TEMAT:
PRZEDMIOT
ZAINTERESOWAŃ
ANDRAGOGIKI
„Termin andragogika określa się zarówno naukową
dyscyplinę oświaty dorosłych jak i praktykę oświaty
dorosłych”. Ten termin w historii używania pojęcia
andragogiki
można
przeczytać
w
słowniku
pedagogicznym. Pojęcie andragogika powstało przez
odcięcie się od pedagogiki i ma podkreślić
samodzielność oświaty dorosłych. Pedagogika to nauka
o wychowaniu i kształceniu dzieci i młodzieży.
Współczesne znaczenie tego terminu nie pozwala
zrozumieć tak dosłownie tłumaczenia. Termin
„andragogika” posiada rodowód grecki aner (andros) i
agein (ago). Słowo „aner” oznacza mężczyzna, mąż,
człowiek, „gen”... andros, słowo agein – prowadzić
(ago-prowadzę).
Pojęcie andragogika wskazuje te destygnaty, które
mieszczą się w szeroko rozumianym pojęciu
wychowania
człowieka
dorosłego.
Społeczna
użyteczność pojęcia andragogika dowodzi, że jest ono
naciskiem takich znaczeń jak: kształcenie, celowe
kierowanie rozwojem, kształtowanie osobowości,
uczenie się i włączanie człowieka dorosłego w życie
społeczne.
Po raz pierwszy o „andragogice czyli kształceniu w
wieku męskim” mówi Kapp. Herbart krytykuje
„przesadne rozbudowanie pedagogiki do andragogiki”
ponieważ przez to powstaje ogólna niepełnoletność.
Rosenstock rozumie, przez andragogikę wszelką „na
sposób szkolny prowadzoną oświatę dorosłych” i
odróżnia ją od pedagogiki i demagonii. Sprawa
andragogiki zasadniczo nie jest sporna, ale sam termin
nie jest jeszcze ogólnie akceptowany. Nowe i jeszcze
kontrowersyjne są propozycje określania wiedzy o
oświacie dorosłych jako „pedagogika dorosłych”,
„pozaszkolna pedagogika”, i z szerszą treścią pojęciową
– andragologia.
Andragogika jest to nauka o celach i treściach,
formach, metodach, technikach i zasadach kształcenia,
wychowania,
uczenia się,
samokształcenia i
samowychowania ludzi dorosłych.
Samokształcenie- wg definicji F. Urbańczyka – „...gdy
uczeń bierze we własne ręce sprawę kształcenia, sam
wyznacza sobie cel, sam wyznacza sobie metodę pracy i
kontroluje ją pracując o własnych siłach”.
Kształcenie- wg Wincentego Okonia. Twierdzi że na
treść pojęcia kształcenia składają się nie tylko świadome
oddziaływania które, maja na celu zapewnić komuś (
lub sobie) zdobycie określonego systemu wiadomości,
umiejętności i nawyki, ukształtowanie poglądu na świat
oraz
rozwinięcie
zdolności
i
zainteresowań
poznawczych.
Samowychowanie- wg F. Urbańczyka – to proces wtedy
gdy chodzi w nim o zmiany osobowości w zakresie
uczuć moralnych i estetycznych, woli i charaktery oraz
cech fizycznych.
Przedmiotem badań andragogiki socjalistycznej, są też
tego rodzaju instytucje oświaty i wychowania dorosłych
jak i : szkolnictwo dla pracujących, placówki kulturalnooświatowe (domy kultury, biblioteki, muzea), kino,
radio, telewizja, i prasa. Na podstawie analizy faktów
oświatowych i wychowawczych, wyjaśnia zasięg
oddziaływania ideowych wzorów wychowawczych,
wyjaśnia
zasięg
oddziaływania
i
skuteczność
używanych w oświacie dorosłych i wychowaniu treści,
środków, form, metod i modeli organizacyjnych.
Andragogika uwzględnia specyficzne właściwości
człowieka dorosłego- jego doświadczenia zawodowe,
społeczne i umysłowe, możliwości percepcyjne i
rozwoju, jego osobową autonomię i tendencje
samowychowawcze. Z tych względów andragogika
korzysta z dorobku naukowego tych wszystkich nauk
filozoficznych, społecznych i przyrodniczych, które
pozwalają rozumieć sytuację społeczno – kulturalną,
biologiczną i ekonomiczną człowieka dorosłego.
Andragogika bada proces wychowania ludzi
dorosłych przede wszystkim z punktu widzenia
znaczenia tego procesu dla przygotowania ich do pracy,
nauki, twórczości, życia społecznego i kulturalnego w
społeczeństwie socjalistycznym. Nauka ta posługuje się
takimi metodami i technikami badań jak: ankieta,
wywiad środowiskowy, obserwacja, eksperyment,
metoda historyczno porównawcza i inne.
Pedagogika dorosłych bada więc wszystkie zjawiska
wychowawcze dotyczące młodzieży pracującej i
dorosłych. Przedmiotem jej badań są również procesy
planowego i celowego wychowania człowieka, jak i
wpływy wychowawcze niezamierzone i żywiołowe. Do
tych ostatnich wpływów pedagogika dorosłych nie
może,
nie
ustosunkować
się, ponieważ ich
różnorodność i siła oddziaływania jest tak wielka, że
pobierają coraz większego znaczenia. Ich oddziaływanie
może być współdziałające lub tez sprzeczne z
założeniami wychowania organizowanego celowo w
odpowiednich instytucjach kulturalno-oświatowych.
Niedocenianie tych czynników może spowodować że
wysiłki podejmowane w procesie wychowania
zorganizowanego
nie
przynoszą
pożądanych
rezultatów.
Celem badań prowadzonych przez pedagogikę
dorosłych jest wykrywanie prawidłowości działań i
procesów oświatowych i na tej podstawie ustalenie
norm skutecznego działania. Tworzy ona teoretyczne i
metodyczne
podstawy
planowej
działalności
wychowawczej, zmierzającej do tego, by umożliwić
ludziom dorosłym zdobycie wiedzy ogólnej i
zawodowej,
przyswojenie
wartości
społeczno
moralnych i kulturalnych oraz wyrobienie przekonań
niezbędnych do ich funkcjonowania.
Pedagogika
dorosłych
formułuje
także
cele
wychowawcze, określa optymalne rozwiązania w
zakresie dorobku treści kształcenia i wychowania
dorosłych, form organizacyjnych, metod i środków
ogólnych i szczegółowych w odniesieniu do różnego
typu instytucji kulturalno-oświatowych.
Przedmiotem zainteresowania pedagogiki dorosłych
jest również analiza funkcjonowania systemu oświaty
dorosłych
w
kontekście
rozwoju
społecznoekonomicznego społeczeństwa.
Zadania pedagogiki dorosłych są więc wielorakie.
Dadzą się one ująć w czterech następujących grupach:
 Gromadzenie wiedzy o rzeczywistości wychowawczej
dorosłych, szukanie odpowiedzi na pytanie, jak
przebiegają procesy wychowawcze w tej fazie życia
człowieka oraz opis wyników w obserwacji,

Uogólnienie zebranych wyników obserwacji,
wykrywanie
związków
i
zależności
między
zjawiskami
wychowawczymi
i
formułowanie
wniosków
w
postaci
zdań
ogólnych,
przedstawiających
prawidłowości
przebiegów
procesów
wychowawczych,
wyjaśnienie
tych
związków i zależności w celu ukazania które zjawiska
wywołują pożądane procesy wychowawcze, a także
zjawiska są niepożądane z punktu widzenia
prawidłowego rozwoju osobowości
człowieka
dorosłego,
a
także
w
celu
umożliwienia
przewidywania przebiegu tego rozwoju i kierowania
nim,

Dostarczanie wiedzy potrzebnej do racjonalnego
przekształcania
rzeczywistości
wychowawczej
przedstawionej w formie zdań wartościujących i
normatywnych,

Ustalenie celów i zadań edukacji dorosłych w
funkcjonalnym związku z rozwojem społeczno –
ekonomicznym społeczeństwa, wytyczanie metod
realizacji
celów
wychowania,
sprawdzanie
skuteczności tych metod w praktyce wychowawczej,
wskazanie możliwości i sposobów rozwiązywania
problemów wychowawczych
w konkretnych
środowiskach wychowawczych i w odniesieniu do
konkretnej sytuacji życiowej człowieka dorosłego,

Opracowanie głównych założeń organizacji
edukacji dorosłych, które zapewniałyby optymalną
efektywność wysiłków zmierzających do osiągnięcia
określonych
zmian
w
osobowości
jednostki,
konstruowanie
modeli
osobowości
człowieka
przyszłości
przy
uwzględnieniu
tendencji
rozwojowych i stosunków społecznych, nauki techniki,
kultury.
Oświata dorosłych jako system kształcenia formalnego
i nieformalnego w swej teoretycznej warstwie zajmuje
się dorosłym w wymiarze ogólnym. Analizuje czynniki
integrujące jednostkę i zbiorowości. Dąży do
wyzwolenia lub wzmocnienia świadomości jednostki
zbiorowości, do uzupełniania, opanowania i
pogłębiania wiedzy, do zdobycia umiejętności starania
się rozbudzić potrzeby społeczne i jednostkowe
określonej zbiorowości. Dorosły występuje w niej
przeważnie w kategorii opisowej
(jako uczeń
analfabeta uczestnik) lub społecznej jako robotnik,
chłop, emeryt) , w sytuacji uczenia się , które podjął
chce lub powinien podjąć uczący się dorosły
występując w grupie, w społeczności lokalnej, której
potrzeby edukacyjne mają być zaspokojone lub
rozbudzone przez określone instytucje w perspektywie
przyszłości, zamysłu realizacji, działań oświaty, jest
przedmiotem owych działań.
Podmiotem tym jest konkretny człowiek w
określonej sytuacji życiowej. Ten konkretny człowiek
dorosły przynosi z sobą całą życiową dynamikę
własnego
rozwoju,
wraz
z
zachowaniami,
niepowodzeniami, kryzysami i niewiedzą . Ma za sobą
przebytą już drogę życia, czeka go w zależności od
wieku dalszy jej bieg. Posiada pozycje społeczną
pozostającą w określonej relacji do pozycji jego
rówieśników. Ma pewien zasób doświadczeń, których
wartości nie wyznaczają tylko wiek.
Pedagogika dorosłych nie tylko wiec opisuje fakty
wiążące się z edukacją dorosłych, ale je wyjaśnia i
poszukuje odpowiedzi na pytanie, jak powinny być
organizowane procesy oświatowo – wychowawcze,
aby zapewnić harmonijny, fizyczny i duchowy rozwój
jednostki znajdującej sens życia w więzi z innymi
ludźmi, dorównującej kroku rozwojowi współczesnej
cywilizacji.
Reasumując , pedagogika dorosłych jako nauka,
poznająca i ogólniająca praktykę edukacji dorosłych
określa
uwarunkowania
zjawisk
obiektywnej
rzeczywistości wychowawczej, dostarcza wiedzy
umożliwiającej
formułowanie
i
realizowanie
podstawowych celów wychowania dorosłych.
Bibliografia:
 Turos Lucjan - „Wprowadzenie do andragogiki’,
Warszawa 1972, Państwowe Wydawnictwo
Naukowe,
 Wujek Tadeusz – „Wprowadzenie do pedagogiki
dorosłych”, Warszawa 1992, Wydawnictow
Naukowe PWN.
Download

temat - BazaTematow.pl