KRYTERIA OCEN Z HISTORII W KL

advertisement
KRYTERIA OCEN Z HISTORII W KL. I
I. Początki cywilizacji
Ocena dopuszczająca:
- uczeń poprawnie posługuje się terminami: historia, źródło historyczne, archeologia, epoki
historyczne, chronologia, nasza era, przed naszą erą, wiek, prahistoria
- dokonuje prostej klasyfikacji źródeł historycznych
- określa wiek danego wydarzenia i umiejscawia je w odpowiedniej epoce historycznej
- poprawnie posługuje się terminami: ewolucja, australopitek, homo habilis, homo erectus,
homo neandertalensis, homo sapiens, paleolit, koczowniczy tryb życia
- wskazuje na mapie kolebkę ludzkości
- podaje nazwy najważniejszych wynalazków człowieka z czasów prahistorycznych
- wymienia sposoby krzesania ognia stosowane przez człowieka pierwotnego
- poprawnie posługuje się terminami: neolit, rewolucja neolityczna, osiadły tryb życia, osada,
megalit, dolmen, epoka brązu, epoka żelaza
- podaje nazwy metali wykorzystywanych przez praludzi do wytopu broni, narzędzi, ozdób
- wymienia rodzaje narzędzi i ozdób wytwarzanych w epoce brązu
- poprawnie posługuje się terminami: cywilizacja, Żyzny Półksiężyc, Mezopotamia, system
irygacyjny, Sumerowie, miasto-państwo, król-kapłan, zikkurat
- lokalizuje na mapie Mezopotamię
- określa rolę rzek w starożytnej Mezopotamii
- opisuje wygląd miast sumeryjskich
- wymienia osiągnięcia Sumerów
- zna wydarzenia związane z datami: ok. 2 tys. lat p.n.e., XVIII w. p.n.e., VII w. p.n.e., 612 r.
p.n.e., VI w. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: Babilon, Kodeks Hammurabiego, politeizm, Aszur,
Niniwa, wiszące ogrody, rydwan
- lokalizuje na mapie państwo babilońskie i asyryjskie
- wymienia rodzaje wojsk wschodzących w skład armii asyryjskiej
- zna wydarzenia związane z datami: ok. 3 tys. lat p.n.e., XIII w. p.n.e., 31 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: Egipt Górny, Egipt Dolny, faraon
- lokalizuje na mapie Egipt
- określa zakres władzy faraona
- zna wydarzenia związane z datami: ok. 2500 r. p.n.e., 1313 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: politeizm, mumia, mumifikacja, sarkofag, piramida,
sfinks, hieroglify, Dolina Królów
- wymienia imiona najważniejszych bogów egipskich
- określa ramy chronologiczne istnienia państwa żydowskiego
- poprawnie posługuje się terminami: Hebrajczycy, Kanaan, Palestyna, Jahwe, Juda, Izrael,
niewola babilońska, prorok, Mesjasz, monoteizm, judaizm, dekalog, menora, Biblia, Tora,
Arka Przymierza
- lokalizuje na mapie Izrael
- określa różnice między religią Żydów a wierzeniami pozostałych cywilizacji starożytnych
- poprawnie posługuje się terminami: Harappa, Mohendżo Daro, cytadela, Ariowie, kasta,
system kastowy, buddyzm, hinduizm, nirwana, Wielki Mur Chiński, terakotowa armia,
humanitaryzm
- lokalizuje na mapie Indie i Chiny
- wymienia osiągnięcia cywilizacji indyjskiej i chińskiej
- poprawnie posługuje się terminami: piktogram, pismo klinowe, hieroglif, pismo
demotyczne, papirus, alfabet, Fenicjanie
- wymienia rodzaje pisma, którymi posługiwały się ludy starożytne
- podaje nazwy materiałów piśmienniczych stosowanych w starożytności
Ocena dostateczna:
- wymagania na ocenę dopuszczającą oraz
- uczeń podaje przykłady źródeł pisanych i niepisanych
- wymienia nazwy epok historycznych w kolejności chronologicznej: starożytność,
średniowiecze, nowożytność, współczesność
- wymienia w kolejności etapy ewolucji człowieka
- opisuje warunki życia ludzi w czasach prahistorycznych
- określa ramy chronologiczne rewolucji neolitycznej
- opisuje życie codzienne ludzi przed rewolucją neolityczną
- przedstawia zmiany, które zaszły w życiu człowieka w okresie neolitu
- omawia sposób wytopu brązu i żelaza
- podaje ramy chronologiczne istnienia cywilizacji sumeryjskiej
- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Mezopotamii
- opisuje wygląd miast sumeryjskich
- prezentuje najważniejsze fakty z historii Asyrii i Babilonii
- przedstawia dokonania postaci: Hammurabiego, Nabuchodonozora II, Sargona II Wielkiego,
Asurbanipala
- omawia najważniejsze zasady prawne zapisane w Kodeksie Hammurabiego
- podaje ramy chronologiczne istnienia cywilizacji egipskiej
- przedstawia najważniejsze dokonania Ramzesa II
- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Egipcie
- charakteryzuje strukturę społeczeństwa egipskiego
- podaje nazwy najsłynniejszych piramid egipskich
- przedstawia największe osiągnięcia cywilizacji egipskiej
- przedstawia dokonania postaci: Abrahama, Mojżesza, Dawida, Salomona, Cyrusa II
Wielkiego
- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne Palestyny
- określa czas powstania cywilizacji Indii i Chin
- przedstawia dokonania postaci: Buddy, Konfucjusza
- omawia położenie geograficzne oraz warunki naturalne cywilizacji indyjskiej i chińskiej
- podaje daty powstania poszczególnych rodzajów pisma
- określa rolę pisma w starożytności
- opisuje znaczenie alfabetu stworzonego przez Fenicjan
Ocena dobra:
- wymagania na ocenę dostateczną oraz
- uczeń wyjaśnia, na czym polega praca historyka i archeologa
- wymienia stosowane w przeszłości sposoby mierzenia czasu
- rozumie potrzebę tworzenia systemu datacji i posługiwania się nim
- określa ramy chronologiczne epok historycznych
- określa ramy chronologiczne kolejnych etapów ewolucji człowieka
- podaje najistotniejsze cechy wyglądu różnych gatunków człowiekowatych i ich umiejętności
- wskazuje na mapie kierunki i trasy ekspansji gatunku ludzkiego
- omawia tryb życia i zajęcia ludzi epoki neolitu
- nazywa i lokalizuje na mapie pozostałości najstarszej znanej osady ludzkiej
- charakteryzuje wygląd osad neolitycznych
- wskazuje na mapie miejsce położenia najbardziej znanej budowli megalitycznej
- opisuje wygląd i funkcje budowli megalitycznych
- charakteryzuje oddziaływanie warunków naturalnych na życie mieszkańców Mezopotamii
- omawia organizację państwa Sumerów
- omawia organizację państwa babilońskiego
- opisuje wygląd Babilonu za panowania Nabuchodonozora II
- omawia system religijny starożytnej Babilonii
- przedstawia osiągnięcia cywilizacji asyryjskiej
- wymienia rodzaje wojsk wchodzących w skład armii asyryjskiej
- opisuje organizację armii asyryjskiej
- wyjaśnia rolę Nilu w rozwoju cywilizacji egipskiej
- omawia organizację państwa egipskiego
- opisuje państwo egipskie za panowania Ramzesa II
- wymienia cechy charakterystyczne wyglądu wybranych bogów egipskich
- omawia rolę religii w życiu starożytnych Egipcjan
- podaje przyczyny mumifikacji zwłok
- określa system wartości starożytnych Egipcjan
- wyjaśnia przeznaczenie Doliny Królów
- wskazuje na mapie szlak wędrówki Izraelitów z Egiptu do Kanaan i omawia jej przebieg
- opisuje okoliczności powstania państwa Izrael
- omawia sytuację narodu żydowskiego po śmierci Salomona
- określa rolę proroków i Mesjasza w życiu Hebrajczyków
- opisuje wygląd świątyni jerozolimskiej
- ocenia rolę Biblii jako źródła historycznego
- omawia pierwsze cywilizacje powstałe w dolinie Indusu
- przedstawia zasady funkcjonowania społeczeństwa indyjskiego za rządów Ariów
- opisuje organizację państwa chińskiego
- wyjaśnia przyczyny budowy Wielkiego Muru Chińskiego
- wymienia przyczyny powstania pisma
- przedstawia historię pisma
- opisuje sposób produkcji papirusu
Ocena bardzo dobra:
- wymagania na ocenę dobrą oraz
- uczeń omawia rolę źródeł historycznych w procesie poznawania dziejów
- rozumie potrzebę tworzenia systemu datacji i posługiwania się nim
- omawia znaczenie tworzenia i praktycznego zastosowania narzędzi oraz opanowania
umiejętności krzesania ognia dla rozwoju człowieka
- wyjaśnia, na czym polegała zależność człowieka od przyrody
- wymienia przyczyny powstania pierwszych dzieł sztuki praludzi
- przedstawia wpływ zmian klimatycznych na tryb życia człowieka pierwotnego
- uzasadnia słuszność określenia rewolucja dla zmian, które zaszły w życiu człowieka w
okresie neolitu
- wyjaśnia, jakie zmiany nastąpiły w życiu człowieka dzięki opanowaniu umiejętności wytopu
metali
- wyjaśnia, jaki wpływ na organizację pierwszych państw miało ich położenie geograficzne
oraz warunki naturalne
- przedstawia związek między budową i utrzymaniem sieci irygacyjnej
a powstaniem pierwszych państw
- wyjaśnia znaczenie kodyfikacji prawa dla sprawnego funkcjonowania państwa
- interpretuje zasadę „oko za oko, ząb za ząb”
- ocenia starożytny system prawny
- wymienia czynniki, które umożliwiły Asyryjczykom prowadzenie skutecznej polityki
podbojów
- uzasadnia słuszność określenia „Egipt – darem Nilu”
- tłumaczy, jaką rolę odgrywały poszczególne warstwy społeczeństwa egipskiego
- prezentuje dzieje Egiptu w I tysiącleciu p.n.e.
- opisuje etapy procesu mumifikacji
- tłumaczy, czym były i jak budowano egipskie piramidy
- ocenia wkład mieszkańców Egiptu w rozwój cywilizacji
- przedstawia okoliczności upadku państwa żydowskiego
- charakteryzuje system wierzeń Izraelitów
- określa system wartości wyznawców buddyzmu i hinduizmu
- prezentuje zasięg terytorialny buddyzmu w przeszłości i współcześnie
- charakteryzuje system filozoficzny stworzony przez Konfucjusza
- tłumaczy, dlaczego konfucjanizm stał się religią państwową
- omawia znaczenie powstania pisma dla rozwoju cywilizacji ludzkiej
- tłumaczy, na czym polega wyższość pisma alfabetycznego nad pismem obrazkowym
- wyjaśnia znaczenie pisma dla cywilizacji współczesnej
II. ANTYCZNA GRECJA
Ocena dopuszczająca:
- uczeń lokalizuje na mapie Grecję
- poprawnie posługuje się terminami: Hellada, Hellenowie, kultura minojska, kultura
mykeńska, polis, agora, kolonizacja, kolonia, metropolia
- wskazuje na mapie zasięg kolonizacji greckiej
- zna wydarzenia związane z datą 508 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: Ateny, Attyka, demokracja, zgromadzenie ludowe
(eklezja), demagog, strateg, ostracyzm, Akropol, agora, stoa
- lokalizuje na mapie Ateny
- wymienia nazwy organów władzy ateńskiej polis
- poprawnie posługuje się terminami: Sparta, Lakonia, heloci, periojkowie, geruzja (rada
starszych), eforzy, zgromadzenie ludowe
- lokalizuje na mapie Spartę
- wyjaśnia znaczenie powiedzeń:
„z tarczą lub na tarczy”, „mówić lakonicznie”
- tłumaczy, na czym polegało wychowanie spartańskie
- zna wydarzenia związane z datami: VI w. p.n.e., 490 r. p.n.e., 480 r. p.n.e., 479 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: hoplita, hoplon, falanga, Persja, Nieśmiertelni, Maraton,
Termopile, Salamina, Plateje, triera
- lokalizuje na mapie Persję i Grecję
- wskazuje na mapie trasy wypraw Persów przeciwko Grekom oraz miejsca najważniejszych
bitew
- podaje podstawowe informacje dotyczące państwa perskiego
- poprawnie posługuje się terminami: tytani, Olimp, wyrocznia, Pytia, Akropol, mit, heros
- lokalizuje na mapie Olimp i Delfy
- podaje imiona głównych bogów i bogiń greckich oraz dziedziny życia, którym patronowali
- wymienia imiona najsłynniejszych herosów greckich i ich czyny
- zna wydarzenia związane z datami: 776 r. p.n.e., 393 r. n.e., 1896 r.
- poprawnie posługuje się terminami: gimnazjon, agon, hipodrom, igrzyska, olimpiada,
Olimpia, pięciobój olimpijski
- lokalizuje na mapie Olimpię
- wymienia dyscypliny sportowe znane starożytnym Grekom
- zna wydarzenia związane z datami: ok. 750 r. p.n.e., ok. 534 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: Wielkie Dionizje, koturny, dramat, tragedia, komedia,
skene, proskenion, orchestra, theatron, „Iliada”, „Odyseja”, meandry, malarstwo
czarnofigurowe i czerwonofigurowe, porządek dorycki, joński, koryncki
- podaje nazwy stylów malarskich stosowanych przez starożytnych Greków
- wymienia nazwy greckich porządków architektonicznych
- zna wydarzenia związane z datami: VII–VI w. p.n.e., V w. p.n.e., IV w. p.n.e., III w. p.n.e.,
II w. n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: filozofia, logika, Akademia Platońska, Liceum,
klepsydra
- wymienia zagadnienia będące przedmiotem zainteresowania filozofów
- zna wydarzenia związane z datami: 338 r. p.n.e., 334 r. p.n.e., 333 r. p.n.e., 331 r. p.n.e., 323
r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: Związek Morski, wojna peloponeska, Cheronea, Issos,
Gaugamela, kultura hellenistyczna, węzeł gordyjski
- lokalizuje na mapie Macedonię
- wskazuje na mapie trasę wyprawy Aleksandra Wielkiego, miejsca najważniejszych bitew i
zajęte terytoria
- podaje przyczyny podboju Persji przez Aleksandra Wielkiego
Ocena dostateczna:
- wymagania na ocenę dopuszczającą oraz
- uczeń omawia położenie geograficzne i warunki naturalne Grecji
- określa ramy chronologiczne istnienia kultury minojskiej i mykeńskiej
- opisuje życie i zajęcia mieszkańców Grecji
- wymienia czynniki jednoczące Greków
- przedstawia dokonania Peryklesa
- charakteryzuje społeczeństwo Aten
- opisuje życie codzienne i zajęcia Ateńczyków
- przedstawia dokonania Likurga
- charakteryzuje społeczeństwo spartańskie
- opisuje życie i zajęcia Spartan
- omawia ustrój Sparty i zadania organów władzy w polis
- przedstawia okoliczności upadku państwa spartańskiego
- wyjaśnia, kto i dlaczego podlegał wychowaniu spartańskiemu
- omawia współczesne znaczenie słowa spartański
- przedstawia dokonania postaci: Dariusza, Kserksesa, Miltiadesa, Leonidasa i Temistoklesa
- wymienia przyczyny wojen grecko-perskich
- opisuje taktykę walki stosowaną przez Greków
- wskazuje atrybuty poszczególnych bóstw greckich
- wyjaśnia rolę mitów w życiu Greków
- charakteryzuje system wierzeń starożytnych Greków
- omawia rolę religii jako czynnika jednoczącego Greków
- wyjaśnia rolę sportu w życiu Greków
- opisuje przebieg starożytnych igrzysk olimpijskich
- przedstawia dokonania postaci: Sofoklesa, Arystofanesa, Homera, Fidiasza i Myrona
- opisuje przebieg Wielkich Dionizji
- przedstawia okoliczności narodzin teatru greckiego
- omawia rolę teatru w życiu starożytnych Greków
- prezentuje najważniejsze osiągnięcia kultury greckiej
- przedstawia dokonania postaci: Sokratesa, Platona, Arystotelesa, Heraklita z Efezu,
Demokryta z Abdery, Talesa z Miletu, Pitagorasa, Euklidesa, Herodota, Tukidydesa,
Klaudiusza Ptolemeusza, Archimedesa
- opisuje dokonania przedstawicieli nauki greckiej
- przedstawia dokonania postaci: Filipa II, Aleksandra Wielkiego, Dariusza III
- omawia przyczyny i skutki wojny peloponeskiej
- wyjaśnia sytuację w Grecji po zakończeniu wojen z Persją
- omawia skutki powstania imperium Aleksandra Macedońskiego
Ocena dobra:
- wymagania na ocenę dostateczną oraz
- uczeń opisuje wygląd greckiej polis
- tłumaczy, jaką funkcję pełniła agora
- wymienia przyczyny i skutki kolonizacji greckiej
- przedstawia przebieg kolonizacji greckiej
- wskazuje podobieństwa i różnice między demokrację ateńską a współczesną
- wyjaśnia, jaką rolę w demokracji ateńskiej odgrywał ostracyzm
- opisuje wygląd starożytnych Aten
- określa, które warstwy społeczne w ateńskiej polis posiadały prawa polityczne, a które były
ich pozbawione
- omawia cechy charakterystyczne demokracji ateńskiej
- określa rolę i zadania królów spartańskich
- przedstawia związek między małą liczbą Spartan a ich sposobem wychowania i życia
- opisuje ustrój spartański i zasady jego funkcjonowania
- wskazuje różnice między ustrojem Sparty i Aten
- wymienia etapy wychowania spartańskiego
- omawia wygląd i uzbrojenie greckiego hoplity
- opisuje wygląd triery
- wyjaśnia pochodzenie tradycji biegu maratońskiego
- wyjaśnia symboliczne znaczenie słów: „Termopile”, „Przechodniu, powiedz Sparcie, że tu
leżymy, wierni jej prawom”
- określa okoliczności wybuchu wojen grecko-perskich
- określa rolę wyroczni w życiu Greków
- opisuje wygląd ateńskiego Akropolu
- wyjaśnia znaczenie mitu o Prometeuszu
- opisuje, w jaki sposób starożytni Grecy wyobrażali sobie bogów
- charakteryzuje sposób traktowania zwycięzców igrzysk przez Greków
- przedstawia podobieństwa i różnice między starożytnymi a współczesnymi igrzyskami
olimpijskimi
- wyjaśnia zasady obowiązujące w teatrze greckim
- przedstawia różnice między grecką tragedią a komedią
- opisuje wygląd teatru greckiego
- opisuje okoliczności narodzin filozofii
- przedstawia poglądy najsłynniejszych filozofów greckich
- przedstawia dokonania Filipa II i Aleksandra Macedońskiego
- opisuje przebieg wyprawy Aleksandra przeciwko Persom
- omawia organizację imperium macedońskiego
- wymienia okoliczności powstania państw hellenistycznych
- podaje cechy charakterystyczne kultury hellenistycznej
Ocena bardzo dobra:
- wymagania na ocenę dobrą oraz
- uczeń wyjaśnia wpływ warunków naturalnych na życie i zajęcia Greków, a także na
organizację państwowości greckiej
- charakteryzuje kulturę minojską i mykeńską
- omawia sposób powstawania państw greckich
prezentuje proces kształtowania się demokracji ateńskiej
- ocenia dokonania Peryklesa i jego zasługi w rozwoju demokracji ateńskiej
- dokonuje oceny ustroju Sparty
- tłumaczy, jaką pozycję w społeczeństwie spartańskim zajmowały kobiety
- ocenia reguły, którym podlegało życie Spartan
- przedstawia przebieg konfliktu grecko-perskiego
- omawia dokonania greckich dowódców
- ocenia postawę wojowników spartańskich walczących pod Termopilami
- tłumaczy, jakie czynniki zadecydowały o ostatecznym sukcesie Greków
- tłumaczy, na czym polega postawa prometejska
- odszukuje w mitach wartości uniwersalne
- wyjaśnia wpływ mitologii greckiej na cywilizację współczesną
- omawia ideę starożytnych i współczesnych igrzysk olimpijskich
- przytacza najważniejsze informacje dotyczące treści „Iliady” i „Odysei”
- wskazuje cechy charakterystyczne rzeźby i malarstwa greckiego
- określa różnice pomiędzy porządkami architektonicznymi występującymi w starożytnej
Grecji
- wyjaśnia rolę filozofii w życiu starożytnych Greków
- ocenia wkład greckich filozofów i wynalazców w rozwój różnych dziedzin nauki
- wyjaśnia znaczenie klęski Greków w bitwie pod Cheroneą
- prezentuje okoliczności zakończenia wyprawy Aleksandra Wielkiego
- ocenia wpływ jednostki na proces kształtowania dziejów
III. IMPERIUM RZYMSKIE
Ocena dopuszczająca:
- uczeń zna wydarzenia związane z datami: 753 r. p.n.e., 509 r. p.n.e., 389 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: Etruskowie, Italikowie, Latynowie, Lacjum, wilczyca
kapitolińska, patrycjusz, plebejusz, Galowie
- lokalizuje na mapie Italię i Rzym
- wskazuje na mapie terytoria w Italii podbite przez Rzymian
- wymienia nazwy warstw społecznych w starożytnym Rzymie
- poprawnie posługuje się terminami: republika, zgromadzenie ludowe, senat, kolegialność,
konsul, dyktator, pretor, cenzor, edyl, kwestor, liktor, trybun ludowy, veto
- wymienia nazwy najważniejszych instytucji władzy w starożytnym Rzymie
- zna wydarzenia związane z datami: 264–241 r. p.n.e., 218–201 r. p.n.e., 216 r. p.n.e., 202 r.
p.n.e., 149–146 r. p.n.e., 52 r. p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: legion, oddział inżynieryjny, wojny punickie,
Kartagina, Kanny, Zama, Alezja, Imperium Rzymskie
- wymienia typy oddziałów wchodzących w skład armii rzymskiej
- zna wydarzenia związane z datami: 71 r. p.n.e., 60 r. p.n.e., 48 r. p.n.e., 44 r. p.n.e., 31 r.
p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: prowincja, namiestnik, łuk triumfalny, triumf, gladiator,
sieciarz, samnita, arystokracja, Farsalos, Akcjum
- lokalizuje na mapie miejsca bitew z okresu wojen domowych
- wymienia korzyści, jakie Rzym czerpał z posiadania prowincji
- wyjaśnia, skąd pochodzili niewolnicy rzymscy
- poprawnie posługuje się terminami: pax romana, pryncypat, cesarz, cesarstwo, romanizacja,
bursztynowy szlak, barbarzyńcy, limes, Wał Hadriana, Dakowie
- wymienia nazwy towarów sprowadzanych do Rzymu
- wskazuje na mapie prowincje podbite przez Rzymian w okresie cesarstwa
- lokalizuje na mapie bursztynowy szlak
- poprawnie posługuje się terminami: Forum Romanum, łaźnia (termy), amfiteatr, atrium,
perystyl, Ołtarz Pokoju, westalki
- wymienia rozrywki starożytnych Rzymian
- podaje imiona najważniejszych bogów rzymskich
- zna wydarzenia związane z datami: 449 r. p.n.e., 125 r. n.e., 70–82 r. n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: mozaika, Koloseum, akwedukt, Prawo XII tablic,
Kodeks Justyniana, mecenas
- wymienia osiągnięcia kultury i architektury rzymskiej
- podaje nazwy rzymskich zbiorów praw
- wymienia przedstawicieli rzymskiej literatury i historii
- zna wydarzenia związane z datami: 7–4 r. p.n.e., 303–304 r., 313 r., 392 r.
- poprawnie posługuje się terminami: Mesjasz, apostołowie, chrześcijaństwo, chrystogram,
Pismo Święte, Ewangelia, teologia, katolicy, sobór, papież, heretyk, zabobon
- wymienia imiona autorów Ewangelii
- określa symbole chrześcijaństwa
- podaje nazwy ksiąg wchodzących w skład Nowego Testamentu
- zna wydarzenia związane z datami: 395 r., 451 r., 476 r.
- poprawnie posługuje się terminami: wielka wędrówka ludów, barbarzyńcy, Wandal, Hun
- wskazuje na mapie linię podziału cesarstwa rzymskiego na część wschodnią i zachodnią
- wymienia nazwy plemion barbarzyńskich atakujących cesarstwo
Ocena dostateczna:
- wymagania na ocenę dopuszczającą oraz
- uczeń prezentuje postacie legendarnych założycieli Rzymu: Romulusa i Remusa
- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące w Italii
- określa ramy chronologiczne istnienia monarchii w Rzymie
- wyjaśnia znaczenie wyrażenia „pyrrusowe zwycięstwo”
- omawia zadania zgromadzenia ludowego, senatu i poszczególnych urzędników rzymskich
- przedstawia dokonania Cyncynata
- przedstawia dokonania postaci: Hannibala, Scypiona, Juliusza Cezara, Wercyngetoryksa
- określa przyczyny i skutki wojen punickich
- wskazuje na mapie terytoria zajęte przez Rzymian podczas wojen punickich oraz w II i I w.
p.n.e.
- przedstawia dokonania postaci: Spartakusa, Gajusza Juliusza Cezara, Pompejusza Krassusa,
Marka Antoniusza, Oktawiana, Kleopatry
- omawia rolę triumfu w starożytnym Rzymie
- przedstawia przyczyny i skutki wybuchu powstania gladiatorów
- podaje przyczyny i przejawy kryzysu republiki rzymskiej
- omawia skutki podbojów rzymskich dla mieszkańców Italii
- przedstawia dokonania postaci: Oktawiana Augusta, Trajana
- określa znaczenie dróg dla funkcjonowania Imperium Rzymskiego
- przedstawia organizację państwa rzymskiego za czasów cesarstwa
- omawia relacje cesarstwa z barbarzyńskimi sąsiadami
- omawia funkcje Forum Romanum i łaźni rzymskich
- określa podobieństwa między religią rzymską a grecką
- opisuje wygląd starożytnego Rzymu
- wyjaśnia wpływ religii greckiej na rzymską
- przedstawia dokonania postaci: Galena, Wespazjana, Tytusa, Justyniana, Wergiliusza,
Horacego, Owidiusza, Liwiusza, Tacyta, Swetoniusza, Mecenasa
- wyjaśnia, do czego służyły Koloseum i akwedukty
- omawia najważniejsze zasady prawne obowiązujące w starożytnym Rzymie
- wyjaśnia etymologie słowa mecenat
- przedstawia dokonania postaci: Jezusa z Galilei, Heroda Wielkiego, Poncjusza Piłata, Pawła
z Tarsu, Trajana, Konstantyna Wielkiego, Teodozjusza Wielkiego
- charakteryzuje działalność Jezusa
- omawia najważniejsze zasady wiary chrześcijańskiej
- lokalizuje na mapie zasięg chrześcijaństwa do V w. n.e.
- wyjaśnia przyczyny ogłoszenia edyktu mediolańskiego
- przedstawia dokonania postaci: Dioklecjana, Konstantyna Wielkiego, Teodozjusza
Wielkiego, Attyli, Odoakra, Romulusa Augustulusa
- lokalizuje na mapie tereny cesarstwa objęte wędrówką ludów
- określa wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku cesarstwa zachodniorzymskiego
- wyjaśnia etymologię słowa wandal
Ocena dobra:
- wymagania na ocenę dostateczną oraz
- uczeń opowiada legendę o założeniu Rzymu
- wymienia imiona królów panujących w Rzymie
- omawia okoliczności obalenia monarchii w Rzymie
- określa rolę i zadania poszczególnych warstw społecznych starożytnego Rzymu
- podaje nazwy ludów italskich podbitych przez wojska rzymskie
- przedstawia zasady funkcjonowania republiki rzymskiej
- wskazuje podobieństwa i różnice między demokracją ateńską a republiką rzymską
- opisuje przebieg wojen punickich
- prezentuje dokonania Hannibala
- omawia zasady organizacji armii rzymskiej
- opisuje wygląd i elementy uzbrojenia rzymskiego legionisty
- charakteryzuje taktykę walki stosowaną przez Rzymian
- opisuje przebieg uroczystości triumfu
- wyjaśnia, na czym polegały walki gladiatorów
- omawia przyczyny wojen domowych w Rzymie
- przedstawia sytuację niewolników w państwie rzymskim
- wymienia dokonania Juliusza Cezara
- przedstawia okoliczności śmierci Kleopatry
- omawia sytuację w państwie rzymskim po zakończeniu wojen domowych
- określa zakres władzy cesarza
- omawia sposób funkcjonowania gospodarki
- opowiada, w jaki sposób budowano drogi w państwie rzymskim
- wyjaśnia znaczenie powiedzenia: „Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu”
- określa warunki życia w mieście
- wskazuje różnice w sposobie życia zamożnych i ubogich Rzymian
- opisuje wygląd domu bogatego Rzymianina
- omawia zmiany w wyglądzie Rzymu wprowadzone za panowania Oktawiana Augusta
- wskazuje przejawy oddziaływania kultury greckiej na rzymską
- opisuje wygląd i funkcje Koloseum
- przedstawia sposób budowy akweduktów
- omawia osiągnięcia rzymskie w dziedzinie prawa
- wymienia dokonania przedstawicieli rzymskiej literatury i historii
- określa sytuację narodu żydowskiego pod panowaniem Rzymian
- omawia działalność apostołów
- wyjaśnia przyczyny popularności chrześcijaństwa w starożytnym Rzymie
- podaje przyczyny prześladowań chrześcijan
- przedstawia okoliczności, w których chrześcijaństwo stało się religią panującą w Rzymie
- wskazuje przejawy kryzysu w państwie rzymskim
- określa sytuację Rzymu w czasie wędrówki ludów
- opisuje tryb życia Hunów
- wyjaśnia, w jaki sposób barbarzyńcy przyczynili się do zniszczenia Rzymu
Ocena bardzo dobra:
- wymagania na ocenę dobrą oraz
- uczeń porównuje wpływ warunków naturalnych na rozwój cywilizacji rzymskiej i greckiej
- charakteryzuje panowanie kolejnych władców rzymskich
- przedstawia etapy podboju Italii przez Rzymian
- określa istotę sporu o prawa polityczne plebejuszy i sposób jego rozwiązania
- podaje cechy, które powinien posiadać wzorowy obywatel Rzymu
- przedstawia podboje Rzymian na przełomie II i I w. p.n.e.
- przedstawia dzieje podboju Galii
- wyjaśnia, jakie były przyczyny sukcesów podbojów prowadzonych przez Rzymian
- charakteryzuje sposób organizacji prowincji rzymskich
- prezentuje przebieg wojen domowych w Rzymie
- omawia przebieg powstania Spartakusa
- przedstawia okoliczności śmierci Kleopatry
- charakteryzuje politykę cesarstwa w okresie pax romana
- wyjaśnia zasady pryncypatu
- uzasadnia słuszność twierdzenia, że cesarstwo było „komedią republiki”
- porównuje Forum Romanum z ateńską agorą
- opisuje wygląd rzymskiej świątyni
- wyjaśnia przyczyny popularności kultu bogów przejętego od ludności z terenów podbitych
- przedstawia system wierzeń rzymskich
- wyjaśnia rolę prawa rzymskiego jako podstawy współcześnie funkcjonujących systemów
prawnych
- ocenia wkład Rzymian w rozwój kultury i jej wpływ na współczesną cywilizację
- tłumaczy, na czym polegał wpływ kultury greckiej na rzymską
- opisuje organizację Kościoła chrześcijańskiego w pierwszych wiekach jego istnienia
- wskazuje przyczyny i konsekwencje sporów wewnątrz Kościoła chrześcijańskiego
- wymienia nazwy odłamów religii chrześcijańskiej
- omawia sytuację w państwie rzymskim w III i IV w.
- charakteryzuje próby reform podejmowane przez cesarzy rzymskich: Dioklecjana,
Konstantyna i Teodozjusza
- omawia symboliczne znaczenie daty 476 r.
IV. POCZĄTKI ŚREDNIOWIECZA
Ocena dopuszczająca:
- uczeń zna wydarzenia związane z datami: 330 r., 395 r., 527 r.
- poprawnie posługuje się terminami: Bizancjum, Hagia Sophia, ogień grecki, ikona,
katolicyzm, prawosławie, bazylika
- lokalizuje na mapie Konstantynopol i cesarstwo bizantyjskie
- wymienia nazwy terytoriów podbitych przez Justyniana
- poprawnie stosuje nazwy katolicyzm i prawosławie dla poszczególnych odłamów Kościoła
chrześcijańskiego
- zna wydarzenia związane z datami: 622 r., 630 r., 632 r., 711 r.
- poprawnie posługuje się terminami: islam, Allach, muzułmanie, hidżra, Koran, szariat,
dżihad, meczet, świątynia Kaaba, minaret, kalif, arabeska
- lokalizuje na mapie Półwysep Arabski oraz miasta: Mekkę i Medynę
- wymienia filary wiary arabskiej
- wskazuje na mapie kierunki i zasięg podbojów Arabów
- zna wydarzenia związane z datami: 496 r., 732 r., 800 r., 814 r.
- poprawnie posługuje się terminami: arianizm, majordom, marchia, margrabia, hrabia,
hrabstwo, siedem sztuk wyzwolonych, minuskuła, renesans karoliński, retoryka, dialektyka,
kaligrafia, manuskrypt, miniatura
- lokalizuje na mapie pierwotne siedziby Franków
- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Karola Wielkiego
- zna wydarzenia związane z datami: 843 r., 962 r.
- poprawnie posługuje się terminami: traktat w Verdun, Rzesza Niemiecka, uniwersalizm
- wymienia postanowienia traktatu w Verdun
- zna wydarzenia związane z datą 1066 r.
- poprawnie posługuje się terminami: Normanowie (wikingowie), runy, drakkary, snekkary,
kościół klepkowy
- lokalizuje na mapie siedziby Normanów
- podaje przyczyny wypraw organizowanych przez Normanów
- wskazuje na mapie kierunki ekspansji wikingów
- wymienia państwa powstałe na terenie Skandynawii
- zna wydarzenia związane z datami: IV–V w., VII w., IX w., 863 r., 955 r., 988 r., 1001 r.
- poprawnie posługuje się terminami: Słowianie, głagolica, cyrylica, latopis, Lechowe Pole
- dokonuje podziału Słowian na grupy (zachodnią, wschodnią, południową)
- wskazuje na mapie położenie pierwszych państw słowiańskich i Węgier
- zna wydarzenia związane z datami: X w., 1054 r., 1075 r., 1077 r., 1122 r.
- poprawnie posługuje się terminami: Cluny, prawo kanoniczne, schizma wschodnia,
ekskomunika, prawosławie, dyktat papieski, inwestytura, Canossa, konkordat wormacki,
synod
- wymienia przejawy kryzysu w Kościele w X w.
- lokalizuje na mapie Cluny
Ocena dostateczna:
- wymagania na ocenę dopuszczającą oraz
- uczeń przedstawia dokonania Justyniana I Wielkiego
- wyjaśnia znaczenie określenia Nowy Rzym
- prezentuje osiągnięcia Bizancjum w dziedzinie kultury i nauki
- określa wpływ warunków geograficznych na znaczenie Konstantynopola
- przedstawia dokonania Mahometa
- omawia położenie geograficzne i warunki naturalne panujące na Półwyspie Arabskim
- opisuje warunki życia i zajęcia Arabów
- prezentuje osiągnięcia arabskie w dziedzinie kultury i nauki
- przedstawia dokonania postaci: Chlodwiga, Karola Młota, Pepina Krótkiego, Karola
Wielkiego i Einharda
- opisuje życie codzienne i zajęcia Franków
- określa zasięg terytorialny państwa Franków
- wyjaśnia znaczenie przyjęcia chrztu przez Chlodwiga
- przedstawia rozwój kultury i nauki za panowania Karola Wielkiego
- określa znaczenie koronacji cesarskiej Karola
- prezentuje dokonania Karola Wielkiego
- przedstawia dokonania postaci: Ludwika Pobożnego, Ludwika Niemieckiego, Karola
Łysego, Lotariusza (Lotara), Ottona I, Ottona III, Henryka II
- lokalizuje na mapie państwa powstałe w wyniku podziału monarchii Karola Wielkiego
- wyjaśnia, w jaki sposób powstała Rzesza Niemiecka
- omawia znaczenie koronacji cesarskiej Ottona I
- tłumaczy, na czym polega idea uniwersalizmu
- przedstawia dokonania postaci: Leifa Erikssona, Roberta Giuscarda i Wilhelma Zdobywcy
- omawia warunki naturalne i położenie geograficzne Półwyspu Skandynawskiego
- opisuje warunki życia i zajęcia ludności normańskiej
- omawia osiągnięcia Normanów w dziedzinie sztuki i rzemiosła
- przedstawia dokonania postaci: Samona, Rościsława, Cyryla, Metodego, Świętopełka,
Włodzimierza Wielkiego, Stefana Wielkiego
- omawia warunki życia i zajęcia Słowian
- przedstawia dokonania postaci: Sylwestra II, Grzegorza VII i Henryka IV
- wskazuje na mapie zasięg wpływów Kościoła katolickiego i prawosławnego
- podaje najistotniejsze treści zawarte w Dyktacie papieskim Grzegorza VII
Ocena dobra:
- wymagania na ocenę dostateczną oraz
- uczeń opisuje okoliczności powstania Konstantynopola
- wymienia reformy wprowadzone przez Justyniana I Wielkiego
- omawia ustrój Bizancjum
- opisuje wygląd świątyni Hagia Sophia
- wskazuje różnice między Kościołem wschodnim a zachodnim
- przedstawia okoliczności, w których doszło do powstania islamu
- omawia organizację państwa arabskiego
- charakteryzuje stosunek Arabów
do podbitych narodów
- określa rolę Arabów w rozpowszechnianiu osiągnięć ludów podbitych oraz rozwoju
spuścizny starożytnych cywilizacji
- omawia organizację państwa Franków
- opisuje sposób przejęcia władzy
w państwie Franków przez dynastię Karolingów
- uzasadnia słuszność określenia renesans karoliński dla zmian
w kulturze i nauce, które nastąpiły w VIII i IX w.
- omawia związek między rozwojem kultury i nauki a utrzymaniem silnego państwa
- przedstawia okoliczności, w których doszło do podziału państwa Karola Wielkiego
- omawia dokonania Ottona I i Ottona III
- opisuje politykę następców Ottona III
- przedstawia system wierzeń Normanów
- wskazuje czynniki, które zadecydowały o sukcesie podbojów normańskich
- opisuje wygląd łodzi wikingów i uzbrojenia wojowników normańskich
- opisuje okoliczności, w których Normanowie pojawili się w Ameryce
- omawia organizację plemion słowiańskich
- wymienia okoliczności powstania pierwszych państw słowiańskich i państwa węgierskiego
- opisuje działalność misyjną Cyryla i Metodego
- charakteryzuje sytuację w Kościele chrześcijańskim w X w.
- omawia dokonania papieża Sylwestra II
- przedstawia okoliczności, w których doszło do schizmy wschodniej
- wyjaśnia, na czym polegał spór o inwestyturę
Ocena bardzo dobra:
- wymagania na ocenę dobrą oraz
- uczeń charakteryzuje sytuację w Bizancjum po upadku Rzymu
- określa czynniki decydujące o sile militarnej Bizancjum
- przedstawia sytuację Kościoła chrześcijańskiego po upadku cesarstwa zachodniorzymskiego
- charakteryzuje związki między islamem, chrześcijaństwem i judaizmem
- dostrzega znaczenie idei świętej wojny dla rozprzestrzeniania się religii arabskiej
- opisuje wygląd meczetu
- przedstawia sytuację polityczną w Europie zachodniej po upadku cesarstwa
zachodniorzymskiego
- wyjaśnia znaczenie zwycięstwa Franków w bitwie pod Poitiers
- ocenia wpływ Karola Wielkiego na proces kształtowania się średniowiecznej Europy
- charakteryzuje postać Karola Wielkiego
- ocenia znaczenie traktatu w Verdun
dla dalszych losów politycznych Europy
- charakteryzuje sytuację polityczną państwa niemieckiego po wygaśnięciu dynastii
Karolingów
- ocenia rolę Ottona I i Ottona III
w kształtowaniu się średniowiecznej Europy
- prezentuje okoliczności, w których doszło do powstania państw skandynawskich
- dostrzega związek między przyjęciem chrześcijaństwa a zaprzestaniem wypraw
rabunkowych Normanów
- przedstawia dokonania Włodzimierza Wielkiego i Stefana Wielkiego
- charakteryzuje powstanie państwa ruskiego
- wyjaśnia, jakie znaczenie dla utrzymania i rozwoju państwowości słowiańskiej miała
decyzja władców o przyjęciu chrztu
- opisuje przebieg sporu i sposób, w jaki został rozwiązany
- tłumaczy znaczenie powiedzenia: „pójść do Cannosy”
- określa przyczyny i konsekwencje schizmy wschodniej dla Kościoła i jego wyznawców
V. POLSKA PIERWSZYCH PIASTÓW
Ocena dopuszczająca:
- uczeń zna wydarzenia związane z datami: 120 tys. lat p.n.e., VIII w p.n.e., VI w p.n.e.
- poprawnie posługuje się terminami: kurhan, kamienne kręgi, kultura archeologiczna,
dymarka
- wymienia nazwy kultur archeologicznych obecnych na ziemiach polskich
- lokalizuje na mapie Biskupin
- wskazuje na mapie siedziby plemion słowiańskich
- wymienia nazwy plemion słowiańskich zamieszkujących ziemie polskie
- zna wydarzenia związane z datami: IX w., 966 r., 972 r., 991 r.
- poprawnie posługuje się terminami: „Geograf Bawarski”, drużyna książęca, woj, szyszak,
kolczuga, danina, Dagome iudex, kmieć, ludność służebna
- wymienia nazwy plemion słowiańskich zamieszkujących ziemie polskie i wskazuje na
mapie ich siedziby
- lokalizuje na mapie główne grody w państwie Mieszka I
- wymienia korzyści wynikające z przyjęcia chrztu
- wskazuje na mapie tereny podbite przez Mieszka I
- zna wydarzenia związane z datami: 997 r., 1000 r., 1002–1018 r., 1025 r.
- poprawnie posługuje się terminami: kasztelan, relikwie, czynszownik, metropolia,
kanonizacja, włócznia św. Maurycego, gród, Grody Czerwieńskie
- opisuje przebieg misji św. Wojciecha
- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Bolesława Chrobrego
- zna wydarzenia związane z datami: 1025 r., 1034 r., 1039 r., 1076 r., 1079 r.
- poprawnie posługuje się terminami: trybut, denar
- zna wydarzenia związane z datami: 1102 r., 1108 r., 1109 r., 1116 r., 1124 r., 1138 r.
- poprawnie posługuje się terminami: wojewoda, statut, seniorat, senior, dzielnica senioralna
- wskazuje na mapie terytoria podbite przez Bolesława Krzywoustego
- lokalizuje na mapie grody oblegane przez Niemców
- wymienia postanowienia statutu Bolesława Krzywoustego
Ocena dostateczna:
- wymagania na ocenę dopuszczającą oraz
- uczeń określa ramy chronologiczne istnienia kultur archeologicznych na ziemiach polskich
- omawia warunki naturalne panujące na ziemiach polskich
- przedstawia dokonania postaci: Mieszka I, Dobrawy, Ibrahima ibn Jakuba, Jordana
- opisuje okoliczności przyjęcia chrztu przez Mieszka I
- określa, jakie informacje znalazły się w dokumencie Dagome iudex
- charakteryzuje strukturę społeczną w państwie Mieszka I
- przedstawia dokonania postaci: Bolesława Chrobrego, Ody, biskupa Wojciecha, Ottona III,
Radzima Gaudentego, Galla Anonima, Thietmara, Henryka II, Świętopełka
- wymienia przyczyny i skutki zjazdu gnieźnieńskiego
- omawia postanowienia pokoju w Budziszynie
- wyjaśnia znaczenie koronacji Bolesława Chrobrego
- przedstawia dokonania postaci: Mieszka II, Bezpryma, Konrada II, Jarosława Mądrego,
Kazimierza Odnowiciela, Miecława, Brzetysława, Bolesława Śmiałego, biskupa Stanisława
ze Szczepanowa
- wymienia przyczyny kryzysu i upadku państwa polskiego w XI w.
- opisuje przebieg konfliktu Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem
- wyjaśnia przyczyny i skutki sporu między królem a biskupem
- przedstawia dokonania postaci: Władysława Hermana, Bolesława Krzywoustego,
Zbigniewa, Sieciecha, Henryka V, Władysława Wygnańca, Bolesława Kędzierzawego,
Mieszka Starego, Henryka Sandomierskiego, Kazimierza Sprawiedliwego
- wyjaśnia przyczyny sporu między Bolesławem Krzywoustym a Zbigniewem
- wskazuje na mapie dzielnicę senioralną i ziemie przyznane poszczególnym synom i wdowie
po Bolesławie Krzywoustym
- omawia dokonania Bolesława Krzywoustego
- podaje przyczyny powstania statutu Bolesława Krzywoustego
Ocena dobra:
- wymagania na ocenę dostateczną oraz
- uczeń przedstawia najważniejsze odkrycia archeologiczne na ziemiach polskich
- wyjaśnia, na czym polega trudność w badaniu historii kultur archeologicznych na ziemiach
polskich
- opisuje wygląd osady w Biskupinie
- omawia organizację plemion słowiańskich na ziemiach polskich
- przedstawia okoliczności powstania państwa polskiego
- wyjaśnia znaczenie decyzji Mieszka I o przyjęciu chrztu
- opisuje wygląd i uzbrojenie woja z drużyny książęcej
- przedstawia okoliczności przejęcia władzy przez Bolesława Chrobrego
- omawia dokonania Bolesława Chrobrego
- opisuje żywot św. Wojciecha na podstawie płaskorzeźb na drzwiach katedry gnieźnieńskiej
- opisuje wygląd Gniezna w czasach Bolesława Chrobrego
- ocenia skutki polityki zagranicznej Bolesława dla państwa polskiego
- opisuje sytuację w państwie polskim po śmierci Bolesława Chrobrego
- omawia działalność Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego
- wyjaśnia, dlaczego w sporze o inwestyturę Bolesław Śmiały opowiedział się po stronie
papieża
- przedstawia okoliczności najazdu niemieckiego na Polskę
- opisuje podbój i chrystianizację Pomorza
- wymienia przyczyny powstania statutu Bolesława Krzywoustego
Ocena bardzo dobra:
- wymagania na ocenę dobrą oraz
- uczeń charakteryzuje kontakty gospodarcze mieszkańców ziem polskich z przedstawicielami
cywilizacji śródziemnomorskich
- omawia system wierzeń słowiańskich
- prezentuje rozwój terytorialny państwa Mieszka I
- tłumaczy, dlaczego książę przyjął chrzest z rąk czeskich
- określa przyczyny powstania dokumentu Dagome iudex
- charakteryzuje organizację państwa polskiego za panowania Bolesława
- wyjaśnia znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego dla rozwoju organizacji kościelnej i państwowej
- porównuje relacje źródłowe na temat zjazdu władców w 1000 r.
- ocenia skutki polityki zagranicznej Bolesława dla państwa polskiego
- porównuje relacje źródłowe na temat sporu między królem Bolesławem a biskupem
Stanisławem
- dokonuje oceny skutków polityki zagranicznej prowadzonej przez Bolesława Śmiałego
- ocenia obiektywizm źródeł historycznych dotyczących wydarzeń
z 1079 r.
- charakteryzuje sytuację polityczną państwa polskiego za panowania Władysława Hermana
- wyjaśnia znaczenie przyłączenia Pomorza do Polski
- ocenia konsekwencje decyzji Bolesława o podziale państwa polskiego
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards