Projekt Nr 1/XIV - Gmina Ożarowice

advertisement
Projekt Nr 1/XIV
Uchwała Nr
Rady Gminy Ożarowice
z dnia ........................ roku
w sprawie: przyjęcia Programu zdrowotnego dla mieszkańców gminy Ożarowice na lata 2012 -2016.
Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst
jednolity z 2001r. Dz. U. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), art. 48 ust. 1 w związku z art. 7 ust. 1 pkt 1
ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych (Dz. U. z 2008r.,Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) oraz po uzyskaniu pozytywnej opinii
Agencji Oceny Technologii Medycznych w Warszawie.
Rada Gminy Ożarowice
uchwala
§ 1.
Przyjąć Program zdrowotny dla mieszkańców gminy Ożarowice na lata 2012 – 2016, stanowiący
załącznik do niniejszej uchwały.
§ 2.
Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy.
§3
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Załącznik
do Uchwały Nr
Rady Gminy Ożarowice
z dnia ............................roku
Program zdrowotny dla
mieszkańców gminy Ożarowice
na lata 2012 – 2016
WSTĘP
Zaspokajanie zbiorowych potrzeb mieszkańców w zakresie ochrony zdrowia jest jednym
z najważniejszych zadań gminy wynikających z ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie
gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz.1591 z późn. zm).
Do zadań własnych gminy w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki
zdrowotnej należy w szczególności opracowanie i realizacja oraz ocena efektów programów
zdrowotnych wynikających z rozpoznanych potrzeb zdrowotnych i stanu zdrowia mieszkańców - art. 7
ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej
finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.)
Zapobieganie chorobom cywilizacyjnym możliwe jest poprzez stosowanie odpowiedniej
profilaktyki, a także poprzez podejmowanie wszelkich działań i środków zmierzających do
zapobiegania chorobom lub do ich wykrycia we wczesnych stadiach, dających szansę na szybkie
wyleczenie.
Rozwój chorób cywilizacyjnych, które dotykają nie tylko dorosłych, ale niestety także młodzież
i dzieci, wymusił rozszerzenie zakresu profilaktyki chorób o program kierowany do dzieci.
Gmina Ożarowice kładzie szczególny nacisk na podnoszenie i poprawę jakości życia swoich
mieszkańców, stara się zapewnić szerszy dostęp do ponadstandardowych świadczeń zdrowotnych.
Podejmuje działania w celu poprawy zdrowia oraz jakości życia mieszkańców, poprzez organizowanie
akcji profilaktycznych oraz finansowanie programów prewencyjnych, które uzupełniają zakres
świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.
W latach 2012-2016 realizowane będą w tym celu poniższe programy:
I.
1.
„Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) na lata 2012-2016”
Uzasadnienie celowości wdrożenia programu
Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV – Human Papillomavirus) stanowi duży problem
kliniczny i epidemiologiczny na całym świecie. Na świecie ok. 630 mln. ludzi jest zakażona wirusem
HPV. Większość zakażeń HPV przebiega bezobjawowo. Istnieje ponad 100 typów wirusa HPV,
a najbardziej niebezpieczne mogą wywołać m.in. raka szyjki macicy, raka pochwy, sromu, odbytu.
Szacuje się, że każdego roku ok. 500.000 kobiet na całym świecie zapada na raka szyjki macicy,
a 300.000 z nich umiera z tego powodu. W Polsce według Krajowego Rejestru Nowotworów w 2009
roku zapadło na ten typ nowotworu 3102 kobiet. Największą liczbę zachorowań obserwuje się w
województwie mazowieckim – 440 przypadków rocznie, śląskim – 388, dolnośląskim, małopolskim 244. W 2009 roku z powodu raka szyjki macicy w Polsce zmarło 1748 kobiet, w województwie śląskim
– 219.
Ze względu na niepokojący wzrost w województwie śląskim zachorowań coraz młodszych kobiet oraz
fakt, iż szczepienia przeciwko zakażeniu HPV są obiecującym i zalecanym w wielu krajach sposobem
prewencji pierwotnej raka szyjki macicy i innych raków związanych z zakażeniem HPV, postanowiono
podjąć Program edukacyjny oraz szczepień przeciwko HPV. Skierowany jest on do grupy społecznej –
dziewczynek w wieku 13 lat, gdyż najwłaściwszym ze względu na skuteczność działania szczepionki
przedziałem wiekowym, jest wiek między 11 a 13 rokiem życia.
Gminę Ożarowice zamieszkuje ok. 35 dziewczynek we wskazanym wieku.
W 2007 roku po raz pierwszy zostały zaszczepione szczepionką przeciwko HPV dziewczynki,
uczennice gimnazjum rocznik 1992-1993, a w następnych latach kolejne roczniki. Stwierdzono duże
zainteresowanie szczepieniami przeciwko HPV ze strony rodziców dziewczynek w wieku
gimnazjalnym, co dodatkowo przyczyniło się do podjęcia niniejszych działań profilaktycznych. Należy
jednak podkreślić, iż najkorzystniejszym rozwiązaniem zarówno w wymiarze jednostkowym, jak
i populacyjnym jest połączenie programów badań przesiewowych i szczepień, dlatego niniejszy
program został wzbogacony także o aspekt edukacyjny. Dodatkowym czynnikiem wpływającym na
wprowadzenie Programu jest możliwość zaszczepienia populacji przy cenie niższej w stosunku do
komercyjnych stawek proponowanych pojedynczym osobom.
Szczepienia przeciwko HPV nie są refundowane przez NFZ i są stosunkowo drogie, więc nie każdy
rodzic, może pozwolić sobie na zakup dodatkowego środka profilaktycznego.
W momencie rozpoczęcia w 2007 roku szczepień przeciwko rakowi szyjki macicy byliśmy jednym
z nielicznych w Polsce samorządów terytorialnych finansujących tego typu ponadstandardowe
świadczenia zdrowotne.
2. Cele programu:
1) Cele główne:
 Zmniejszenie liczby zachorowań na raka szyjki macicy, sromu, pochwy i brodawek
płciowych, tym samym wpływ na poprawę zdrowia dziewcząt,
 Ukształtowanie właściwych nawyków higienicznych u dziewcząt objętych programem, tym
samym zwiększanie skuteczności zapobiegania chorobom i zakażeniom wywołanym przez
wirusy HPV,
 Zaszczepienie przeciw wirusowi HPV w każdym roku obowiązywania Programu wszystkich
13- latek – uczennic Gimnazjum w Ożarowicach,
 Dokonanie dobrowolnych szczepień wśród nastolatek, które mogą zapobiec rakowi szyjki
macicy, sromu, pochwy, brodawkom płciowym .
2) Cele szczegółowe:
 Zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej wśród nastolatek w kwestii zachorowalności
na raka szyjki macicy, raka sromu, pochwy i brodawkom płciowym,
 Ugruntowanie postaw dziewcząt w okresie dojrzewania poprzez nabywanie wiedzy na temat
zagrożeń zdrowotnych, w tym podkreślenie roli wykonywania badań cytologicznych,
 Podniesienie świadomości zdrowotnej młodych dziewcząt, ich rodziców oraz przekonanie do
wczesnej konsultacji medycznej w przypadku występowania niepokojących objawów,
 Wypromowanie zdrowego trybu życia wśród młodzieży szkolnej.
 Podniesienie poziomu świadomości społecznej, w kwestii badań profilaktycznych.
Profilaktyka raka szyjki macicy sprowadza się przede wszystkim do redukowania częstości
występowania nowych zachorowań i ograniczenia roli czynników nasilających podatność na chorobę
(profilaktyka pierwotna), oraz działań zmierzających do wczesnego wykrywania objawów (profilaktyka
wtórna). Przez wiele lat, w zakresie zdrowia publicznego, w stosunku do raka szyjki macicy
dominowały działania drugiego typu. Profilaktyka polegała na realizacji indywidualnych badań
cytologicznych i programów badań przesiewowych, wspieranych okazjonalnymi działaniami z zakresu
edukacji zdrowotnej. Nowy etap walki z rakiem szyjki macicy na świecie rozpoczął się wraz z
wprowadzeniem szczepionki przeciw HPV (dostępnej w Europie od 2006 roku), rozpoznanym, jako
niezbędny czynnik warunkujący rozwój choroby. Powszechniejszą w krajach europejskich i w USA
metodą profilaktyki raka szyjki macicy są powszechne szczepienia przeciw wirusowi HPV, które –
według prowadzonych badań w zaszczepionej populacji eliminują w znacznym stopniu ryzyko
zachorowania. Dotychczas 10 krajów europejskich wydało już oficjalne rekomendacje dotyczące
szczepień przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego. Są to: Niemcy, Włochy, Francja, Norwegia,
Wielka Brytania, Belgia, Szwajcaria, Austria, Szwecja i Luksemburg. Doświadczenia krajów
zachodnich, a szczególnie skandynawskich, pokazują wyraźnie, że roli profilaktyki w zapobieganiu
rakowi szyjki macicy nie można przecenić. Choroba ma poważne konsekwencje zdrowotne
i społeczne, a jej leczenie pociąga za sobą znaczne koszty. Badania przesiewowe oraz działania
profilaktyczne, obejmujące szczepienia przeciwko HPV, mogą nie tylko ograniczyć ryzyko
występowania raka szyjki macicy, ale przyczynić się istotnie do zmniejszenia następstw
psychospołecznych i ekonomicznych tej choroby. Programy edukacyjne propagujące zdrowy styl życia
mają na celu zapobieganie chorobie co w efekcie zmniejszy koszty ponoszone na leczenie. Ważną
sprawą jest aby edukacją objąć zarówno młode dziewczęta jak i ich opiekunów. Jest to niezbędne przy
kształtowaniu właściwych nawyków higienicznych w każdym domu.
Szczepionka zapobiegająca zakażeniom czterema typami HPV chroni osoby zaszczepione przed
wysokoonkogennymi typami HPV 16 i 18 oraz przed infekcja wirusami niskoonkogennymi 6 i 11.
Badania kliniczne tej szczepionki wykazały 100% skuteczność w zapobieganiu gruczołowego raka
szyjki macicy in situ zależnego od zakażenia HPV 16,18, 98,8% skuteczność w protekcji rozwoju
zmian przednowotworowych typu CIN2/3 zależnych od zakażenia HPV 16, 18 oraz 98,1% ochronę
przed rozwojem CIN 3 powstającym w wyniku infekcji HPV 16,18. Wykazano również wysoka
skuteczność szczepionki w zapobieganiu zmianom przednowotworowym sromu i pochwy, typu VIN
2/3 i VaIN 2/3 oraz powstawaniu brodawek płciowych powodowanych zakażeniem HPV 6, 11, 16, 18.
Skuteczność szczepienia oceniana jest na:
 75% w przypadku zapobiegania rakowi płaskonabłonkowemu (carcinoma planoepitheliale cervicis
uteri) – najczęstszemu typowi histologicznemu raka szyjki (ok. 85% przypadków),
 96% w przypadku zapobiegania gruczolakorakowi (adenocarcinoma cervicis uteri), który stanowi
ok. 10% przypadków i choć rozwija się wolniej niż rak płaskonabłonkowy, to wyniki leczenia są
zwykle nieco gorsze.
Biorąc pod uwagę, ze najwyższe ryzyko zakażenia tym wirusem występuje w ciągu pierwszych 5 lat
od momentu inicjacji seksualnej, najlepszą grupą do szczepienia powinny być dzieci i młodzież przed
rozpoczęciem aktywności seksualnej (dziewczynki 10 -16 - letnich). Rozważając aktualne możliwości
realizacji szczepień przeciw HPV w Polsce, trzeba wskazać na konieczność sfinansowania
szczepionki, która nie została na razie włączona do obowiązkowej części Programu Szczepień
Ochronnych, pokrywanych przez budżet państwa. Koszt zakupu szczepionki czterowalentnej obecnie
kształtuje się ok. 870 złotych (cena całkowitego zaszczepienia - trzy dawki). Wprowadzanie masowych
szczepień prowadzi niewątpliwie do wyraźnego zmniejszenia występowania przednowotworowych
zmian w obrębie szyjki macicy, czego naturalnym następstwem staje się obniżenie wartości
pozytywnej predykcji badań cytologicznych. Efekt szczepień dziewcząt będzie widoczny po kilku lub
kilkunastu latach (związane jest to z dodatkowym wpływem nieonkogennych typów 6 i 11 HPV) i
będzie dotyczył wyłącznie roczników zaszczepionych. Dopiero jednak po kilkunastu latach od
rozpoczęcia obowiązkowych szczepień sytuacja zmieni się na tyle, że możliwa będzie modyfikacja
założeń programu badań przesiewowych.
3. Adresaci programu:
Adresatami Programu są uczennice pierwszej klasy Gimnazjum w Ożarowicach.
Liczba uczennic objętych programem została przedstawiona w poniższej tabeli:
Tabela nr 1. Ilość dziewcząt kwalifikujących się do programu
Rok urodzenia dziewcząt
1998
1999
2000
2001
2002
Ilość dziewcząt
35
24
23
32
17
Rok przeprowadzenia programu szczepienia
2012
2013
2014
2015
2016
*Dane własne – grudzień 2011r.
4. Organizacja programu:
Przeprowadzenie kampanii informacyjno-edukacyjnej wśród rodziców dziewcząt objętych
Programem.
2) Prowadzenie akcji informacyjnej dotyczącej zakażenia HPV (także wśród chłopców)
i zapobieganie rakowi szyjki macicy przez okresowe badania ginekologiczne
3) Przeprowadzenie „lekcji higienicznych” dla objętych programem uczennic. W czasie zajęć
z zapoznanie dziewcząt z podstawowymi zasadami przeciwdziałania zakażeniom wirusem
HPV.
4) Powszechne wdrożenie szczepienia dziewcząt - w każdym roku kalendarzowym wdrożenie
szczepienia jednego rocznika.
5) Program jest realizowany na terenie gminy Ożarowice. Osoby z populacji objętej Programem
zostaną zaproszone do wzięcia udziału w jego realizacji.
6) W każdym kolejnym roku dopuszcza się dla poszczególnych roczników objętych programem
zwiększenie lub zmniejszenie liczby dziewcząt zgodnie ze stanem na dzień 30 września roku,
poprzedzającego rok, w którym realizowany jest program.
7) Szczepienie będzie dobrowolne, zawsze za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów,
z którymi zostanie zawarte dobrowolne porozumienie o przystąpieniu danego dziecka do
Programu.
8) Każda dziewczynka winna być przebadana przez realizatora programu w celu wykluczenia
ewentualnych przeciwwskazań do podania szczepionki.
9) Szczepionka podawana jest trzykrotnie w okresie sześciu miesięcy od momentu podanie
pierwszej dawki szczepionki.
10) Realizator Programu, wyłoniony w drodze otwartego konkursu, winien posiadać
wyspecjalizowaną kadrę i zdolność finansową umożliwiającą realizację programu oraz punkt
szczepień na terenie gminy Ożarowice wyposażony zgodnie z obowiązującymi przepisami
oraz zobowiązany jest do prowadzenia dokumentacji realizacji Programu w oparciu o wymogi
określone w umowie.
5. Koszty programu:
1)
Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) będzie płatny ze środków
własnych Gminy Ożarowice oraz rodzice dziewcząt, objętych programem pokryją ze środków
własnych 10% kosztu pakietu szczepień.
Tabela nr 2. Planowane koszty projektu
Nazwa
programu
2012
2013
2014
2015
2016
planoplanoPlanoPlanoPlanoilość
wana
wana
kwota
kwota
kwota
ilość
ilość
wana
ilość
wana
ilość
wana
kwota
Program
szczecena
cena
kwota
program
program
cena
szczepień
cena
szczepień
cena
programu
profilaktyki pień szczepio programu szczepień szczepionk programu szczepień
u
u
(zł)
(kpl.)
(kpl.)
szczepionki
(kpl.) szczepionki
(kpl.) szczepionki
(zł)
zakażeń
(kpl.)
nki
i
(zł)
(zł)
(zł)
(zł)
(zł)
(zł)
wirusem
(zł)
(zł)
brodawczaka
ludzkiego
(HPV)
29.400
20.880
20.700
29.760
16.320
35
840
24
870
23
900
32
930
17
960
SUMA
117.060
6. Monitorowanie i ewaluacja:
Po zakończeniu realizacji Programu, zostanie on poddany ocenie w celu jego użyteczności
i ewentualnych propozycji dla dalszych działań. Zastosowane zostaną metody jakościowo-ilościowe
takie jak: obserwacja oraz jakościowe typu: wywiad, przeprowadzone w formie bezpośredniej (pytania
o zachowania, wiedzę, umiejętności).
7. Okres realizacji Programu:
Program będzie realizowany w okresie 5 lat – początek realizacji kwiecień 2012 rok. Wybór realizatora
programu zostanie corocznie wyłoniony przez gminę Ożarowice w drodze najkorzystniejszej złożonej
oferty w drodze otwartego konkursu ofert, ogłoszonego na podstawie art. 26 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia
15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 z późn. zm.). Umowy
z realizatorami Programu zawierane są każdorazowo na kolejny rok kalendarzowy.
II. „Program szczepienia profilaktycznego przeciwko grypie osób po 65 roku życia na
rok 2013” .
1. Uzasadnienie celowości wdrożenia programu
Grypa jest ostrą chorobą zakaźną, wywoływaną zakażeniem wirusem należącym do rodziny
Orthomyxoviridae. Do zakażenia wirusem grypy dochodzi drogą kropelkową, zwykle poprzez kaszel
lub kichanie zakażonej osoby, a czasem także przez kontakt bezpośredni z osobą zakażoną lub ze
skażoną powierzchnią. Przy zakażeniu wirusem grypy atakowane są komórki nabłonka górnych dróg
oddechowych; nosa, krtani, tchawicy i oskrzeli, w których rozwija się wirus.
Grypa sama w sobie nie jest choroba groźną, niebezpieczne są natomiast jej powikłania zwłaszcza
u osób starszych i małych dzieci. Do najczęstszych powikłań można zaliczyć: zapalenie zatok,
zapalenie ucha, zapalenie opon mózgowych, astmę, niewydolność oddechową, zapalenie mięśnia
sercowego i osierdzia, napady drgawkowe, niewydolność nerek i inne.
Fala wielkich zachorowań pojawia się co kilkadziesiąt lat. W XX wieku grypa rozprzestrzeniała się
w formie epidemii kilka razy, raz osiągając rozmiar pandemii. Najgroźniejszą była Hiszpanka trwająca
2 lata, wywołana przez ptasi wirus H1N1. Ostatnią pandemią oficjalnie ogłoszoną 11 czerwca 2009 r.
była tzw. grypa meksykańska wywołana szczepem AH1N1, która pochłonęła według oficjalnych
statystyk 12 tys. ofiar w ludziach, wywołując zarażenia u 850 tysięcy osób. Według danych Światowej
Organizacji Zdrowia co roku na świecie z powodu grypy choruje od około 330 mln do 1,5 mld ludzi, z
czego umiera od 500 tys. do 1 miliona. W Polsce w zależności od sezonu notuje się od 1 do ponad
2 mln zachorowań na grypę. Co roku co najmniej kilkaset z nich kończy się śmiercią w wyniku
powikłań.
Epidemie grypy badane są nie tylko w wymiarze zdrowotnym, ale i ekonomicznym, ponieważ
powodują ogromne koszty społeczne. Liczba zachorowań jest kontrolowana przez specjalnie do tego
powołane organy, a przeciwdziałanie jej osiągnęło wymiar globalny.
Szczepienia przeciwko grypie nie są refundowane przez NFZ i nie każda osoba bierna zawodowo,
może pozwolić sobie na zakup dodatkowego środka profilaktycznego. Ze względu na swą zjadliwość
i szerzący się rozmiar zagrożenia w postaci mnogich powikłań, postanowiono podjąć Program
szczepień przeciwko grypie, skierowany do grupy społecznej najbardziej narażonej na tę chorobę,
czyli osób po 65 r. życia. Gminę Ożarowice zamieszkuje ok. 997 osób we wskazanym przedziale
wiekowym, którego liczebność stanowi ok.18,03 % ogólnej populacji mieszkańców.
2. Cele programu:
1) Cel ogólny:
Obniżenie liczby zachorowań na grypę u osób starszych oraz powikłań odgrypowych poprzez
przebadanie i zaszczepienie osób po 65 roku życia przeciw grypie.
2) Cel szczegółowy
Zwiększenie skuteczności edukacji zdrowotnej wśród osób po 65 roku życia w kwestii powikłań
pogrypowych.
3. Adresaci programu:
Adresatami programu są osoby urodzone w 1948 roku i wcześniej oraz zamieszkujące na terenie
gminy Ożarowice.
4. Organizacja programu:
1) Przeprowadzenie kampanii informacyjnej wśród mieszkańców gminy,
2) Każda osoba, która ukończyła 65 rok życia (urodzone w 1948 roku i wcześniej) i która zgłosi się
do siedziby realizatora programu winna być przebadana w celu wykluczenia ewentualnych
przeciwwskazań do podania szczepionki, a następnie zaszczepiona.
3) Szczepienie będzie dobrowolne.
4) Realizator Programu, wyłoniony w drodze otwartego konkursu, winien posiadać wyspecjalizowaną
kadrę i zdolność finansową umożliwiającą realizację programu oraz punkt szczepień na terenie
gminy Ożarowice wyposażony zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zobowiązany jest do
prowadzenia dokumentacji realizacji Programu w oparciu o wymogi określone w umowie.
5. Koszty programu:
Program szczepienia profilaktycznego przeciwko grypie osób po 65 roku życia będzie płatny ze
środków własnych gminy Ożarowice. Planowany koszt programu to około 40.000 zł. Realizator będzie
wykonywał program do wyczerpania przyznanych środków.
6. Monitorowanie i ewaluacja:
1) Monitorowanie przebiegu programu prowadzone będzie poprzez zbieranie informacji (danych)
dostarczanych przez realizatora zadania, na drodze comiesięcznych sprawozdań. Posłuży ono
do wykrycia potencjalnych zagrożeń bądź trudności w realizacji programu, co pomoże w ich
wyeliminowaniu oraz skorygowaniu.
2) Kryteria oceny efektywności:
- wielkość populacji objętej programem,
- liczba osób, które zgłosiły się na szczepienie.
3) Oczekiwane efekty:
- zmniejszenie ilości zachorowań na grypę,
- zmniejszenie ilości powikłań pogrypowych.
7. Okres realizacji Programu:
Program będzie realizowany w 2013 roku w okresie od miesiąca września do grudnia.
Realizator programu zostanie wyłoniony przez gminę Ożarowice w drodze najkorzystniejszej złożonej
oferty w drodze otwartego konkursu ofert, ogłoszonego na podstawie art. 26 ust. 1, 3 i 4 ustawy z
dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 z późn.zm.).
Niniejszy program został opracowany w oparciu o:
1.
2.
Ustawę z dnia 15 kwietnia 2011r. o działalności leczniczej (Dz. U Nr 112, poz. 654 z póżn. zm.)
Ustawę z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków
publicznych ( Dz. U. z 2008r., Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.),
3.
Raport z sesji naukowej zorganizowanej przez Szkołę Nauk Społecznych IFiS PAN i dziennik „Służba
Zdrowia” w dniu 9 października 2007 r. w Warszawie pod redakcją naukową prof. dr. Hab. Antonina
Ostrowskiego i dr. Mariusza Gujskiego oraz Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Rak Szyjki macicy.
Wybierz życie” zorganizowanej przez Sekcję Ginekologii Onkologicznej Polskiego Towarzystwa
Ginekologicznego, Oddział Gdański Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej w dniach 21 - 22
września 2007 r. w Gdańsku pod redakcją Dariusza Wydry i Janusza Emericha,
4.
Na podstawie danych uzyskanych z Internetu
Nowotworowych,
www.onkologia.org.pl,
5.
Na podstawie danych uzyskanych z Internetu
www.pzh.gov.pl Narodowy Instytut Zdrowia
Publicznego, Zakład Epidemiologii.
Krajowa Baza Danych
Download
Random flashcards
bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Motywacja w zzl

3 Cards ypy

Create flashcards