PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA
DLA GMINY NADARZYN
Autorzy:
mgr inż. Artur Badyda
mgr inż. Michał Gryziński
mgr inż. Robert Wawrzonek
WARSZAWA 2004
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
SPIS TREŚCI
WSTĘP ______________________________________________________________________ 4
1
1.1
Wprowadzenie _____________________________________________________________ 4
1.2
Podstawa opracowania ______________________________________________________ 4
1.3
Główne założenia programu __________________________________________________ 4
1.4
Cel programu _____________________________________________________________ 5
1.5
Zawartość programu _______________________________________________________ 5
2
PODSTAWOWE INFORMACJE O GMINIE ______________________________________ 5
2.1
2.1.1
2.1.2
2.1.3
2.1.4
Charakterystyka ogólna _____________________________________________________ 5
Położenie _______________________________________________________________ 5
Demografia _____________________________________________________________ 6
Użytkowanie terenu ______________________________________________________ 8
Komunikacja ___________________________________________________________ 10
2.2.1
2.2.2
2.2.3
2.2.4
2.2.5
2.2.6
2.2.7
Zasoby środowiska przyrodniczego i kulturowego ______________________________ 11
Rzeźba terenu __________________________________________________________ 11
Klimat ________________________________________________________________ 11
Wody powierzchniowe ___________________________________________________ 12
Wody podziemne _______________________________________________________ 13
Fauna i flora oraz obszary chronione i cenne przyrodniczo _______________________ 13
Zasoby surowców mineralnych _____________________________________________ 16
Zasoby dóbr kultury _____________________________________________________ 16
2.3.1
2.3.2
2.3.3
2.3.4
Infrastruktura techniczna ochrony środowiska _________________________________ 17
Zaopatrzenie w wodę ____________________________________________________ 17
Kanalizacja i oczyszczanie ścieków _________________________________________ 18
Odpady stałe i ich utylizacja _______________________________________________ 21
Gazownictwo, ciepłownictwo i linie energetyczne ______________________________ 23
2.4.1
2.4.2
Analiza SWOT ____________________________________________________________ 25
Czynniki wewnętrzne ____________________________________________________ 25
Czynniki zewnętrzne _____________________________________________________ 29
2.2
2.3
2.4
STAN I ZAGROŻENIA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO ______________________ 32
3
3.1
3.1.1
3.1.2
Zanieczyszczenia wód ______________________________________________________ 32
Wody powierzchniowe ___________________________________________________ 32
Wody podziemne _______________________________________________________ 33
3.2
Zanieczyszczenie gleb ______________________________________________________ 35
3.3
Odpady __________________________________________________________________ 35
3.4
Zanieczyszczenie powietrza _________________________________________________ 38
3.5
3.5.1
3.5.2
3.5.3
Inne zagrożenia środowiska _________________________________________________ 39
Awarie przemysłowe _____________________________________________________ 39
Hałas _________________________________________________________________ 39
Promieniowanie ________________________________________________________ 40
Ocena aktualnego stanu środowiska i zasobów naturalnych ______________________ 41
3.6
ZAŁOŻENIA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA ___________________________ 43
4
4.1
4.1.1
4.1.2
4.1.3
Analiza obowiązującego stanu prawnego ______________________________________ 43
Wprowadzenie _________________________________________________________ 43
Konwencje i porozumienia międzynarodowe __________________________________ 46
Programy sektorowe i regionalne ___________________________________________ 47
2
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
4.1.4
Krajowe uwarunkowania prawne w zakresie ochrony środowiska __________________ 47
4.2.1
4.2.2
4.2.3
4.2.4
4.2.5
4.2.6
4.2.7
Stan i kierunki rozwoju gospodarczego _______________________________________ 51
Gospodarka rolna, leśna, gospodarcze wykorzystanie wód _______________________ 51
Turystyka _____________________________________________________________ 55
Przemysł ______________________________________________________________ 56
Energetyka ____________________________________________________________ 57
System komunikacyjny, transport ___________________________________________ 58
Rynek pracy ___________________________________________________________ 59
Trendy rozwojowe w gospodarce gminy _____________________________________ 60
4.2
Zamierzenia gminy w zakresie ochrony środowiska _____________________________ 61
4.3
STRATEGIA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA ___________________________ 63
5
5.1
Wprowadzenie ____________________________________________________________ 63
5.2.1
5.2.2
5.2.3
5.2.4
5.2.5
5.2.6
5.2.7
Cele ekologiczne do 2014 roku wraz z kierunkami działań ________________________ 65
Gospodarka odpadami ____________________________________________________ 65
Ochrona przyrody i krajobrazu _____________________________________________ 70
Ochrona powietrza atmosferycznego ________________________________________ 71
Ochrona wód powierzchniowych i podziemnych _______________________________ 73
Ochrona przed hałasem i promieniowaniem ___________________________________ 77
Monitoring środowiska oraz ograniczanie ryzyka poważnych awarii _______________ 79
Edukacja ekologiczna ____________________________________________________ 80
5.3.1
5.3.2
5.3.3
Harmonogram przedsięwzięć na lata 2004 – 2007 _______________________________ 83
Ochrona zasobów _______________________________________________________ 85
Zarządzanie i edukacja ___________________________________________________ 91
Gospodarka odpadami ____________________________________________________ 96
5.2
5.3
SPOSÓB MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PROGRAMU _________________ 100
6
6.3
6.3.1
6.3.2
Systemy monitoringu _____________________________________________________ 100
Monitoring stanu środowiska _____________________________________________ 100
Monitoring procesu wdrażania POŚ ________________________________________ 101
6.2.1
6.2.2
6.2.3
Wdrażanie Gminnego Programu Ochrony Środowiska _________________________ 101
Harmonogram weryfikacji i raportowanie realizacji programu ___________________ 101
Edukacja ekologiczna w aspekcie wdrażania POŚ _____________________________ 102
Upowszechnianie informacji o stanie środowiska i wykonaniu programu ___________ 103
6.4
BIBLIOGRAFIA ______________________________________________________________________ 105
SPIS TABEL __________________________________________________________________________ 106
SPIS WYKRESÓW ____________________________________________________________________ 106
SPIS FOTOGRAFII ____________________________________________________________________ 106
SPIS RYSUNKÓW _____________________________________________________________________ 106
3
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
1 WSTĘP
1.1
Wprowadzenie
Program ochrony środowiska ma za zadanie pomoc w rozwiązywaniu istniejących
problemów, a także przeciwdziałać zagrożeniom, które mogą pojawić się w przyszłości.
„Program Ochrony Środowiska Gminy Nadarzyn” jest zarówno długoterminowym planem
strategicznym do 2014 r., jak też planem wdrożeniowym na lata 2004-2008.
W myśl art. 10 Ustawy o wprowadzeniu ustawy – Prawo Ochrony Środowiska,
ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw z dnia 27 lipca 2001r. (Dz.U. z 2001r.
Nr 100, poz. 1085) niniejszy program został opracowany zgodnie z II polityką ekologiczną
państwa. Wdrożenie programu umożliwi osiągnięcie celów założonych w tej polityce oraz
realizację zasad, a także stworzenie i funkcjonowanie na analizowanym obszarze
zintegrowanego zespołu instalacji i urządzeń służących ochronie środowiska naturalnego,
spełniającego wymagania określone w nowych przepisach o ochronie środowiska.
1.2
Podstawa opracowania
Podstawą opracowania jest umowa nr 342-271/II/2004 zawarta w dniu 1 VII 2004
pomiędzy Gminą Nadarzyn a Fundacją „Energetyka dla siebie i przyszłości”.
Podstawą prawną wykonania niniejszego opracowania jest art. 10 Ustawy z dnia 27
lipca 2001r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo Ochrony Środowiska, ustawy o odpadach oraz
o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1085) – nakładającego na gminę
obowiązek opracowania ww. programu do dnia 30 czerwca 2004 r.
Zgodnie
z
obowiązującymi
przepisami,
Programy
Ochrony
Środowiska
opracowywane na szczeblach wojewódzkim, powiatowym i gminnym. Projekt GPOŚ
uchwala Rada Gminy.
Główne założenia programu
1.3
W związku z tym, że istnieje ścisła zależność pomiędzy stanem środowiska
naturalnego, jakością jego poszczególnych komponentów i rozwojem gospodarczym regionu,
w programie zaprezentowano:

Podejście sektorowe, w odniesieniu do analizy aktualnego stanu środowiska oraz
monitorowania jego przyszłych zmian
4
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Podejście zintegrowane, określające zadania niezbędne do realizacji w dziedzinie
ochrony środowiska, związane z głównymi kierunkami rozwoju gminy
1.4
Cel programu
Program Ochrony Środowiska wskazuje kierunki rozwoju polityki ochrony
środowiska w regionie. Zawarte w nim zadania pozwolą na zapewnienie mieszkańcom gminy
odpowiednich warunków życia, przy zakładanym rozwoju gospodarczym. Długoterminowy
cel programu sformułowany został następująco:
Harmonijny, zrównoważony rozwój gminy, w którym wymagania ochrony
środowiska mają nie tylko istotny wpływ na przyszły charakter regionu,
ale również wspierają jego rozwój gospodarczy
Zawartość programu
1.5
Opracowanie obejmuje:

Określenie aktualnego stanu środowiska w gminie Nadarzyn

Prognozowane zmiany w zakresie ochrony środowiska

Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie ochrony środowiska

Określenie instrumentów finansowych służących realizacji zamierzonych celów

Omówienie systemu monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów
2 PODSTAWOWE INFORMACJE O GMINIE
2.1
Charakterystyka ogólna
2.1.1 Położenie
Gmina Nadarzyn położona jest w Polsce środkowej na Nizinie Mazowieckiej, w
zachodniej części największego w kraju województwa mazowieckiego, w centrum
historycznego Mazowsza, w bezpośrednim sąsiedztwie od aglomeracji warszawskiej. Gmina
jest jedną z pięciu gmin składających się na najmniejszy w województwie powiat
5
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
pruszkowski (246 km2). Pod względem obszarowym gmina Nadarzyn (73,40 km2) jest
największą gminą powiatu i położona jest w jego południowej części. Gmina graniczy od
południa z powiatem grójeckim (gmina Tarczyn), z powiatem grodziskim od zachodu
(gminy: Żabia Wola, Grodzisk Mazowiecki i Podkowa Leśna), z powiatem piaseczyńskim od
wschodu (gmina Lesznowola) oraz z gminami powiatu pruszkowskiego od północy (gminy:
Brwinów, Michałowice i Raszyn). Przez teren gminy przebiega droga krajowa nr 8.
Rysunek 1. Położenie gminy Nadarzyn w powiecie pruszkowskim
2.1.2 Demografia
Na terenie gminy Nadarzyn występuje pewna trudność w ustaleniu faktycznej liczby
ludności. W zależności od źródła informacji liczba ta waha się pomiędzy 8300 a 9400.
Pierwsza pochodzi z ilości meldunków na terenie gminy, natomiast druga z liczby osób
przebywających na terenie gminy w czasie trwania spisu ludności. Jako bazę przyjęto liczbę
ludności zameldowanej na terenie gminy.
Tabela 1. Liczba mieszkańców Gminy Nadarzyn 1990 – 2020
Lata
1990 r.
2000 r.
2004 r.
2010 r.
2020 r.
Gmina Nadarzyn
6345
7858
8558
9705
11880
opracowanie własne
6
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Istotny wpływ na zaludnienie gminy Nadarzyn mają „działkowicze” odwiedzający
liczne ogródki działkowe zlokalizowane na terenie gminy. Szacuje się, że w szczycie sezonu
letniego notuje się około 3500 osób odwiedzających działki pracownicze i rekreacyjne. Czas
trwania sezonu to około 6 miesięcy (od połowy kwietnia do połowy października) ze
szczególnym nasileniem w miesiącach od czerwca do września. Ważnym jest, iż znaczna
większość przyjezdnych pojawia się w czasie weekendów. W najbliższym czasie nie
przewiduje się zmian w zakresie przestrzennego zagospodarowania terenu nowymi działkami
ani też likwidowania istniejących, można zatem przyjąć, że liczba osób przyjezdnych na
terenie gminy nie będzie ulegać znacznym zmianom.
Uwzględniając czas trwania sezonu oraz rozkład w czasie przyjezdnych w sezonie i w
ciągu tygodnia można przyjmować do rożnego rodzaju analiz, iż faktyczna liczba ludności
przebywającej na obszarze gminy Nadarzyn w średniorocznym bilansie jest o około 700 osób
większa czyli w 2004 roku około 9258 (co odpowiada danym pochodzącym ze spisu
powszechnego).
Uwzględnienie przyjezdnych na teren gminy Nadarzyn
(na czerwono mieszkańcy i "działkowicze" łącznie)
700
6000
4000
2000
0
700
1990 r.
700
700
2000 r.
2004 r.
2010 r.
11880
7045
10405
12580
700
8558
8000
8558
7858
10000
9258
9705
12000
6345
Liczba mieszkańców
14000
2020 r.
Wykres 1. Faktyczna liczba ludności gminy Nadarzyn (z uwzględnieniem „działkowiczów”) – oprac. wł.
Gęstość zaludnienia w gminie kształtuje się na poziomie 130 osób/km 2. Wartość jest
znacznie mniejsza od średniej gęstość zaludnienia w powiecie pruszkowskim, w ynoszącej
580 osób/km2 (jeden z najgęściej zaludnionych powiatów w Polsce). Dla porównania gęstość
zaludnienia w województwie Mazowieckim wynosi 144, a średnia krajowa 124 osoby/km 2.
Należy zwrócić uwagę na fakt, że w 1990 roku gęstość zaludnienia wynosiła niespełna 100 a
w przypadku prawidłowej prognozy za kilkanaście lat może osiągnąć wartość 180 osób/km 2
7
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
pomimo ujemnego przyrostu ludności w Polsce. Ze względu na widoczne tendencje ruchu
ludności z centrów miast na ich peryferia oraz przeludniania w wielu gminach peryferyjnych
prognozę ludności należy weryfikować jak najczęściej ze względu na możliwość wystąpienia
znacznie większego przyrostu liczby ludności w gminie. Dodatkowo może wystąpić wzrost
liczby obszarów rekreacyjnych (nie można wykluczyć zmian zapisów w planie
zagospodarowania przestrzennego) a co za tym idzie wzrost ilości osób czasowo
przebywających na obszarze gminy, co nie jest bez znaczenia dla funkcjonującego systemu
gospodarki odpadami.
Aby ograniczyć niekorzystne czynniki rozwoju demograficznego, władze gminy
powinny podjąć działania mające na celu zahamowanie tego trendu. Należy wykorzystać
wszelkie dostępne środki w celu:

Podniesienia poziomu wykształcenia ludności

Podniesienia standardu życia mieszkańców gminy

Tworzenia nowych miejsc pracy
W
działaniach
mających
na
celu
ograniczenie
niekorzystnych
zjawisk
demograficznych samorząd gminny powinien uwzględnić następujące kierunki rozwoju sieci
osadniczej:

Wielofunkcyjny rozwój wsi – rozwój rolnictwa, utrzymanie i rozwój placówek
produkcyjno-usługowych, utrzymanie i rozwój usług na rzecz obsługi rolnictwa,
rozwój funkcji pozarolniczych, rozwój i poprawę funkcjonowania zabudowy
zagrodowej

Wzmocnienie powiązań funkcjonalnych pomiędzy poszczególnymi ośrodkami
systemu osadniczego – modernizację sieci drogowej, poprawę funkcjonowania
komunikacji
zbiorowej,
rozbudowę
systemów
łączności,
kształtowanie
racjonalnych relacji funkcjonalno-przestrzennych społecznie akceptowanych i
efektywnych ekonomicznie pomiędzy poszczególnymi ośrodkami
2.1.3 Użytkowanie terenu
Struktura użytkowania terenu gminy:
8
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Użytki rolne
52,08 km2

Lasy i zadrzewienia
14,36 km2

Wody
1,31 km2

Tereny zurbanizowane
5,07 km2

Nieużytki
0,58 km2
Struktura użytkowania gruntów
w gminie Nadarzyn
71%
Użytki rolne
Lasy
Tereny zabudowane
Wody
Nieużytki
19%
1%
2%
7%
Wykres 2. Procentowa struktura użytkowania gruntów w gminie Nadarzyn (dane wg UG Nadarzyn)
Gmina
Nadarzyn
charakteryzuje
się
zróżnicowanymi,
ale
ogólnie
raczej
niesprzyjającymi przyrodniczymi warunkami rozwoju rolnictwa, wynikającymi z charakteru
pokrywy glebowej. W gminie Nadarzyn wśród gruntów ornych przeważają gleby
pseudobielicowe, mniejsze obszary zajmują gleby brunatne wyługowane i kwaśne oraz
czarne ziemie zdegradowane.
Tabela 2. Struktura bonitacji gleb w gminie Nadarzyn
Klasa
II
III
IV
V – VI
Procentowy udział gleb z klas
w powierzchni gminy
0,2
19,2
32,8
47,8
dane na podstawie PPOŚ
9
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Wśród gleb występujących na terenie gminy Nadarzyn gleby słabej jakości zaliczone do
klasy V i VI zajmują największy obszar. Udział tych gleb w stosunku do ogólnej
powierzchni gruntów ornych wynosi 47,8 %. Znajdują się one w północno zachodniej oraz
we wschodniej części gminy. Następną grupę stanowią gleby średniej jakości zaliczone do
klas IVa i IVb, które zajmują 32,8 % powierzchni gruntów ornych. Gleby dobre zaliczone do
klas IIIa i IIIb zajmują 19,2 % powierzchni gruntów ornych i zlokalizowane są w centralnej
części gminy Nadarzyn. Gleby najlepsze w gminie Nadarzyn to II klasa, zajmuje ona
zaledwie 0,2 % powierzchni.
2.1.4 Komunikacja
Samochodowa
Przez teren gminy Nadarzyn przebiega droga krajowa nr 8 (średnie natężenie ruchu
około 37000 pojazdów/dobę) oraz inne drogi łącząc następujące miejscowości:

kierunek północno-wschodni
– droga krajowa nr 8 Katowice-Warszawa

kierunek południowy-zachodni
– droga krajowa nr 8 Warszawa-Katowice

kierunek północno-zachodni
– droga wojewódzka łącząca Nadarzyn z Brwinowem, Błoniami i drogą
krajową nr 2 Warszawa-Poznań

kierunek wschodni
– droga wojewódzka łącząca Nadarzyn z Lesznowolą, Konstancinem-Jeziorną
oraz drogą krajową nr 7 Warszawa-Kraków
W przyszłości planowane jest podniesienie rangi trasy katowickiej do drogi
ekspresowej, w wyniku czego nasilenie ruchu wzrośnie do około 42000 pojazdów/dobę.
Sieć drogową dopełniają drogi powiatowe i gminne o długości około 220 km.
Kolejowa
Przez teren gminy nie przebiega żadna linia kolejowa. W odległości niespełna 5 km
10
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
od Nadarzyna przebiega trasa Warszawskiej Kolejki Dojazdowej (stacja Podkowa Leśna).
Gmina położona jest także niedaleko kolejki podmiejskiej (stacja Brwinów).
Autobusowa
Do Nadarzyna dojeżdżają dwa autobusy podmiejskie nr 703 i 711 obsługiwane przez
Zarząd Transportu Miejskiego w Warszawie. Poza tym regularnie kursują autobusy PKS oraz
innych prywatnych przewoźników (z Mszczonowa, Żyrardowa i Grodziska). Szczególnie
prywatne firmy przewozowe dopełniają całkowity dostęp do zbiorowej komunikacji
mieszkańcom mniejszych wsi.
2.2
Zasoby środowiska przyrodniczego i kulturowego
2.2.1 Rzeźba terenu
Pod względem geomorfologicznym, gmina Nadarzyn, położona jest na terenie Niżu
Polskim Wisły. Charakterystyczną dla obszaru gminy cechą są płaskie zmeliorowane tereny
pocięte rowami melioracyjnymi i nielicznymi naturalnymi ciekami. Wiele terenów wykazuje
charakter podmokły – bądź bardzo płytko zawieszone wody podskórne (wszędzie tam gdzie
grunty nie zostały poddane melioracji).
Obszar gminy Nadarzyn w znacznej części budują utwory polodowcowe w postaci
glin i piasków moreny dennej, gdzieniegdzie przykryte płaszczem utworów pyłowych lub
pylastych wodnego pochodzenia. Piaski zwałowe często podścielone gliną zajmują w gminie
większe obszary, przeważają w części zachodniej i wschodniej. W części północnej
występują warstwowe piaski pochodzenia wodno-lodowcowego. Gliny zwałowe występują w
południowej i środkowej części gminy, są płytko spiaszczone a niekiedy wychodzą na
powierzchnię. W północnej części gminy wśród piasków spotyka się nieliczne obszary
piasków wydmowych w postaci niewielkich pagórków.
2.2.2 Klimat
Gmina Nadarzyn znajduje się pod wpływem klimatu kontynentalnego. Zgodnie z
danymi najbliższej stacji meteorologicznej, średnia temperatura roczna w regionie wynosi
9oC. Najcieplejszym miesiącem jest lipiec (21,1 oC), najchłodniejszym zaś styczeń (-6,6oC).
Według rejonizacji
rolniczo-klimatycznej
Polski
obszar
gminy leży na
obszarze
charakteryzującym się niskimi opadami. Średnia roczna suma opadów 500 mm jest niższa od
11
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
średniej dla Polski wynoszącej 600 mm. Rozkład kierunków wiatru w roku wiąże się z
warunkami ogólnocyrkulacyjnymi i lokalnymi (rzeźbą terenu). Przeciętnie 65% czasu w roku
nad środkową Polską, a tym samym nad gminą Nadarzyn, zalegają masy morskiego
powietrza polarnego. Wiatry w związku z tym mają przeważający kierunek zachodni. Latem
wzrasta udział wiatrów północno-zachodnich w związku z napływem powietrza polarnego
znad Atlantyku. Zimą przeważają wiatry z kierunków południowo-zachodnich.
2.2.3 Wody powierzchniowe
Zasoby wód powierzchniowych na obszarze gminy Nadarzyn sprowadzają się do
cieków wodnych (Utrata, Zimna Woda, Mrówka) oraz kilkunastu obiektów małej retencji
(stawy rybne i inne zbiorniki o niewielkich rozmiarach).
Fot. 1. Zalew w Krakowianach (pozostałość po spiętrzeniu znajdującego się tu młyna wodnego)
Przez teren gminy przepływają następujące rzeki:

Utrata (około 23 km)

Zimna Woda (około 19 km)

Mrówka (niewielki ciek o długości 4 km nie klasyfikowany jako rzeka)
Na obszarze gminy występują naturalne zbiorniki wodne o łącznej powierzchni około
5,4 ha oraz szereg obiektów małej retencji o powierzchni około 45,8 ha (w tym także stawy
rybne). Najważniejsze z nich wraz z pełnioną funkcją zestawiono w poniższej tabeli.
Tabela 3. Obiekty małej retencji w gminie Nadarzyn
LOKALIZACJA OBIEKTU
POJEMNOŚĆ
FUNKCJA
Zalew na Utracie w
Krakowianach
Pow.2,5 ha,
Gł. 1m
Zbiornik ppoż
Stawy w Walendowie
Stawy hodowlane RZD Żabieniec
Stawy w Ruścu
Stawy hodowlane – prywatne
dane wg Urzędu Gminy Nadarzyn
12
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
2.2.4 Wody podziemne
Gmina Nadarzyn leży na terenie trzeciorzędowego Głównego Zbiornika Wód
Podziemnych nr 215. Gmina położona jest poza obszarami najwyższej ochrony (ONO) i na
pograniczu obszarów wysokiej ochrony (OWO). Średnia głębokość ujęcia wynosi 220 m.
Jakość wód podziemnych w zbiorniku nr 215 została sklasyfikowana jako wysoka (1b, II).
Wiele ujęć wód podziemnych na terenie gminy eksploatuje wody czwartorzędowe.
Ich jakość w czasie ostatniej dekady ulegała poprawie, osiągając w ostatnich latach wysoką
klasę czystości (1b, II). Z tego względu w wielu miejscach rezygnuje się z ujmowania wód
trzeciorzędowych położonych znacznie głębiej. Średnia głębokość ujęcia wynosi 50 m.
Należy zauważyć, że gmina znajduje się w zasięgu leja depresyjnego warszawskich
ujęć wód podziemnych, z czego wynika znaczna głębokość ujęć zarówno trzecio jak i
czwartorzędowych.
2.2.5 Fauna i flora oraz obszary chronione i cenne przyrodniczo
Około 17% (12,5 km 2) powierzchni gminy Nadarzyn stanowią obszary leśne należące
do Leśnictwa Młochów (Nadleśnictwo Chojnów). Lesistość gminy Nadarzyn w skali powiatu
jest stosunkowo wysoka, gdyż lasy powiatu pruszkowskiego stanowią jedynie 11,1% jego
powierzchni (z czego prawie połowa w gminie Nadarzyn). Jednakże biorąc pod uwagę
średnią lesistość województwa mazowieckiego (22%), Polski (29%) i europy (31%) stopień
zalesienia gminy Nadarzyn znajduje się znacznie poniżej średniej krajowej i wojewódzkiej.
Blisko 3/4 powierzchni lasów stanowią lasy państwowe. Lasy niepaństwowe występują w
znacznym rozdrobnieniu, z czego też wynika brak pełnej informacji o wielkości zasobów
oraz pozyskaniu drewna.
Lasy w większości występują na siedliskach borowych od boru świeżego (Bśw) do
boru mieszanego świeżego (BMśw) z gatunkiem głównym sosną, w domieszce z brzozą i
dębem. Głównym gatunkiem lasotwórczym jest sosna zwyczajna. Wynika to z dużego areału
gruntów niskich klas bonitacyjnych. Nielicznie występują lite drzewostany dębowe i
olszowe. Z roślin chronionych w lasach występują widłak i sasanka.
Ważnym elementem szaty roślinnej na terenach ubogich w lasy są zadrzewienia i
zakrzewienia śródpolne, przydrożne, rosnące na placach, skwerach i nieruchomościach.
Pieczę prawną nad utrzymaniem tej roślinności sprawują gminy. Niemal każde wycięcie
drzewa
i
krzewów
wymaga
zezwolenia,
a
także
rekompensaty dla
środowiska
13
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
przyrodniczego w postaci nowych nasadzeń w innych miejscach. Mimo zasady
równoważenia strat w lokalnym środowisku przyrodniczym, nadal aktualna jest potrzeba
zwiększenia zadrzewień i zakrzewień na terenach wiejskich. Do tego celu nadaje się
praktycznie każdy wolny fragment terenu użyteczności publicznej lub nieruchomości
prywatnych.
Występuje
wiele
obszarów
nieużytkowanych,
szpecących
chwastami,
zaśmieceniem, a których zagospodarowanie z wykorzystaniem drzew, krzewów, a nawet
kwiatów poprawiłoby niewątpliwie estetykę otoczenia, wzbogaciło środowisko przyrodnicze
i urozmaiciło krajobraz. Działania w tej mierze zależą jednak od inicjatywy społeczności
lokalnej.
Na terenach leśnych, w zbiornikach wodnych i ich okolicach oraz na pozostałym
obszarze gminy występują następujące gatunki zwierząt:
Ptaki: perkoz, zausznik, łyska, krzyżówka, czernica, czapla, bocian biały,

dzięcioły, sowy (uszata, pućka, puszczyk) oraz drapieżne (myszołów, jastrząb,
kobuz, błotniak)

Ssaki: dziki, sarny, daniele, lisy, zające, wiewiórki, jeże

Gady: zaskroniec, padalec, jaszczurka zwinka
Na terenie całej gminy jest ok.20 gniazd bocianich, ustawianych i konserwowanych
na zlecenie Urzędu Gminy Nadarzyn lub przez osoby prywatne (aktualnie zasiedlone jest 6 -8
gniazd).
Fot. 2. Jedno z zasiedlonych bocianich gniazd
Podsumowując do zasobów środowiska naturalnego chronionych prawem należą:

obszar chronionego krajobrazu o powierzchni 2300 ha w ramach Warszawskiego
Obszaru Chronionego Krajobrazu (co stanowi prawie 1/3 powierzchni gminy)

lasy ochronne (prywatne i państwowe)

2 rezerwaty przyrody: Młochowski Grąd 27 ha i Młochowski Łęg 17 ha

3 zabytkowe aleje lipowe (pomniki przyrody)

2 zespoły pałacowo-parkowe (Młochów 15 ha i Rozalin 12 ha)
14
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

5 zadrzewień typu parkowego (parki podworskie – Bieliny, Paszków, Żabieniec,
park wiejski – Parole, zieleniec – Nadarzyn)

grupy drzew pomnikowych oraz pojedyncze drzewa w lasach, parkach, na
posesjach prywatnych lub gminnych (łącznie 34 pomniki przyrody)
Tabela 4. Wykaz pomników przyrody na terenie gminy Nadarzyn
obwód wysokość
pnia [cm]
[m]
Grupa 32 sztuk modrzewi 120-237
30
Grupa 14 sztuk modrzewi 120-237
30
Świerk pospolity
257
28
Las Młochowski
Dąb Szypułkowy
331
278
Modrzew
244
30
Lipa drobnolistna
265
32
Świerk pospolity
309
25
Jesion wyniosły
392
35
Młochów – Park
Wiąz
435
26
Platan klonolistny
315
22
Dąb szypułkowy
329
21
Młochów –zach str. gosp.
Grupa 10 jesionów
235-343
19-21
wyniosłych
Młochów – Ośrodek zdrowia
Dąb szypułkowy
297
21
Grupa 218 Lip
Młochów – Aleja lipowa
127-287
13-21
drobnolistnych
Młochów – Aleja lipowa
Grupa 151 Lip
127-287
13-21
(droga Parole-Olesin)
drobnolistnych
Bieliny – Park
Dąb szypułkowy
341
26
Dąb szypułkowy
394
25
Rozalin – Park
Dąb szypułkowy
289
23
Dąb szypułkowy
267
22
Dąb szypułkowy
271
23
Dąb szypułkowy
338
25
Dąb szypułkowy
381
27
Rozalin – Park część pd.
Dąb szypułkowy
398
27
Dąb szypułkowy
291
23
Dąb szypułkowy
370
28
Lipa drobnolistna
417
27
Jesion wyniosły
430
30
Rozalin – Park
Jesion wyniosły
375
26
Kasztanowiec zwyczajny
387
22
Rozalin – Aleja lipowa (droga
Grupa 155 Lip
85-215
12-17
do parku)
drobnolistnych
Dąb szypułkowy
351
23
Rusiec
Dąb szypułkowy
370
22
Paszków
Klon pospolity
311
23
Nadarzyn – ul. Mszczonowska
Dąb szypułkowy
321
24
LOKALIZACJA
OBIEKT
dane wg Urzędu Gminy Nadarzyn
15
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
2.2.6 Zasoby surowców mineralnych
Na terenie gminy Nadarzyn znajdują się udokumentowanych złoża żwiru. W chwili
obecnej nie jest prowadzona eksploatacja tych złóż. Incydentalnie powstają niewielkie
nielegalne wyrobiska głównie na terenach prywatnych. Pozyskiwany jest w ten sposób w
małej ilości materiał nie będący przedmiotem działalności gospodarczej.
2.2.7 Zasoby dóbr kultury
Na terenie gminy Nadarzyn znajduje się kilka obiektów zabytkowych.
Tabela 5. Obiekty zabytkowe w gminie Nadarzyn
Rodzaj, nazwa
i lokalizacja obiektu
Podstawowe informacje
Zespół pałacowo-parkowy
w Młochowie
Właściciel – gmina Nadarzyn, park 16 ha (3 ha –
stawy), pałac (niewykorzystywany, do renowacji) i
oficyna (przekazana parafii rzym-kat).
Zespół pałacowo-parkowy
w Rozalinie
Właściciel aktualny – firma MAN
Pałac (obiekt zabytkowy) park o powierzchni ok.20
ha, ok.1 ha stawy.
Kościół p/w Św. Klemensa
Parafia w Nadarzynie
w Nadarzynie
Zajazd – Gospoda
w Nadarzynie
Właściciel – gmina Nadarzyn, odbudowany i
zmodernizowany, siedziba Rady Gminy Nadarzyn i
Nadarzyńskiego ośrodka Kultury)
dane wg Urzędu Gminy Nadarzyn
Fot. 3. Zespół parkowo-pałacowy w Rozalinie (aktualnie prywatny – brak wstępu dla osób z zewnątrz)
16
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Infrastruktura techniczna ochrony środowiska
2.3
2.3.1 Zaopatrzenie w wodę
Zasoby ilościowe wód podziemnych gminy blisko trzykrotnie przekraczają jej
potrzeby. Stopień zwodociągowania gminy jest bardzo wysoki i wynosi prawie 100% (57 km
sieci). Ze względów finansowych kilkadziesiąt gospodarstw nie jest podłączonych do sieci.
Gmina posiada 4 ujęcia wody z głównego zbiornika wód podziemnych nr 215. Po 3 odwierty
w Nadarzynie i Walendowie oraz 2 w Bielinach tworzą jedną wspólną sieć wodociągową.
Dwa odwierty ujęcia wód podziemnych w Woli Krakowieńskiej do wspólnej sieci zostaną
podłączone w 2005 roku. Ujmowana woda surowa jest bardzo dobrej jakości i poddawana
jest
tylko
standardowemu
uzdatnianiu
(odżelaziacze,
odmanganiacze).
Większość
ujmowanych wód pochodzi z utworów III rzędowych ale np. wody IV rzędowe ujmowane w
Bielinach ze względu na ich czystość (klasa Ib) nie zmusza do wierceń głębszych poziomów
wodonośnych. Zgodnie z informacją otrzymaną od przedstawiciela gminy, woda dostarczana
do mieszkańców z ujęć komunalnych spełnia normy wyszczególnione w Rozporządzeniu
Ministra Zdrowia z 19.11.2002 w sprawie wymagań dotyczących jakości wody
przeznaczonej do spożycia przez ludzi.
Na terenie gminy istnieje również kilka indywidualnych ujęć wód podziemnych np.
firma Scania, Ośrodek Szkolno-Wychowawczy Sióstr Zakonnych. Wszystkie takie ujęcia
funkcjonują na podstawie pozwoleń wydanych przez starostę pruszkowskiego.
Z wodociągów gminnych korzysta również sąsiednia gmina Lesznowola, która
wykorzystuje około 75% wody ujmowanej w ujęciu w Woli Krakowieńskiej oraz około 30%
z ujęcia w Walendowie. W latach 2004 w przypadku Woli Krakowieńskiej i 2006 dla
Walendowa planowane jest odłączenie gminy Lesznowola od wodociągowej sieci
Nadarzyna.
Na terenie gminy prowadzona była systematyczna wymiana wodociągowych rur
azbestowo-cementowych na rury PCV. W chwili obecnej pozostało około 2 km rur
niewymienionych (1,5 km przy ulicy Mszczonowskiej i około 400 m przy Rynku). Ich
wymiana powinna nastąpić odpowiednio do końca roku 2004 i 2006.
Tabela 6. Eksploatowane ujęcia wód na terenie gminy Nadarzyn
LP.
POŁOŻENIE
STUDNI
JEDNOSTKA
Głębokość
ZARZĄDZAJĄCA
[m]
Wydajność[m 3]
Średnia
[m3/dobę]
Maksymalna
[m3/h]
17
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Nadarzyn 1
Nadarzyn 2
Nadarzyn 3
Walendów 1
Walendów 2
Walendów 3
Wola Krak. 1
Wola Krak. 2
Bieliny 1
Bieliny 2
Nadarzyn
Kostowiec
Młochów 1
Młochów 2
Wolica
Kajetany
UG
UG
UG
UG
UG
UG
UG
UG
UG
UG
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Nadarzyn
Iveco
Metra Poland Alum.
Instytut Ziemniaka
Instytut Ziemniaka
Stacja Shell
Centrum Mody
260
83
266
45
62
50,5
53,5
66
620
620
620
60
29,5
84
50
78
67
50
52
52,25
43
33
192
12,5
67
25
61
?
246
39
30
3,7
dane wg Urzędu Gminy Nadarzyn
2.3.2 Kanalizacja i oczyszczanie ścieków
Gmina Nadarzyn posiada cztery komunalne oczyszczalnie ścieków zlokalizowane w
miejscowościach Nadarzyn, Młochów, Walendów i Kostowiec.
Fot. 4. Oczyszczalnia ścieków komunalnych w Nadarzynie
Pierwszą największą jest oczyszczalnia ścieków w Nadarzynie jest oczyszczalnią
mechaniczno-biologiczną. Ścieki dopływające trafiają do studni z kratą koszową, gdzie
zatrzymywane są większe zanieczyszczenia mechaniczne. Następnie ścieki za pomocą
pompy podawane są do sita „Hubera” Ro5c, gdzie zatrzymywane są drobne zanieczyszczenia
mechaniczne oraz do piaskownika wirowego gdzie zatrzymywany jest piasek. Następnie
ścieki trafiają do zbiornika biosorpcji, gdzie są mieszane z osadem czynnym, a następnie
grawitacyjnie płyną do 4 zbiorników biostabilizacji. Dalej po uzdatnieniu następuje
sedymentacja i spust korytem przelewowym ścieków oczyszczonych. Osad nadmierny jest
zagęszczony w zagęszczaczu grawitacyjnym następnie zworkowany w stacji zagęszczania
osadu typu „Draimat”. Po higienizacji wapnem palonym osad może być użyty do
rekultywacji terenów bezglebowych (osady odbiera firma Geanova). Przepustowość
18
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
maksymalna pierwszego obiektu wynosi 1000 m 3/d, natomiast przepustowość rzeczywista
442 m3/d. Obiekt obsługuje 1918 osoby, funkcjonując w oparciu o pozwolenie Starosty
Pruszkowskiego nr 174/04 z dnia 29 06.2004r. Oczyszczalnia w Nadarzynie oddana była do
eksploatacji w 1993 była modernizowana w 2001 roku celem zwiększenia przepustowości.
Ciąg technologiczny w oczyszczalni mechaniczno-biologicznej w Nadarzynie składa
się z następujących urządzeń:

Zbiornika ścieków dowożonych

Przepompowni głównej z mieszadłem

Kraty koszowej

Sita „Hubera”

Piaskownik wirowy

Zbiornika buforowego

Zbiornika biosorpcji

4 zbiorników biostabilizacji

Komory pomiarowej ścieków oczyszczonych

Zbiornika osadu biologicznego i chemicznego

Workownicy „Draimat”
Fot. 5. Wyposażenie oczyszczalni ścieków w Nadarzynie
Drugą oczyszczalnią ścieków jest oczyszczalnia mechaniczno-biologiczną w
Młochowie. W niej ścieki dopływające także trafiają do studni z kratą koszową gdzie
zatrzymywane są większe zanieczyszczenia mechaniczne. Następnie za pomocą pompy
ścieki podawane są do zbiornika biostabilizacji, gdzie poddane są obróbce tlenowej i
stabilizacji beztlenowej. Po sedymentacji ścieki oczyszczone korytem przelewowym płyną
do odbiornika. Osad uwodniony jest transportowany do oczyszczalni ścieków w Nadarzynie
gdzie poddawany jest zabiegom identycznym z osadami tam powstającymi. Maksymalna
19
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
przepustowość oczyszczalni w Młochowie wynosi 50 m 3/d, natomiast przepustowość
rzeczywista 22 m3/d. Obiekt funkcjonuje w oparciu o pozwolenie Starosty Pruszkowskiego
nr 173/04 z dnia 29 06.2004r.. Oczyszczalnia obsługuje 212 osób. Obiekt oddany był do
eksploatacji w 1993, nie był modernizowany.
Oczyszczalnia ścieków w Walendowie także jest oczyszczalnią mechanicznobiologiczną. Ścieki dopływające trafiają do studni z kratą, gdzie zatrzymywane są większe
zanieczyszczenia mechaniczne. Następnie za pomocą pompy ścieki podawane są do
zblokowanego kontenera typu „Bioblok MU-75A” składającego
się z 3 komór
napowietrzających z zainstalowaną kratą łukową oraz osadnikiem wtórnym pionowym z
przelewem pilastym oraz pompą do recylkulacji osadu czynnego. Uwodniony osad także
trafia do oczyszczalni
ścieków w Nadarzynie.
Oczyszczalnia w Walendowie o
przepustowości 72 m3/d użytkowana na poziomie 56 m3/d posiada pozwolenie Starosty
Pruszkowskiego nr 172/04 z dnia 29 06.2004r. Oczyszczalnia obsługuje 212 osób. Obiekt
oddany był do eksploatacji w 1980, nie był modernizowany.
Tabela 7. Wskaźniki zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych
Wskaźniki Jednostka
BZT 5
ChZT
Zawiesiny
ogólne
Nogólny
Pogólny
ładunku
stężenia
kg O2/d
mg O2/l
kg O2/d
mg O2/l
kg/d
mg/l
kg Nog/d
mg/l
kg Pog/d
mg/l
Ścieki oczyszczone odprowadzane do
odbiornika z oczyszczalni:
Nadarzyn
(1918 osób)
Młochów
(212 osób)
Walendów
(212 osób)
5,72
13,2
19,4
44,7
16,3
37,2
6,63
15,2
1,3
3,2
0,4
18,2
0,6
30,5
1,1
50,6
0,38
17,3
0,4
2,4
0,8
15
3,8
69
1,5
28,3
2
36,1
0,1
1,8
dane wg Urzędu Gminy Nadarzyn
Czwarta komunalna oczyszczalnia ścieków znajduje się w Kostowcu. Jej
przepustowość maksymalna wynosi 55 m 3/d a rzeczywista 41 m3/d. Pozwolenie Starosty
Pruszkowskiego nr 171/04 z dnia 29 06.2004r. Obiekt oddany był do eksploatacji w 1980,
nie był modernizowany.
Długość sieci kanalizacyjnej na terenie gminy Nadarzyn wynosi 24 km (bez
przykanalików). Do istniejącego systemu kanalizacji zbiorczej podłączonych jest obecnie
20
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
2400 mieszkańców gminy, co stanowi około 28% populacji gminy Nadarzyn (są to
mieszkańcy wsi: Nadarzyn, Młochów, Walendów, Parole i Szamoty). Dwie ostatnie
wyposażone są w kanalizację ciśnieniową a ścieki odprowadzane są do sąsiedniej gminy
lesznowolskiej.
Na obszarach, do których nie została doprowadzona zbiorcza sieć kanalizacyjna,
ścieki gromadzone w zbiornikach bezodpływowych, skąd wozami asenizacyjnymi wywożone
są do punktów zlewnych. Ponadto większe firmy funkcjonujące na terenie gminy posiadają
własne
oczyszczalnie
ścieków.
Obok
nazw
firm
podane
są
przepustowości
rzeczywista/maksymalna tych oczyszczalni:

Scania
22/31,5 m3/d

3M
23/34 m3/d

Centrum Mody
7/20 m3/d

hotel „Perła Leśna”
10,7/22 m3/d

Metra Poland Aluminium
44,7/62 m3/d

Zakład Doświadczalny Hodowli i Aklimatyzacji Roślin
50/72 m3/d
2.3.3 Odpady stałe i ich utylizacja
Na terenie Gminy Nadarzyn obecnie obowiązuje Uchwała Rady Gminy nr
XLII/265/98 z dn. 27.02.1998 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad utrzymania
czystości i porządku terenie gminy Nadarzyn. Reguluje ona zagadnienia związane z
utrzymaniem czystości i porządku na terenie nieruchomości położonych w granicach
administracyjnych gminy Nadarzyn Wysokość opłat reguluje uchwała Rady Gminy nr
XLV/286/98 z dn. 19.06.1998 r. w sprawie wysokości opłat za usługi w zakresie usuwania
stałych odpadów komunalnych i zasad rozliczania świadczonych usług przez gminę oraz
aneks do tej uchwały zmieniający wysokości opłat (Uchwała Rady Gminy nr VI/70/99).
Gmina Nadarzyn posiada system obsługujący mieszkańców w zakresie wywozu
odpadów zmieszanych, w zakresie selektywnej zbiórki odpadów oraz wywozu odpadów
wielkogabarytowych.
21
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Zorganizowanym systemem odbioru odpadów objęte jest blisko 100% mieszkańców
oraz wszystkie obiekty użyteczności publicznej, placówki usługowo-handlowe i obiekty
turystyczne. Częstotliwość wywozu odpadów z terenu gminy realizowana jest w zależności
od potrzeb 2-4 razy w miesiącu.
Pojazdy realizujące wywóz odpadów korzystają ze stanowiska przesypawczego
zlokalizowanego w sąsiedztwie oczyszczalni ścieków komunalnych w Nadarzynie. Odpady
przesypywane są z kontenerów KP7 do kontenerów przeznaczonych do transportu odpadów
na wysypiska KP33. Odbiór odpadów z zabudowy wielorodzinnej i części jednorodzinnej
(tam gdzie stosuje się pojemniki inne niż KP7) wywóz odpadów realizowany jest przez
specjalistyczne pojazdy poszczególnych
firm
wywozowych (śmieciarki z prasami
hydraulicznymi).
Fot. 6. Elementy infrastruktury związanej z gospodarką odpadami stałymi na terenie gminy Nadarzyn
Selektywna zbiórką odpadów objętych znikoma liczba mieszkańców (kilka procent
zabudowy wielorodzinnej i jednorodzinnej). Obecnie istnieje jedno gniazdo obsługiwane
przez firmę Hetman zlokalizowane przy gimnazjum w Nadarzynie (szkło, plastik i papier).
W 2003 roku powstał drugie gniazdo selektywnej zbiórki (na obszarze Nadarzyńs kiej
Spółdzielni Mieszkaniowej), ale ze względu na brak umiejętności korzystania z gniazda
lokalnej ludności, zostało ono zlikwidowane (względy sanitarne).
Wszystkie duże obiekty gospodarcze znajdujące się na terenie gminy posiadają
podpisane umowy z firmami wywozowymi (wg danych z kontroli przeprowadzonej w 2001
roku). Pośród małych firm ważne umowy na wywóz stałych nieczystości posiadała zaledwie
połowa skontrolowanych. Odpady związane z prowadzeniem działalności gospodarczej
trafiają zatem poprzez gospodarstwo domowe do strumienia odpadów komunalnych.
Na terenie gminy Nadarzyn nie funkcjonuje obecnie żadna instalacja do odzysku i
unieszkodliwiania odpadów stałych. Na terenie gminy istnieje nieczynne składowisko
odpadów komunalnych w Ruścu zamknięte nielegalnie w 1994 roku poprzez zasypanie.
Składowisko od tego czasu nie jest eksploatowane, zarosło ale nie zostało prawidłowo
zabezpieczone ani zrekultywowane. Składowisko należy do Urzędu Gminy a położone jest
około 6 km od Nadarzyna na terenie należącym do Lasów Państwowych. Eksploatowane od
1988 roku jednokwaterowe składowisko o powierzchni 1,28 ha i łącznej pojemności 18000
m3 wykorzystano w niewielkiej części (0,6 ha, nagromadzenie odpadów nie jest znane).
22
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Składowisko izolowane jest za pomocą foli. Wykonany w 2002 roku przegląd ekologiczny
składowiska wykazał brak zmian w odciekach od czasu zamknięcia składowiska. Wykonany
w 2001 roku projekt przewiduje prowadzenie monitoringu wód, powietrza i gleby. Będzie on
prowadzony przez dwa do trzech lat od daty zakończenia eksploatacji składowiska i może
być zaprzestany w przypadku stwierdzenia stabilizacji wskaźników zanieczyszczeń.
Fot. 7. Obwałowanie i drenaż nieczynnego składowiska odpadów komunalnych w miejscowości Rusiec
Planowana jest budowa gminnej stacji segregacji odpadów komunalnych (o zasięgu
ponadgminnym). Nie przewiduje się natomiast lokalizowania składowisk odpadów.
Celowym
byłoby
raczej
zawiązania
porozumienia
i
utworzenia
składowiska
międzygminnego (np. z gminami Raszyn czy Lesznowola). Utworzony z dniem 1.VII.2004 r.
Zakład Usług Komunalnych w Nadarzynie (wydzielony z Urzędu Gminy i przejmujący część
jego obowiązków) z siedzibą na terenie byłej Spółdzielni Usług Rolniczych w najbliższej
przyszłości zorganizuje Gminny Punkt Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (GPZON).
Fot. 8. Teren Zakładu Usług Komunalnych
2.3.4 Gazownictwo, ciepłownictwo i linie energetyczne
Sieć gazownicza gminy Nadarzyn jest bardzo dobrze rozwinięta. Potencjalny stopień
zgazyfikowania wynosi blisko 100%. Jednakże ze względu na koszty podłączenia
mieszkańcy nie decydują się na przyłączenia do sieci. W chwili obecnej z gazu sieciowego
korzysta około 60% mieszkańców gminy. Gaz pochodzi z głównego gazociągu biegnącego
wzdłuż trasy katowickiej, z tym że stacje redukcyjne znajdują się poza obszarem gminy.
Konieczność modernizacji istniejącej sieci gazowej występuje tylko w Starej Wsi.
Obszar gminy Nadarzyn nie jest objęty siecią ciepłowniczą. Budynki mieszkalne oraz
użyteczności publicznej korzystają z indywidualnych źródeł ciepła, wśród których
funkcjonują jedynie źródła konwencjonalne. Zgodnie z informacjami udzielonymi przez
Urząd Gminy, gospodarka cieplna opiera się o następujące surowce (z uwzględnieniem
udziału źródła w ogólnym bilansie):

Węgiel kamienny
25%

Drewno
10%
23
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Olej opałowy
3%

Gaz ziemny
60%
Pozostałe 2% użytkowników korzysta z elektrycznego systemu ogrzewania.
Struktura gospodarki cieplnej w gminie Nadarzyn
Gaz ziemny
60%
Gaz ziemny
Węgiel kamienny
Drewno
Olej opałowy
Inne: 2%
Olej opałowy Drewno
10%
3%
Węgiel kamienny
25%
Wykres 3. Struktura gospodarki cieplnej wg źródeł energii (dane wg UG Nadarzyn)
Gmina Nadarzyn objęta jest w 100% siecią elektroenergetyczną. Brak jest danych na
temat łącznej długości sieci niskiego napięcia, natomiast długość sieci średniego napięcia na
terenie gminy wynosi około 150 km. Obszar gminy przecina jedna linia przesyłowa
wysokiego napięcia (220 kV)o łącznej długości poniżej 1 km. Linia przecina teren gminy w
miejscowości Wolica. Redukcja napięcia realizowana jest przez 3 rozdzielnie znajdujące się
poza obszarem gminy w miejscowościach Tarczyn, Piaseczno i Sękocin. Linie średniego
napięcia 15kV są redukowane do niskiego napięcia 400V przez około 45 transformatorów
rozmieszczonych na obszarze całej gminy.
W najbliższej przyszłości (nie dalej niż do roku 2006) ma powstać stacja rozdzielcza
110/15kV w Nadarzynie, która w znacznym stopniu ułatwi dystrybucję energii elektrycznej
do nowych użytkowników (szczególnie firm lokujących się wzdłuż trasy katowickiej).
Fot. 9. Napowietrzna linia wysokiego napięcia przebiegająca przez teren gminy Nadarzyn (Wolica)
24
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
2.4
Analiza SWOT
2.4.1 Czynniki wewnętrzne
Mocne strony
Stan przyrody i środowiska

Znaczne obszary gminy leżą w obrębie Warszawskiego Obszaru Chronionego
Krajobrazu (prawie 25%)

Znaczna lesistość (19%) jak na przypadek gminy leżącej w bezpośredniej
bliskości aglomeracji warszawskiej (głównie ze względu na Lasy Młochowskie)

Znaczna ilość obiektów objętych ochroną prawną (rezerwaty, pomniki przyrody)

Brak większych zakładów przemysłowych degradujących środowisko

Dobra jakość wód podziemnych (także wielkość zasobów wystarczająca)

Podejmowanie działań ochronnych drzew (Szrotówek kasztanowcowiaczek i
Przypłaszczek granatek)

Renowacja i zakładanie gniazd bocianich

Ochrona obszarów szczególnie cennych przyrodniczych w obrębie Lasów
Młochowskich (dwa rezerwaty przyrody)
Infrastruktura służąca ochronie środowiska

Bardzo wysoki stopień zwodociągowania gminy (blisko 100% mieszkańców)

Obecność czterech komunalnych oczyszczalni ścieków zlokalizowanych w
miejscowościach: Nadarzyn, Młochów, Walendów i Kostowiec

Bardzo
wysoki
stopień
potencjalnego
(bez
przyłączy
indywidualnych)
zgazyfikowania gminy (blisko 100%)

Wszystkie większe firmy działające na terenie gminy posiadają podpisane umowy
na wywóz odpadów (100% skontrolowanych)
Sfera gospodarcza

Stale rosnący udział dochodów własnych gminy
25
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Bardzo wysoki stopień inwestowania finansów publicznych w gminie

Bliskość Warszawy

Duża ilość podmiotów gospodarczych na terenie gminy Nadarzyn i gmin
sąsiednich

Wysoki stopień zelektryfikowania gminy

Korzystne położenie wzdłuż trasy katowickiej i niedaleko od krajowych dróg
Warszawa-Poznań i Warszawa-Kraków

Korzystne warunki dla rozwoju agroturystyki jako źródła dochodów dla ludności
wiejskiej gminy

Dobre skomunikowanie gminy z resztą kraju oraz zagranicą

Atrakcyjne warunki rozwoju usług, handlu, turystyki i rekreacji

Obecność tylko nielicznych zakładów stwarzających potencjalne zagrożenie
awarią przemysłową (na niewielką skalę)

Rezerwy terenów atrakcyjnych do zainwestowania

Dobrze rozwinięta sieć telekomunikacyjna (blisko 100%)
Sfera społeczna

Niska stopa bezrobocia (wiele miejsc pracy istniejących i powstających oraz
możliwość rozpoczęcia własnej działalności gospodarczej w szerokim zakresie)

Korzystna sytuacja w zakresie możliwości zagospodarowania siły roboczej w
działalność pozarolniczą

Duży udział ludności w wieku produkcyjnym

Duży udział ludności z wykształceniem wyższym, średnim i zawodowym

Gęstość zaludnienia niska w porównaniu z innymi gminami podwarszawskimi
Sfera prawna i polityczna

Aktywne działania władz gminy na rzecz ochrony środowiska naturalnego

Dobry wizerunek zewnętrzny gminy (gmina ulokowana na 37 pozycji złotej setki
26
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
gmin w Polsce)

Zadawalające informacje o gminie dostępne na stronach internetowych
Słabe strony
Stan przyrody i środowiska

Stałe i czasowe dzikie wysypiska

Zaśmiecanie terenu gminy przez przyjezdnych (lasy, szlaki komunikacyjne)

Na terenie gminy nie prowadzi się szczegółowego monitoringu stanu środowiska

Położenie w strefie zasięgu leja depresyjnego aglomeracji warszawskiej

Niski stan czystości wód powierzchniowych (pozaklasowy)

Istniejące lokalne i potencjalne zagrożenia dla środowiska przyrodniczego (flory,
fauny i przyrody nieożywionej)

Niedostatek gleb żyznych – konieczność ochrony obszarów ich występowania

Brak działań mających na celu ochronę gleb
Stan infrastruktury służącej ochronie środowiska

Niskie wykorzystanie systemu gazowego w gminie (zaledwie 60%)

Brak źródeł odnawialnych w strukturze gospodarki cieplnej

Znaczny udział węgla i drewna w strukturze gospodarki cieplnej wśród
użykowników indywidualnych (25% i 10%)

Brak zorganizowanej sieci ciepłowniczej

Brak zabezpieczeń terenów leśnych i zadrzewionych przed zanieczyszczeniami

Stan dróg gminnych, powiatowych i dojazdowych do pól niedostosowany do
potrzeb mieszkańców i wymogów unijnych

Nieczynne składowisko odpadów w miejscowości Rusiec nie zostało prawidłowo
zrekultywowane

Znikomy stopień objęcia mieszkańców systemem selektywnej zbiórki
27
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Brak kontroli stanu technicznego zbiorników bezodpływowych

Niewielka liczba podpisanych umów na wywóz odpadów wśród małych i
średnich przedsiębiorstw (50% skontrolowanych)

Brak Gminnego Punktu Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych

Brak zintegrowanego systemu odbioru i utylizacji odpadów niebezpiecznych
Sfera gospodarcza

Duża liczba firm działających w gminie z siedzibą w Warszawie (odpływ
podatków)

Niekontrolowana zabudowa i lokalizowanie siedzib podmiotów gospodarczych

Brak możliwości kontroli nad podmiotami gospodarczymi z poziomu gminnego

Niewielka średnia powierzchnia gospodarstw rolnych

Mała liczba gospodarstw rolnych produkujących „zdrową żywność”

Brak wystarczającej liczby skrzyżowań wyposażonych w sygnalizację świetlną
przy trasie katowickiej
Sfera społeczna

Zatrudnienie przez firmy działające w gminie osób spoza obszaru gminy

Brak szkolnictwa wyższego

Niska świadomość ekologiczna mieszkańców i turystów

Niski poziom wykształcenia osób utrzymujących się z pracy w rolnictwie

Zbyt wolno postępujący wzrost świadomości społecznej dotyczącej konieczności
gospodarowania w sposób przyjazny dla przyrody i środowiska, brak
indywidualnych nawyków i postaw prośrodowiskowych (segregacji odpadów,
oszczędności wody, zaśmiecania lasów itp.)

Niekontrolowane odrolnianie terenów
Sfera prawna i polityczna

Niedostateczna ewidencja i monitoring gospodarki odpadami w mniejszych
28
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
miejscowościach na terenie gminy

Nieuregulowany stan wysypiska odpadów w Ruścu

Brak sieci informatycznej
2.4.2 Czynniki zewnętrzne
Szanse
Sfera prawna i polityczna

Nowoczesne przepisy ochrony przyrody i środowiska, w tym przepisy związane z
koniecznością wykonywania ocen oddziaływania inwestycji na środowisko i
monitoringu stanu środowiska,

Wprowadzenie nowych zasad finansowania inwestycji i działań proekologicznych
(preferencyjne kredyty, ulgi podatkowe, dotacje z budżetu państwa)

Możliwość uzyskiwania dotacji i pożyczek z funduszy krajowych i zagranicznych
na inwestycje zmniejszające uciążliwość gospodarki dla środowiska oraz na
rozwój infrastruktury

Prawny nakaz opracowywania programów ochrony środowiska przez jednostki
administracji samorządowej

Wzrost uspołecznienia procesów podejmowania decyzji mających wpływ na stan
środowiska

Doskonalenie krajowego systemu formalnej edukacji środowiskowej

Wdrożenie instrumentów ekonomiczno-prawno mobilizujących do realizacji
inwestycji prośrodowiskowych wynikających ze strategii krajowych oraz
przyjętych zobowiązań międzynarodowych

Rozwój kontaktów i współpracy międzynarodowej z krajami UE na szczeblu
samorządów w celu wymiany doświadczeń w zakresie proekologicznych metod
gospodarowania
Sfera przyrodnicza i społeczno-gospodarcza
29
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Wzrost skanalizowania gminy z 28 do blisko 100% w wyniku realizacji do 2009
roku III etapu programu kanalizacji gminy Nadarzyn

Planowana budowa sortowni odpadów komunalnych

Planowane powstanie kolejnych oczyszczalni ścieków w Starej Wsi i Wolicy

Możliwość objęcia ochroną prawną nowych obiektów – siedlisk i stanowisk
występowania gatunków cennych

Możliwość wdrożenia programów rolno-środowiskowych UE

Duże zainteresowanie osiedlaniem się na terenie gminy osób o wykształceniu
wyższym i średnim posiadających znaczny kapitał

Duże zainteresowanie nowych inwestorów

Przesycenie inwestycyjne i mieszkaniowe gmin ościennych

Możliwość uzyskania zewnętrznego (krajowego i/lub zagranicznego) wsparcia
finansowego programów ochrony różnorodności przyrodniczej oraz realizacji
programu zalesiania gruntów o niskiej przydatności rolniczej

Wspieranie inicjatyw organizacji i instytucji zmierzających do uzyskania pomocy
finansowej programów UE na rozwój infrastruktury ochrony środowiska

Wspieranie inicjatyw podmiotów gospodarczych zmierzających do uzyskania
dofinansowania
inwestycji
eliminujących
zagrożenia
dla
środowiska
i
wspierających rozwój zrównoważony ze środków krajowych i zagranicznych

Wzrost krajowego i zagranicznego popytu na „zdrową żywność”, bezpieczne dla
środowiska formy sportu i rekreacji, turystyki i kontaktu z przyrodą

Rozwijanie rolnictwa ekologicznego

Zachowanie istniejących walorów przyrodniczych, na bazie których możliwy jest
rozwój turystyki i innych usług

Tworzenie wielorakiej sfery usług, co spowoduje zwiększenie dochodów
mieszkańców gminy

Stworzenie możliwości zbytu podstawowych płodów rolnych (zboża, mleka,
30
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
warzyw)
Zagrożenia
Sfera prawna i polityczna

Brak skutecznych przepisów z zakresu budownictwa i zagospodarowania
przestrzennego zabezpieczających krajobraz przed degradacją (np. wznoszeniem
budynków o formie niedostosowanej do krajobrazu)

Pewne opóźnienia w przygotowywaniu niektórych aktów prawnych i przepisów
wykonawczych dotyczących ochrony przyrody i środowiska
Sfera przyrodnicza i społeczno-gospodarcza

Nasilenie transportu, w tym szczególnie materiałów niebezpiecznych

Rosnące obciążenie infrastruktury komunalnej (szczególnie drogi)

Niszczenie środowiska naturalnego

Rosnąca
presja
turystyczna
na
obszarach
o
najcenniejszych
walorach
przyrodniczych

Lokowanie inwestycji przemysłowych na terenach cennych przyrodniczo

Występowanie procesów recesyjnych w gospodarce kraju

Intensyfikacja produkcji rolnej prowadząca do wzrostu nawożenia, stosowania
pestycydów, homogenizacji użytków rolnych oraz zaniku lokalnych odmian
roślin uprawnych i ras zwierząt hodowlanych

Proces odrolniania

Niska dochodowość produkcji rolnej
31
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
3 STAN I ZAGROŻENIA ŚRODOWISKA PRZYRODNICZEGO
3.1
Zanieczyszczenia wód
3.1.1 Wody powierzchniowe
Trudnym do zmierzenia źródłem zanieczyszczenia wód powierzchniowych są
niekontrolowane spływy powierzchniowe z obszarów rolnych, w tym chemizowanych
i nawożonych. Pomimo, że ilość wywożonej na użytki rolne gnojowicy w ostatnich latach
zmalała (ze względu na spadek pogłowia zwierząt), stanowi ona nadal lokalną uciążliw ość
dla środowiska. Zmalała również, głównie ze względów ekonomicznych, ilość zużywanych
nawozów sztucznych i środków ochrony roślin. Czynniki te wpływają na zmniejszenie
niekorzystnego wpływu rolnictwa na stan czystości wód.
Zasoby wód powierzchniowych na obszarze gminy Nadarzyn sprowadzają się do
cieków wodnych (Utrata, Zimna Woda, Mrówka) oraz kilkunastów obiektów małej retencji
(stawy rybne i inne zbiorniki o niewielkich rozmiarach). Według badań fizyko-chemicznych
i bakteriologicznych prowadzonych w 2000 roku przez WIOŚ wszystkie wymienione cieki są
pod względem czystości pozaklasowe.
Aktualnie tylko 28% ścieków bytowych z terenu gminy odprowadzane jest do
systemu kanalizacji zbiorczej, za pośrednictwem którego trafiają do czterech oczyszczalni
ścieków w Nadarzynie, Młochowie, Walendowie i Kostowcu. Wszystkie oczyszczalnie
gminne posiadają pozwolenia Starosty pruszkowskiego na odprowadzanie ścieków
oczyszczonych.
Pozostałe
ścieki,
z
gospodarstw
nie
posiadających
przyłączy
kanalizacyjnych, gromadzone są w bezodpływowych zbiornikach skąd, zgodnie z
zaleceniami, powinny być odbierane przez podmioty gospodarcze posiadające odpowiednie
zezwolenia i dowożone pojazdami asenizacyjnymi do punktów zlewnych. Brak jest w gminie
ewidencji i kontroli opróżniania tych zbiorników. Wiadomo jednak, że na terenie gminy
działają następujące firmy wywożące odpady płynne:

Glinicki Marek – Rusiec, Al. Katowicka 165 Nadarzyn

Usługi Asenizacyjne Sławomir Wieder – Kajetany , ul. Brzozowa 9 Nadarzyn

MZO Pruszków – ul. St. Bryły 4 Pruszków

P.U. Hetman Sp. z o. o. – Al. Krakowska 119/114 Warszawa
32
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Jarper Sp. z o. o. – Al. Krakowska 108a Wólka Mrokowska

Rethmann Recykling Sp. z o. o. – ul. Zawodzie 16 Warszawa

Eko Standard Usługi Komunalne Marek Szymański – ul. Tetmajera 32 Piaseczno

Wywóz nieczystości płynnych Tadeusz Kuleta – ul 3 maja 38 Komorów

Sita Polska Sp. z o. o. – ul. E. Ciołka 16 Warszawa
Odrębnym problemem czystości wód powierzchniowych są zrzuty wód opadowych.
Większość obiektów użyteczności publicznej i podmiotów gospodarczych nie jest
wyposażona w systemy zbierania i oczyszczania wód opadowych. Do nielicznych systemów
funkcjonujących na terenie gminy na mocy pozwoleń wodno-prawnych należą firmy
zestawione w poniższej tabeli.
Tabela 8. Zorganizowane systemy zrzutu wód opadowych
Firma
Ilość wód
Data ważności pozwolenia
wodno-prawnego
Europapier Polska /Urzut/
50 dm3/s
31.XII.2004
Scania Polska /Stara Wieś/
110 dm3/s
31.III.2008
Metra Poland Aluminium /Urzut/
55 m3/d
-
3M Poland /Kajetany/
143 m3/d
31.XII.2004
Sped Pol /Żabieniec k/Młochowa/
100 dm3/s
31.III.2003
Wytwórnia Klejów i Zapraw
Budowlanych „Atlas” /Młochów/
202 dm3/s
XII.2003
dane na podstawie PPOŚ
3.1.2 Wody podziemne
Wody podziemne płytkiego krążenia (zasilane głównie opadami atmosferycznymi
i, w mniejszym stopniu, wodami powierzchniowymi) są zdecydowanie bardziej podatne
na zanieczyszczenia niż wody wgłębne. Wody płytkiego krążenia są pozbawione warstwy
izolacyjnej nadkładu, a tym
samym
są
one słabo izolowane przed wpływami
antropogenicznymi.
Do głównych zagrożeń jakości wód podziemnych zalicza się:

Zanieczyszczenia obszarowe
33
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
– gospodarka rolna oraz tereny zurbanizowane
– Intensywne nawożenie i stosowanie środków ochrony roślin, rolnicze
wykorzystywanie ścieków

Zanieczyszczenia liniowe
– infiltracja wód z bardzo zanieczyszczonych wód powierzchniowych oraz
szlaki komunikacyjne (w szczególności trasa katowicka)

Zanieczyszczenia punktowe
– odprowadzanie do wód i gleby nieoczyszczonych ścieków, w szczególności
z nieszczelnych zbiorników bezodpływowych
– nieczynne składowisko odpadów w Ruścu
– stacje paliw, magazyny środków chemicznych itp.
–
nie
posiadające
wymaganych
zabezpieczeń
składowiska
odpadów
komunalnych lub przemysłowych i tzw. „dzikie” wysypiska odpadów
– obiekty towarzyszące szlakom komunikacyjnym: parkingi i place postojowe
samochodów
– fermy zwierząt
– cmentarze oraz nieizolowane grzebowiska zwłok zwierzęcych
– ścieki (surowe lub niedostatecznie oczyszczone) wprowadzane do gleby
Zagrożenie, w dłuższym przedziale czasowym, dla jakości wód płytkiego krążenia
mogą
stanowić
także
ścieki
komunalne
i
przemysłowe
wprowadzane
do
wód
powierzchniowych oraz nadmierne emisje zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do
atmosfery.
Zagrożenie dla jakości wód podziemnych (wód płytkiego krążenia jak i wód
wgłębnych) stanowią także nieczynne (nieużytkowane) i źle zabezpieczone studnie wiercone.
Są one źródłem bakteriologicznego skażenia warstwy wodonośnej. Likwidacja zakładów
posiadających własne ujęcia (dawne PGR-y, zlewnie mleka, szkoły wiejskie etc.) przy
równoczesnym braku bezwzględnego obowiązku likwidacji starych i nieeksploatowanych
studni wierconych powoduje, że liczba nieczynnych ujęć prawdopodobnie wzrasta.
34
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Zagrożeniem dla jakości i ilości zasobów wód podziemnych może być także budowa w
obszarach zasobowych ujęć komunalnych nowych studni i ujęć nie związanych z poborem
wody na potrzeby zbiorowego zaopatrzenia.
Ostatnim zagrożeniem, niezależnym od gminy, jej mieszkańców i użytkowników
wód, jest możliwość obniżania się zwierciadła eksploatowanych wód podziemnych w
przypadku zwiększania poborów wód podziemnych w warszawskich ujęciach w wyniku
powiększania się zasięgu leja depresyjnego.
3.2
Zanieczyszczenie gleb
Zanieczyszczenie gleb jest oceniane na podstawie zawartości metali ciężkich (ołowiu,
kadmu, cynku, miedzi, niklu, rtęci i arsenu) w powierzchniowej, dwudziestocentymetrowej
warstwie gruntu. Miarą zanieczyszczenia gleby jest zawartość metali ciężkich w porównaniu
do średniej geochemicznej zawartości w regionie. Pośrednio, zanieczyszczenie gleby m ierzy
się również zawartością metali ciężkich, azotanów i pestycydów w jadalnych częściach
roślin (świeże owoce, korzenie etc.). Miarą wielkości zanieczyszczenia gleby jest
przekroczenie dopuszczalnych zawartości metali, azotanów i pestycydów w jadalnych
częściach roślin.
Zagrożeniami dla jakości gleb są:

Substancje ropopochodne trafiające do gleb wraz z wodami opadowymi (drogi,
parkingi, warsztaty samochodowe, stacje paliw)

Wprowadzanie do gleb nieczyszczonych ścieków komunalnych i przemysłowych

Chemizacja rolnictwa (nawozy naturalne i sztuczne oraz środki ochrony roślin)

„Dzikie” wysypiska odpadów komunalnych

Emisje do atmosfery zanieczyszczeń gazowych i pyłowych
Według badań gleb prowadzonych w ramach regionalnej sieci monitoringu gleb,
zawartość metali ciężkich (ołów, kadm, cynk, miedź i nikiel) w glebach gminy w stopniu „0”
występuje na całym jej obszarze.
3.3
Odpady
Na terenie Gminy Nadarzyn obecnie obowiązuje Uchwała Rady Gminy nr
XLII/265/98 z dn. 27.02.1998 r. w sprawie ustalenia szczegółowych zasad utrzymania
35
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
czystości i porządku terenie gminy Nadarzyn. Reguluje ona zagadnienia związane z
utrzymaniem czystości i porządku na terenie nieruchomości położonych w granicach
administracyjnych gminy Nadarzyn Wysokość opłat reguluje uchwała Rady Gminy nr
XLV/286/98 z dn. 19.06.1998 r. w sprawie wysokości opłat za usługi w zakresie usuwania
stałych odpadów komunalnych i zasad rozliczania świadczonych usług przez gminę oraz
aneks do tej uchwały zmieniający wysokości opłat (Uchwała Rady Gminy nr VI/70/99).
Największą grupą odpadów powstających na terenie gminy Nadarzyn są odpady
komunalne, związane z codzienną egzystencją człowieka. Zgodnie z treścią ustawy o
odpadach, odpadami komunalnymi są: „odpady powstające w gospodarstwach domowych, a
także odpady nie zawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców
odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów
powstających w gospodarstwach domowych”. W skład odpadów komunalnych poza
odpadami z gospodarstw domowych wchodzą odpady z obiektów użyteczności publicznej i
obsługi ludności oraz odpady z pielęgnacji terenów zieleni. Odpady komunalne zawierają
także odpady niebezpieczne, takie jak: zużyte baterie, akumulatory, świetlówki, termometry,
opakowania po farbach, lakierach, rozpuszczalniki, smary, oleje, przeterminowane i nie
wykorzystane leki. Szacuje się, że w Polsce stanowią one około 0,76% ogólnej masy
odpadów. W przypadku gminy Nadarzyn szacuje się (wg. WPGO), że odpady niebezpieczne
w zmieszanym strumieniu odpadów komunalnych stanowią tylko 0,64%.
Ważną grupę odpadów niebezpiecznych stanowi część odpadów medycznych.
Źródłem powstawania niebezpiecznych odpadów medycznych są jednostki służby zdrowia:
szpitale, przychodnie, gabinety prywatne, laboratoria. Na terenie gminy zlokalizowane są
następujące obiekty wytwarzające bądź mogące wytwarzać tego typu odpady:

Apteka w Nadarzynie przy ul. Błońskiej

Apteka w Nadarzynie przy ul. Sitarskich

Zakład Opieki Zdrowotnej w Nadarzynie przy ul. Sitarskich

Zakład Opieki Zdrowotnej w Młochowie

Lecznica Zwierząt w Nadarzynie przy ul. Mszczonowskiej

Lecznica Zwierząt w Nadarzynie przy ul. Narcyzowej

Lecznica Zwierząt w Kajetanach
36
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Lecznica Mak-Med

Międzynarodowe Centrum Słuchu i Mowy w Kajetanach przy ul. Mokrej
Inną ważną grupę materiałów niebezpiecznych stanowią materiały zawierające azbest.
Szacunkowo całkowita ilość wyrobów zawierających azbest na terenie gminy wynosi 50006000 Mg.
Zorganizowanym systemem odbioru odpadów objęte jest blisko 100% mieszkańców
oraz wszystkie obiekty użyteczności publicznej, placówki usługowo-handlowe i obiekty
turystyczne. Częstotliwość wywozu odpadów z terenu gminy realizowana jest w zależności
od potrzeb 2-4 razy w miesiącu. Selektywna zbiórką odpadów objętych znikoma liczba
mieszkańców (kilka procent zabudowy wielorodzinnej i jednorodzinnej). Obecnie istnieje
jedno gniazdo obsługiwane przez firmę Hetman zlokalizowane przy gimnazjum w
Nadarzynie (szkło, plastik i papier).
Na terenie gminy zlokalizowane jest jedno nieczynne składowisko odpadów w
miejscowości Rusiec (nie jest zrekultywowane) oraz liczne miejsca nielegalnego
gromadzenia odpadów (świadome prowadzenie działalności bez stosownych pozwoleń przez
podmioty gospodarcze oraz tzw. „dzikie” wysypiska).
Specyficzną grupą odpadów są osady ściekowe. Porządkowanie gospodarki ściekowej
i rozbudowa kanalizacji będą powodowały zwiększenie ilości osadów ściekowych, które
wymagają dalszej utylizacji. Osady ściekowe powstające w oczyszczalniach gminnych w
Nadarzynie są odbierane przez firmę Geanova. Ilość osadów ściekowych wytwarzanych w
gminie Nadarzyn wynosi około 75 Mg rocznie.
Ostatnią grupę odpadów stanowią odpady przemysłowe. Na terenie gminy brak jest
dużych zakładów przemysłowych, co nie oznacza, że nie powstają odpady klasyfikowane
jako przemysłowe (w świetle prawa każdy podmiot gospodarczy jest wytwórcą odpadów
przemysłowych, niezależnie od tzw. komunalno-bytowych). Wszystkie duże obiekty
gospodarcze znajdujące się na terenie gminy posiadają podpisane umowy z firmami
wywozowymi (wg danych z kontroli przeprowadzonej w 2001 roku). Pośród małych firm
ważne umowy na wywóz stałych nieczystości posiadała zaledwie połowa skontrolowanych.
Odpady związane z prowadzeniem działalności gospodarczej trafiają zatem poprzez
gospodarstwo
domowe
do
strumienia
odpadów
komunalnych
(tzw.
odpady
komunalnopodobne).
37
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
3.4
Zanieczyszczenie powietrza
W skali powiatu emisja do powietrza pyłów i gazów z terenu gminy Nadarzyn jest
znikoma w porównaniu z emisją z innych gmin powiatu pruszkowskiego. Wynika to z faktu,
że na terenie gminy Nadarzyn nie ma dużych emitorów zanieczyszczeń (zakłady typu
elektrociepłownie, duże zakłady przemysłowe) do powietrza. Do największych punktowych
źródeł zanieczyszczeń powietrza zlokalizowanych na terenie gminy należą zestawione w
tabeli obiekty.
Tabela 9. Główne punkty emisji zanieczyszczeń atmosferycznych
Lokalizacja
źródła
Adres
Rodzaj działalności
Wysokość
komina
Urządzenia
do redukcji
emisji
Nadarzyn
ul.Turystyczna
Garbarnia
ok.15 m
brak
Kajetany
ul. Brzozowa
Huta szkła
ok.15 m
brak
dane wg UG Nadarzyn
Brak jest urządzeń ciepłowniczych działających w oparciu o odnawialne źródła
energii, co nie jest zgodne ze „Strategią rozwoju energetyki odnawialnej”, zakładającą udział
źródeł odnawialnych w bilansie energetycznym Polski na poziomie 7,5% w roku 2010.
Większość gospodarstw domowych na terenie gminy Nadarzyn posiada przydomowe
kotłownie lub piece kuchenne służące jako źródło wytwarzania ciepła. Pośród spalanych
surowców jest węgiel kamienny (25%) i drewno (10%). Związana jest z tym silna emisja
tlenków węgla, siarki, azotu a także pyłów. Ponadto niekiedy wraz z węglem i drewnem
spalane są odpady, zawierające różnego rodzaju szkodliwe substancje, które trafiając do
powietrza stwarzają zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.
W ogólnym bilansie emisji zanieczyszczeń atmosferycznych, znaczny udział
zanieczyszczenia przypada na komunikacyjne źródła liniowe (w szczególności trasa
katowicka).
Z uwagi na korzystne ukształtowanie terenu oraz brak wysokiej, zwartej zabudowy,
brak jest przeszkód dla swobodnego przepływu mas powietrza a co za tym idzie
przewietrzania obszaru. Dzięki temu stan powietrza atmosferycznego na terenie gminy uznać
można za dobry. Nie oznacza to jednak, że nie należy dążyć do likwidacji niskiej emisji,
38
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
poprzez rozbudowę sieci gazowej oraz mobilizację i wsparcie mieszkańców do zmiany
źródeł ciepła na ekologiczne.
Inne zagrożenia środowiska
3.5
3.5.1 Awarie przemysłowe
Na terenie gminy Nadarzyn nie ma dużych zakładów przemysłowych, mogących
przyczynić się do powstania poważnej awarii przemysłowej. Obszarem o potencjalnie
największym zagrożeniu środowiska jest pas położony wzdłuż trasy katowickiej ze względu
na transport paliw płynnych, materiałów wybuchowych i palnych, środków biologicznie i
chemicznie czynnych itp.
Na terenie gminy działa poza tym znaczna ilość małych i średnich przedsiębiorstw z
których niektóre mogą stanowić zagrożenie w przypadku wystąpienia awarii. Do firm o
szczególnym zagrożeniu należą:

Stacje paliw płynnych Shell i Jet z uwagi na nagromadzenie dużej ilości
substancji ropopochodnych na terenie obiektu oraz konieczność uzupełniania
zapasów przy użyciu cystern

Baza transportowa Spedpol ze względu na możliwość pojawienia się na jej
terenie towarów w jakikolwiek sposób niebezpiecznych (materiały wybuchowe i
palne, środki biologicznie i chemicznie czynne itp.)

Firma „Cieślikowski” ze względu prowadzoną działalność w zakresie zbiórki i
transportu odpadów niebezpiecznych. Na jej terenie gromadzone są znaczne ilości
odpadów niebezpiecznych (lampy fluorescencyjne i inne odpady zawierające rtęć
oraz syntetyczne oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe a także baterie i
akumulatory ołowiowe)
3.5.2 Hałas
Na terenie gminy Nadarzyn istnieje kilka obiektów mogących stanowić punktowe
źródła zanieczyszczeń akustycznych. Należą do nich:

baza transportowa Spedpol

firma produkcyjna Prodsan (zbiorniki na gaz)
39
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
oraz

małe
podmioty
gospodarcze
związane
ze
ślusarstwem,
usługami
wulkanizacyjnymi
Do znaczących liniowych źródeł hałasu, zaliczyć należy szlaki komunikacji
samochodowej, a w szczególności drogę krajową nr 8, gdzie średnie natężenie ruchu wynosi
około 37000 pojazdów/dobę. Wzdłuż trasy katowickiej zlokalizowane są głównie obiekty
gospodarcze, ale znajdują się także obiekty mieszkalne (szczególnie we wsi Kostowiec).
Położenie domów jest zbyt bliskie względem drogi, ale gmina nie przewiduje budowy
ekranów akustycznych po pierwsze ze względu na brak skarg od ludności, po drugie ze
względu na plany podnoszenia rangi trasy katowickiej do drogi ekspresowej. Modernizacja
drogi i jej przekształcenie związane jest z przeniesieniem obowiązku finansowania budowy
ekranów akustycznych na inne podmioty.
3.5.3 Promieniowanie
Na terenie gminy Nadarzyn zagrożenie promieniowaniem jonizującym nie występuje.
Zagrożenie promieniowaniem niejonizujacym występuje lokalnie, wzdłuż linii wysokiego i
średniego
napięcia
przebiegających
przez
teren
gminy.
Wymienione
źródła
pól
elektromagnetycznych powodują zarówno ogólny wzrost poziomu tła promieniowania
elektromagnetycznego w środowisku, jak też zwiększenie liczby i powierzchni obszarów o
podwyższonym poziomie natężenia promieniowania. Należy jednak stwierdzić, że wzrost
poziomu tła elektromagnetycznego nie zwiększa istotnie zagrożenia środowiska i ludności.
W dalszym ciągu poziom promieniowania w tle pozostaje wielokrotnie niższy od natężeń,
przy których możliwe jest jakiekolwiek szkodliwe oddziaływanie na organizm ludzki. Nie
dotyczy to jednak pól elektromagnetycznych w bezpośrednim otoczeniu wszelkiego rodzaju
stacji nadawczych, które lokalnie, w odległościach zależnych od mocy, częstotliwości i
konstrukcji stacji, mogą osiągać natężenie na poziomie uznawanym za aktywny pod
względem biologicznym. Dla linii wysokiego napięcia 220kV i 110kV określa się pas terenu
w obrębie którego natężenie pola elektrycznego jest większe od 1kV. Szerokości pasów
wynoszą odpowiednio 44m dla 220kV oraz 24m dla 110kV. We wszystkich innych
przypadkach obszar powinien być ustalony w zależności od rodzaju urządzenia, jego mocy i
innych uwarunkowań.
Istotnym źródłem promieniowania niejonizującego są również stacje przekaźnikowe
sieci telefonii komórkowej, jednakże emisja promieniowania mikrofalowego odbywa się na
40
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
stosunkowo dużej wysokości nad powierzchnią ziemi, a promieniowanie docierające do
poziomu gruntu nie stanowi istotnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Na terenie gminy
znajduje się kilka stacji przekaźnikowych:

Urzut, Al. Katowicka 259/

Nadarzyn, ul. Turystyczna 50 /TPSA

Nadarzyn, ul. Turystyczna 50 /PTK CENTERTEL

Nadarzyn, ul. Komorowska/

Nadarzyn, ul. Komorowska/
Fot. 10. Jedna ze stacji nadawczo-odbiorczych sieci telefonii komórkowej w Nadarzynie
Ocena aktualnego stanu środowiska i zasobów naturalnych
3.6
Uwzględniając zagospodarowanie terenu, sposób użytkowania gruntów oraz stan
zasobów naturalnych w gminie Nadarzyn, można wskazać następujące problemy dotyczące
pośrednio lub bezpośrednio ochrony środowiska:

Proces odrolniania i urbanizacji

Gospodarka odpadami komunalnymi

Gospodarka wodno-ściekowa

Bardzo niska wiedza ekologiczna mieszkańców z zakresu ochrony środowiska

Brak kontroli i regulacji dotyczących osób czasowo przebywających na obszarze
gminy Nadarzyn (często nieformalnie zamieszkujących gminę)
Wody powierzchniowe i podziemne
Zasoby wód powierzchniowych są niewielkie, a pod względem przydatności znikomy
ze względu na pozaklasowy stan czystości. Użyteczność gospodarczą wykazują tylko obiekty
małej retencji (stawy rybne i przeciwpożarowe).
Stan zasobów wód podziemnych jest, zarówno pod względem ilościowym jak i
jakościowym, bardzo dobry.
41
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Powietrze atmosferyczne
Stan powietrza atmosferycznego jest zadowalający, jednak okresowo ze względu na
wykorzystywane źródło energii cieplnej w paleniskach domowych w postaci węgla i drewna
(35%) może następować pogorszenie się tego stanu. Niezależnie stan powietrza
atmosferycznego nie jest zadowalający w wąskim paśmie wzdłuż drogi krajowej nr 8.
Lasy
Stan jakościowy lasów na terenie gminy zależy od miejsca jego położenia. Fragmenty
Lasu Młochowskiego (siedziba leśnictwa, rezerwaty) należy do zasobów leśnych wysokie j
jakości. Pozostałe lasy państwowe oraz lasy prywatne ze względu na znaczne rozdrobnienie
oraz bliskość aglomeracji warszawskiej narażone są na silną antropopresję w postaci
przeeksploatowania, niekontrolowanej wycinki, zaśmiecania rozproszonego i skupion ego
oraz zagrożenia pożarowego. Stan tych terenów leśnych pomimo wielu zabiegów ze strony
właścicieli, władz gminnych, służb leśnych oraz społeczeństwa często znajdują się bardzo
złym stanie.
Gleba i powierzchnia terenu
Wiele obszarów na terenie gminy leży w obrębie Warszawskiego Obszaru
Chronionego Krajobrazu gdzie użytkowanie gleb i przekształcanie powierzchni terenu jest
ograniczone. Inne tereny ulegają stale procesowi
zurbanizowanych
co
w
przypadku
braku
odrolniania na rzecz terenów
wprowadzenia
ograniczeń
w
planach
zagospodarowani przestrzennego może w przyszłości stanowić znaczący problem (charakter
problemu jest regionalny). Grunty wykorzystywane rolniczo są w dość dobrej kondycji ze
względu na brak intensywnej gospodarki rolnej.
Fauna i flora
Zasoby roślinne i zwierzęce ze względu na przyrost demograficzny, odrolnianie i
silną antropopresję są w słabym stanie z wyjątkiem obszarów chronionych i leśnych, gdzie
podlegają ochronie a także pielęgnacji.
42
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
4 ZAŁOŻENIA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA
Analiza obowiązującego stanu prawnego
4.1
4.1.1 Wprowadzenie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, przyjęta w 1997 roku stwierdza, że
Rzeczpospolita Polska – kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju – zapewnia ochronę
środowiska naturalnego; nakłada ona także na władze publiczne obowiązek zapewnienia
bezpieczeństwa ekologicznego współczesnemu i przyszłym pokoleniom.
W 2000 roku został sporządzony dokument programowy „II polityka ekologiczna
państwa”, który w 2001 roku został zaakceptowany przez Parlament. Ustala on cele
ekologiczne do 2010 i 2025 roku. „II polityka ekologiczna państwa” zakłada, że
niepodważalnym kryterium obowiązującym na każdym – także lokalnym i regionalnym –
szczeblu jej realizacji jest człowiek, jego zdrowie oraz komfort środowiska, w którym żyje i
pracuje.
Człowiek jest ściśle związany w swojej działalności z systemem przyrodniczym do
którego należą gleba, woda, powietrze oraz wszelkie ekosystemy. Zachowanie równowagi z
poszanowaniem zasady zrównoważonego rozwoju wymaga:

Spójnego zarządzania dostępem do zasobów środowiska

Racjonalnego użytkowania zasobów przyrodniczych

Zapobiegania powstawaniu negatywnych skutków działalności gospodarczej

Likwidacji negatywnych skutków działalności gospodarczej
Głównym celem „II polityki ekologicznej państwa” jest zapewnienie bezpieczeństwa
ekologicznego kraju, przy założeniu, że skuteczna regulacja i reglamentacja korzystania ze
środowiska nie dopuści do powstania zagrożeń dla jakości i trwałości zasobów
przyrodniczych. W toku realizacji jej zapisów, kierować należy się zasadami:

Zrównoważonego rozwoju – jako zasada podstawowa, wyznaczająca generalny
kierunek zharmonizowanego ze środowiskiem rozwoju społeczno-gospodarczego

Przezorności – przewidująca, że rozwiązywanie pojawiających się problemów
powinno następować po bezpiecznej stronie oraz związana z nią zasada
43
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
wysokiego poziomu ochrony środowiska

Integracji polityk ekologicznej i sektorowych

Równego dostępu do środowiska przyrodniczego w kategoriach równoważenia
szans
człowieka
i
przyrody
oraz
sprawiedliwości
międzypokoleniowej,
międzyregionalnej i międzygrupowej

Regionalizacji w ramach ekosystemów europejskich oraz regionalizacji w
stosunku do obszarów o zróżnicowanym stopniu przekształcenia i degradacji z
równoczesnym rozszerzeniem uprawnień samorządu terytorialnego i wojewodów

Uspołecznienia – w praktyce realizowana poprzez konsultowanie projektów
aktów prawnych i dokumentów o charakterze strategicznym z przedstawicielami
pozarządowych organizacji ekologicznych, zapraszanie przedstawicieli tych
organizacji do uczestnictwa w różnego rodzaju pracach resortu ochrony
środowiska, konsultowanie ze społecznościami lokalnymi planów inwestycyjnych

„Zanieczyszczający płaci” – mówiąca o obowiązku pokrywania kosztów naprawy
szkód ekologicznych przez podmiot, który szkody te wyrządził

Prewencji – przeciwdziałanie negatywnym skutkom dla środowiska podejmowane
być powinno na etapie planowania i realizacji przedsięwzięć

Stosowania najlepszych dostępnych technik (BAT)

Klauzul
zabezpieczających,
stosowanie
ostrzejszych
umożliwiających
kryteriów
w
państwom
porównaniu
z
członkowskim
wymogami
prawa
wspólnotowego

Subsydiarności (czyli, stopniowego przekazywanie kompetencji i uprawnień na
niższych szczeblach zarządzania środowiskiem),

Skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej
„II polityka ekologiczna państwa” zakłada 2 etapy osiągania swoich celów:

W pierwszym okresie członkostwa, zakładającym okresy przejściowe i realizację
programów dostosowawczych – etap realizacji celów średniookresowych w latach
2004 – 2010
44
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

W kolejnym etapie członkostwa – etap realizacji celów długookresowych w
ramach realizacji „Strategii zrównoważonego rozwoju Polski do 2025 r.”
Cele średniookresowe przewidują istotną poprawę stanu środowiska, praktyczne
wdrożenie unijnych przepisów i standardów ekologicznych oraz postanowień konwencji
międzynarodowych
i
umów
dwustronnych,
a
także
wzmocnienie
instytucjonalne
podejmowanych działań.
Cele
długookresowe
wiążą
się
z
perspektywą
zrównoważenia
społeczno-
gospodarczych procesów rozwojowych i pełną (możliwą) rewitalizacją zniszczonych
ekosystemów. Zakładają one:

Ugruntowanie konstytucyjnej zasady zrównoważonego rozwoju

Utrwalenie zasady skutecznej kontroli państwa nad strategicznymi zasobami
przyrodniczymi

Pełną integrację polityk: przestrzennej, ekologicznej i sektorowych

Dokonanie przebudowy modelu produkcji i konsumpcji w kierunku poprawy
efektywności
surowcowo-energetycznej
oraz
minimalizacji
negatywnego
oddziaływania na środowisko wszelkich form działalności człowieka i rozwoju
cywilizacyjnego

Zachowanie obszarów o wysokich walorach turystyczno-rekreacyjnych

Utrzymanie i ochronę istniejących ekosystemów o cennych wartościach
przyrodniczych i kulturowych

Odbudowę zniszczeń powstałych w środowisku przyrodniczym i renaturalizację
cennych przyrodniczo obszarów

Efektywny wzrost wartości produkcji w rolnictwie i leśnictwie poprzez lepsze
wykorzystanie potencjału biologicznego oraz podnoszenie jakości zdrowotnej
produktów
przy
przeciwdziałaniu
nadmiernej
intensywności
procesów
produkcyjnych oraz metod upraw i chowu zwierząt

Rezygnację z niektórych osiągnięć nauki i techniki, które mogłyby negatywnie
oddziaływać na środowisko

Wypracowanie mechanizmów reagowania na nowe wyzwania pojawiające się
45
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
wraz z postępującym rozwojem cywilizacji
W 2002 r. opracowany został „Program Wykonawczy do II polityki ekologicznej
państwa, na lata 2002-2010”, który jest dokumentem o charakterze operacyjnym tj.
wskazującym wykonawców i terminy realizacji konkretnych zadań lub pakietów zadań,
przewidzianych do realizacji, a także szacującym niezbędne nakłady i źródła ich
finansowania.
Zapisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska porządkują
dotychczasową, istniejącą od 1990 roku, praktykę okresowego sporządzania dokumentów
programowych o nazwie „Polityka ekologiczna państwa” dla różnych horyzontów
czasowych.
Artykuły 13-16 ustawy nakładają obowiązek przygotowywania i aktualizowania
polityki ekologicznej państwa co 4 lata. Sporządzona w grudniu 2002 r. „Polityka
ekologiczna państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010”
jest aktualizacją i uszczegółowieniem długookresowej „II polityki ekologicznej państwa”.
Okres realizacji „Programu ochrony środowiska gminy Nadarzyn” zbiega się z
okresem realizacji celów średniookresowych „II polityki ekologicznej państwa”. W trakcie
wdrażania gminnego programu ochrony środowiska proponuje się również realizację celów
określonych w „II Polityce ekologicznej państwa” jako długookresowe.
4.1.2 Konwencje i porozumienia międzynarodowe
Zgodnie z „Przeglądem realizacji przez Polskę konwencji międzynarodowych oraz
umów i porozumień wielostronnych i dwustronnych w zakresie ochrony środowiska” Polska
jest obecnie sygnatariuszem 33 konwencji, porozumień międzynarodowych oraz protokołów
w dziedzinie ochrony środowiska, z których 21 ratyfikowała. Postanowienia większości
konwencji mają odzwierciedlenie w przepisach Unii Europejskiej. Natomiast postanowienia
konwencji ratyfikowanych przez Polskę, do których nie przystąpiły inne kraje UE, zgodnie z
zasadą klauzul zabezpieczających, mają odzwierciedlenie w postanowieniach polskich
przepisów prawnych.
46
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
4.1.3 Programy sektorowe i regionalne
Przy sporządzaniu niniejszego dokumentu brano pod uwagę zapisy różnych
programów rządowych oraz regionalnych, a zwłaszcza:

II polityki ekologicznej państwa

Programu wykonawczego do II polityki ekologicznej państwa

Narodowej strategii ochrony środowiska

Polityki leśnej państwa

Program Ochrony Środowiska i Plan Gospodarki Odpadami Województwa
Mazowieckiego

Program
Ochrony
Środowiska
i
Plan
Gospodarki
Odpadami
Powiatu
Pruszkowskiego
4.1.4 Krajowe uwarunkowania prawne w zakresie ochrony środowiska
Ustawa z 27.04.2001r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. Nr 62, poz. 627, z
późniejszymi zmianami) wprowadza:

obowiązek realizacji polityki ekologicznej państwa poprzez gminne, powiatowe,
wojewódzkie programy ochrony środowiska, z wykonania których co 2 lata
sporządzać się będzie raport;

opłatę za składowanie odpadów komunalnych, którą ponosić będzie jednostka
utrzymująca składowisko; administracyjne kary pieniężne za składowanie
odpadów bez pozwolenia i w miejscu do tego celu nie wyznaczonym;

przeznaczanie środków powiatowych funduszy ochrony środowiska na realizację
przedsięwzięć związanych z
gospodarką odpadami i
współfinansowanie
inwestycji o charakterze ponadlokalnym;

programy dostosowawcze dotyczące inwestycji, w których zrealizowanie
wymagań ochrony środowiska nie może zostać osiągnięte w terminach ustalonych
przepisami, a za utrzymaniem tych inwestycji w ruchu przemawia interes
publiczny (ww. programy dostosowawcze nie mogą trwać dłużej niż 6 lat,
47
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
najpóźniej do 31.12.2010r.).
Ustawa z 16.04.2004r. o ochronie przyrody (Dz.U. nr 92 poz. 880) określa cele,
zasady i formy ochrony przyrody ożywionej i nieożywionej oraz krajobrazu. Ochrona
przyrody w rozumieniu ustawy oznacza zachowanie, właściwe wykorzystanie oraz
odnawianie zasobów przyrody i jej składników. Ochrona przyrody ma na celu utrzymanie
procesów ekologicznych i stabilności ekosystemów, zachowania różnorodności biologicznej,
zachowania dziedzictwa geologicznego, zapewnienia ciągłości istnienia gatunków roślin i
zwierząt wraz z siedliskami poprzez utrzymywanie lub przywracanie ich do właściwego
stanu, utrzymywanie lub przywracanie do właściwego stanu siedlisk przyrodniczych, a także
innych zasobów przyrody i jej składników, kształtowanie właściwych postaw człowieka
wobec przyrody.
Ustawa z 11.01.2001r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz.U. Nr 11,
poz. 84, zm. Dz.U. 2002 Nr 142, poz. 1187, zm. Dz.U. 2003 Nr 189, poz. 1852) określa
warunki, zakazy lub ograniczenia produkcji, wprowadzania do obrotu lub stosowania
substancji i preparatów chemicznych, w celu ochrony przed szkodliwym wpływem tych
substancji i preparatów na zdrowie człowieka lub na środowisko.
Ustawa z 11.12.1997r. o administrowaniu obrotem z zagranicą towarami i
usługami oraz o obrocie specjalnym (Dz.U. Nr 157, poz. 1026) reguluje zasady
administrowania obrotem z zagranicą towarami i usługami, a także obrotem specjalnym.
Ustawa z 27.04.2001r. o odpadach (Dz.U. Nr 62, poz. 628, z późniejszymi
zmianami) zobowiązuje posiadaczy odpadów do poddania odpadów w pierwszej kolejności
odzyskowi. Jeżeli odzysk jest nie możliwy z przyczyn technologicznych lub nie uzasadniony
ekonomicznie – odpady te należy unieszkodliwiać w sposób zgodny z wymogami ochrony
środowiska i planami gospodarki odpadami. W ustawie sformułowano tzw. „zasadę
bliskości” stanowiącą, że odpady których nie udało się odzyskać lub unieszkodliwić w
miejscu ich powstawania, powinny być, uwzględniając najlepszą dostępną technikę lub
technologię, przekazywane do najbliższego miejsca, w którym te procesy są realizowane.
Ustawa zobowiązuje województwa, powiaty i gminy do opracowania odpowiednio –
wojewódzkich, powiatowych i gminnych planów gospodarki odpadami, które należy
aktualizować nie rzadziej niż co 4 lata, i z realizacji których należy składać co 2 lata
sprawozdania. W myśl ustawy przedsięwzięcia związane z unieszkodliwianiem odpadów
będzie można realizować z udziałem środków z funduszy ochrony środowiska i gospodarki
wodnej, o ile przedsięwzięcia te zostaną ujęte w planie gospodarki odpadami. Ustawa
48
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
reguluje kwestie w zakresie składowania odpadów. Składować można wyłącznie odpady,
których unieszkodliwienie w inny sposób było niemożliwe. Rozróżnia się trzy typy
składowisk odpadów: składowiska odpadów niebezpiecznych, obojętnych oraz odpadów
innych niż niebezpieczne i obojętne. Składowiska stanowią obiekty budowlane, do których
lokalizacji, budowy i eksploatacji mają zastosowanie przepisy ustaw o zagospodarowaniu
przestrzennym oraz prawo budowlane. Organ właściwy do wydania decyzji o warunkach
zabudowy i zagospodarowania terenu dla składowiska odpadów może uzależnić wydanie tej
decyzji od przedstawienia przez inwestora ekspertyzy co do możliwości odzysku lub
unieszkodliwiania odpadów w inny sposób niż przez składowanie. Wprowadzono zakaz
składowania odpadów, m.in.: płynnych; o właściwościach wybuchowych, żrących,
utleniających, łatwopalnych; medycznych i weterynaryjnych; opon i ich części. Odpady
przed umieszczeniem na składowisku powinny być poddane procesowi przekształcenia
fizycznego, chemicznego lub biologicznego i segregacji, w celu ograniczenia zagrożenia dla
ludzi i środowiska oraz zmniejszenia objętości odpadów.
Ustawa z 11.05.2001r. o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (Dz.U Nr 63,
poz. 638, z późniejszymi zmianami) – określa wymagania, jakie powinny spełniać
opakowania oraz wprowadza zasady racjonalnego gospodarowania odpadami powstającymi z
opakowań
poprzez
obowiązek:
zapobiegania
powstawaniu
odpadów
z
opakowań,
promowania opakowań zwrotnych, przeznaczonych do wielokrotnej rotacji, segregacji
odpadów opakowaniowych, odzysku i recyklingu pozyskanych odpadów. Ustawa o odpadach
opakowaniowych jest odpowiednikiem Dyrektywy 94/62/EC z 1994 r. Ustala ona m.in.
limity odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych. W przypadku nie osiągnięcia
wyznaczonych poziomów podmioty zobowiązane do opłat produktowych, będą miały
powiększone stawki tych opłat o 50 %.
Ustawa
z
11.05.2001r.
o
obowiązkach
przedsiębiorców
w
zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie
depozytowej (Dz.U z 2001r. Nr 63, poz. 639) – wprowadza bodźce ekonomiczne mające
stymulować proekologiczne zachowania podmiotów gospodarczych i całego społeczeństwa
oraz zabezpieczenie środków finansowych na racjonalne zagospodarowanie głównie
odpadów opakowaniowych i poużytkowych. Przedsiębiorcy sprzedający swoje produkty w
opakowaniach mają wybór jednego z trzech sposobów postępowania: stworzenie własnego
systemu odzysku i zagospodarowania odpadów, scedowanie realizacji swoich zobowiązań na
wyspecjalizowaną organizację lub uiszczanie państwu opłaty produktowej. Za odpady nie
zebrane samodzielnie lub przez wyznaczone organizacje, producenci zapłacą opłaty
49
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
produktowe, które zostaną przekazane częściowo do Narodowego Funduszu Ochrony
Środowiska, a częściowo bezpośrednio do gmin. Środki pochodzące z opłat produktowych za
opakowania
przekazywane
będą
wojewódzkim
funduszom,
a
następnie
gminom,
proporcjonalnie do ilości odpadów opakowaniowych przekazanych do odzysku i recyklingu,
wykazanych w sprawozdaniach, do sporządzenia których zobowiązana jest każda gmina.
Ustawa z 7.06.2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym
odprowadzaniu ścieków (Dz.U z 2001r. Nr 72, poz. 747) – określa zasady i warunki
zbiorowego zaopatrzenia w wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi oraz zbiorowego
odprowadzania ścieków, w tym zasady działalności przedsiębiorstw wodociągowokanalizacyjnych, zasady tworzenia warunków do zapewnienia ciągłości dostaw i
odpowiedniej jakości wody, niezawodnego odprowadzania i oczyszczania ścieków, a także
ochrony interesów odbiorców usług, z uwzględnieniem wymagań ochrony środowiska i
optymalizacji kosztów. W myśl ww. ustawy zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe
odprowadzanie ścieków należy do zadań własnych gminy.
Ustawa z 22.06.2001r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych (Dz.U z
2001r. Nr 76, poz. 811) – reguluje:

zamknięte użycie organizmów genetycznie modyfikowanych (GMO)

zamierzone uwalniane GMO do środowiska, w celach innych niż wprowadzanie
do obrotu

wprowadzanie do obrotu produktów z GMO

wywóz za granicę i tranzyt produktów z GMO

właściwość organów administracji rządowej do spraw GMO
Ustawy nie stosuje się do modyfikacji genetycznych genomu ludzkiego.
Ustawa z 18.07.2001r. prawo wodne (Dz.U z 2001r. Nr 115, poz. 1229, z
późniejszymi
zmianami)
–
reguluje
gospodarowanie
wodami
zgodnie
z
zasadą
zrównoważonego rozwoju, a w szczególności kształtowanie i ochronę zasobów wodnych,
korzystanie z wód oraz zarządzanie zasobami wodnymi. Gospodarowanie wodami jest
prowadzone z zachowaniem zasady racjonalnego i całościowego traktowania zasobów wód
powierzchniowych i podziemnych, z uwzględnieniem ich ilości i jakości. Gospodarowanie
odpadami w myśl ww. ustawy uwzględnia zasadę wspólnych interesów i jest realizowane
50
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
przez współpracę administracji publicznej, użytkowników wód i przedstawicieli lokalnych
społeczności, tak aby uzyskać maksymalne korzyści społeczne.
Ustawa z 18.04.1985r. o rybactwie śródlądowym (Dz.U. Nr 21, poz. 91, zm. Dz. U.
1997 Nr 128, poz. 602) – reguluje zasady i warunki ochrony, chowu, hodowli i połowu ryb w
powierzchniowych wodach.
Ustawa z 20.07.1991r. o Państwowej Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz.U. Nr 77,
poz. 335, z późniejszymi zmianami) – określa zadania Inspekcji Ochrony Środowiska. W
myśl ww. ustawy Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem
administracji rządowej, powołanym do kontroli przestrzegania przepisów o ochronie
środowiska oraz badania stanu środowiska, nadzorowanym przez ministra właściwego do
spraw środowiska.
Ustawa z 19.06.1997r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest
(Dz.U. Nr 101, poz. 628, ost. zm. Dz. U. Nr 154, poz. 1793) – zakazuje, w celu
wyeliminowania produkcji, stosowania oraz obrotu wyrobami zawierającymi azbest:

wprowadzania na polski obszar celny wyrobów zawierających azbest oraz azbestu

produkcji wyrobów zawierających azbest

obrotu azbestem i wyrobami zawierającymi azbest
Ustawa z 4.02.1994r. prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 27, poz. 96, z
późniejszymi zmianami) – określa zasady i warunki wykonywania prac geologicznych,
wydobywania kopalin złóż, ochrony złóż kopalin, wód podziemnych i innych składników
środowiska w związku z wykonywaniem prac geologicznych i wydobywaniem kopalin.
4.2
Stan i kierunki rozwoju gospodarczego
4.2.1 Gospodarka rolna, leśna, gospodarcze wykorzystanie wód
Atrakcyjne położenie gminy Nadarzyn tuż obok Warszawy powoduje, że tereny rolne
przekształcają się w tereny budowlane i są pozyskiwane przez osoby fizyczne i prawne, które
lokują tutaj swoją działalność. W związku z tym wyhamowany został w ostatnich latach
rozwój produkcji rolnej w gminie. Produkcja zwierzęca zajmuje marginalną część
działalności rolniczej. Wyjątek stanowią duże hodowle brojlerów w Strzeniówce i
Kajetanach (także produkcja jaj).
51
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Strukturę obszarową gospodarstw rolnych na terenie gminy należy uznać za
niekorzystną, ponieważ dominują w niej gospodarstwa o małej powierzchni głownie do 5 ha.
Zjawiskiem niekorzystnym obserwowanym w gospodarstwach rolnych jest proces starzenia
się ludności, wynikający z niskiej dochodowości gospodarstw rolnych, która powoduje
odpływ z nich ludzi w młodym wieku. Możliwości działania władz lokalnych na rzecz
zmiany tej sytuacji są ograniczone, gdyż rozwojem rolnictwa kierują prawa rynkowe i
rozwiązania na szczeblu rządowym. Nie występują żadne ukierunkowania produkcji rolnej.
Na terenie całej gminy występują rozproszone uprawy zwykłe głównie z przeznaczeniem na
własne bądź lokalne potrzeby. Wsią, w której mieszkańcy zajmują się głównie produkcją
rolną jest wieś Parole (uprawy zwykłe oraz sadownictwo). Ponadto w Wolicy i innych
wsiach znajduje się kilkadziesiąt gospodarstw zajmujących się uprawą warzyw.
Stopień organizacji kanałów zbytu produktów rolnych w regionie jest niedostateczny.
Większość producentów sama organizuje zbyt produktów poprzez indywidualną sprzedaż na
lokalnych targowiskach i w bezpośrednim sąsiedztwie powiatu. Możliwości zbytu produktów
sprzyja korzystna lokalizacja giełdy warzywno-owocowej w Broniszach w sąsiadującym z
pruszkowskim powiecie warszawskim-zachodnim.
Na terenie gminy produkcja leśna prowadzona jest tylko przez Lasy Państwowe,
prowadzące własną politykę. Na pozostałych obszarach leśnych (25% czyli około 300 ha) nie
jest obecnie prowadzona produkcja leśna.
Gospodarcze wykorzystanie wód powierzchniowych i podziemnych na terenie gminy
sprowadza się do produkcji rybnej prowadzonej w kilku stawach hodowlanych w Ruścu i
Walendowie.
Władze gminy Nadarzyn powinny w swoich działaniach uwzględnić następujące
kierunki:
Rozwoju rolnictwa:

Właściwe wykorzystanie naturalnych warunków użytkowych rolniczej przestrzeni
produkcyjnej

Poprawa warunków do rozwoju produkcji rolnej – budowę i modernizację dróg
rolniczych zapewniających właściwą obsługę i wykorzystanie użytków rolnych z
możliwością wykorzystania środków celowych, poprawę struktury agrarnej
gospodarstw rolnych w zakresie powiększania ich powierzchni i polepszenia
52
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
rozłogu,
rekultywację
i
zagospodarowanie
terenów
zdegradowanych
i
zdewastowanych na cele rolnicze lub leśne

Poprawa
warunków
i
zmiana
gospodarowania
–
rozwój
gospodarstw
specjalistycznych w celu dostosowania jakości wytwarzanych produktów do
norm unijnych i innych rynków zagranicznych przy zachowaniu zasad ochrony
środowiska naturalnego, zwiększenie produkcyjności gospodarstw w wyniku
wprowadzania nowoczesnych i efektywnych sposobów gospodarowania w
produkcji roślinnej specyficznej dla regionu tj. pomidorów, kapusty i papryki

Podnoszenie
kwalifikacji
zawodowych
rolników
w
zakresie
technik
gospodarowania, rachunkowości i zarządzania

Poprawa wyposażenia gospodarstw w infrastrukturę techniczną z wykorzystaniem
środków pomocowych

Tworzenie warunków do wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich – rozwój
rolnictwa
ekologicznego
połączonego
z
agroturystyką
jako
działalności
uzupełniającej działalność podstawową związaną z prowadzeniem gospodarstw
rolnych

Rozwój usług rolniczych i instytucji obsługi rolnictwa – uaktywnienie
współpracy lokalnych władz samorządowych i innych instytucji działających na
rzecz środowiska wiejskiego w zakresie pozyskania środków na rozwój
infrastruktury, przedsiębiorczości i tworzenia pozarolniczych miejsc pracy
Rozwoju leśnictwa:

Ze względu na intensywną urbanizację terenu gminy ścisła kontrola ilości
wycinanych drzew

Zwiększenie przyrostu masy drzewnej oraz przeciętnej zasobności lasów na
skutek podwyższania średniego wieku drzewostanów

Udostępnianie i przystosowywanie kompleksów leśnych do celów turystycznowypoczynkowych w szczególności na terenie kompleksu leśnego Lasów
Młochowskich
Polityki przestrzennej w zakresie gospodarki wodnej:
53
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do cieków i rowów
melioracycjnych oraz doprowadzenie stanu sanitarnego cieków wodnych do
zakładanych klas czystości

Ochrona wód powierzchniowych przed zanieczyszczeniami obszarowymi –
ograniczenie stosowania środków nawożenia przyczyniających się do eutrofizacji
wód oraz ochrona roślin w strefach brzegowych cieków wodnych

Ograniczenie infiltracji i spływów powierzchniowych zanieczyszczonych wód
opadowych – właściwe składowanie odpadów stałych, przechowywanie nawozów
sztucznych i środków ochrony roślin oraz obornika i gnojowicy

Poprzedzanie zadań melioracyjnych ekspertyzami ekologicznymi wskazującymi
optymalne rozwiązania zabezpieczające ekosystemy leśne

Tworzenie i utrzymanie odpowiedniego stanu zbiorników małej retencji
Polityki przestrzennej w zakresie ochrony wód podziemnych:

Ochrona wód gruntowych – eliminacja źródeł ich zagrożeń (nieszczelne zbiorniki
bezodpływowe) oraz rozwój sieci kanalizacji sanitarnej

Rozwój systemów odprowadzania wód opadowych z terenów utwardzonych
(parkingi, drogi oraz tereny dużych firm – szczególnie związanych z transportem)

Obowiązek
przechowywania
nawozów
sztucznych
i
obornika
na
nieprzepuszczalnych płytach ze ścianami bocznymi oraz gnojowicy w szczelnych
zbiornikach, celem zabezpieczenia przed wyciekami agresywnych zanieczyszczeń
do gruntu i przedostawania się ich do wód podziemnych

Ochrona ujęć wód podziemnych na cele publiczne – ustanowienie stref
ochronnych i przestrzeganie przepisów dotyczących zasad zagospodarowania w
strefach, w tym likwidację istniejących źródeł zanieczyszczeń i niedopuszczenie
do powstawania nowych

Optymalizacja zużycia wody do celów różnych dziedzin gospodarki –
zbilansowanie zapotrzebowania wody i racjonalnego jej używania
54
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
4.2.2 Turystyka
Ze względu na położenie, gmina Nadarzyn jest miejscem bardzo często odwiedzanym
przez mieszkańców Warszawy i osoby spoza regionu. Wynika to przede wszystkim z faktu,
iż na terenie gminy zlokalizowanych jest około 2500 działek pracowniczych i rekreacyjnych.
Drugą przyczynę stanowi regionalny, ogólnopolski a nawet międzynarodowy ruch związany
z handlem i usługami gminy Nadarzyn, gmin sąsiednich oraz Warszawy.
Szacuje się, że w szczycie sezonu letniego notuje się około 3500 osób
odwiedzających działki. Czas trwania sezonu to około 6 miesięcy (od połowy kwietnia do
połowy października) ze szczególnym nasileniem w miesiącach od czerwca do września.
Ważnym jest, iż znaczna większość przyjezdnych pojawia się w czasie weekendów. W
najbliższym czasie nie przewiduje się zmian w zakresie przestrzennego zagospodarowania
terenu nowymi działkami ani też likwidowania istniejących, można zatem przyjąć, że liczba
osób przyjezdnych na terenie gminy nie będzie ulegać znacznym zmianom.
W gminie znajduje się szereg obiektów obsługujących przyjezdnych:

Hotel George w Ruścu (Al. Katowicka 123) – 44 miejsca hotelowe (20 pokoi oraz
2 apartamenty)

Hotel Perła Leśna w Nadarzynie (ul. Leśna 1) – 58 miejsc hotelowych (27 pokoi,
2 apartamenty oraz 2 sale konferencyjne na 25 i 60 miejsc)

Hotel Baron w Nadarzynie (ul. Mszczonowska 75) – 100 miejsc hotelowych

„Strażnica” obiekt – o charakterze hotelowym wraz z wydawnictwem (ul.
Warszawska) – brak danych ze względu na fakt, że obiekt jest zamknięty
wyłącznie do użytku członków związku wyznaniowego

Gospodarstwa agroturystyczne:
– Osińscy Bogdan i Teresa
Rusiec – ul. Osiedlowa 48
– Kubiak Krystyna i Stanisław
Rusiec – ul. Owocowa 21
– Wąsikowscy Maria i Andrzej
Rusiec – ul. Główna 24
– Bohno Maria
Rozalin – ul. Młochowska 165
– Pączek Jan
Rozalin – Daniewice 18
– Sapijaszko Bogusława
Rozalin – Daniewice 7
55
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Fot. 11. Działki pracownicze i rekreacyjne na terenie gminy Nadarzyn (około 2500)
W okresie letnim pojawia się dodatkowo typowy ruch turystyczny związany z
możliwością odwiedzania miejsc cennych przyrodniczo i kulturowo:

XII-wieczny kościół w Nadarzynie

XIX-wieczny Zespół Parkowo-Pałacowy w Młochowie

Kompleks leśny Lasów Młochowskich z 2 rezerwatami i ścieżką edukacyjnoekologiczną
Kierunki rozwoju turystyki:

Usprawnienie funkcjonowania oraz działania mające na celu wzrost walorów
estetycznych działek pracowniczych i rekreacyjnych (nie przewiduje się
zwiększania ich liczebności)

Rozwój bazy noclegowej dla osób przyjeżdżających do Warszawy i jej okolic

Stworzenie warunków rozwoju turystyki poprzez odpowiednie zagospodarowanie
kompleksów leśnych, utworzenie ścieżek rowerowych i szlaków turystycznych;
wytyczenie i oznakowanie tras turystyczno-krajoznawczych wraz z budową wiat i
parkingów leśnych

Poprawa
stanu
sanitarnego
środowiska
przyrodniczego
–
zwiększenie
atrakcyjności obszaru

Edukacja i promocja turystyczna oraz udział w inicjatywach ponadgminnych

Tworzenie warunków do powstania i rozwoju gospodarstw agroturystycznych
poprzez ich uwzględnianie w promocji gminy; wsparcie merytoryczne oraz
prawne gospodarstw rozpoczynających działalność w tej dziedzinie oraz
częściowe wsparcie finansowe na działalność przystosowawczą w tym kierunku
4.2.3 Przemysł
Na terenie gminy nie ma zlokalizowanych firm prowadzących działalność typowo
56
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
przemysłową. Funkcjonuje jednak kilkadziesiąt małych i średnich przedsiębiorstw
produkcyjnych o ograniczonym wpływie na środowisko naturalne np.: firma Metra Poland
Aluminium.
Nie planuje się lokalizowania w przyszłości na terenie gminy większych zakładów
przemysłowych oddziałujących lub mogących znacząco oddziaływać na środowisko
przyrodnicze i społeczne.
4.2.4 Energetyka
Gazownictwo
Aktualnie stopień zgazyfikowania gminy wynosi 60%, jednakże potencjalnie wszyscy
mieszkańcy mają możliwość podłączenia się do sieci gazowniczej. Ze względu jednak na
fakt, iż koszty wykonania przyłączy gazowych spoczywają na przyszłych użytkownikach,
wiele gospodarstw nie decyduje się na przyłączenie się do sieci. Gmina powinna podjąć
działania mające na celu podniesienie stopnia gazyfikacji na swoim terenie poprzez:

Kampanię edukacyjną na temat zalet wykorzystania gazu sieciowego

Akcję
informacyjną
o
możliwości
wykonania
przyłączy
przez
zakład
energetyczny (wraz z podaniem kosztów inwestycyjnych i eksploatacyjnych)

Działania mające
na celu zorganizowanie niewielkiego dofinansowania,
propozycję ulg lub ułatwienie formy płatniczej dla gospodarstw znajdujących się
w słabej kondycji finansowej
Elektroenergetyka
Gmina blisko w 100% pokryta jest siecią elektroenergetyczną średniego i niskiego
napięcia gwarantującą dostawy energii elektrycznej na odpowiednim poziomie. Na terenie
gminy nie występują generatory pracujące do sieci (oddające energię elektryczną do
krajowego systemu elektro-energetycznego). W najbliższej przyszłości (nie dalej niż do roku
2006) ma powstać stacja rozdzielcza 110/15kV w Nadarzynie, która w znacznym stopniu
ułatwi dystrybucję energii elektrycznej do nowych użytkowników (szczególnie firm
lokujących się wzdłuż trasy katowickiej).
Ciepłownictwo
57
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Obszar gminy Nadarzyn nie jest objęty siecią ciepłowniczą. Budynki mieszkalne oraz
użyteczności publicznej korzystają z indywidualnych źródeł ciepła, wśród których
funkcjonują jedynie źródła konwencjonalne. Ze względu na to, zakłada się następujące
kierunki rozwoju energetyki:

Tworzenie nielicznych lokalnych sieci ciepłowniczych opartych o olej opałowy
lub gaz ziemny mających na celu zastąpienie indywidualnego ogrzewania
węglowego i drzewnego w zabudowie wielorodzinnej

Zastępowanie indywidualnych źródeł ciepła zabudowy zagrodowej opartych o
paliwa konwencjonalne (drewno i węgiel) paliwem odnawialnym. Ze względu na
charakter gminy preferuje się na jej wiejskiej części promocję źródła energii
odnawialnej w postaci biomasy
4.2.5 System komunikacyjny, transport
Przez teren gminy Nadarzyn przebiega droga krajowa nr 8 (Warszawa-Katowice) oraz
drogi wojewódzkie Nadarzyn-Błonie i Nadarzyn-Lesznowola łączące trasę katowicką z
drogami nr 7 (Warszawa-Kraków) i nr 2 (Warszawa-Poznań). W przyszłości planowane jest
podniesienie rangi trasy katowickiej do drogi ekspresowej, w wyniku czego nasilenie ruchu
wzrośnie z około 37000 do około 42000 pojazdów/dobę.
Tabela 10. Długości dróg (wg klasyfikacji) na terenie gminy Nadarzyn.
Rodzaje dróg:
Długość [km]
Krajowe
13
Wojewódzkie
4
Powiatowe
44
Gminne
177
Pozostałe
~5
dane wg UG Nadarzyn
Gmina posiada atut łatwego dostępu do najważniejszych dróg krajowych znaczenia
międzynarodowego. Ze względu na satelitarne położenie gminy Nadarzyn względem
Warszawy nie występują problemy komunikacyjne. Do Nadarzyna dojeżdżają dwa autobusy
58
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
podmiejskie linii nr 703 i 711 obsługiwane przez Zarząd Transportu Miejskiego w
Warszawie. Poza tym regularnie kursują autobusy PKS oraz innych prywatnych
przewoźników (z Mszczonowa, Żyrardowa i Grodziska). Szczególnie prywatne firmy
przewozowe dopełniają całkowity dostęp do zbiorowej komunikacji mieszkańcom
mniejszych wsi.
Pośród działań jakie gmina powinna podjąć w ramach rozwoju systemu
komunikacyjnego znajdują się:

Przygotowanie programu rozbudowy dróg lokalnych i poprawa standardu
szlaków już istniejących

Współpraca w zakresie budowy i modernizacji dróg przez wszystkich właścicieli
dróg biegnących przez obszar gminy

Adaptacja docelowej sieci dróg gminnych i powiatowych układu podstawowego
oraz podporządkowanie funkcji komunikacyjnych potrzebom i gospodarce gminy

Poprawa stanu budownictwa drogowego poprzez modernizację i budowę dróg
wszystkich klas o nawierzchni utwardzonej; objęcie planem budowy konstrukcji
nawierzchni ulepszonych ciągów drogowych o istniejących nawierzchniach
gruntowych

Stworzenie
właściwych
połączeń
drogowymi
wszystkich
klas
komunikacyjnych
technicznych;
pomiędzy
zwiększenie
ciągami
środków
na
przystosowanie nawierzchni dróg lokalnych do wymogów nowoczesnych
pojazdów o dużych tonażach

Stworzenie odpowiednich warunków dla pieszych poprzez budowę chodników na
terenach zabudowanych, budowę ścieżek rowerowych oraz ciągów pieszych
4.2.6 Rynek pracy
W gminie Nadarzyn wskaźnik bezrobocia wynosi 9,3 % i jest stosunkowo niski w
odniesieniu do bezrobocia w powiecie pruszkowskim (11,4%) i województwie mazowieckim
(13,8%) i blisko dwukrotnie niższy od bezrobocia panującego w kraju (18%). Podkreślić
należy ponadto fakt, iż część z osób zarejestrowanych jako bezrobotne to osoby pracujące
bez wymaganych dokumentów, zatrudnione przez pracodawcę nielegalnie.
59
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Władze gminy Nadarzyn powinny przyjąć następujące kierunki działań, aby
zapewniać miejsca pracy swoim mieszkańcom i minimalizować bezrobocie:
Zapewnienie zatrudnienia mieszkańców gminy podczas realizacji inwestycji na

jej terenie
Podnoszenie poziom wykształcenia rolników wraz z promocją opłacalnej

produkcji rolnej (także w zakresie produkcji energii z biomasy)

Intensyfikacji turystyki i agroturystyki jako generatora nowych miejsc pracy

Utworzenie profesjonalnej oferty inwestycyjnej skierowanej szczególnie do
inwestorów tworzących nowe miejsca pracy (gmina uzyskała certyfikat gminy
„Fair Play”)
Opracowaniu systemu ulg w podatkach od nieruchomości dla inwestorów

tworzących na rynku lokalnym miejsca pracy
4.2.7 Trendy rozwojowe w gospodarce gminy
Z uwagi na specyficzny charakter gminy Nadarzyn wynikający przede wszystkim z
jej położenia, przewiduje się, że dotychczasowy trend rozwojowy gminy zostanie zachowany
w ciągu najbliższych lat. Z tego względu do samoistnego rozwoju gospodarczego gminy
należy dodać działania mające na celu zatrzymanie lub spowolnienie procesu odrolniania
poprzez:

Rozwój doradztwa rolniczego, obejmującego również obsługę rolników w
zakresie rozwiązań niezbędnych dla integracji z UE oraz obsługę rolników w
zakresie pozyskiwania środków pomocowych

Poprawa warunków prowadzenia gospodarki rolnej poprzez rozwój infrastruktury
dla
rolnictwa,
poprawę
wyposażenia
gospodarstw,
wsparcie
dla
grup
producenckich

Wsparcie rozwoju niekonwencjonalnych kierunków działalności rolniczych

Wsparcie rozwoju agroturystyki
Rozwój pozostałych gałęzi gospodarki (handlu, usług, turystyki itd.) jest procesem
60
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
samoistnym w przypadku gminy Nadarzyn i podejmowanie działań wspierających rozwój
jest zbędne. Konieczne natomiast jest aby rozwój gospodarczy następował w sposób
kontrolowany w zgodzie ze środowiskiem przyrodniczym, kulturowym i społecznym.
Zamierzenia gminy w zakresie ochrony środowiska
4.3
Władze gminy Nadarzyn działają aktywnie w sferze promowania działań mających na
celu ochronę i poprawę środowiska przyrodniczego na terenie gminy. Dotychczas podjęto
szereg działań mających na celu:

zmniejszenie ilości ścieków odprowadzanych do gleby i wód poprzez
systematyczną realizację kanalizowania gminy

wyeliminowanie punktowych źródeł emisji szkodliwych substancji do atmosfery
poprzez wymianę instalacji grzewczych opalanych węglem na bardziej przyjazne
środowisku paliwa (obiekty użyteczności publicznej)

ograniczenie
emisji
szkodliwych
substancji
do
atmosfery
w
wyniku
termomodernizacja budynków (poprzez zmniejszenie zapotrzebowania na ciepło)
W odniesieniu do przyszłości do głównych zamierzeń gminy w zakresie ochrony
środowiska należy zaliczyć:

W zakresie gospodarki odpadami: rozbudowa systemu selektywnej zbiórki
poprzez zakup i rozstawienie specjalnych pojemników

W
zakresie
ochrony
wód
podziemnych:
realizacja
ostatniego
etapu
kanalizowania gminy, który w roku 2006 zapewni 100% porycie terenu gminy
systemem kanalizacji

W zakresie ochrony wód powierzchniowych: w związku z kanalizowaniem
gminy konieczna będzie rozbudowa oczyszczalni ścieków (a wraz z nią
modernizacja)

W zakresie ochrony powietrza atmosferycznego: dalsza modernizacji kotłów
węglowych, realizacja termomodernizacji w budynkach użyteczności publicznej i
innych

W zakresie edukacji ekologicznej: szerzenie wiedzy ekologicznej wśród
mieszkańców
gminy
oraz
kształcenie
młodzieży
szkolnej
w
zakresie
61
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
kształtowania postaw proekologicznych
62
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5 STRATEGIA PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA
5.1
Wprowadzenie
Strategia długoterminowa będzie stanowić podstawę planowania działań w zakresie
ochrony środowiska w latach 2004-2014 na terenie gminy Nadarzyn. Długoterminowy cel,
uwzględniający kierunki rozwojowe w regionie to:
Harmonijny, zrównoważony rozwój gminy,
w którym wymagania ochrony środowiska mają nie tylko istotny wpływ na przyszły
charakter regionu ale również wspierają jego rozwój gospodarczy
Strategia do roku 2014 została sformułowana w oparciu o ocenę stanu istniejącego,
tendencje mające istotne znaczenie dla przyszłości gminy i najważniejsze kierunki
rozwojowe. Została ona opracowana w odniesieniu do poszczególnych elementów
środowiska przyrodniczego, dla których zdefiniowano długoterminowe cele i opisano
strategię ich osiągnięcia.
Realizacja Programu ochrony środowiska ma na celu zachowanie walorów
środowiska i poprawę jego stanu na terenach zdegradowanych. Jako główne cele programu
przyjmuje się:

Stworzenie zintegrowanego systemu gospodarki odpadami komunalnymi z
wdrożeniem selektywnej zbiórki niektórych grup odpadów

Zachowanie i odtwarzanie występującego na obszarze gminy bogactwa
przyrodniczego i krajobrazu

Poprawę jakości powietrza atmosferycznego

Poprawę jakości i zapobieganie zanieczyszczeniu wód powierzchniowych

Ochronę i poprawę jakości wód podziemnych

Racjonalne użytkowanie wód podziemnych i gruntów

Zapobieganie zanieczyszczeniu powierzchni ziemi

Ograniczanie zanieczyszczenia akustycznego w tym hałasu komunikacyjnego

Poprawa świadomości ekologicznej wśród mieszkańców gminy
63
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Realizacja powyższych celów będzie następowała poprzez:

Zachowanie odtwarzanie elementów różnorodności biologicznej

Eliminację zagrożeń dla jakości wód podziemnych

Racjonalizację struktury poboru wód dla różnych celów użytkowych

Działania ograniczające zużycie wody

Racjonalizację użytkowania zasobów naturalnych

Rekultywację terenów poużytkowych i zdegradowanych

Ochronę zasobów i jakości wód powierzchniowych

Zwiększanie retencji naturalnej i sztucznej

Ograniczanie ilości wytwarzanych odpadów

Odzysk i przetwórstwo surowców wtórnych

Wykorzystanie odpadów organicznych

Prawidłowe składowanie odpadów

Zmniejszanie emisji substancji szkodliwych do atmosfery, likwidowanie i
modernizację źródeł emisji

Ograniczanie zanieczyszczeń komunikacyjnych

Ograniczanie
oddziaływania
czynników
szkodliwych
dla
ludzi
(hałas,
promieniowanie)

Ograniczanie ryzyka wystąpienia i potencjalnych skutków poważnych awarii

Edukację ekologiczną formalną i nieformalną, podnoszenie świadomości
ekologicznej społeczności lokalnych i osób odwiedzających region

Monitorowanie stanu i potencjalnych zagrożeń elementów środowiska

Wzmocnienie służb ochrony środowiska, egzekwowanie kar, wspieranie
działalności ruchów społecznych i organizacji pozarządowych.
64
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5.2
Cele ekologiczne do 2014 roku wraz z kierunkami działań
5.2.1 Gospodarka odpadami
Minimalizacja ilości powstających odpadów, wzrost stopnia ich wykorzystania,
zwiększenie bezpieczeństwa składowania oraz stosowanie nowoczesnych metod
utylizacji odpadów
Obecnie problemy związane z prawidłowym postępowaniem z odpadami, ich
gospodarczym wykorzystaniem i minimalizacją szkodliwego oddziaływania należą do
jednych z najważniejszych zagadnień ochrony środowiska. Podstawowym sposobem
postępowania z odpadami w gminie Nadarzyn, tak jak na obszarze całego kraju, jest ich
składowanie. Duża część składowisk występujących na terenie kraju nie spełnia
podstawowych wymagań dotyczących ich lokalizacji oraz zabezpieczenia przed negatywnym
oddziaływaniem
na
środowisko.
Na
nielicznych
składowiskach
prowadzony
jest
systematyczny monitoring. Nie wszystkie składowiska po zakończeniu eksploatacji są
prawidłowo rekultywowane.
Niewłaściwie zlokalizowane i eksploatowane składowiska oddziałują niekorzystnie na
wszystkie komponenty środowiska, a więc powietrze, glebę, rośliny oraz wody
powierzchniowe i podziemne. Każde składowisko, jako element obcy w krajobrazie,
powoduje również znaczne obniżenie estetyki terenu. W przypadku braku właściwych
zabezpieczeń (uszczelnień) odcieki infiltrują przez podłoże i skarpy składowiska, i przy
określonych warunkach hydrogeologicznych mogą się rozprzestrzeniać na duże odległości,
stając się źródłem długotrwałego zanieczyszczenia wód podziemnych, głównie pierwszego
poziomu wodonośnego.
Ze względu na fakt, że w najbliższych latach nadal większość odpadów
deponowanych będzie na składowiskach, należy ściśle przestrzegać zaleceń dotyczących ich
lokalizacji i konstrukcji oraz respektować reżimy technologiczne składowania odpadów. Po
zakończeniu eksploatacji składowiska, należy jego teren zrekultywować, uwzględniając
właściwy kierunek rekultywacji (np. rekultywację w kierunku leśnym, rekreacyjnym).
Powstające w czasie składowania odpadów odcieki powinny być zbierane i oczyszczane.
Każde składowisko powinno posiadać opracowaną ocenę oddziaływania na środowisko
wykonaną na etapie projektowania obiektu, a w przypadku składowisk już eksploatowanych
– decyzję dostosowawczą do obowiązujących przepisów.
65
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Zgodnie z wymogami art. 143 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska (Dz.U. nr 62 poz.
627) technologia stosowana w nowo uruchamianych lub zmienianych w sposób istotny
instalacjach (m.in. składowiskach odpadów) i urządzeniach powinna spełniać wymagania,
przy których określaniu uwzględnia się w szczególności:

Stosowanie substancji o małym potencjale zagrożeń

Efektywne wytwarzanie oraz wykorzystanie energii

Zapewnienie racjonalnego zużycia wody i innych surowców oraz materiałów i
paliw

Stosowanie technologii bezodpadowych względnie małoodpadowych oraz
możliwość odzysku powstających odpadów

Rodzaj, zasięg oraz wielkość emisji

Wykorzystywanie porównywalnych procesów i metod, które zostały skutecznie
zastosowanie w skali przemysłowej

Wykorzystanie analizy cyklu życia produktów

Postęp naukowo-techniczny
Spełnienie wymagań wymienionych powyżej w praktyce sprowadza się do
wypełnienia zapisów Rozporządzeń:

Ministra Środowiska z dnia 24 marca 2003 r. (Dz.U. 03.61.549 z dnia 10 kwietnia
2003 r.) w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących lokalizacji, budowy,
eksploatacji i zamknięcia jakim powinny odpowiadać poszczególne typy
składowisk odpadów

Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2002 r. (Dz.U. 02.220.1858 z dnia
19 grudnia 2002 r.) w sprawie zakresu, czasu, sposobu oraz warunków
prowadzenia monitoringu składowisk odpadów
Na terenie gminy Nadarzyn istnieje jedno nieczynne składowisko odpadów
komunalnych w Ruścu. Składowisko zostało zamknięte w 1995 r. w sposób niezgodny z
wymogami. Od tamtego czasu obiekt nie jest eksploatowany ale również nie został
zrekultywowany. Kwatery składowiska oraz obwałowanie uległo naturalnej sukcesji
roślinnej. Składowisko nie posiada instalacji do odbioru gazów. Wykonany w 2002 roku
66
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
przegląd ekologiczny składowiska wykazał brak zmian w odciekach od czasu zamknięcia
składowiska. Wykonany w 2001 roku projekt przewiduje prowadzenie monitoringu wód,
powietrza i gleby. Będzie on prowadzony przez dwa do trzech lat od daty zakończenia
eksploatacji składowiska i może być zaprzestany w przypadku stwierdzenia stabilizacji
wskaźników zanieczyszczeń.
System gospodarki odpadami zapewnia obsługę blisko 100% mieszkańców (w tym
wszystkie obiekty użyteczności publicznej) natomiast selektywną zbiórką odpadów objęte
jest zaledwie kilka % mieszkańców (jedno gniazdo w Nadarzynie obsługiwane przez firmę
Hetman).
Na terenie gminy Nadarzyn wskazać można następujące kierunki działań w zakresie
gospodarki odpadami:
Zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów
Do głównych działań zmierzających do ograniczenia ilości powstających w gminie
odpadów zaliczyć można:

Powołanie do życia organizacji międzygminnej – celowego związku gmin – dla
realizacji przedsięwzięcia polegającego na utworzeniu organizacji gospodarki
odpadami komunalnymi. Dzięki temu świadczone usługi powinny mieć charakter
kompleksowy. Ponadto realizacja przedsięwzięcia powinna zapewnić odbiór
wszystkich wytwarzanych w regionie odpadów oraz ich przetworzenie w takim
stopniu, jaki wynika z obowiązujących norm prawnych i który zapewni dalszy
odzysk wydzielonych strumieni odpadów oraz bezpieczne dla środowiska
składowanie pozostałości

Zmniejszenie materiałochłonności i ilości odpadów w obiektach usługowohandlowych

Większy stopień wykorzystania opakowań biodegradowalnych lub wielokrotnego
użytku, zamiast opakowań bezzwrotnych
Nadzór nad gospodarką odpadami przemysłowymi
Na terenie gminy nie powstają typowe odpady przemysłowe ze względu na brak
dużych zakładów przemysłowych wytwarzających tą grupę odpadów. Jednakże na terenie
gminy intensywnie prowadzona jest mała i średnia przedsiębiorczość. Z tego względu bardzo
67
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
istotnym staje się prawidłowy nadzór nad odpadami generowanymi przez wszystkie
podmioty gospodarcze. Trzeba podkreślić że władze gminy nie ponoszą odpowiedzialności
za gospodarkę odpadami przemysłowymi, określonymi w ramach pozwoleń i zezwoleń
środowiskowych. Odpowiedzialność za prowadzenie właściwej gospodarki tymi odpadami
spoczywa na wytwórcach odpadów. Sposób postępowania z wytwarzanymi odpadami
przemysłowymi zdefiniowany jest w ww. pozwoleniach. Ze względu jednak na
niewystarczające realizowanie gospodarek odpadami w firmach gmina może w drodze
odpowiedniej uchwały nałożyć obowiązek prowadzenia pełnej sprawozdawczości odnośnie
generowanych odpadów.
Kontrola odpadów niebezpiecznych
Bardzo ważnym zagadnieniem jest ścisłe przestrzeganie wywiązywania się jednostek
prowadzących działalność gospodarczą z obowiązku uzyskania zezwolenia na wytwarzanie
odpadów niebezpiecznych. W zezwoleniu tym wymagane jest m.in. przedstawienie programu
obejmującego sposoby zapobiegania odpadów niebezpiecznych lub minimalizacji ich ilości.
Istotą problem zagospodarowywania odpadów niebezpiecznych wiąże się z faktem, iż
odpady te tylko w niewielkim stopniu są wykorzystywane gospodarczo. Bardzo ważny jest
rozwój monitoringu powstawania i składowania odpadów niebezpiecznych. Niezbędne jest
utworzenie wojewódzkiej i uzupełnienie krajowej bazy danych o odpadach, zawierającej
wytwórców odpadów, ilości i rodzaju wytwarzanych odpadów oraz sposobów postępowania
z nimi.
Należy egzekwować zakaz składowania odpadów w postaci nieprzetworzonej.
Zgodnie ze standardami UE oraz ustawą o odpadach, odpady niebezpieczne powinny być
zagospodarowywane lub unieszkodliwiane w miejscu ich powstawania, a jeśli nie jest to
możliwe i uzasadnione względami ekonomicznymi, organizacyjnymi, technologicznymi w
zakładach specjalistycznych zlokalizowanych możliwie blisko wytwarzającego odpady.
Wprowadzanie systemów selektywnej zbiórki odpadów
Zakłada się stworzenie systemu obsługującego 100 % mieszkańców gminy Nadarzyn
w zakresie wywozu zmieszanego strumienia odpadów i selektywnej zbiórki odpadów
użytkowych. Realizowane będzie to poprzez:

Stopniowe zwiększanie obsługi mieszkańców do uzyskania założonego poziomu,
a następnie jej utrzymanie na tym poziomie. Zadanie to wiąże się, m.in. ze
68
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
zwiększeniem ilości oraz utrzymaniem w odpowiednim stanie technicznym:
taboru do transportu odpadów i zbiorników do gromadzenia odpadów
zmieszanych i segregowanych

Zorganizowanie kompleksowych systemów odzysku surowców wtórnych,
odpadów opakowaniowych i poużytkowych. Kluczowe znaczenie będą miały
działania poprawiające opłacalność finansową tych przedsięwzięć, bowiem
aktualnie koszty segregacji odpadów są nieporównywalnie wyższe od ich
składowania

Odpowiednie działania edukacyjne oraz informacyjne dla mieszkańców oraz
wprowadzenie systemu zachęt ekonomicznych dla społeczeństwa, promujących
segregację
odpadów,
tj.
obniżenie
opłat
lub
bezpłatny
odbiór
wyselekcjonowanych odpadów

Należy zwrócić uwagę na alternatywne możliwości wykorzystania frakcji
selektywnie gromadzonych, zarówno do celów materiałowych (surowcowych),
jak i energetycznych (paliwa alternatywne). Jednak w tym ostatnim przypadku
niezbędne jest uzyskanie aprobaty społeczności lokalnych oraz organizacji
ekologicznych, które są z reguły bardzo negatywnie nastawione na wszelkie
formy energetycznego wykorzystania odpadów

Zapewnienie bezpiecznego dla środowiska sposobu zbierania i utylizacji lub
unieszkodliwienie usuwanych przez mieszkańców tzw. odpadów problemowych,
do których należą: baterie, akumulatory, świetlówki, resztki farb i lakierów,
opakowania po pestycydach itp., zużyty sprzęt AGD i RTV, sprzęt komputerowy,
wraki samochodowe
Udział w tworzeniu Regionalnego Systemu Gospodarki Odpadami
Słuszna wydaje się być alokacja czasowa i przestrzenna wydatków na budowy,
modernizacje i eksploatacje obiektów służących gospodarce odpadami komunalnymi w
regionie (powiecie i województwie). Takie postępowanie docelowo umożliwi sp rawniejsze
finansowanie nowoczesnych regionalnych kompleksów utylizacji odpadów wyposażonych w
systemy segregacji, odzysku i utylizacji.
69
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5.2.2 Ochrona przyrody i krajobrazu
Ochrona i wzrost różnorodności biologicznej
oraz racjonalne użytkowanie i rozwój istniejącego systemu obszarów chronionych
Realizacja powyższego celu będzie polegała na działaniach mających na celu poprawę
stanu przyrody:

Rozszerzenie w planie zagospodarowania przestrzennego zapisów określających
sposoby użytkowania elementów cennych przyrodniczo i krajobrazowo

Postęp w działaniach ochronnych i konserwatorskich podejmowanych w takich
obiektach jak: (rezerwaty przyrody, obszary chronionego krajobrazu, pomniki
przyrody, użytki ekologiczne, stanowiska dokumentacyjne, zespoły przyrodniczokrajobrazowe, parki rekreacyjne, szczególnie chronione gatunki fauny i flory,
obiekty zabytkowe)

Zadrzewianie, zalesianie i tworzenie skupisk roślinności, szczególnie na gruntach
o marginalnym znaczeniu rolniczym. Lasy stanowią jeden z głównych zasobów
naturalnych gminy, pełniąc ważną rolę przyrodniczą i gospodarczą. Konieczne
jest podjęcie dalszych działań mających na celu powiększenie zasobów leśnych,
polepszenie ich zdrowotności i kompleksową ochronę. Zalesienia będą stanowić
element
renaturyzacji
cennych
ekosystemów.
Wspierane
będą
działania
zmierzające do wzrostu korzystnego oddziaływania lasu na środowisko tj.
poprawa funkcji wodochronnej, klimatotwórczej i glebochronnej

Wspieranie zachowania tradycyjnych praktyk gospodarskich (w uprawie i
hodowli) na terenach przyrodniczo cennych

Zapewnienie różnorodności biologicznej i równowagi przyrodniczej

Zabezpieczenie lasów i zadrzewień przed zanieczyszczeniami i pożarami

Ograniczenie możliwości wycinania drzew i krzewów oraz likwidacji terenów
zieleni

Wzmocnienie służb ochrony środowiska, egzekwowanie kar, wspieranie
działalności ruchów społecznych i organizacji pozarządowych
70
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5.2.3 Ochrona powietrza atmosferycznego
Sukcesywne ograniczanie emisji zanieczyszczeń do powietrza
oraz racjonalna gospodarka ciepłem
Obecnie na terenie gminy Nadarzyn nie ma zakładów przemysłowych powodujących
znaczące zanieczyszczenie
powietrza. W
związku z
wiodącą funkcją usługowo-
mieszkaniowo-wypoczynkową gminy, należy zwrócić uwagę na związaną z rozwojem
funkcji produkcyjnej możliwością pogorszenia się stanu powietrza atmosferycznego.
Największy
udział
w
zanieczyszczeniu
powietrza
mają
zanieczyszczenia
komunikacyjne oraz emisja pochodząca z sektora bytowo-komunalnego tj. gospodarstw
indywidualnych ogrzewanych przez indywidualne systemy grzewcze o niskiej sprawności
wykorzystania paliw. Ze względu na brak możliwości ograniczenia ruchu na drodze
krajowej, jedynym sposobem na ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery jest
minimalizacja oddziaływania niskiej emisji. Może to być realizowane w wyniku
prowadzanie racjonalnej gospodarki cieplnej poprzez termomodernizację (ocieplanie
budynków, wymiana stolarki okiennej), która pozwala na redukcję zużycia energii nawet o
60%, co automatycznie oznacza ograniczenie emisji zanieczyszczeń. Bardzo duże znacz enie
w
tym
zakresie
będzie miało prowadzenie
odpowiedniej
polityki
informacyjnej,
uświadamiającej możliwe do osiągnięcia korzyści ekonomiczne.
Zgodnie z polskimi przepisami, ochrona powietrza oparta jest o zapobieganie
powstawaniu zanieczyszczeń, ograniczanie lub eliminowanie wprowadzanych do powietrza
substancji zanieczyszczających w celu zmniejszenia stężeń do dopuszczalnego poziomu lub
utrzymanie ich na poziomie dopuszczalnych wielkości. W „II Polityce Ekologicznej
Państwa”, w horyzoncie do roku 2010 za jeden z celów przyjęto ograniczenie emisji pyłów o
50%, dwutlenku siarki o 56%, tlenków azotu o 31%, lotnych związków organicznych (poza
metanem) o 4% i amoniaku o 8% w stosunku do stanu z 1990. W latach 2008-2012 emisja
gazów cieplarnianych nie powinna przekraczać 94% wielkości emisji z roku 1988.
Na terenie gminy Nadarzyn wskazać można następujące kierunki działań w zakresie
ochrony powietrza atmosferycznego:
Ograniczenie niskiej emisji oraz rozwój sieci monitoringu powietrza
Problem niskiej emisji na terenie gminy ograniczany jest poprzez modernizację oraz
integrację istniejących systemów ciepłowniczych a także przestawienie z paliw stałych na
71
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
paliwa płynne. Niestety rosnące ceny i obserwowane na świecie trendy w gospodarowaniu
paliwami płynnymi, stanowić mogą barierę dla takiego postępowania. Z tego też względu
zasadnym byłoby podjęcie próby wytwarzania energii z paliw odnawialnych (ze względu na
wiejski charakter dużej części gminy szczególnie energii uzyskiwanej z biomasy). Na
terenach wiejskich, gdzie względy ekonomiczne nie pozwolą na rozwój sieci gazowej,
wykorzystywane będą lokalne zasoby energii odnawialnej i wprowadzane takie źródła
energii jak gaz płynny lub olej opałowy. W tym celu powinien powstać kompleksowy
program, którego realizacja przebiegałaby przy wsparciu ze strony władz.
Oprócz emisji zanieczyszczeń typowych przy spalaniu tradycyjnych paliw (m.in.
odpowiedzialnych za zmiany klimatyczne i substancji zakwaszających), dodatkowym
problemem jest fakt spalania w paleniskach domowych niektórych odpadów komunalnych
(opakowania plastikowe, butelki PET etc.), co powoduje emisję szkodliwych substancji do
powietrza. Bardzo istotne jest więc prowadzenie edukacji i uświadomienie zagrożeń z tym
związanych.
Niska emisja, pochodząca gospodarstw indywidualnych oraz lokalnych ciepłowni,
stanowi lokalnie poważny problem. Niska emisja jest zagadnieniem trudnym do szybkiego
rozwiązania ze względu na brak informacji o rozkładzie przestrzennym emisji, a także
bardzo duże rozproszenie jej źródeł. Dodatkowo, uciążliwości związane z niską emisją
charakteryzują się sezonowością i zróżnicowaniem przestrzennym. Zatem koniecznym
wydaje się rozwój sieci monitoringu, która pozwoliłaby na zgromadzenie informacje o
poziomie emisji na poszczególnych obszarach i wyznaczyć regiony, w jakich w pierwszej
kolejności powinna być ona ograniczana. System taki powstaje z inicjatywy Głównego
Inspektoratu Ochrony Środowiska na terenie całego kraju.
Wykorzystanie alternatywnych źródeł energii
Alternatywnym dla spalania paliw tradycyjnych sposobem wytwarzania energii jest
wykorzystanie:

Biomasy

Energii geotermalnej

Energii wód płynących

Energii słonecznej
72
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Energii wiatru
Obowiązek uwzględnienia wzrostu wykorzystania odnawialnych źródeł energii w
polityce społeczno-gospodarczej i politykach sektorowych wynika nie tylko z polityki Unii
Europejskiej ale również z rezolucji Sejmu RP z dnia 8 lipca 1999r. W „II Polityce
Ekologicznej Państwa” za cel do roku 2010 uznano co najmniej podwojenie wykorzystania
energii ze źródeł odnawialnych w stosunku do roku 2000 (co jest zgodne z celami Unii
Europejskiej). Wykorzystanie alternatywnych źródeł wymaga jednak bardzo szczegółowej
analizy stanu istniejącego i możliwych do osiągnięcia korzyści.
Zatem stworzone powinny zostać mechanizmy i rozwiązania organizacyjne,
instytucjonalne,
prawne
i
finansowe,
które
pozwolą
zwiększyć
zainteresowanie
wykorzystaniem energii ze źródeł odnawialnych.
Ograniczenie emisji komunikacyjnej poprzez modernizację systemu transportu
Niezbędne jest rzetelne egzekwowanie okresowych kontroli stanu technicznego
pojazdów. Pojazdy w złym stanie technicznym powinny być zatrzymywane i nie
dopuszczane do ruchu. Emisję ze źródeł ruchomych reguluje w Unii Europejskiej szereg
dyrektyw ustanawiających wymogi techniczne i dopuszczalne wartości dla zanieczyszczeń,
które stopniowo będą wprowadzane w Polsce. Bardzo duże znaczenie będzie miało
podniesienie standardu dróg i poprawa ich stanu technicznego. W obliczu bardzo szybkiego
rozwoju motoryzacji konieczne jest rozbudowywanie i modernizacja infrastruktury
drogowej. Należy również dążyć do rozbudowy i promowania transportu zbiorowego
kołowego o znaczeniu lokalnym i kolejowego o znaczeniu ponadlokalnym.
5.2.4 Ochrona wód powierzchniowych i podziemnych
Ochrona zasobów oraz
utrzymanie wysokiej jakości wód powierzchniowych i podziemnych
W ostatnich latach powszechnie wzrosło zagrożenie dla wód i gruntu ze względu na
systematyczny rozwój sieci wodociągowej na obszarach wiejskich, przy niewystarczającym
rozwoju kanalizacji. Działania w zakresie ochrony wód powierzchniowych będą prowadzone
w kierunku rozbudowy i modernizacji infrastruktury technicznej. Ponadto coraz większy
nacisk należy położyć na zmniejszenie zanieczyszczeń obszarowych. W zakresie wód
podziemnych rozwijany będzie monitoring, zarówno regionalny jak i lokalny. Działania
73
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
ochronne realizowane będą poprzez ochronę ujęć wód podziemnych oraz ochronę
zbiorników wód podziemnych.
Na terenie gminy Nadarzyn wskazać można następujące kierunki działań w zakresie
ochrony wód powierzchniowych i podziemnych:
Tworzenie systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków
Nieuporządkowana gospodarka ściekowa stanowi jedno z głównych źródeł
zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych (głównie pierwszego horyzontu
wodonośnego). Ścieki sanitarne powstające w indywidualnych gospodarstwach domowych
odprowadzane są najczęściej do zbiorników bezodpływowych, z których znaczna część, ze
względu na nieszczelność, przenika do gruntu i wód podziemnych. W związku z powyższym
niewiele gospodarstw korzysta usług firm prowadzących odbiór nieczystości płynnych. Na
obszarach wiejskich często ścieki bytowe wykorzystywane są do nawożenia pól uprawnych.
Najważniejszymi działaniami jakie należy podjąć powinny być:

Rozbudowa systemów odprowadzania i oczyszczania ścieków

Stała kontrola posiadania przez gospodarstwa domowe umów na wywóz odpadów
płynnych ze zbiorników bezodpływowych oraz osadów z oczyszczalni
przydomowych

Realizacja
inwestycji
zmniejszających
ilość
zanieczyszczeń
biogennych
pochodzących z działalności rolniczej (budowa zbiorników na gnojowicę i
gnojówkę oraz płyt gnojowych)
Ograniczenie spływu powierzchniowego
Poza
punktowymi
źródłami,
znaczący
udział
w
zanieczyszczeniu
wód
powierzchniowych mają substancje biogenne pochodzące ze spływów obszarowych,
związanych z uprawą pól i nawożeniem. Należy szukać rozwiązań zmierzających do
ograniczenia w rolnictwie nadmiernego stosowania nawozów, które zwiększają eutrofizację
wód powierzchniowych. Powinny zatem zostać opracowane przepisy zgodne z dyrektywą
91/676/EWG o ochronie wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł
rolniczych. Dyrektywa nakazuje krajom członkowskim opracowanie i wdrożenie do praktyki
kodeksu dobrej praktyki rolniczej. Kodeks ten stanowi zbiór zasad, porad i zaleceń, które
powinny być uznane jako obowiązujące normy etycznego postępowania względem
74
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
środowiska. Przestrzeganie kodeksu jest dobrowolne, ale wynika z wymagań Dyrektywy
Azotanowej (91/676/EWG), która jest jednym z podstawowych aktów prawnych w UE w
dziedzinie ochrony środowiska w odniesieniu do rolnictwa.
Zgodnie z zapisami niniejszej Dyrektywy nawozy naturalne mogą być stosowane
tylko w okresie od 1 marca do 30 listopada. Ponadto muszą one być przykryte lub
wymieszane z glebą nie później niż następnego dnia po ich zastosowaniu. Ist otnym zapisem
jest również zakaz ich stosowania w odległości mniejszej niż 20 m od stref ochronnych
źródeł i ujęć wody. Nawozy naturalne w postaci płynnej mogą być stosowane gdy poziom
wody gruntowej znajduje się co najmniej na głębokości 1,2 m od poziomu terenu. Roczna
dawka nawozu organicznego nie może przekraczać ilości zawierającej 170 kg N na 1 ha (ok.
45 m3 gnojowicy lub ok. 40 t obornika).
Racjonalne użytkowanie wód podziemnych
Racjonalne korzystanie z zasobów środowiska jest jedną z podstawowych zasad
zrównoważonego rozwoju. Należy więc dążyć do kontrolowanego poboru i korzystania z
wód podziemnych o odpowiedniej jakości.
Na terenie gminy Nadarzyn wskazać można następujące kierunki działań w zakresie
ochrony wód podziemnych:
Ograniczanie poboru wody
Wody podziemne, zgodnie z polskimi przepisami, powinny być użytkowane
wyłącznie na potrzeby ludności jako woda pitna i jako surowiec dla przemysłu spożywczego.
Wody podziemne powinny stanowić rezerwę wody pitnej, ale z względu na znaczne zasoby
wód podziemnych niektóre firmy wykorzystują ją niezgodnie z przeznaczeniem, tzn. do
celów produkcyjnych.
W celu zminimalizowania poboru wód podziemnych powinno się dążyć do
zwiększania udziału oczyszczonych wód powierzchniowych w bilansie wodnym sektora
gospodarczego.
Poprzez edukację, przepisy prawne i czynniki ekonomiczne powinno kształtować się
odpowiednie postawy i nawyki mające na celu oszczędzanie wody zarówno w
gospodarstwach domowych jak również w produkcji rolnej i usługach.
Ograniczanie zanieczyszczenia
75
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Na zanieczyszczenie narażone są przede wszystkim wody pierwszego horyzontu
wodonośnego. Ograniczanie degradacji gleb i wód podziemnych powinno realizować się
poprzez
porządkowanie
gospodarki
wodno-ściekowej,
zwłaszcza
na
terenach
nieskanalizowanych, gdzie istotnym zagrożeniem są nieszczelne zbiorniki bezodpływowe.
Bardzo duże znaczenie będzie miało również prowadzenie akcji edukacyjnych
mających na celu ograniczenie zużycia wody, redukcję ilości ścieków wprowadzanych do
wód i gleb, jak również stosowanie zasad dobrych praktyk rolniczych.
Rozwój monitoringu
Duże znaczenie gospodarcze oraz występujące powszechnie zagrożenie wód
podziemnych wymaga prowadzenia stałej kontroli stanu i jakości zasobów wód
podziemnych. Dobrze rozwinięty monitoring ma na celu wspomaganie działań zmierzających
do likwidacji lub ograniczenia ujemnego wpływu czynników antropogenicznych oraz
określenia trendów i dynamiki zmian jakości wód podziemnych.
W związku z powyższym na terenie gminy Nadarzyn należy dążyć do stworzenia i
rozwoju sieci monitoringu stanu i jakości wód podziemnych szczególnie na terenach
podlegających ochronie (pogranicze Głównego Zbiornika Wód Podziemnych nr 215) oraz
obszarach potencjalnie zagrożonych zanieczyszczeniem wód podziemnych wokół:

Składowiska odpadów komunalnych w Ruścu

Oczyszczalni ścieków komunalnych w Nadarzynie, Kostowcu, Walendowie i
Młochowie

Stacji paliw płynnych (Shell, Jet)

Stacji obsługi samochodów (Scania, Man, Daf, Iveco, Evo bus)

Bazy transportowej Spedpol

Firmy „Cieślikowki”

Oraz innych dużych firm ze względu na posiadanie oczyszczalni ścieków lub
systemów burzowych
Modernizacja systemów zaopatrzenia w wodę
W gminie Nadarzyn sieć wodociągowa jest podstawowym sposobem zaopatrzenia
76
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
ludności w wodę. Wody podziemne są źródłem wody pitnej w zasadzie dla wszystkich
mieszkańców gminy. Z tego względu niezbędne jest dostarczanie odbiorcom wody
spełniającej standardy wody pitnej (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z
19.11.2002 w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez
ludzi).
W celu zapewnienia mieszkańcom gminy dostępu do wody pitnej odpowiedniej
jakości należy podjąć następujące działania:

Zapewnienie właściwej obsługi i konserwacji istniejącej sieci wodociągowej

W razie konieczności modernizację i wymianę sieci wodociągowych ze względu
na jej wiek lub rodzaj zastosowanych materiałów
5.2.5 Ochrona przed hałasem i promieniowaniem
Zmniejszenie uciążliwości zamieszkiwania na terenach zurbanizowanych
Do zanieczyszczenia akustycznego środowiska przyczynia się głównie hałas
drogowy, który stanowi największe zagrożenie w nadchodzących latach. Coraz częściej
problem ten dotyczy nie tylko mieszkańców terenów znajdujących się w pobliżu większych
tras komunikacyjnych, ale także dróg dojazdowych. W „II polityce Ekologicznej Państwa”
za cel w horyzoncie czasowym do roku 2010 uznano m.in. ograniczenie hałasu na obszarach
miejskich wokół terenów przemysłowych
oraz
głównych dróg do poziomu nie
przekraczającego w porze nocnej 55 dB (poziom równoważny) i 65 dB (chwilowe
przekroczenia). Rozwiązania prawne obowiązujące w Polsce w zakresie ochrony przed
hałasem są zbliżone do modelu funkcjonującego w Unii Europejskiej, który koncentruje się
na regulowaniu dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego przez indywidualne źródła.
Hałas komunikacyjny
Na terenie gminy Nadarzyn, z uwagi na obecność drogi krajowej nr 8 (trasa
katowicka), zagrożenie hałasem drogowym stanowi istotny problem w skali gminy. Na
drodze tej zgodnie z „Syntezą wyników Generalnego Pomiaru Ruchu w roku 2000 na
drogach krajowych”, średnie natężenie ruchu wynosi ok. 37000 pojazdów/dobę.
W chwili obecnej jednak, podjęcie radykalnych działań mających na celu
ograniczenie hałasu nie jest wskazane ze względu na perspektywę podniesienia rangi trasy
77
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
katowickiej do drogi ekspresowej.
Promieniowanie
W celach ochrony przed promieniowaniem stosuje się podział na:
Promieniowanie jonizujące, pojawiające się w wyniku użytkowania zarówno

wzbogaconych, jak i naturalnych substancji promieniotwórczych w energetyce
jądrowej, ochronie zdrowia, przemyśle, badaniach naukowych
Promieniowanie niejonizujące, pojawiające się wokół linii energetycznych

wysokiego napięcia, radiostacji, pracujących silników elektrycznych oraz
instalacji przemysłowych, urządzeń łączności, domowego sprzętu elektrycznego,
elektronicznego itp., nadmierne dawki promieniowania działają szkodliwie na
człowieka
i
inne
żywe
organizmy,
stąd
ochrona
przed
szkodliwym
promieniowaniem jest jednym z ważnych zadań ochrony środowiska
W odniesieniu do promieniowania jonizującego, na podstawie informacji zawartych w
roczniku statystycznym GUS, a także opierając się na aktualnym komunikacie Prezesa
Państwowej Agencji Atomistyki w sprawie sytuacji radiacyjnej Polski w I kwartale 2002 r.,
należy stwierdzić, że rejestrowane obecnie w Polsce moce dawek promieniowania oraz
zawartość
cezu
137
w
powietrzu
i
mleku,
będąca
podstawowym
wskaźnikiem
reprezentującym skażenie promieniotwórcze materiałów środowiskowych oraz artykułów
spożywczych sztucznymi izotopami promieniotwórczymi, utrzymują się na poziomie z 1985
r. tzn. z okresu przed awarią w Czarnobylu. Na terenie gminy Nadarzyn nie występują źródła
promieniowania jonizującego.
W ostatnich latach notuje się wzrost oddziaływania promieniowania niejonizującego
na środowisko. Powodowane jest to m.in. przez rozwój radiokomunikacji oraz powstawanie
coraz większej liczby nadawczych stacji radiowych i telewizyjnych. Dodatkowymi źródłami
promieniowania niejonizującego są stacje bazowe telefonii komórkowej, systemów
przywoławczych, radiotelefonicznych, alarmowych automatycznych itp., pokrywających
coraz gęstszą siecią obszary dużych skupisk ludności.
Należy jednak stwierdzić, że wzrost poziomu tła elektromagnetycznego nie zwiększa
istotnie zagrożenia środowiska i ludności. W dalszym ciągu poziom promieniowania w tle
pozostaje wielokrotnie niższy od natężeń, przy których możliwe jest jakiekolwiek szkodliwe
oddziaływanie na organizm ludzki. Nie dotyczy to jednak pól elektromagnetycznych w
78
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
bezpośrednim otoczeniu wszelkiego rodzaju stacji nadawczych, które lokalnie, w
odległościach zależnych od mocy, częstotliwości i konstrukcji stacji, mogą osiągać natężenie
na poziomie uznawanym za aktywny pod względem biologicznym.
Zagrożenie
promieniowaniem
niejonizującym
może
być
stosunkowo
łatwo
wyeliminowane lub ograniczone pod warunkiem zapewnienia odpowiedniej separacji
przestrzennej człowieka od pól przekraczających określone wartości graniczne. W
przepisach
obowiązujących
w
Polsce
ustalone
zostały
dopuszczalne
poziomy
elektromagnetycznego promieniowania niejonizującego na terenach dostępnych dla ludzi.
Szczególnej ochronie podlegają obszary zabudowy mieszkaniowej, a także obszary, na
których zlokalizowane są szpitale, żłobki, przedszkola, internaty (rozporządzenie Ministra
Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 11 sierpnia 1998 r).
Zaleca
się
przestrzeganie
wielkości
stref
ochronnych
w
otoczeniu
źródeł
promieniowania niejonizującego, w szczególności linii wysokiego i średniego napięcia a
także w bezpośrednim sąsiedztwie masztów sieci telefonii komórkowej. Należy również
prowadzić okresowe pomiary natężenia pola elektromagnetycznego w pobliżu istotnych
źródeł promieniowania niejonizującego.
5.2.6 Monitoring środowiska oraz ograniczanie ryzyka poważnych awarii
Poszerzenie i aktualizacja wiedzy o stanie środowiska i jego zagrożeniach,
a także ograniczanie ryzyka wystąpienia poważnych awarii i minimalizacja ich skutków
Aktualna i kompletna wiedza na temat stanu poszczególnych komponentów
środowiska jest podstawą do planowania i realizacji wszelkich przedsięwzięć w zakresie ich
ochrony. Konieczne jest zatem prowadzenie monitoringu:

Różnorodności biologicznej

Stanu i jakości wód powierzchniowych i podziemnych

Zanieczyszczeń powietrza

Jakości gleb

Klimatu akustycznego

Pól elektromagnetycznych
79
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Na podstawie prowadzonych badań możliwe będzie stworzenie ogólnodostępnej bazy
informacji o stanie środowiska w gminie. Ponadto, konieczne jest upowszechnianie wyników
badań naukowych i wiedzy na temat stanu środowiska, szczególnie wśród mieszkańców
gminy, aby mogli oni zapoznać się ze stanem i zagrożeniami zasobów przyrody w ich
miejscu zamieszkania.
Realizacja powyższego celu powinna opierać się na eliminowaniu źródeł
potencjalnych zagrożeń, a tym samym zmniejszaniu ryzyka wystąpienia poważnych awarii
oraz ograniczaniu skutków tych zdarzeń dla środowiska. Podstawowymi działaniami w tej
dziedzinie są:

Nadzór nad przestrzeganiem przepisów dotyczących transportu drogowego
substancji niebezpiecznych

Udział w tworzeniu infrastruktury ratownictwa ekologicznego przy szlakach
komunikacyjnych

Modernizacja i poprawa wyposażenia jednostek straży pożarnej w środki
ratownictwa ekologicznego

Stworzenie systemu powiadamiania ludności o wystąpieniu poważnych awarii i
sposobach postępowania
5.2.7 Edukacja ekologiczna
Wzrost świadomości ekologicznej mieszkańców w zakresie ochrony środowiska
i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych gminy
oraz edukacja ekologiczna osób odwiedzających region
Znaczenie edukacji ekologicznej jako istotnego elementu ochrony środowiska będzie
rosło w najbliższych latach. Zgodnie z założeniami „II Polityki Ekologicznej Państwa” do
głównych celów i działań w perspektywie do roku 2010 należy zaliczyć prowadzenie działań
na rzecz wzrostu świadomości ekologicznej i kształtowania opinii społeczeństwa. Edukacja
ekologiczna powinna być prowadzona na wszystkich poziomach szkolnictwa, począwszy od
przedszkoli i szkół podstawowych. Władze gminne powinny prowadzić akcje promujące
selektywną zbiórkę odpadów, ochronę wód powierzchniowych i podziemnych oraz powietrza
atmosferycznego przed zanieczyszczeniami, jak również różnego rodzaju inicjatywy z
80
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
zakresu zalesiania i porządkowania terenów leśnych.
W prowadzeniu akcji mających na celu edukację ekologiczną można wykorzystać
potencjał pozarządowych organizacji ekologicznych. Wiele organizacji prowadzi zakrojone
na dużą skalę akcje informacyjne skierowane do szerokich kręgów społeczeństwa.
Na
terenie
gminy
Nadarzyn
cel
ekologicznej
edukacji,
kształtując
wśród
najmłodszych mieszkańców gminy właściwe nawyki dotyczące ochrony środowiska,
realizowany poprzez organizację spotkań w centrum edukacji ekologicznej IKEA. Ponadto
mieszkańcy biorą udział w różnego rodzaju akcjach ekologicznych (takich jak np.:
„Sprzątanie Świata”) oraz konkursach i olimpiadach z zakresu ochrony środowiska i ekolog ii
o zasięgu lokalnym i regionalnym.
Działania edukacyjne powinny być prowadzone na dwóch płaszczyznach:

Edukacja formalna – realizowana w systemie oświatowym

Edukacja nieformalna – podnosząca ekologiczną świadomość społeczności i
władz lokalnych
Edukacja formalna powinna uwzględniać następujące działania:

Realizację zajęć zawierających elementy edukacji ekologicznej w przedszkolach,
szkołach podstawowych

Utrzymywanie klas o profilu kształcenia ekologiczno-przyrodniczym w szkołach

Wprowadzenie przedmiotu „Ekologia” do siatki zajęć szkolnych

Uczestnictwo uczniów w olimpiadach, konkursach i programach ekologicznych o
charakterze regionalnym i krajowym

Ponadprogramową
edukację
z
zakresu
ekologii
i
ochrony środowiska,
prowadzenie odrębnych zajęć dotyczących ochrony środowiska, organizowanie
zajęć w terenie i wycieczek krajoznawczych, prowadzenie ekologicznych kół
zainteresowań,
wykonywanie
wystaw
i
ekspozycji,
albumów
i
kronik
prezentujących osiągnięcia uczniów w poznawaniu i ochronie środowiska

Zaangażowanie szkół i uczniów w akcjach sprzątania terenu gminy, sadzenia
drzew i pielęgnacji zieleni, opieki nad zwierzętami, zbierania surowców
wtórnych, a także innych przedsięwzięciach proekologicznych zasługujących na
81
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
uwagę
Edukacja nieformalna obejmować powinna:

Przedsięwzięcia edukacyjne i promocyjno-informacyjne, dotyczące ochrony
środowiska, podejmowane przez władze samorządowe i podległe im służby
komunalne na rzecz upowszechniania proekologicznych postaw mieszkańców
gminy:
– Urządzanie konkursów, festynów i innych imprez o tematyce ekologicznej
– Organizowanie seminariów, warsztatów, wykładów i szkoleń związanych z
ekologią i ochroną środowiska
– Sporządzanie i rozprowadzenie wśród mieszkańców różnych materiałów
informacyjnych (np. ulotek, folderów, publikacji prasowych) poświęconych
ochronie środowiska
– Tworzenie ścieżek edukacji ekologicznej

Przedsięwzięcia edukacyjne i promocyjno-informacyjne dotyczące ochrony
środowiska podejmowane w gminie przez inne podmioty, takie jak:
– Pozarządowe organizacje ekologiczne
– Placówki służby zdrowia
– Straż pożarną
– Instytucje naukowe i kulturalne
– Dyrekcje lasów państwowych
– Przedsiębiorstwa turystyczne i uzdrowiskowo-rekreacyjne
82
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Harmonogram przedsięwzięć na lata 2004 – 2007
5.3
W
niniejszej
części
opracowania
zaproponowano
harmonogram
realizacji
poszczególnych zadań wynikających z analizy w zakresie kosztów. W celu określenia
nakładów finansowych na realizację poszczególnych inwestycji oraz sposobu finansowania
wykorzystano dane zawarte w ankiecie dostarczonej przez gminę Nadarzyn oraz w
obowiązujących dokumentach wyższego szczebla administracyjnego. Dla obniżenia
ponoszonych jednorazowo nakładów inwestycyjnych proponuje się wdrażanie etapowe
kolejnych zadań.
Przy realizacji powyższych zadań niezbędne będzie w pierwszej kolejności
uruchamianie środków z budżetu gminy, a następnie wykorzystywanie środków z dotacji.
Możliwe do wykorzystania środki finansowe ze źródeł zewnętrznych to:
Dotacje – NFOŚiGW, WFOŚiGW, PFOŚiGW, EkoFundusz, Program Małych

Dotacji GEF, Program Aktywizacji Obszarów Wiejskich PAOW
Pożyczki z funduszy celowych i kredytów preferencyjnych – NFOŚiGW,

WFOŚiGW, BOŚ, EkoFundusz
Harmonogram
realizacji
poszczególnych
zadań,
wynikających
z
niniejszego
programu, należy dostosować do możliwości pozyskiwania środków finansowych. Kolejność
realizacji dopuszcza się wg przyjętych przez Radę Gminy priorytetów.
Ze względu na fakt, iż obecnie żadna ze szkół na terenie gminy nie posiada klasy o
profilu kształcenia ekologiczno-przyrodniczym, postuluje się, aby w celu sprawniejszego
realizowania formalnej edukacji ekologicznej, utworzyć przynajmniej jedną tego typu klasę.
Zaleca się również wprowadzenie do siatki zajęć przedmiotu „Ekologia”, w ramach którego
uczniowie zapoznają się z podstawowymi informacjami na temat proekologicznej gospodarki
odpadami,
racjonalnego
wykorzystania
zasobów
wodnych
oraz
innych
aspektów
dotyczących ochrony środowiska naturalnego i zasobów przyrodniczych.
Wiele celów i zamierzeń wykracza poza ramy czasowe 2004-2007, dlatego też w
tabeli znajdują się odleglejsze terminy realizacji zadań. Niektóre terminy realizacji zadań
wynikają z okresów przyjętych w opracowaniach wyższego rzędu.
Przedstawione w tabelach nakłady na realizację Programu Ochrony Środowiska
należy traktować jako orientacyjne z uwagi na fakt, iż w chwili sporządzania Programu
83
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
ustalenie niektórych kosztów nie jest możliwe.
Harmonogram zadań został podzielony na trzy części dotyczące problemów:

Ochrony poszczególnych komponentów środowiska (tabela 11)

Racjonalnego zarządzania środowiskiem i edukacji ekologicznej (tabela 12)

Gospodarki odpadami (tabela 13)
Cele i zamierzenia dotyczące odpadów należy traktować jako uzupełnienie do
przedsięwzięć zawartych w Planie Gospodarki Odpadami Gminy Nadarzyn.
84
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5.3.1 Ochrona zasobów
Tabela 11. Harmonogram rzeczowo-finansowy Programu Ochrony Środowiska dla gminy Nadarzyn (OCHRONA ZASOBÓW)
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
Zadania w zakresie ochrony wód podziemnych i powierzchniowych
1
Opracowanie i wdrożenie systemu informowania
społeczeństwa o jakości wody do picia
2004-2007
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
2
Inwentaryzacja zbiorników bezodpływowych dla ścieków
2004-2006
Gmina Nadarzyn
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Środki własne
gminy
3
Rozbudowa sieci kanalizacyjnej
2004-2009
Gmina Nadarzyn
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Środki własne
gminy
4
Budowa oczyszczalni ścieków w Wolicy i Starej Wsi
2007-2009
Gmina Nadarzyn
Właściciele
okolicznych
posesji
–
Środki własne
gminy
5
Modernizacja istniejących stacji uzdatniania wody
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
2004-2006
Gmina Nadarzyn
Użytkownicy
ujęć
–
Środki własne
gminy
Ograniczanie wykorzystania wód podziemnych dla innych
celów niż zbiorowe zaopatrzenie ludności w wodę do picia
poprzez:
6

oszczędne gospodarowanie wodą

wykorzystywanie wód gorszej jakości, np. wód
powierzchniowych
85
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
7
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Wykonanie drenażu na wody opadowe
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Właściciele
posesji
–
Środki własne
gminy
Użytkownicy
ujęć
–
Środki własne
gminy
–
–
Środki własne
gminy
Chronienie wód podziemnych przed ich degradacją –
jakościową i ilościową poprzez:
8


9
wyznaczanie stref ochronnych wokół ujęć oraz
ujmowanie ich w planach zagospodarowania
Gmina Nadarzyn
2004-2010
Dyrektor RZGW
promowanie rolnictwa ekologicznego
Wymiana fragmentów sieci wodociągowej w której
zastosowane były otuliny azbestowo-cementowe
2005
Gmina Nadarzyn
Zadania w zakresie ochrony powietrza atmosferycznego
1
Przyłącza mieszkańców do sieci gazowej
2004-2007
Mazowiecka
Spółka Gazowa
Sp. z o.o. Oddział
Gazownia
Warszawska
2
Opracowanie koncepcji zaopatrzenia w nowoczesne
ekologiczne źródła energii
2004-2005
3
Uwzględnienie w planie zagospodarowania
przestrzennego gminy zapisów dotyczących zamiany
tradycyjnych kotłowni opalanych węglem na kotłownie
ekologiczne
4
Opracowanie planu zaopatrzenia w ciepło, energię
elektryczną i gaz
Gmina Nadarzyn
Środki inwestora
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Powiat
pruszkowski
Gmina Nadarzyn
–
Budżet powiatu
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Użytkownicy
instalacji
–
–
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Środki własne
gminy
Środki prywatne
86
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
5
Koncepcja budowy dużych kotłowni opalanych, np. olejem
opałowym, gazem lub z wykorzystaniem energii
odnawialnej dla zgrupowania domków jednorodzinnych,
obiektów użyteczności publicznej
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Użytkownicy
instalacji
–
Środki własne
gminy
5
Utrzymanie dobrego stanu powietrza na terenach
wiejskich poprzez wymianę palenisk węglowych na
gazowe i olejowe, gazyfikację gospodarstw domowych
2004-2010
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
Gmina Nadarzyn
–
–
Zadania w zakresie ograniczania hałasu i promieniowana elektromagnetycznego
Uwzględnienie w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego danych o:

1
dopuszczalnym poziomie hałasu w środowisku na
terenach chronionych akustycznie

źródłach promieniowania elektromagnetycznego

obszarach ograniczonego użytkowania
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Użytkownicy
instalacji
generujących
hałas i
promieniowanie
elektromagnetyc
zne
–
–
Zadania w zakresie ochrony przyrody i krajobrazu
1
Opracowanie dokumentacji ekofizjograficznej gminy jako
podstawy sporządzania miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego
2004-2005
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
2
Uwzględnienie w regulaminie utrzymania czystości i
porządku w gminie ustawowego zakazu wypalania
roślinności na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, rowach,
pasach przydrożnych
2004-2005
Gmina Nadarzyn
–
–
–
87
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
3
Określanie w studium uwarunkowań i kierunkach rozwoju
przestrzennego gminy obszarów oraz zasad ochrony
środowiska i jego zasobów, ochrony przyrody, krajobrazu
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
–
4
Uwzględnianie obszarów proponowanych do sieci
NATURA 2000 w miejscowym planie zagospodarowania
przestrzennego
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
–
5
Dokonywanie oceny skutków oddziaływania planów i
przedsięwzięć na walory przyrodnicze obszarów
kandydujących do sieci NATURA 2000
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
6
Bieżące uwzględnianie w miejscowym planie
zagospodarowania przestrzennego nowo stanowionych
na terenie gminy prawnych form ochrony przyrody
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
–
7
Rozważenie uchwalenia ulg w opłatach i podatkach
lokalnych dla mieszkańców terenów objętych ochroną
prawną gospodarujących przyjaźnie dla środowiska
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Właściciele
posesji
–
–
8
Ustanawianie na terenie gminy nowych form ochrony
przyrody
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Właściciele
posesji
–
–
9
Uwzględnienie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego terenów
przeznaczonych do zalesienia
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
–
10
Bieżące informowanie Starosty Pruszkowskiego o
zmianach dotyczących przeznaczania lasów na inne cele
–
–
Lasy Państwowe
Lasy Państwowe
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Właściciele
posesji
88
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Termin
realizacji
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
11
Ochrona istniejących lasów, zadrzewień i zakrzewień oraz
wprowadzenie nowych zalesień, zadrzewień i zakrzewień
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
–
Środki własne
gminy
–
–
Lasy Państwowe
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Właściciele
posesji
Zadania w zakresie ochrony gleb
1
Informacja dla mieszkańców o wynikach monitoringu gleb
2005-2010
Gmina Nadarzyn
–
Zadania w zakresie zapobieganie awariom przemysłowym
1
Inwentaryzacja instalacji stanowiących potencjalne
zagrożenia środowiska i życia ludzi.
2004-2005
ZZK
Gmina Nadarzyn
16 000
Budżet powiatu
2
Informowanie społeczeństwa o wystąpieniu poważnych
awarii
2004-2010
ZZK
Gmina Nadarzyn
5 000
Budżet powiatu
3
Ochrona przed powodzią w zlewni Utraty
Praca
ciągła
Starosta
pruszkowski
Budżet państwa
Gmina Nadarzyn
7 000
ZKK
Środki z funduszy
strukturalnych
4
Sporządzenie wykazu podmiotów gospodarczych
posiadających środki, materiały i instalacje stanowiące
potencjalne zagrożenie środowiska i życia ludzi
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Podmioty
gospodarcze
–
Środki własne
gminy
5
Informowanie społeczeństwa o wystąpieniu poważnych
awarii przemysłowych
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
6
Ochrona przed powodzią gminy
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Zarządzający
obiektami małej
retencji
–
Środki własne
gminy
89
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
7
Uwzględnianie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego ustaleń w zakresie
poważnych awarii
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
–
8
Uwzględnianie w miejscowych planach
zagospodarowania przestrzennego wymogów ochrony
przeciwpowodziowej oraz zagospodarowania doliny
Utraty
2004-2010
Gmina Nadarzyn
–
–
–
90
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5.3.2 Zarządzanie i edukacja
Tabela 12. Harmonogram rzeczowo-finansowy Programu Ochrony Środowiska dla gminy Nadarzyn (ZARZĄDZANIE I EDUKACJA)
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
Zadania w zakresie edukacji ekologicznej
1

Dzień Ziemi

Dzień Ochrony Środowiska

Sprzątanie Świata
PFOŚiGW
Mieszkańcy
Organizacja imprez masowych:
WAiOŚ
Każdego
roku
ZEKiS,
Wójt gminy
Podmioty
gospodarcze
WFOŚiGW
–
Placówki
oświatowe
Środki własne
gminy
WAiOŚ
2
Wspieranie rozwoju „Zielonych szkół”
2004-2010
ZEKiS
Sponsorzy
Placówki
oświatowe
–
Urząd Gminy
Mieszkańcy
3
Tworzenie i rozwijanie gminnych centrów edukacji
ekologicznej
4
Rozwijanie różnych form edukacji ekologicznej
społeczeństwa dorosłego i młodzieży w szkołach
2004-2010
Urząd Gminy
5
Pełne wdrożenie w gminie systemu informacji o
środowisku i jego ochronie, a potem jego uzupełnianie
2004-2006
Urząd Gminy
2004-2010
Urząd Gminy
Sponsorzy
Placówki
oświatowe
Sponsorzy
–
Mieszkańcy
Placówki
oświatowe
–
Środki własne
gminy
Środki własne
gminy
Sponsorzy
–
–
Środki własne
gminy
Środki własne
gminy
91
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
Zadania w zakresie zwiększenia aktywności społeczeństwa na rzecz środowiska
1
Powołanie jednostek z udziałem powiatu, gmin i biznesu
w celu rozwiązania problemów gospodarowania odpadami
niebezpiecznymi
Urząd Gminy
2004-2006
Powiat
Inne gminy
5 000
PFOŚiGW
Podmioty gosp.
Organizowanie seminariów, wystaw, pisanie artykułów
propagujących:
2

zalesienie i zadrzewienie w gminie

budowę zbiorników retencyjnych

odnawialne źródła energii
2004-2010
WAiOŚ
Inne gminy
Samorząd gminy
WZMiUM
o/Grodzisk
18 000
PFOŚiGW
Inne gminy
30 000
Środki własne
gminy
Urząd Gminy
3
Opracowanie programu zagospodarowania
sozotechnicznego szlaków turystycznych, ścieżek
przyrodniczo-edukacyjnych, miejsc campingowych,
parkingów, itp.
2004-2005
4
Uwzględnienie w planie zagospodarowania
przestrzennego zadań w zakresie zagospodarowania
sozotechnicznego terenów atrakcyjnych turystycznie
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
–
5
Organizowanie tzw. zielonych miejsc pracy w zakresie
magazynowania, segregacji, odzysku odpadów,
utrzymania czystości i porządku w miejscach publicznych,
na szlakach turystycznych
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
Środki własne
gminy
6
Rozpropagowywanie regulaminów konkursów,
przeprowadzanie etapu gminnego konkursów:
ekologiczna szkoła, ekologiczne sołectwo
2004-2010
Urząd Gminy
Placówki
oświatowe
–
Środki własne
gminy
Starostwo
Powiatowe
92
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
–
–
Zadania w zakresie zarządzania środowiskiem
1
Uchwalenie gminnego programu ochrony środowiska i
planu gospodarki odpadami
2004-2005
Urząd Gminy
–
Budżet powiatu
Promowanie efektów ekologicznych uzyskanych w wyniku
realizacji przedsięwzięć proekologicznych
2004-2010
3
Wzmocnienie kadry ochrony środowiska w gminie
2004-2005
Urząd Gminy
–
–
Środki własne
gminy
4
Utworzenie i rozwój bazy informatycznej o środowisku i
jego ochronie
2004-2006
Urząd Gminy
–
–
–
5
Dostosowanie uchwały rady gminy w sprawie utrzymania
czystości i porządku w gminie, zaopatrzenia w wodę,
odprowadzenie ścieków do wymogów UE i prawa
ekologicznego
2004-2006
Urząd Gminy
–
–
–
6
Doskonalenie służb ochrony środowiska w gminach,
radnych gmin, sołtysów w zakresie prawa ekologicznego
2004-2010
Urząd Gminy
Placówki
edukacji
ekologicznej
–
Środki własne
gminy
7
Opracowanie nowych miejscowych planów
zagospodarowania przestrzennego z uwzględnieniem
przepisów prawa ekologicznego
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
–
8
Współpraca gmin w rozwiązywaniu problemów ochrony
wód w zlewniach, ponadgminne systemy gospodarowania
odpadami, ochrony przyrodą
2004-2010
Urząd Gminy
Inne gminy
–
–
2
WAiOŚ
Urząd Gminy
10 000
Fundusze celowe
Środki własne
gminy
93
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
Zadania w zakresie ograniczenia zużycia energii, wody i materiałów
1
Realizacja zadań małej retencji województwa
mazowieckiego do 2015 r.
Urząd gminy
2004-2010
WZMiUM w
Warszawie
Budżet
województwa
mazowieckiego
Właściciele
terenów
–
NFOŚiGW
Ekofundusz
Środki UE
2
Analiza zużycia wody podziemnej przez mieszkańców,
działalności gospodarcze, przecieki
Mieszkańcy
2004-2005
Urząd Gminy
Podmioty
gospodarcze
–
Środki własne
gminy
–
Środki własne
gminy
Mieszkańcy
3
Edukacja ekologiczna społeczeństwa na rzecz
ograniczania ilości wytwarzanych odpadów
2004-2006
Urząd Gminy
Podmioty
gospodarcze
Placówki
oświatowe
4
Włączenie programu budowy obiektów małej retencji
(małych zbiorników wodnych o funkcjach hodowlanych,
przeciwpożarowych i innych) do miejscowego planu
zagospodarowania przestrzennego gminy
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
–
5
Zastąpienie tradycyjnego oświetlenia ulicznego
energooszczędnymi lampami z automatycznym
sterowaniem
2004-2010
Urząd Gminy
Firmy
montażowe
–
Środki własne
gminy
94
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
Zadania w zakresie wykorzystania energii odnawialnej
1
Uwzględnienie w planie zagospodarowania
przestrzennego terenów możliwych do lokalizacji
elektrowni wodnych, wiatrowych i innych obiektów źródeł
odnawialnej energii
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
–
2
Promowanie wśród mieszkańców gminy działań
zmierzających do produkcji energii ze źródeł
odnawialnych, głównie kolektorów słonecznych, palenisk
wykorzystujących drewno opałowe i słomę, biogazowni
wykorzystujących odchody zwierzęce, siłowni wiatrowych,
uprawy wierzby energetycznej
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
Środki własne
gminy
3
Pomoc w finansowaniu odnawialnych źródeł energii
2004-2010
Urząd Gminy
–
–
Środki własne
gminy
95
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
5.3.3 Gospodarka odpadami
Tabela 13. Harmonogram rzeczowo-finansowy Programu Ochrony Środowiska dla gminy Nadarzyn (GOSPODARKA ODPADAMI)
Lp.
Nazwa zadania i zakres rzeczowy
Termin
realizacji
Jednostka
odpowiedzialna
Podmioty
uczestniczące
Koszty
realizacji
/PLN/
Źródła
finansowania
Zadania w zakresie gospodarki odpadami
1
Inwentaryzacja emisji odpadów powstających na terenie
powiatu pruszkowskiego z gospodarstw domowych,
oczyszczalni ścieków, małych i średnich przedsiębiorstw
2004-2005
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
15 000
Budżet powiatu
2
Monitoring, kontrola i egzekucja wydanych zezwoleń dla
podmiotów gospodarujących odpadami
2004-2006
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
60 000
Budżet powiatu
Budżet powiatu
3
4
Partnerstwo publiczno-prywatne w zakresie zbiórki i
unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych (w tym także
odpadów zawierających azbest)
Opracowanie systemu zbierania zwłok zwierzęcych
2004-2006
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
100 000
Środki inwestora
Środki własne
gminy
2004-2007
Wydział Inwestycji
i Drogownictwa
Gmina Nadarzyn
10 000
Budżet powiatu
WAiOŚ
WFOŚiGW
5
Budowa instalacji do unieszkodliwiania lub utylizacji
padłych zwierząt w gminie Brwinów
Budżet powiatu
WAiOŚ
2004-2007
Urzędy gmin
Gmina Nadarzyn
–
Budżety gmin
Fundusz UE
96
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
Opracowanie:

6

bazy informacyjnej zawierającej dane dotyczące
lokalizacji, ilości i stanu wyrobów zawierających
azbest
20 000
PINB
2004-2005
WAiOŚ
Budżet powiatu
Gmina Nadarzyn
10 000
programu usuwania wyrobów zawierających azbest
Opracowanie powiatowego programu selektywnej zbiórki:

odpadów ulegających biodegradacji

odpadów opakowaniowych

odpadów wielkogabarytowych

sprzętu elektrycznego i elektronicznego

odpadów budowlanych

opon i wraków samochodowych
2005-2006
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
18 000
Budżet powiatu
8
Inwentaryzacja urządzeń zawierających powyżej 5 litrów
PCB i opracowanie programu likwidacji odpadów
niebezpiecznych zawierających trwałe zanieczyszczenia
organiczne (PCB)
2006-2007
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
10 000
Budżet powiatu
9
Ewidencjonowanie podmiotów wytwarzających odpady
2004-2010
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
–
Budżet powiatu
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
10
Prowadzenie kampanii promocyjnej, edukacyjnej i
informacyjnej w zakresie gospodarowania odpadami
2004-2010
ZEKiS
Placówki
oświatowe
Opracowanie powiatowego systemu gospodarowania
odpadami niebezpiecznymi występującymi w strumieniu
odpadów komunalnych
2004-2010
WAiOŚ
Gmina Nadarzyn
7
11
Budżet powiatu
–
PFOŚiGW
10 000
Budżet powiatu
97
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
12
Koordynacja i współpraca z gminami powiatu
pruszkowskiego w celu objęcia selektywną zbiórką
wszystkich mieszkańców powiatu
13
Wdrożenie pełnego systemu zbierania i unieszkodliwiania
zwłok zwierzęcych
2004-2006
2004-2010
Gminy powiatu
pruszkowskiego
–
Gmina Nadarzyn
Wojewódzki lekarz
Starosta powiatu
weterynarii
pruszkowskiego
–
Budżety gmin
Budżet powiatu
–
Budżety gmin
Władze powiatów:
pruszkowskiego,
grodziskiego,
Gmina Nadarzyn
piaseczyńskiego,
sochaczewskiego,
warszawskiegozachodniego
14
Doskonalenie współpracy z powiatami ościennymi w
zakresie importu i eksportu odpadów
2004-2010
15
Rekultywacja nieczynnego składowiska w Ruścu
2004-2009
Gmina Nadarzyn
16
Poprawa i doskonalenie selektywnej zbiórki odpadów
opakowaniowych
2004-2006
17
Inwentaryzacja i likwidacja dzikich składowisk odpadów
18
2 000
Budżet powiatu
–
–
Środki własne
gminy
Gmina Nadarzyn
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Środki własne
gminy
2004-2006
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
Weryfikacja regulaminów utrzymania czystości i porządku
w gminie
2004-2005
Gmina Nadarzyn
–
–
Środki własne
gminy
19
Wdrożenie systemu pełnej i wiarygodnej ewidencji
zbieranych odpadów komunalnych
2004-2005
Gmina Nadarzyn
–
Środki własne
gminy
20
Wdrożenie systemu zbierania zwłok zwierzęcych
2005
Gmina Nadarzyn
–
Środki własne
gminy
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
98
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
21
Objęcie zorganizowaną zbiórką odpadów wszystkich
mieszkańców powiatu
22
Wdrażanie systemów segregacji odpadów występujących
w strumieniu odpadów komunalnych ze szczególnym
uwzględnieniem selektywnej zbiórki odpadów
niebezpiecznych i zwiększenia stopnia odzysku odpadów
biodegradowalnych.
23
Prowadzenie edukacji ekologicznej w poszczególnych
okresach i zakresach tematycznych (wraz z akcjami
informacyjnymi)
2005
Gmina Nadarzyn
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Środki własne
gminy
2004-2010
Gmina Nadarzyn
Indywidualne
gospodarstwa
domowe
–
Środki własne
gminy
2005
2006
80 000
Gmina Nadarzyn
Placówki
oświatowe
2007
24
Monitoring realizacji planu
25
Opracowanie i aktualizacja gminnego planu gospodarki
odpadami
60 000
Środki własne
gminy
40 000
2004-2007
Gmina Nadarzyn
–
10 000
Środki własne
gminy
2007
Gmina Nadarzyn
–
10 000
Środki własne
gminy
99
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
6 SPOSÓB MONITORINGU I OCENY WDRAŻANIA PROGRAMU
6.3
Systemy monitoringu
Monitoring dostarcza informacji, w oparciu o które można ocenić zmiany stanu
środowiska. Jest również podstawą oceny efektywności wdrażania polityki środowiskowej.
Rozróżniamy dwa rodzaje monitoringu:

Monitoring jakości środowiska

Monitoring polityki środowiskowej
W okresie wdrażania niniejszego programu, monitoring będzie wykorzystywany dla
uaktualnienia
polityki
ochrony
środowiska.
Celem
monitoringu
jest
zwiększenie
efektywności polityki środowiskowej poprzez zbieranie, analizowanie i udostępnianie
danych dotyczących jakości środowiska i zachodzących w nim zmian.
Informacja o stanie środowiska jest niezbędna do ustanawiania priorytetów ochrony
środowiska, monitorowania, egzekwowania i przestrzegania przepisów ochrony środowiska.
Powinna służyć zarówno podejmującym decyzje, jak i społeczeństwu, sektorowi
prywatnemu, pozarządowym organizacjom ekologicznym i wszystkim zainteresowanym
grupom.
6.3.1 Monitoring stanu środowiska
Monitoring stanu środowiska obejmuje badania ciągłe i okresowe prowadzone przez
Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska oraz Wojewódzką i Powiatową Stację
Sanitarno-Epidemiologiczną, które mogą służyć do oceny stanu środowiska, jak również
wskazywać postęp w zakresie:

Poprawy czystości wód powierzchniowych i podziemnych

Poprawy jakości powietrza atmosferycznego

Ograniczania hałasu

Wprowadzania zintegrowanego systemu gospodarki odpadami
100
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
6.3.2 Monitoring procesu wdrażania POŚ
Monitoring Programu Ochrony Środowiska polega na ocenie stopnia realizacji i
terminowości wykonania przyjętych celów i zadań, a także rozbieżności między założeniami
a realizacją programu i ich przyczyny. Gmina, co 2 lata (zgodnie z art. 18 ust.2 Ustawy
Prawo Ochrony Środowiska) ma obowiązek sporządzić raport z wykonania Programu
Ochrony Środowiska i przedstawić go Radzie Gminy w celu oceny i akceptacji oraz
wprowadzenia niezbędnych korekt wynikających ze zmian uwarunkowań lub zmian w
przepisach prawa.
Do oceny postępów w realizacji programu oprócz sprawozdań z realizacji działań
inwestycyjnych i wykonania zadań edukacyjnych oraz organizacyjnych mogą służyć wyniki
badań monitoringowych, jak również niektóre wskaźniki statystyczne. Porównanie ilości
emitowanych zanieczyszczeń w latach sprawozdawczych z odpowiednimi danymi z
ubiegłego wielolecia pozwoli ocenić sumaryczne efekty realizacji programu.
Monitoring procesu wdrażania Programu Ochrony Środowiska dla gminy Nadarzyn
będzie obejmował w szczególności:
6.4

Określenie stopnia wykonania działań

Określenie stopnia realizacji przyjętych celów

Ocenę rozbieżności pomiędzy przyjętymi celami i działaniami a ich wykonaniem

Analizę przyczyn wykrytych rozbieżności
Wdrażanie Gminnego Programu Ochrony Środowiska
6.2.1 Harmonogram weryfikacji i raportowanie realizacji programu
Jak wspomniano wcześniej, Ustawa Prawo Ochrony Środowiska nakłada na gminę
obowiązek sporządzenia co 2 lata raportu z wykonania Programu Ochrony Środowiska i
przedłożenia go Radzie Gminy. Realizacja zadań, wyszczególnionych w „II Polityce
Ekologiczna Państwa”, a zwłaszcza wdrożenie systemów informatycznych oraz modyfikacja
systemu statystyki publicznej, państwowego monitoringu środowiska i pozostałych
mechanizmów nadzoru i kontroli, umożliwi wykonywanie co 2 lata oceny realizacji
Gminnego Programu Ochrony Środowiska oraz oceny realizacji programów naprawczych
poszczególnych komponentów środowiska.
„II Polityka ekologiczna państwa” zakłada, że głównym celem średniookresowym (do
101
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
2010 r.) w sprawie kontroli i monitoringu jest pełna harmonizacja procedur i zakresu działań
w tej dziedzinie z zaleceniami OECD, wymogami Unii Europejskiej oraz zobowiązaniami
wobec konwencji międzynarodowych. Realizacja tego celu wymaga w latach 2004-2006
powołania nowych struktur organizacyjnych i wdrożenia systemów obiegu informacji w
dziedzinie środowiska, niezbędnych do spełnienia przez Polskę warunków uczestnictwa w
Unii Europejskiej i realizacji innych zobowiązań międzynarodowych, w tym:

Wdrożenia systemu informatycznego PRTR (uwalnianie i transfer zanieczyszczeń
– 2004 r.)

Wdrożenia
systemu
informatycznego
SPIRS
(rejestracja
obiektów
niebezpiecznych zgodnie z wymaganiami dyrektywy Seveso II – 2004 r.)

Wdrożenia
systemu
rejestracji
substancji
niebezpiecznych
spełniającego
wszystkie wymagania ustawy o substancjach i preparatach chemicznych oraz
ustawy o ochronie roślin uprawnych (2004 r.)

Wzmocnienia i rozwoju działalności Krajowego Centrum BAT (2004 r.)
6.2.2 Edukacja ekologiczna w aspekcie wdrażania POŚ
W przyjętej przez Sejm Rzeczpospolitej Polskiej w 2002 r. „II Polityce Ekologicznej
Państwa”, w zasadzie uspołeczniania, zapisano prawo do udziału społeczeństwa w
podejmowaniu decyzji ekologicznych. Zasada uspołeczniania będzie realizowana poprzez
stworzenie instytucjonalnych i prawnych warunków do udziału wszystkich zainteresowanych
podmiotów wywierających bezpośredni lub pośredni wpływ na sposób i intensywność
korzystania ze środowiska. Aby udział ten był wystarczająco szeroki i przynosił oczekiwane
efekty, konieczne jest z jednej strony stymulowanie samej chęci takiego udziału, natomiast z
drugiej tworzenie sprzyjających warunków dla praktycznej realizacji tej potrzeby or az
dostarczenie wiedzy i umiejętności pomocnych w konkretnych działaniach.
Podstawowe znaczenie dla szerokiego, społecznego udziału w osiąganiu celów
ekologicznych mają:

Odpowiednia edukacja ekologiczna

Zapewnienie powszechnego dostępu do informacji o środowisku

Stworzenie instytucjonalnego zabezpieczenia dla wyrażania przez społeczeństwo
102
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
swoich opinii i wpływania na podejmowane, istotne dla środowiska decyzje
Edukacja ekologiczna jest procesem kształtowania świadomości ekologicznej. Poziom
świadomości ekologicznej społeczeństwa zależy od ilości i jakości informacji, która do niego
dociera oraz od form i sposobów edukacji. Edukacja, która trafia do społeczeństwa powinna
być ścisła, bezstronna i kompletna. Jasność i klarowność treści powinna być wynikiem
jednoznaczności sformułowań. Edukacja ekologiczna powinna być prowadzona na
wszystkich poziomach szkolnictwa, począwszy od szkół podstawowych po szkoły wyższe, a
także wśród społeczności lokalnej gminy.
W prowadzeniu edukacji można wykorzystać potencjał pozarządowych organizacji
ekologicznych.
6.2.3 Upowszechnianie informacji o stanie środowiska i wykonaniu programu
Obecnie informacja ekologiczna w Polsce dostępna jest dla społeczeństwa poprzez:

Publikacje Głównego Urzędu Statystycznego

Publikacje Ministerstwa Środowiska

Publikacje służb państwowych – Inspekcję Ochrony Środowiska, Państwowy
Zakład Higieny, Inspekcję Sanitarną

Publikacje o charakterze edukacyjnym i popularyzatorskim jednostek naukowobadawczych

Publikacje opracowane przez organizacje pozarządowe, Polski Klub Ekologiczny,
Ośrodki i Centra Edukacji Ekologicznej, Fundacje Ekologiczne

Prasę popularnonaukową o tematyce ekologicznej

Programy telewizyjne i radiowe

Targi i giełdy ekologiczne

Plakaty, plakaty filmowe, filmy

Festiwale i konkursy ekologiczne

Akcje edukacyjne i promocyjne
103
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn

Internet
Gromadzenie i udostępnianie informacji dotyczących środowiska jest jednym z zadań
Inspekcji Ochrony Środowiska (art. 28 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska). Zgodnie z
powyższym, do celów swojej działalności IOŚ włączyła zadania edukacji ekologicznej i
szerokiego informowania społeczeństwa o faktycznym stanie środowiska w Polsce oraz
działaniach mających na celu jego ochronę, w tym również sprawozdania z realizacji
wykonania założeń przyjętych w niniejszym opracowaniu.
Przedstawiciele WIOŚ, zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 8a ust.2 Ustawy
o Inspekcji Ochrony Środowiska, przygotowują i przedstawiają Radom Powiatów i Sejmiku
Województwa coroczną informacje o stanie środowiska i podejmowanych działaniach na
rzecz jego poprawy.
104
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
BIBLIOGRAFIA
1. Wojewódzki Program Ochrony Środowiska dla Województwa Mazowieckiego,
Warszawa 2003
2. Powiatowy Program Ochrony Środowiska dla Powiatu Pruszkowskiego, Pruszków
2004
3. Gminny Plan Gospodarki Odpadami dla Gminy Nadarzyn, Warszawa 2004
4. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2003. Główny Urząd Statystyczny.
Warszawa 2004
5. Powiaty w Polsce. Główny Urząd Statystyczny. Warszawa 2003
6. Przegląd realizacji przez Polskę konwencji międzynarodowych oraz umów i
porozumień wielostronnych i dwustronnych w zakresie ochrony środowiska,
Ministerstwo Środowiska – Departament Współpracy z Zagranicą, Warszawa 2002
7. Strategia rozwoju gminy Nadarzyn do roku 2006, Nadarzyn 1999
8. Juda-Rezler K. – „Oddziaływanie zanieczyszczeń powietrza na środowisko”, Oficyna
Wydawnicza Politechniki Warszawskiej, Warszawa 2000
9. Stan zdrowotny lasów w Polsce w 2001 roku, Biblioteka Monitoringu Środowiska,
Warszawa 2002
10. Wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym
i lokalnym, Ministerstwo Środowiska, Warszawa 2002
11. Podstawowe problemy środowiska w Polsce. Raport wskaźnikowy, Biblioteka
Monitoringu Środowiska, Warszawa 2001
12. Dokumentacja nieczynnego składowiska odpadów komunalnych w miejscowości
Rusiec (ocena wpływu, projekt badań monitoringowych, przegląd ekologiczny).
Przedsięb. Inż.-Usł. „Inżynieria Pro Eko”. Warszawa 1993, 2001, 2002
13. Wybrane akty prawne obowiązujące w zakresie ochrony środowiska
105
Program Ochrony Środowiska dla Gminy Nadarzyn
SPIS TABEL
Tabela 1. Liczba mieszkańców Gminy Nadarzyn 1990 – 2020 .............................................. 6
Tabela 2. Struktura bonitacji gleb w gminie Nadarzyn ........................................................... 9
Tabela 3. Obiekty małej retencji w gminie Nadarzyn........................................................... 12
Tabela 4. Wykaz pomników przyrody na terenie gminy Nadarzyn ...................................... 15
Tabela 5. Obiekty zabytkowe w gminie Nadarzyn ............................................................... 16
Tabela 6. Eksploatowane ujęcia wód na terenie gminy Nadarzyn ........................................ 17
Tabela 7. Wskaźniki zanieczyszczeń w ściekach oczyszczonych ......................................... 20
Tabela 8. Zorganizowane systemy zrzutu wód opadowych .................................................. 33
Tabela 9. Główne punkty emisji zanieczyszczeń atmosferycznych ...................................... 38
Tabela 10. Długości dróg (wg klasyfikacji) na terenie gminy Nadarzyn............................... 58
Tabela 11. Harmonogram rzeczowo-finansowy Programu Ochrony Środowiska dla gminy
Nadarzyn (OCHRONA ZASOBÓW) ............................................................................ 85
Tabela 12. Harmonogram rzeczowo-finansowy Programu Ochrony Środowiska dla gminy
Nadarzyn (ZARZĄDZANIE I EDUKACJA) ................................................................. 91
Tabela 13. Harmonogram rzeczowo-finansowy Programu Ochrony Środowiska dla gminy
Nadarzyn (GOSPODARKA ODPADAMI) .................................................................... 96
SPIS WYKRESÓW
Wykres 1. Faktyczna liczba ludności gminy Nadarzyn (z uwzględnieniem „działkowicz ów”)
– oprac. wł. ..................................................................................................................... 7
Wykres 2. Procentowa struktura użytkowania gruntów w gminie Nadarzyn .......................... 9
Wykres 3. Struktura gospodarki cieplnej wg źródeł energii (dane wg UG Nadarzyn)........... 24
SPIS FOTOGRAFII
Fot. 1. Zalew w Krakowianach (pozostałość po spiętrzeniu znajdującego się tu młyna
wodnego) ...................................................................................................................... 12
Fot. 2. Jedno z zasiedlonych bocianich gniazd ..................................................................... 14
Fot. 3. Zespół parkowo-pałacowy w Rozalinie .................................................................... 16
Fot. 4. Oczyszczalnia ścieków komunalnych w Nadarzynie ................................................. 18
Fot. 5. Wyposażenie oczyszczalni ścieków w Nadarzynie ................................................... 19
Fot. 6. Elementy infrastruktury związanej z gospodarką odpadami stałymi na terenie gminy
Nadarzyn....................................................................................................................... 22
Fot. 7. Obwałowanie i drenaż nieczynnego składowiska odpadów komunalnych w
miejscowości Rusiec ..................................................................................................... 23
Fot. 8. Teren Zakładu Usług Komunalnych ......................................................................... 23
Fot. 9. Napowietrzna linia wysokiego napięcia przebiegająca przez teren gminy Nadarzyn
(Wolica) ........................................................................................................................ 24
Fot. 10. Jedna ze stacji nadawczo-odbiorczych sieci telefonii komórkowej w Nadarzynie ... 41
Fot. 11. Działki pracownicze i rekreacyjne na terenie gminy Nadarzyn (około 2500) .......... 56
SPIS RYSUNKÓW
Rysunek 1. Położenie gminy Nadarzyn w powiecie pruszkowskim ........................................ 6
106
Download

Gminny Program Ochrony Środowiska