Prawa człowieka

advertisement
Prawa człowieka
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
 Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
 Konwencja o Prawach Dziecka

Przygotował: Zespół Nauczycieli Przedmiotów Humanistycznych
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka
przyjęta i proklamowana rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ
w dniu 10 grudnia 1948 r.






Zważywszy, że uznanie przyrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych
praw wszystkich członków wspólnoty ludzkiej jest podstawą wolności,
sprawiedliwości i pokoju na świecie,
zważywszy, że brak poszanowania i pogarda dla praw człowieka doprowadziły
do aktów barbarzyństwa, które wstrząsnęły sumieniem ludzkości,
zważywszy, że jest istotne, aby prawa człowieka były chronione przez przepisy
prawa,
zważywszy, że jest istotne popieranie rozwoju przyjaznych stosunków między
narodami,
zważywszy, że ludy Narodów Zjednoczonych potwierdziły w Karcie swą
wiarę w podstawowe prawa człowieka
Zgromadzenie Ogólne ogłasza uroczyście niniejszą Powszechna Deklarację
Praw Człowieka
Artykuł 1
 Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi w swej godności i w swych prawach. Są oni
obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu
braterstwa.
Artykuł 2
 Każdy człowiek jest uprawniony do korzystania z wszystkich praw i wolności
wyłożonych w niniejszej Deklaracji, bez względu na różnice rasy, koloru skóry, płci,
języka, religii, poglądów politycznych lub innych przekonań, narodowości,
pochodzenia społecznego, majątku, urodzenia lub jakiekolwiek inne różnice.
 Nie wolno ponadto czynić żadnej różnicy w zależności od sytuacji politycznej, prawnej
lub międzynarodowej kraju lub obszaru, do którego dana osoba przynależy, bez
względu na to, czy jest on niepodległy, powierniczy, autonomiczny lub poddany innym
ograniczeniom suwerenności.
Artykuł 3
 Każdy człowiek ma prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa swojej osoby.
Artykuł 4
 Nikt nie może pozostawać w stanie niewolnictwa lub służebności; niewolnictwo i
handel niewolnikami we wszystkich formach będą zakazane.
Artykuł 5
 Nikt nie może być poddany torturom lub okrutnemu, nieludzkiemu albo
upokarzającemu traktowaniu lub karaniu.
Artykuł 6
 Każdy człowiek ma prawo do tego, by wszędzie uznawano jego osobowość prawną.
Artykuł 7
 Wszyscy są równi wobec prawa i są uprawnieni, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, do
jednakowej ochrony prawnej. Wszyscy są uprawnieni do jednakowej ochrony przed
jakąkolwiek dyskryminacją, będącą pogwałceniem niniejszej Deklaracji, i przed
jakimkolwiek podżeganiem do takiej dyskryminacji.
Artykuł 8
 Każdy człowiek ma prawo do skutecznego odwołania się do kompetentnych sądów
krajowych przeciw czynom stanowiącym pogwałcenie podstawowych praw
przyznawanych mu przez konstytucję lub przez prawo.
Artykuł 9
 Nikt nie może być poddany arbitralnemu zatrzymaniu i aresztowaniu lub wygnaniu z
kraju.
Artykuł 10
 Każdy człowiek przy rozstrzyganiu o jego prawach i zobowiązaniach lub o skierowaniu
przeciwko niemu oskarżenia o przestępstwo jest uprawniony na warunkach całkowitej
równości do sprawiedliwego i publicznego wysłuchania przez niezależny i bezstronny
sąd.
Artykuł 11
 Każdy człowiek oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo, aby uznawano go za
niewinnego dopóty, dopóki wina nie zostanie udowodniona mu zgodnie z prawem
podczas publicznego procesu, w którym miał wszystkie gwarancje konieczne do swojej
obrony.
 Nikt nie może być uznany za winnego popełnienia jakiegokolwiek przestępstwa na
skutek działania lub zaniechania, które według prawa krajowego lub
międzynarodowego nie stanowiło przestępstwa w chwili tego działania lub
zaniechania. Nie wolno także wymierzać kary cięższej niż ta, która była stosowana w
chwili popełnienia przestępstwa.
Artykuł 12
 Nikt nie może być poddany arbitralnemu ingerowaniu w jego życie prywatne,
rodzinne, domowe lub korespondencję ani też atakom na jego honor i dobre imię.
Każdy człowiek ma prawo do ochrony prawnej przeciwko takim ingerencjom i
atakom.
Artykuł 13
 Każdy człowiek ma prawo swobodnego poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania
w granicach każdego państwa.
 Każdy człowiek ma prawo do opuszczania jakiegokolwiek kraju, łącznie ze swym
własnym, i do powrotu do swojego kraju.
Artykuł 14
 Każdy człowiek w razie prześladowania ma prawo ubiegać się o azyl i korzystać z
niego w innych krajach.
 Nie można powoływać się na to prawo w przypadku ścigania wszczętego rzeczywiście
z powodu popełnienia przestępstwa niepolitycznego lub czynu sprzecznego z celami i
zasadami Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 15
 Każdy człowiek ma prawo do posiadania obywatelstwa.
 Nikt nie może być arbitralnie pozbawiony swojego obywatelstwa ani też nikomu nie
może być odmówione prawo do zmiany obywatelstwa.
Artykuł 16
 Mężczyźni i kobiety, bez względu na różnice rasy, narodowości lub religii, mają prawo
po osiągnięciu pełnoletniości do zawarcia małżeństwa i założenia rodziny. Przysługują
im równe prawa w odniesieniu do zawierania małżeństwa, podczas jego trwania i po
jego rozwiązaniu.
 Małżeństwo powinno być zawarte tylko przy dobrowolnej zgodzie przyszłych
małżonków.
 Rodzina jest naturalną i podstawową komórką społeczeństwa i jest uprawniona do
ochrony ze strony społeczeństwa i państwa.
Artykuł 17
 Każdy człowiek, zarówno sam, jak i wespół z innymi, ma prawo do posiadania
własności.
 Nikt nie może być arbitralnie pozbawiony swojej własności.
Artykuł 18
 Każdy człowiek ma prawo do wolności myśli, sumienia i religii; prawo to obejmuje
wolność zmiany religii lub wiary oraz wolność głoszenia swej religii lub wiary,
Artykuł 19
 Każdy człowiek ma prawo do wolności poglądów i swobodnego ich wyrażania; prawo
to obejmuje swobodę posiadania niezależnych poglądów, poszukiwania, otrzymywania
i rozpowszechniania informacji i idei wszelkimi środkami, bez względu na granice.
Artykuł 20
 Każdy człowiek ma prawo do wolności pokojowego zgromadzania się i zrzeszania.
 Nikogo nie można zmuszać, aby należał do jakiegoś zrzeszenia.
Artykuł 21
 Każdy człowiek ma prawo do uczestniczenia w rządzeniu swym krajem bezpośrednio
lub przez swobodnie wybranych przedstawicieli.
 Każdy człowiek ma prawo równego dostępu do służby publicznej w swym kraju.
 Wola ludu będzie podstawą władzy rządu; wola ta będzie wyrażona w okresowo
przeprowadzonych i rzetelnych wyborach, które powinny być powszechne i równe
oraz przeprowadzone w tajnym głosowaniu lub innej zapewniającej wolne głosowanie
procedurze.
Artykuł 22
 Każdy człowiek jako członek społeczeństwa ma prawo do zabezpieczenia społecznego
i jest upoważniony, dzięki wysiłkowi narodowemu i współpracy międzynarodowej oraz
stosowanie do organizacji i zasobów danego państwa, do korzystania z praw
ekonomicznych, socjalnych i kulturalnych, nieodzownych dla jego godności i
swobodnego rozwoju swojej osobowości.
Artykuł 23
 Każdy człowiek ma prawo do pracy, do swobodnego wyboru zatrudnienia, do
sprawiedliwych i zadowalających warunków pracy i do ochrony przed bezrobociem.
 Każdy człowiek, bez żadnej dyskryminacji, ma prawo do równej płacy za równa pracę.
 Każdy pracujący ma prawo do odpowiedniego zadowalającego wynagrodzenia,
zapewniającego jemu i jego rodzinie egzystencję odpowiadającą godności ludzkiej i
uzupełnianego w razie potrzeby innymi środkami pomocy społecznej.
 Każdy człowiek ma prawo do tworzenia związków zawodowych i do przystępowania
do związków zawodowych dla ochrony swych interesów.
Artykuł 24
 Każdy człowiek ma prawo do urlopu i wypoczynku, włączając w to rozsądne
ograniczenie godzin pracy i okresowe płatne urlopy.
Artykuł 25
 Każdy człowiek ma prawo do poziomu życia zapewniającego zdrowie i dobrobyt jemu
i jego rodzinie włączając w to wyżywienie, odzież, mieszkanie, opiekę lekarską i
niezbędne świadczenia socjalne oraz prawo do zabezpieczenia na wypadek bezrobocia,
choroby, niezdolności do pracy, wdowieństwa, starości lub utraty środków do życia w
sposób od niego niezależny.
 Macierzyństwo i dzieciństwo upoważniają do specjalnej opieki i pomocy. Wszystkie
dzieci zarówno małżeńskie, jak i pozamałżeńskie będą korzystać z jednakowej pomocy
społecznej.
Artykuł 26
 Każdy człowiek ma prawo do oświaty. Oświata będzie bezpłatna, przynajmniej na
poziomie podstawowym. Oświata w zakresie podstawowym będzie obowiązkowa.
 Celem oświaty będzie pełny rozwój osobowości ludzkiej i ugruntowanie poszanowania
dla praw człowieka i podstawowych wolności. Będzie ona krzewić zrozumienie,
tolerancję i przyjaźń między wszystkimi narodami, grupami rasowymi lub religijnymi;
popierać działalność Organizacji Narodów Zjednoczonych zmierzającą do utrzymania
pokoju.
 Rodzice mają prawo pierwszeństwa w wyborze rodzaju nauczania, które ma być dane
ich dzieciom.
Artykuł 27
 Każdy człowiek ma prawo do swobodnego uczestniczenia w życiu kulturalnym
społeczeństwa, do korzystania ze sztuki, do uczestniczenia w postępie nauki i
korzystania ze sztuki, do uczestniczenia w postępie nauki i korzystania z jego
dobrodziejstw.
 Każdy człowiek ma prawo do ochrony moralnych i materialnych korzyści
wynikających z jakiejkolwiek jego działalności naukowej, literackiej lub artystycznej.
Artykuł 28
 Każdy człowiek jest uprawniony do takiego porządku społecznego i
międzynarodowego, w którym prawa i wolności wyłożone w niniejszej Deklaracji
mogą być w pełni realizowane.
Artykuł 29
 Każdy człowiek ma obowiązki wobec społeczności, w której to jedynie jest możliwy
swobodny i pełny rozwój jego osobowości.
 W korzystaniu ze swych praw i wolności każdy człowiek podlega jedynie takim
ograniczeniom, które są ustalone przez prawo wyłącznie w celu zapewnienia
odpowiedniego uznania i poszanowania praw i wolności innych oraz w celu uczynienia
zadość słusznym wymogom moralności, porządku publicznego i powszechnego
dobrobytu w demokratycznym społeczeństwie.
 Niniejsze prawa i wolności nie mogą w żadnym wypadku być wykorzystane w sposób
sprzeczny z celami i zasadami Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 30
 Żadnego z postanowień niniejszej Deklaracji nie można rozumieć jako udzielającego
jakiemukolwiek Państwu, grupie lub osobie jakiegokolwiek prawa do rozwijania
działalności lub wydawania aktów zmierzających do obalenia któregokolwiek z praw i
wolności proklamowanych w niniejszej Deklaracji.
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka
i Podstawowych Wolności
sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.
ratyfikowana przez Polskę 15 grudnia 1992 r.





zważywszy na Powszechną Deklarację Praw Człowieka, uchwaloną 10 grudnia 1948 r.
przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych;
zważywszy, że owa Deklaracja zmierza do zapewnienia powszechnego i efektywnego
stosowania zawartych w niej praw;
zważywszy, że celem Rady Europy jest osiągnięcie większej jedności jej członków i że
jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu jest ochrona oraz rozwój praw człowieka i
podstawowych wolności;
potwierdzając swoją głęboką wiarę w te podstawowe wolności, które są fundamentem
sprawiedliwości i pokoju na świecie zdecydowane jako Rządy państw europejskich,
działających w tym samym duchu i posiadających wspólne dziedzictwo ideałów i
tradycji politycznych, poszanowania wolności i rządów prawa, podjąć pierwsze kroki w
celu zbiorowego zagwarantowania niektórych praw wymienionych w Powszechnej
Deklaracji,
uzgodniły, co następuje:


















Obowiązek przestrzegania praw człowieka
Prawo do życia
Zakaz tortur
Zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej
Prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego
Prawo do rzetelnego procesu sądowego
Zakaz karania bez podstawy prawnej
Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego
Wolność myśli, sumienia i wyznania
Wolność wyrażania opinii
Wolność zgromadzania się i stowarzyszania się
Prawo do zawarcia małżeństwa
Prawo do skutecznego środka odwoławczego
Zakaz dyskryminacji
Uchylanie stosowania zobowiązań w stanie niebezpieczeństwa publicznego
Ograniczenia działalności politycznej cudzoziemców
Zakaz nadużycia praw
Granice stosowania ograniczeń praw
Konwencja o Prawach Dziecka
przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych
dnia 20 listopada 1989 r.
Państwa-Strony niniejszej konwencji,
 przypominając, że w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka Narody Zjednoczone
proklamowały, iż dzieci mają prawo do szczególnej troski i pomocy,
 wyrażając przekonanie, że rodzina jako podstawowa komórka społeczeństwa oraz
naturalne środowisko rozwoju i dobra wszystkich jej członków,
 uznając, że dziecko dla pełnego i harmonijnego rozwoju swojej osobowości powinno
wychowywać się w środowisku rodzinnym, w atmosferze szczęścia, miłości i
zrozumienia,
 uważając, że dziecko powinno być w pełni przygotowane do życia w społeczeństwie
jako indywidualnie ukształtowana jednostka,
 mając na uwadze, że - jak wskazano w Deklaracji Praw Dziecka - "dziecko, z uwagi na
swoją niedojrzałość fizyczną oraz umysłową, wymaga szczególnej opieki i troski, w
tym właściwej ochrony prawnej, zarówno przed, jak i po urodzeniu",
 uzgodniły, co następuje:
Artykuł 1
 W rozumieniu niniejszej konwencji "dziecko" oznacza każdą istotę ludzką w
wieku poniżej osiemnastu lat.
Artykuł 2
 Państwa-Strony w granicach swojej jurysdykcji będą respektowały i gwarantowały
prawa zawarte w niniejszej konwencji wobec każdego dziecka, bez jakiejkolwiek
dyskryminacji, niezależnie od rasy, koloru skóry, płci, języka, religii, poglądów
politycznych, statusu majątkowego, niepełnosprawności, cenzusu urodzenia lub
jakiegokolwiek innego tego dziecka albo jego rodziców bądź opiekuna prawnego
Artykuł 5
 Państwa-Strony będą szanowały odpowiedzialność, prawo i obowiązek rodziców lub, w
odpowiednich przypadkach, członków dalszej rodziny lub środowiska, zgodnie z
miejscowymi obyczajami, opiekunów prawnych lub innych osób prawnie
odpowiedzialnych za dziecko, do zapewnienia mu, w sposób odpowiadający rozwojowi
jego zdolności, możliwości ukierunkowania go i udzielenia mu rad przy korzystaniu
przez nie z praw przyznanych mu w niniejszej konwencji.
Artykuł 6
 Państwa-Strony uznają, że każde dziecko ma niezbywalne prawo do życia.
 Państwa-Strony zapewnią, w możliwie maksymalnym zakresie, warunki życia i
rozwoju dziecka.
Artykuł 7
 Niezwłocznie po urodzeniu dziecka zostanie sporządzony jego akt urodzenia, a
dziecko od momentu urodzenia będzie miało prawo do otrzymania imienia, uzyskania
obywatelstwa oraz, jeśli to możliwe, prawo do poznania swoich rodziców i
pozostawania pod ich opieką.
Artykuł 8
 Państwa-Strony podejmują działania mające na celu poszanowanie prawa dziecka do
zachowania jego tożsamości, w tym obywatelstwa, nazwiska, stosunków
rodzinnych, zgodnych z prawem, z wyłączeniem bezprawnych ingerencji.
 Dziecko, którego rodzice przebywają w różnych państwach, będzie miało prawo do
utrzymywania regularnych, z wyjątkiem okoliczności nadzwyczajnych, osobistych
stosunków i bezpośrednich kontaktów z obojgiem rodziców. W tym celu oraz zgodnie
z obowiązkiem Państw-Stron wynikającym z postanowienia artykułu 9 ustęp 2
Państwa-Strony będą respektowały prawo dziecka oraz jego rodziców do
opuszczenia każdego kraju, w tym własnego, oraz powrotu do ich własnego
kraju.
Artykuł 12
 Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych
własnych poglądów, prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we
wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując je z należytą wagą,
stosownie do wieku oraz dojrzałość dziecka.
Artykuł 13
 Dziecko będzie miało prawo do swobodnej wypowiedzi; prawo to ma zawierać
swobodę poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji oraz idei
wszelkiego rodzaju, bez względu na granice, w formie ustnej, pisemnej bądź za
pomocą druku, w formie artystycznej lub z wykorzystaniem każdego innego
środka przekazu według wyboru dziecka.
 Wykonywanie tego prawa może podlegać ograniczeniom, lecz tylko takim, które są
przewidziane przez prawo i które są konieczne: dla poszanowania praw lub reputacji
innych osób albo do ochrony bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego,
bądź zdrowia albo moralności społecznej.
Artykuł 14
 Państwa-Strony będą respektowały prawo dziecka do swobody myśli, sumienia i
wyznania.
 Swoboda wyrażania wyznawanej religii lub przekonań może podlegać tylko takim
ograniczeniom, które są przewidziane prawem i są konieczne do ochrony
bezpieczeństwa narodowego i porządku publicznego, zdrowia lub moralności
społecznej bądź podstawowych praw i wolności innych osób.
Artykuł 15
 Państwa-Strony uznają prawa dziecka do swobodnego zrzeszania się oraz
wolności pokojowych zgromadzeń.
 Na wykonywanie tych praw nie mogą być nakładane jakiekolwiek ograniczenia, z
wyjątkiem tych, które są zgodne z prawem i które są konieczne w społeczeństwie
demokratycznym do zapewnienia interesów bezpieczeństwa narodowego, porządku
publicznego, ochrony zdrowia bądź moralności społecznej lub ochrony praw i
wolności innych osób.
Artykuł 16
 Żadne dziecko nie będzie podlegało arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sferę jego
życia prywatnego, rodzinnego lub domowego czy w korespondencję ani
bezprawnym zamachom na jego honor i reputację.
 Dziecko ma prawo do ochrony prawnej przeciwko tego rodzaju ingerencji lub
zamachom.
Artykuł 17
 Państwa-Strony uznają ważną rolę spełnianą przez środki masowego przekazu i
zapewnią, aby dziecko miało dostęp do informacji oraz materiałów pochodzących
z różnorodnych źródeł krajowych i międzynarodowych, szczególnie do tych,
które mają na uwadze jego dobro w wymiarze społecznym, duchowym i
moralnym oraz jego zdrowie fizyczne i psychiczne.
Artykuł 19
 Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe kroki w dziedzinie
ustawodawczej, administracyjnej, społecznej oraz wychowawczej dla ochrony dziecka
przed wszelkimi formami przemocy fizycznej bądź psychicznej, krzywdy lub
zaniedbania bądź złego traktowania lub wyzysku, w tym wykorzystywania w
celach seksualnych, dzieci pozostających pod opieką rodzica(ów), opiekuna(ów)
prawnego(ych) lub innej osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.
Artykuł 23
 Państwa-Strony uznają, że dziecko psychicznie lub fizycznie niepełnosprawne powinno
mieć zapewnioną pełnię normalnego życia w warunkach gwarantujących mu
godność, umożliwiających osiągnięcie niezależności oraz ułatwiających
aktywne uczestnictwo dziecka w życiu społeczeństwa
Artykuł 24
 Państwa-Strony uznają prawo dziecka do jak najwyższego poziomu zdrowia i
udogodnień w zakresie leczenia chorób oraz rehabilitacji zdrowotnej.
Artykuł 28
 Państwa-Strony uznają prawo dziecka do nauki i w celu stopniowego
realizowania tego prawa na zasadzie równych szans, w szczególności:
 udostępnią wszystkim dzieciom informacje i poradnictwo szkolne i zawodowe;
 podejmą kroki na rzecz zapewnienia regularnego uczęszczania do szkół oraz
zmniejszenia wskaźnika porzucania nauki.
Artykuł 29
 Państwa-Strony są zgodnie, że nauka dziecka będzie ukierunkowana
na:
 rozwijanie w jak najpełniejszym zakresie osobowości, talentów oraz
zdolności umysłowych i fizycznych dziecka;
 rozwijanie w dziecku szacunku dla praw człowieka i podstawowych
swobód oraz dla zasad zawartych w Karcie Narodów
Zjednoczonych;
 rozwijanie w dziecku szacunku dla jego rodziców, jego tożsamości
kulturowej, języka i wartości, dla wartości narodowych kraju, w
którym mieszka dziecko, kraju, z którego dziecko pochodzi, jak i
dla innych kultur;
 przygotowanie dziecka do odpowiedniego życia w wolnym
społeczeństwie, w duchu zrozumienia, pokoju, tolerancji, równości
płci oraz przyjaźni pomiędzy wszystkimi narodami, grupami
etnicznymi, narodowymi i religijnymi oraz osobami rdzennego
pochodzenia;
 rozwijanie w dziecku poszanowania środowiska naturalnego.
Artykuł 31

Państwa-Strony uznają prawo dziecka do wypoczynku i czasu wolnego, do
uczestniczenia w zabawach i zajęciach rekreacyjnych, stosownych do wieku
dziecka, oraz do nieskrępowanego uczestniczenia w życiu kulturalnym i
artystycznym.
Artykuł 32

Państwa-Strony uznają prawo dziecka do ochrony przed wyzyskiem
ekonomicznym, przed wykonywaniem pracy, która może być niebezpieczna
lub też może kolidować z kształceniem dziecka, bądź może być szkodliwa
dla zdrowia dziecka lub jego rozwoju fizycznego, umysłowego, duchowego,
moralnego lub społecznego.
Artykuł 42

Państwa-Strony zobowiązują się do szerzenia informacji o zasadach i
postanowieniach niniejszej konwencji zarówno wśród dorosłych, jak i dzieci,
wykorzystując do tego celu będące w ich dyspozycji środki.
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

Create flashcards