze
Pasożyty
Priony
biologiczny czynnik chorobotwórczy o
szczególnej zjadliwości lub oporności
PRZYKŁADY :
Staphylococcus aureus szczepy MRSA
Klebsiella pneumoniae szczepy ESBL

Mikroorganizm, który jest przyczyną
choroby zakaźnej i wywołuje jej objawy
poprzez:
◦ Bezpośredni rozwój (rozmnażanie, replikację)
 Miejscowy
 Rozsiew do różnych narządów
◦ Działanie czynników wytwarzanych przez
drobnoustroje
 Jady bakteryjne
 Egzotoksyny
 Endotoksyny
◦ Odpowiedź immunologiczną
◦ Działanie alergizujące

Wylęgania (inkubacji)

Objawów prodromalnych

Okres pełnoobjawowy – objawy
patognomoniczne, kolejność pojawiania
się i czas trwania objawów)

Okres zdrowienia (rekonwalescencji)



Patogeny pierwotne (zawsze chorobotwórcze)
Bakterie oportunistyczne
Flora fizjologiczna

Stan, w którym
człowiek wykazuje
obecność
patogenów na
błonach śluzowych
i skórze i sam nie
rozwija objawów
choroby zakaźnej,
ale może być
źródłem zakażenia
dla osób
podatnych ze
swojego otoczenia
Kucharka Mary Mallon, 53
zachorowania, 3 zgony






Kontakt bezpośredni od człowieka do
człowieka (kichanie, kaszel, pocałunki)
Od zwierzęcia (dzikiego, domowego) choroby odzwierzęce
Zakażenia wertykalne (od matki do płodu w
czasie ciąży lub porodu)
Kontakt pośredni (zakażone przedmioty)
Żywność, woda
Wektory –patogen przenoszony przez owady,
zakażenie przy ukłuciu
Przenosiciele (wektory)
Kontakt bezpośredni
Droga kropelkowa
Choroby odzwierzęce
Zapobieganie
Skuteczność metody

Połykanie (droga pokarmowa)
◦ HAV, polio, salmonellozy

Inhalacje (droga wziewna)
◦ Grypa, ospa wietrzna, odra

Wszczepienie (inokulacja przez uszkodzoną
skórę)
◦ Wprowadzenie krwi produktów krwiopochodnych
lub materiału biologicznego na niejałowych
narzędziach: HIV, HBV, HCV
◦ Pokąsanie przez zwierzęta: wścieklizna

Przez kontakt seksualny
odosobnienie osoby lub grupy osób chorych
na chorobę zakaźną albo osoby lub grupy
osób podejrzanych o chorobę zakaźną, w
celu uniemożliwienia przeniesienia
biologicznego czynnika chorobotwórczego na
inne osoby;
Quaranta giorni–
włoskie
czterdzieści dni.
Na rycinie statek
kwaratannowy Rhin, na
którym przybysze do
Dubrownika spędzali
40 dni w obawie przed
zawleczeniem czarnej
śmierci do miasta
z dnia 5 grudnia 2008 r.
O zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i
chorób zakaźnych u ludzi)
(Dz. U. z dnia 30 grudnia 2008 r.)
5 dni - w przypadku cholery,
 6 dni - w przypadku dżumy płucnej,
 21 dni - w przypadku ospy
prawdziwej,
 21 dni - w przypadku wirusowych
gorączek krwotocznych,
 10 dni - w przypadku zespołu ostrej
niewydolności oddechowej (SARS)
licząc od ostatniego dnia styczności.
















błonicę,
cholerę,
dur brzuszny,
dury rzekome A, B, C,
dur wysypkowy (w tym choroba Brill-Zinssera),
dżumę,
grypę H7 i H5,
nagminne porażenie dziecięce oraz inne ostre porażenia
wiotkie, w tym zespół Guillain-Barré,
ospę prawdziwą,
zespół ostrej niewydolności oddechowej (SARS),
tularemię,
wąglik,
wściekliznę,
zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu,
wirusowe gorączki krwotoczne, w tym żółtą gorączkę.
Art. 36. 1. Wobec osoby, która nie poddaje się obowiązkowi
szczepienia, badaniom sanitarno-epidemiologicznym, zabiegom
sanitarnym, kwarantannie lub izolacji, a u której podejrzewa się lub
rozpoznano chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną,
stanowiącą bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia innych
osób, może być zastosowany środek przymusu bezpośredniego
polegający na przytrzymywaniu, unieruchomieniu lub przymusowym
podaniu leków.


Gr. Endemeo – jestem w domu
Występowanie choroby zakaźnej na
ograniczonym terenie. Przypadki
zachorowań są zwykle pojedyncze, ale
powtarzające się


Gr. Epidemia – choroba
Rozprzestrzenianie się choroby zakaźnej na
stosunkowo dużym terenie i obejmujące znaczną
populację
Szkielety w masowym grobie z
lat 1720-1721 w Martiques we
Francji wykazały w badaniach
molekularnych obecność Yersinia
pestis (Pałeczka dżumy).
Epidemia czarnej śmierci
panowała w Europie w latach
1347-1750
Szerzenie się epidemii – czarna śmierć

Epidemia określonej choroby zakaźnej w populacji ludzkiej
obejmująca jeden lub kilka kontynentów albo całą kulę ziemską

Epidemie i pandemie historycznie zagrażające ludzkości
◦ Czarna śmierć (dżuma dymienicza)
◦ Poty angielskie (????)
◦ Czarna ospa (ospa prawdziwa postać krwotoczna)
◦ Cholera
◦ Dur brzuszny
◦ SARS (2002 – 2003)
◦ Gorączka krwotoczna Ebola (1976 – nadal)
◦ Grypa 1918, 1968, 2009(?)

sytuacja, w której szczepienie części
członków populacji zapewnia wymierną
ochronę przed zachorowaniem osobom, które
są podatne na chorobę zakaźną, a nie były
szczepione

Pneumokokowa dla dzieci 6 tyg – 5 lat

Menigokokowa dla niemowląt

Rotawirusowa dla dzieci do 6 miesiąca
życia




Zjawisko odporności gromadnej udowodniono dla
szczepień masowych przeciwko krztuścowi, odrze,
błonicy, śwince, polio (szczepionką IPV), różyczce,
błonicy, ospie prawdziwej.
Efekty populacyjne szczepień masowych pojawiają
się wówczas, gdy stan uodpornienia populacji
przekroczy poziom odporności gromadnej.
Początkowym zjawiskiem jest eliminacja choroby
zakaźnej z określonego regionu świata.
Całkowite zwalczenie choroby zakaźnej na całym
świecie z niewystępowaniem wywołującego ją
patogenu w organizmach ludzkich, zwierzęcych i
innych elementach środowiska nazywane jest
eradykacją (wykorzenieniem).

Jeśli nie można zaszczepić dziecka lub
dorosłego (np. ciężarnej, osoby z
zaburzeniami odporności), warto zaszczepić
osoby z najbliższego otoczenia, czyli
rodziców, rodzeństwo, opiekunów.
Download