zazielenienie - Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

advertisement
MATERIAŁ INFORMACYJNY
DOTYCZĄCY PŁATNOŚCI Z TYTUŁU PRAKTYK ROLNICZYCH
KORZYSTNYCH DLA KLIMATU I ŚRODOWISKA
(zazielenienie)
Warszawa, marzec 2016 r.
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
UWAGA: Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie zastępuje prawa
obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Treść materiału nie może być podstawą do
jakichkolwiek roszczeń prawnych.
-2-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
Spis treści
I.
WSTĘP ............................................................................................................................................- 4 -
II.
DYWERSYFIKACJA UPRAW .........................................................................................................- 6 -
III.
UTRZYMANIE TRWAŁYCH UŻYTKÓW ZIELONYCH (TUZ).......................................................- 8 -
IV.
UTRZYMANIE OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH (EFA) .................................................... - 10 A.
LISTA OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH (EFA) .................................................................................. - 11 -
B.
KWALIFIKOWALNOŚĆ A OBSZARY PROEKOLOGICZNE EFA ................................................................. - 15 -
C.
„PRZYLEGAJĄCE” OBSZARY PROEKOLOGICZNE .................................................................................. - 16 -
D.
WSPÓŁCZYNNIKI WAŻENIA I PRZEKSZTAŁCENIA (KONWERSJI) .......................................................... - 20 -
E.
UTRZYMANIE OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH W GOSPODARSTWIE W PRAKTYCE ........................ - 21 -
F.
WSPÓLNA REALIZACJA PRAKTYKI UTRZYMANIA OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH .......................... - 24 -
V.
SANKCJE ZA ZAZIELENIENIE.................................................................................................... - 25 -
VI.
SŁOWNICZEK POJĘĆ: ................................................................................................................ - 26 -
VII.
ZAŁĄCZNIKI:............................................................................................................................ - 27 Załącznik nr 1 – Przykładowa lista gatunków zaliczanych do upraw trwałych ............................................ - 27 Załącznik nr 2 – Przykładowa lista gatunków roślin zaliczanych do „traw i innych pastewnych roślin zielnych”.
.................................................................................................................................................................. - 27 Załącznik nr 3a – Uprawa – rodzaj w klasyfikacji botanicznej ..................................................................... - 28 Załącznik nr 3b – Uprawa – gatunek z rodzin kapustowatych, psiankowatych i dyniowatych .................... - 38 Załącznik nr 4 – Przykładowa lista gatunków, z których będzie możliwe tworzenie mieszanek
międzyplonów/pokrywy zielonej uznawanych za obszary proekologiczne................................................. - 41 Załącznik nr 5 - Lista roślin wiążących azot, których uprawa będzie uznana za obszar EFA ......................... - 42 Załącznik nr 6 – Matryca współczynników ważenia i przekształcenia (konwersji) dla obszarów
proekologicznych EFA ................................................................................................................................ - 43 -
-3-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
I.
WSTĘP
Płatność z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska, czyli zazielenienie,
to obowiązkowy komponent nowego systemu płatności bezpośrednich.
Zazielenienie jest realizowane przez:
 dywersyfikację upraw,
 utrzymanie trwałych użytków zielonych (TUZ),
 utrzymanie obszarów proekologicznych (EFA1).
Ponadto możliwa jest realizacja dywersyfikacji upraw poprzez praktykę równoważną w ramach
działania rolnośrodowiskowo – klimatycznego PROW 2014 – 2020, poprzez realizację wymogu:
„Zastosowanie minimum 4 upraw* w plonie głównym w ciągu roku w gospodarstwie, w tym
udział głównej uprawy, oraz łącznie zbóż w strukturze zasiewów nie może przekraczać 65%
i udział każdej uprawy nie może być mniejszy niż 10% (*) uprawa – zdefiniowana w art. 44 ust. 4
rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013”, w ramach Pakietu 1.
Rolnictwo zrównoważone.
Wszyscy rolnicy uprawnieni do jednolitej płatności obszarowej zobowiązani są do realizacji
zazielenienia. W zależności od ilości posiadanych w gospodarstwie gruntów ornych oraz udziału
trwałych użytków zielonych, rolnicy są zobowiązani do przestrzegania jednej, dwóch lub trzech
praktyk zazielenienia.
Przepisy unijne określają szereg wykluczeń z obowiązku ich stosowania, m.in. gospodarstwa,
w których ponad 75% użytków rolnych to trwałe użytki zielone lub gospodarstwa o wysokim
(ponad 75%) udziale gruntów ornych wykorzystywanych do produkcji traw lub innych zielnych
roślin pastewnych albo ugorowanych, z uwagi na korzystne oddziaływanie na środowisko, są
zwolnione z obowiązku realizacji dywersyfikacji upraw lub utrzymywania obszarów
proekologicznych2.
Gospodarstwa uczestniczące w systemie dla małych gospodarstw rolnych zgodnie z art. 61
rozporządzenia (UE) nr 1307/20133, pomimo, że są zwolnione z realizacji zazielenienia są
uprawnione do otrzymania tej płatności.
Grunty objęte uprawami wieloletnimi, tzw. uprawami trwałymi, są wyłączone z obowiązku
spełniania zazielenienia. W załączniku nr 1 przedstawiono przykładową listę roślin zaliczanych
do upraw trwałych.
Płatność za zazielenienie w sposób automatyczny otrzymują rolnicy prowadzący produkcję
rolniczą
zgodnie
z
zasadami
rolnictwa
ekologicznego4
–
przepis
ten
ma zastosowanie jedynie do tej części obszaru gospodarstwa rolnego, na której jest prowadzona
1
EFA – ang. ecological focus area
Patrz – wyłączenia w zakresie praktyki dywersyfikacji upraw i praktyki utrzymania obszarów proekologicznych.
3
ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) NR 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r.
ustanawiające przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach
wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE)
nr 73/2009.
4
Spełniający wymogi określone w art. 29 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 834/2007.
2
-4-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
produkcja ekologiczna zgodnie z art. 11 rozporządzenia (WE) nr 834/2007. Oznacza to, że
na pozostałej części gospodarstwa rolnik objęty jest obowiązkiem spełniania praktyk
zazielenienia - w zależności od ilości gruntów ornych w tej pozostałej części gospodarstwa oraz
udziału trwałych użytków zielonych rolnik zobowiązany będzie do spełniania jednej, dwóch lub
trzech praktyk zazielenienia.
W przypadku niespełnienia obowiązków w zakresie zazielenienia, przepisy unijne przewidują
stosowanie sankcji poprzez odpowiednie zmniejszenie kwoty płatności (patrz – rozdział: Sankcje
za zazielenienie).
Ważne!
Powierzchnia gruntów ornych (GO), na podstawie której ustala się obowiązki w zakresie
dywersyfikacji upraw oraz utrzymania obszarów EFA, liczona jest od wszystkich
GO w gospodarstwie, do której wlicza się także powierzchnię odrębnych działek rolnych
o powierzchni od 0,01 ha do 0,1 ha, na których jest prowadzona działalność rolnicza, ale
do których nie przysługuje płatność (z tego względu, że działka nie spełnia minimalnej
powierzchni określonej dla działki rolnej).
Oznacza to, że np. działka rolna o powierzchni 0,05 ha gruntów ornych, na której jest uprawiana
marchew, powinna zostać wliczona do powierzchni gruntów ornych w celu wyliczenia
zobowiązania w ramach dywersyfikacji upraw oraz utrzymania obszarów EFA.
-5-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
II.
DYWERSYFIKACJA UPRAW
Dotyczy gospodarstw rolnych o powierzchni od 10 ha gruntów ornych.
Gospodarstwa, w których występuje:
a) od 10 do 30 ha gruntów ornych – zobowiązane są do prowadzenia co najmniej 2 różnych
upraw na gruntach ornych, przy czym uprawa główna nie może zajmować więcej niż 75%
gruntów ornych;
b) powyżej 30 ha gruntów ornych – zobowiązane są do prowadzenia co najmniej
3 różnych upraw na gruntach ornych, przy czym uprawa główna nie może zajmować
więcej niż 75% gruntów ornych, a dwie uprawy główne łącznie nie mogą zajmować więcej
niż 95% gruntów ornych.
Wymogi dotyczące maksymalnych progów dla upraw głównych (75% i 95%) nie dotyczą
gospodarstw, w których trawa lub inne pastewne rośliny zielne5 lub grunt ugorowany
zajmują więcej niż 75% gruntów ornych. W takich przypadkach uprawa główna na
pozostałych gruntach ornych nie może zajmować więcej niż 75% pozostałego gruntu
ornego, z wyjątkiem przypadku, gdy ten pozostały obszar jest pokryty trawą lub innymi
pastewnymi roślinami zielnymi lub stanowi grunt ugorowany.
Za odrębną uprawę uznaje się:
 rodzaj w klasyfikacji botanicznej upraw (patrz – załącznik nr 3a),
 forma ozima i jara tego samego rodzaju,
 gatunek z rodzin kapustowatych (Brassicaceae), psiankowatych
i dyniowatych (Cucurbitaceae) (patrz – załącznik nr 3b),
 grunt ugorowany,
 trawa lub inne pastewne rośliny zielne.
(Solanaceae)
Obszary zajęte przez więcej niż jedną uprawę należy w celu obliczania udziału różnych upraw
w odniesieniu do dywersyfikacji traktować w następujący sposób:
 obszary, na których wysiewa się mieszankę nasion, uznaje się za obszary objęte jedną
pojedynczą uprawą, niezależnie od poszczególnych roślin zawartych w mieszance.
Przykładowo, w przypadku obecności w gospodarstwie: mieszanki zbożowej, mieszanki
strączkowo-zbożowej oraz mieszanki strączkowo-słonecznikowej, będą one zaliczone
do tej samej uprawy.
Jednakże mieszanki z udziałem trawy (uprawiane na gruntach ornych) należą do uprawy
„trawa lub inne pastewne rośliny zielne”. Przykładowo, w przypadku obecności
w gospodarstwie na gruntach ornych: trawy w siewie czystym, mieszanki traw oraz
5
Patrz – Słowniczek pojęć oraz załącznik 2 – Przykładowa lista gatunków roślin zaliczanych do „traw i innych
pastewnych roślin zielnych”.
-6-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
mieszanki traw z bobowatymi drobnonasiennymi, będą one zaliczone do tej samej
uprawy.
 na obszarze, na którym jednocześnie prowadzi się dwie lub większą liczbę upraw
w oddzielnych rzędach, każdą uprawę liczy się jako oddzielną, jeśli pokrywa ona
co najmniej 25% tego obszaru. Powierzchnię obszaru pokrytego oddzielnymi uprawami
oblicza się, dzieląc obszar uprawy mieszanej przez liczbę upraw pokrywających
co najmniej 25% tego obszaru, niezależnie od faktycznego udziału danej uprawy na tym
obszarze.
 obszary, na których w główną uprawę wsiewa się drugą uprawę, uznaje się za obszary
zajęte jedynie pod uprawę główną.
W okresie od 15 maja do 15 lipca organ kontrolny sprawdza realizację dywersyfikacji upraw, tzn.
czy w tym okresie rośliny są uprawiane i zajmują określony odsetek powierzchni gruntów ornych.
Kontrola w tym zakresie jest możliwa zarówno na podstawie obecności uprawy, jak i na
podstawie jej pozostałości (np. ścierniska) znajdujących się na polu po zbiorze (w niektórych
przypadkach także po zaoraniu).
W celu obliczenia udziału upraw w dywersyfikacji, daną powierzchnię gruntu ornego można
uwzględnić tylko raz w jednym roku składania wniosków. Oznacza to, że w przypadku upraw
następujących po sobie w jednym roku na tej samej powierzchni, w celu obliczania udziału
różnych upraw w odniesieniu do dywersyfikacji zostanie uwzględniona tylko jedna uprawa,
obecna na polu podczas wskazanego powyżej okresu.
ODSTĘPSTWA !
Z obowiązku realizacji dywersyfikacji upraw zwolnione są następujące gospodarstwa:
a) w których więcej niż 75% gruntów ornych:
 jest wykorzystywanych do produkcji traw lub innych pastewnych roślin zielnych,
 jest ugorowane lub
 stanowi sumę powyższych upraw,
pod warunkiem, że pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 hektarów;
b)
b) w których więcej niż 75% kwalifikujących się użytków rolnych:
 stanowią trwałe użytki zielone,
 jest wykorzystywane do produkcji traw lub innych pastewnych roślin zielnych, lub
 stanowi sumę powyższych upraw,
pod warunkiem, że pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 hektarów;
c) w których więcej niż 50% obszarów w ramach zadeklarowanych gruntów ornych nie zostało
zadeklarowanych przez rolnika w jego wniosku o pomoc za poprzedni rok oraz,
na podstawie porównania wniosków o pomoc, na wszystkich gruntach ornych
są uprawiane inne rośliny niż w poprzednim roku kalendarzowym.
-7-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
III.
UTRZYMANIE TRWAŁYCH UŻYTKÓW ZIELONYCH (TUZ)
W celu ochrony trwałych użytków zielonych, które w dużym stopniu przyczyniają się
do zachowania różnorodności biologicznej, a w szczególności odgrywają ważną rolę
w pochłanianiu dwutlenku węgla i ochronie gleby, wprowadzono obowiązki dotyczące
utrzymania trwałych użytków zielonych.
1) W ramach tych wymogów na obszarach Natura 2000 obowiązuje zakaz przekształcania lub
zaorywania wyznaczonych cennych przyrodniczo trwałych użytków zielonych, w tym
obejmujących gleby torfowe i podmokłe, które wymagają ścisłej ochrony w celu osiągnięcia
celów dyrektyw ptasiej (2009/147/WE) i siedliskowej (92/ 43/EWG).
Każdy rolnik, który posiada TUZ-y cenne przyrodniczo, jest o tym indywidualnie informowany
w karcie informacyjnej dołączanej do wstępnie wypełnionego wniosku o płatność.
W przypadku, gdy rolnik zaorze lub przekształci TUZ-y cenne przyrodniczo, oprócz sankcji
w postaci zmniejszenia płatności, będzie miał obowiązek ponownego przekształcenia tego
obszaru w trwały użytek zielony.
Za trwałe użytki zielone cenne przyrodniczo, w 2015 r. zostały uznane:

dla obszarów Natura 2000, dla których do dnia 20 listopada 2014 r. ustanowiono plany
zadań ochronnych6 albo plany ochrony7, te trwałe użytki zielone, dla których,
w tych planach zadań ochronnych albo w planach ochrony, określono działania ochronne
dla siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, położonych
na tych trwałych użytkach zielonych;

dla obszarów Natura 2000, dla których do dnia 20 listopada 2014 r. nie ustanowiono
planów zadań ochronnych albo planów ochrony, te trwałe użytki zielone, wyznaczone
w formie działek rolnych, które wskazane są w załączniku do rozporządzenia Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie wyznaczenia trwałych
użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym (Dz. U. poz. 348).
Z uwagi na ustanowienie kolejnych planów zadań ochronnych i planów ochrony,
ww. rozporządzenie zostało znowelizowane8 i obecnie za trwałe użytki zielone cenne
przyrodniczo uznawane są:

dla obszarów Natura 2000, dla których do dnia 31 października 2015 r. ustanowiono
plany zadań ochronnych albo plany ochrony, te trwałe użytki zielone, dla których, w tych
planach zadań ochronnych albo w planach ochrony, określono działania ochronne
dla siedlisk przyrodniczych, gatunków roślin i zwierząt oraz ich siedlisk, położonych
na tych trwałych użytkach zielonych;
6
Opracowane na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz.
627, z późn. zm.)
7
Opracowane na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r. poz.
627, z późn. zm.).
8
rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2016 r. zmieniającym rozporządzenie
w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych wartościowych pod względem środowiskowym (Dz. U. poz. 313)
-8-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW

dla obszarów Natura 2000, dla których do dnia 31 października 2015 r.
nie ustanowiono planów zadań ochronnych albo planów ochrony, te trwałe użytki
zielone,
wyznaczone w formie działek rolnych,
które wskazane
są
w załączniku do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2016 r.
zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia trwałych użytków zielonych
wartościowych pod względem środowiskowym (Dz. U. poz. 313).
2) Ponadto w celu zapobieżenia masowemu przekształcaniu TUZ w grunty orne, istnieje obowiązek
utrzymania udziału TUZ w powierzchni gruntów rolnych w skali całego kraju, który nie może się
zmniejszyć o więcej niż 5% w stosunku do roku referencyjnego z 2015 r.9. Jest to analogiczny
mechanizm do wcześniej funkcjonującego w ramach zasady wzajemnej zgodności.
W przypadku zmniejszenia wskaźnika TUZ o więcej niż 5% w skali kraju, konieczne będzie
wdrożenie działań naprawczych polegających na zobowiązaniu rolników, którzy przekształcili
trwałe użytki zielone do przywrócenia określonej powierzchni gruntu w TUZ lub odtworzenia
takiej samej powierzchni TUZ na innym gruncie.
9
Poziom referencyjny oblicza się jako relację powierzchni TUZ (zadeklarowanych w 2012 r. oraz nowych TUZ,
nieuwzględnionych w 2012 r., które zostały zadeklarowane w 2015 r.), do całkowitej powierzchni użytków rolnych
zadeklarowanych w 2015 r.
-9-
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
IV.
UTRZYMANIE OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH (EFA)
Obowiązek utrzymania obszarów proekologicznych (obszary EFA) dotyczy rolników
posiadających ponad 15 ha gruntów ornych.
Co do zasady, wymóg zobowiązuje rolnika do przeznaczenia powierzchni odpowiadającej 5%10
powierzchni gruntów ornych na obszary EFA.
Niemniej jednak, w przypadku gdy rolnik posiada w gospodarstwie: elementy krajobrazu
(przylegające do gruntów ornych), strefy buforowe (przylegające do gruntów ornych), zagajniki
o krótkiej rotacji bądź obszary zalesione spełniające kryteria obszarów proekologicznych,
obszary te również uwzględnia się przy wyliczaniu 5% powierzchni EFA.
Przykład:
OBSZAR
POWIERZCHNIA
GRUNT ORNY (GO)
40 ha
ZAGAJNIK O KRÓTKIEJ ROTACJI
(potencjalne EFA)
5 ha
STREFY BUFOROWE
(przylegające do GO;
potencjalne EFA)
3 ha
MIEDZE
(przylegające do GO;
potencjalne EFA)
2 ha
PODSTAWA
DO WYLICZENIA 5% EFA
50 ha
POWIERZCHNIA
POTENCJALNEGO EFA
10 ha
MINIMALNA WYMAGANA
POWIERZCHNIA EFA (5%)
2,5 ha
10
Odsetek ten, po przedstawieniu przez Komisję Europejską w terminie do 31 marca 2017 r. raportu oceniającego
wdrażanie tej praktyki, może zostać podwyższony do 7%.
- 10 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
ODSTĘPSTWA !
Z obowiązku realizacji utrzymania obszarów proekologicznych zwolnione są następujące
gospodarstwa:
a) w których więcej niż 75 % gruntów ornych:
 jest wykorzystywane do produkcji traw lub innych pastewnych roślin zielnych,
 jest ugorowane,
 jest wykorzystywane do uprawy roślin strączkowych lub
 stanowi sumę powyższych upraw,
pod warunkiem, że pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 hektarów;
c)
b) w których więcej niż 75 % kwalifikujących się użytków rolnych:
 stanowią trwałe użytki zielone,
 jest wykorzystywane do produkcji traw lub innych pastewnych roślin zielnych
lub
 stanowi sumę powyższych upraw,
pod warunkiem, że pozostałe grunty orne nie przekraczają 30 hektarów.
A. LISTA OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH (EFA)
Do obszarów proekologicznych rolnicy mogą zaliczyć następujące elementy:
1) grunty ugorowane – na których w okresie od 1 stycznia do 31 lipca w danym roku nie jest
prowadzona produkcja rolna (po upływie tego terminu rolnik będzie mógł przywrócić
grunty do produkcji).
Na ugorach w ramach EFA:



obowiązuje zakaz wysiewu i uprawy gatunków roślin na cele produkcyjne, w tym
zakaz wypasu i koszenia;
dopuszcza się stosowanie herbicydów w celu przeciwdziałania wkraczaniu
niepożądanej roślinności (zgodne z zasadą wzajemnej zgodności);
dopuszcza się wysiew mieszanek nasion roślin polnych w celu zwiększenia korzyści
płynących z różnorodności biologicznej, pod warunkiem, iż nie są one wykorzystywane
w celach produkcyjnych i do skarmiania zwierząt;
2) elementy krajobrazu:
A. Chronione w ramach norm Dobrej Kultury Rolnej (DKR)11:
a) drzewa będące pomnikami przyrody;
11
Określone w rozporządzeniu w MRiRW z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej
zgodnej z ochroną środowiska (Dz. U. poz. 344).
- 11 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
b) oczka wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m²;
c) rowy, których szerokość nie przekracza 2 m;
B. Pozostałe elementy spełniające następujące kryteria:
a) żywopłoty lub pasy zadrzewione – o maksymalnej szerokości do 10 m;
b) drzewa wolnostojące – o średnicy korony wynoszącej przynajmniej 4 m;
c) zadrzewienia liniowe – obejmujące drzewa o średnicy korony wynoszącej
przynajmniej 4 m; odległość między koronami drzew nie powinna przekraczać 5 m;
d) zadrzewienia grupowe, których korony zachodzą na siebie oraz zagajniki
śródpolne – o maksymalnej powierzchni do 0,3 ha;
e) miedze śródpolne – o szerokości od 1 m do 20 m, na których nie jest prowadzona
produkcja rolna;
f) oczka wodne – o maksymalnej powierzchni do 0,1 ha, z wyłączeniem zbiorników
zawierających elementy betonowe lub plastik. W przypadku gdy oczko wodne
otacza roślinność nadbrzeżna, do powierzchni oczka wodnego (0,1 ha) wliczana
jest strefa z roślinnością nadbrzeżną o szerokości do 10 m;
g) rowy – o maksymalnej szerokości do 6 m, włączając otwarte cieki wodne służące
do nawadniania i odwadniania, z wyłączeniem kanałów wykonanych z betonu;
WAŻNE !
Wszystkie elementy krajobrazu deklarowane jako obszary proekologiczne muszą być
w posiadaniu rolnika.
Za obszary proekologiczne mogą być uznane elementy krajobrazu położone na gruncie
ornym, jak również takie elementy krajobrazu, które przylegają do gruntów ornych
gospodarstwa. Można także uznać za obszary EFA takie elementy krajobrazu, które są
położone w pasie o szerokości do 5 m wokół gruntów ornych.
Do obszaru EFA mogą być wliczane również takie elementy, które nie kwalifikują się do
powierzchni uprawnionej do jednolitej płatności obszarowej (patrz – rozdział:
Kwalifikowalność a obszary proekologiczne EFA).
Obszary EFA muszą spełniać minimalne/maksymalne wielkości określone w przepisach unijnych
dla poszczególnych obiektów EFA. Oznacza to, że w przypadku zadrzewień grupowych o wielkości
np. 0,4 ha, nie jest możliwe nawet częściowe (do 0,3 ha) wliczenie takiego elementu
do powierzchni EFA.
Natomiast w przypadku elementów linowych, np. stref buforowych, żywopłotów, rowów,
za obszar proekologiczny uznaje się wyłącznie te części elementu, które spełniają wymagane dla
tych obiektów szerokości.
3) strefy buforowe, w tym strefy buforowe na trwałych użytkach zielonych, pod warunkiem,
że różnią się one od przylegającej kwalifikującej się powierzchni użytków rolnych,
o szerokości ustanowionej:
- 12 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
 w ramach norm DKR (przynajmniej 5 m, 10 m lub 20 m) pod warunkiem, że strefy
te będą spełniać kryteria obszaru proekologicznego (tzn. zakaz prowadzenia
produkcji) oraz
 inne strefy buforowe o szerokości nie mniejszej niż 1 m i nie większej niż 10 m,
usytuowane na, lub przylegające do gruntu ornego, w taki sposób, że ich dłuższe
krawędzie są równoległe do krawędzi cieku wodnego lub zbiornika wodnego.
Strefy buforowe mogą obejmować również pasy z roślinnością nadbrzeżną o szerokości
do 10 m występującą wzdłuż cieku wodnego.
Na strefach buforowych nie może być prowadzona produkcja rolna, niemniej jednak
wypas lub koszenie na tych obszarach są możliwe, pod warunkiem, że strefę tę będzie
można odróżnić od przyległych użytków rolnych. Powyższa zasada odnosi się także
do stref buforowych ustanowionych w ramach norm DKR, jeśli rolnik zdecyduje się
je zadeklarować do EFA;
WAŻNE !
Za obszary proekologiczne mogą być uznane strefy buforowe położone na gruncie ornym,
jak również strefy, które przylegają dłuższą krawędzią do gruntów ornych gospodarstwa.
4) pasy gruntów kwalifikujących się do płatności wzdłuż obrzeży lasu – o szerokości
od 1 m do 10 m; na pasach tych dopuszcza się zarówno prowadzenie, jak
i nieprowadzenie produkcji. Decyzję w tym zakresie pozostawia się rolnikowi.
W przypadku, jeśli:
 produkcja nie będzie prowadzona – dopuszcza się wypas lub koszenie, pod
warunkiem, że pasy te można odróżnić od przyległych gruntów rolnych;
 produkcja będzie prowadzona – obowiązkowe jest stosowanie współczynnika
ważenia - 0,3 (patrz - współczynniki ważenia i przekształcenia (konwersji)
5) zagajniki o krótkiej rotacji, na których:
 obowiązuje zakaz stosowania środków ochrony roślin,
 i możliwe jest stosowanie nawożenia mineralnego w następujących limitach:
a) w roku założenia plantacji – dawki nawozów mineralnych nie mogą przekroczyć
20 kg/ha N, 20 kg/ha P205, i 40 kg/ha K2O oraz
b) w roku następującym po zbiorze roślin – dawki nawozów mineralnych nie mogą
przekroczyć 80 kg/ha N, 30 kg/ha P205, i 80 kg/ha K2O.
Do zagajników traktowanych jako EFA zaliczane są gatunki drzew z rodzaju wierzba,
brzoza albo topola czarna i jej krzyżówki.
W przypadku zagajników, powierzchnia zaliczana do obszaru EFA stanowi jedynie 30%
powierzchni rzeczywistej (patrz - współczynniki ważenia i przekształcenia (konwersji));
- 13 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
6) obszary zalesione po 2008 r. w ramach PROW 2007-2013 (zalesienia na gruntach rolnych)
i PROW 2014-2020, które kwalifikowały się (zapewniły rolnikowi prawo) do jednolitej
płatności obszarowej w 2008 r.;
7) międzyplony lub pokrywę zieloną – w postaci (i) wsiewek traw w uprawę główną lub (ii)
mieszanek utworzonych z co najmniej 2 gatunków roślin z następujących grup roślin
uprawnych: zbóż, oleistych, pastewnych, bobowatych drobnonasiennych, bobowatych
grubonasiennych oraz miododajnych. Powyższych mieszanek na tej samej działce rolnej
nie utrzymuje się jako uprawy w plonie głównym w roku następującym po wysiewie
mieszanki.
WAŻNE !
Mieszanki złożone z samych gatunków zbóż nie są uznawane za obszar proekologiczny.
Międzyplon ścierniskowy:
 wysiew - od dnia 1 lipca do dnia 20 sierpnia;
 utrzymanie na polu - co najmniej do dnia 1 października.
Międzyplon ozimy:
 wysiew - od dnia 1 lipca do dnia 1 października;

utrzymanie na polu - co najmniej do dnia 15 lutego.
Powierzchnia zaliczana do obszaru EFA stanowi jedynie 30% powierzchni rzeczywistej
(patrz - współczynniki ważenia i przekształcenia (konwersji)).
Przykładowa lista gatunków, z których możliwe jest tworzenie mieszanek uznawanych za
obszar proekologiczny, została określona w załączniku nr 4.
8) uprawy wiążące azot (czyli rośliny bobowate) – mające na celu poprawę różnorodności
biologicznej12. Powierzchnia zaliczana do obszaru EFA stanowi jedynie 70% powierzchni
rzeczywistej (patrz - współczynniki ważenia i przekształcenia (konwersji)).
Lista roślin wiążących azot z wykorzystaniem gatunków roślin bobowatych
drobnonasiennych lub bobowatych grubonasiennych, uprawianych w plonie głównym,
których uprawa będzie uznana za obszar EFA została określona w załączniku nr 5. Rośliny
te mogą być uprawiane zarówno w czystym siewie jak i w formie mieszanki.
WAŻNE !
 Uprawy wiążące azot (bobowate) oraz ugory mogą być jednocześnie zaliczone jako uprawa
w ramach dywersyfikacji upraw oraz jako obszar proekologiczny (EFA).
12
Gatunki roślin bobowatych, których uprawa będzie uznana za obszar EFA zostały określone w rozporządzeniu
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za obszary
proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych obszarów (Dz. U. poz. 354).
- 14 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
 Rolnik może zgłosić ten sam obszar lub element krajobrazu jako obszar proekologiczny
tylko raz w danym roku składania wniosków.
PAMIĘTAJ !
 Obszary proekologiczne co do zasady powinny znajdować się na gruntach ornych danego
gospodarstwa rolnego, z wyjątkiem:
 zagajników o krótkiej rotacji,
 obszarów zalesionych.
 W przypadku elementów krajobrazu i sfer buforowych, obszary proekologiczne mogą
również przylegać do gruntów ornych gospodarstwa.
 O tym, czy element krajobrazu lub strefa buforowa mogą być uznane za obszar EFA
decyduje ich przyleganie do gruntu ornego (patrz – rozdział „Przylegające” obszary
proekologiczne).
B. KWALIFIKOWALNOŚĆ A OBSZARY PROEKOLOGICZNE EFA
Za obszary proekologiczne uznaje się elementy krajobrazu, które:
1) wliczają się do obszaru działki rolnej kwalifikującej się do jednolitej płatności
obszarowej, tzn. są to elementy krajobrazu, które:
 tradycyjnie występują na gruntach rolnych i ich szerokość nie przekracza 2 metrów
(żywopłoty, rowy) oraz
 są chronione w ramach norm DKR (tj.: drzewa będące pomnikami przyrody; oczka
wodne o łącznej powierzchni mniejszej niż 100 m² oraz rowy, których szerokość
nie przekracza 2 metrów),
2) nie wliczają się do powierzchni działki rolnej kwalifikującej się do płatności, z uwagi
na swoje rozmiary (elementy szersze niż 2 metry).
W tym przypadku, aby takie elementy mogły być zaliczone do obszaru EFA, muszą spełniać
minimalne/maksymalne wielkości określone dla obiektów EFA (patrz: Lista obszarów EFA).
Należy zaznaczyć, że do obszaru EFA wliczają się również ww. elementy krajobrazu położone na
lub przylegające do gruntu ornego stanowiącego oddzielną działkę rolną o powierzchni od co
najmniej 0,01 ha do 0,1 ha (na której jest prowadzona działalność rolnicza, ale do której nie
przysługuje płatność, z tego względu, że nie spełnia minimalnej powierzchni określonej dla działki
rolnej).
Oznacza to, że np. rów o szerokości do 2 m przylegający dłuższą krawędzią do gruntu ornego
stanowiącego oddzielną działkę o powierzchni poniżej 0,1 ha, na której uprawia się marchewkę,
- 15 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
może zostać uznany za obszar EFA. Podobnie, obszarem EFA, do którego nie będzie przysługiwała
jednolita płatność obszarowa, może być działka rolna o powierzchni od co najmniej 0,01 ha do
0,1 ha, na której prowadzi się uprawy wiążące azot.
C. „PRZYLEGAJĄCE” OBSZARY PROEKOLOGICZNE
Elementy krajobrazu o nieregularnym kształcie (np. oczka wodne, pojedyncze drzewa,
zadrzewienia grupowe) są uznawane za obszary EFA, jeśli będą fizycznie dotykały gruntu ornego,
przynajmniej w jednym punkcie (nie jest określona minimalna wielkość punktu stycznego) (rys.1).
Rys.1
Liniowe elementy krajobrazu (np. żywopłot, rów) oraz strefy buforowe są uznawane za obszary
proekologiczne (EFA), jeśli przylegają dłuższą krawędzią do gruntu ornego (rys. 2).
Rys.2
żywopłot
- 16 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
Żywopłot na rys. 3 nie może zostać uznany za obszar proekologiczny, ponieważ dłuższą krawędzią
przylega do trwałego użytku zielonego, a nie do gruntu ornego.
Rys. 3
żywopłot
Jeśli element krajobrazu lub strefa buforowa są oddzielone od gruntu ornego np. drogą
niekwalifikującą się do płatności (droga przekracza szerokość 2 metrów), to nie może on zostać
uznany za obszar proekologiczny (rys.4).
Rys.4
droga o szerokości 3 m/żywopłot
Na rys. 5 element krajobrazu (rów) przylega do innego elementu krajobrazu (żywopłotu), który
to przylega do gruntu ornego. W takim przypadku, każdy z tych elementów, zarówno żywopłot,
jak i rów, mogą być uznane za obszar proekologiczny, pod warunkiem, że element krajobrazu
(żywopłot) położony między gruntem ornym a rowem kwalifikuje się do powierzchni uprawnionej
do płatności (ma szerokość do 2 metrów).
Rys. 5
żywopłot do 2 m/ rów
- 17 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
Na rys. 6 do obszaru proekologicznego może być zaliczony jedynie żywopłot (spełniający
wielkości określone dla obszaru EFA), gdyż przylega on bezpośrednio do gruntu ornego.
Natomiast rów nie może być zadeklarowany do obszaru EFA, ponieważ przylega do żywopłotu,
który nie kwalifikuje się do płatności (jest szerszy niż 2 metry).
Rys. 6
żywopłot o szerokości 3 m/ rów
W przypadku przedstawionym na rys. 7, jeżeli grunt orny A (GO – A) i żywopłot zostaną
zadeklarowane przez rolnika A (są w posiadaniu rolnika A), a grunt orny B (GO – B) i rów przez
rolnika B (są w posiadaniu rolnika B), to oba elementy krajobrazu mogą zostać uznane za obszar
proekologiczny, pod warunkiem, że spełniają parametry właściwe dla EFA, niezależnie od tego,
czy kwalifikują się do płatności, czy nie.
Natomiast jeżeli grunt orny A (GO – A) oraz żywopłot i rów zostaną zadeklarowane przez rolnika
A (są w posiadaniu rolnika A), natomiast grunt orny B (GO – B) przez rolnika B, to rów może
zostać uznany za obszar proekologiczny przez rolnika A, jedynie pod warunkiem, że żywopłot
kwalifikuje się do płatności (ma szerokość do 2 metrów).
Rys. 7
żywopłot/rów
- 18 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
W przypadku przedstawionym na rys. 8, jeśli strefa buforowa jest położona na gruncie ornym,
to rów można uznać za przylegający do gruntu ornego niezależnie od tego, czy kwalifikuje się
do płatności, czy nie.
W przypadku, jeśli rów kwalifikuje się do powierzchni uprawnionej do płatności (ma szerokość
do 2 metrów), wówczas także żywopłot, niezależnie od tego, czy kwalifikuje się do płatności, czy
nie, może zostać uznany za obszar proekologiczny.
Jeśli rów nie kwalifikuje się do powierzchni uprawnionej do płatności (jest szerszy niż 2 metry) –
żywopłot nie może zostać uznany za obszar proekologiczny.
Rys. 8
strefa buforowa/rów/żywopłot
- 19 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
D. WSPÓŁCZYNNIKI WAŻENIA I PRZEKSZTAŁCENIA (KONWERSJI)
Współczynniki konwersji i ważenia wykorzystywane do obliczania powierzchni obszarów
proekologicznych są stosowane do wszystkich obszarów EFA. Ich wartość odzwierciedla
zróżnicowane znaczenie poszczególnych obszarów dla różnorodności biologicznej (załącznik nr 6).
Współczynniki te służą do przeliczenia rzeczywistej powierzchni obiektów uznawanych za obszary
proekologiczne na powierzchnię przeliczeniową, większą lub mniejszą od rzeczywistej.
W przypadku elementów o charakterze liniowym i punktowym zastosowanie współczynników
powoduje zwiększenie ich powierzchni wliczanej do obszaru EFA. Natomiast w przypadku
obszarów, dla których wartość współczynników została określona na poziomie poniżej 1,
zastosowanie tych współczynników powoduje, że rzeczywista powierzchnia tych obszarów
zaliczana do EFA jest zmniejszona i stanowi, w przypadku międzyplonów, zagajników o krótkiej
rotacji i pasów przy lesie z produkcją, jedynie 30% powierzchni rzeczywistej, a w przypadku
upraw wiążących azot - 70% powierzchni rzeczywistej13.
Przykład
 1 drzewo wolnostojące (średnica korony powyżej 4 m) po przemnożeniu przez
współczynnik konwersji (20) i współczynnik ważenia (1,5) da nam w sumie 30 m2 obszaru
EFA.
1 drzewo x 20 x 1,5 = 30 m2 obszaru EFA

Oczko wodne (o powierzchni 1000 m2) po przemnożeniu przez współczynnik ważenia
(1,5) da w sumie 1500 m2 obszaru EFA.
1000 m2 (pow. oczka wodnego) x 1,5 = 1500 m2 obszaru EFA
Więcej na temat praktycznego zastosowania współczynników – patrz: rozdział - Utrzymanie obszarów
proekologicznych w gospodarstwie w praktyce.
13
Zastosowanie współczynników o wartości poniżej 1 jest obowiązkowe dla państwa członkowskiego.
- 20 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
E. UTRZYMANIE OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH W GOSPODARSTWIE W PRAKTYCE
KROK 1 – Należy wyliczyć jaką powierzchnię w gospodarstwie trzeba przeznaczyć na obszary
proekologiczne.
W poniższym przypadku, dokonujemy tego poprzez wyliczenie powierzchni odpowiadającej 5%
powierzchni gruntów ornych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej (rys. 9).
Rys. 9
Jak wynika z przedstawionych danych, na obszary proekologiczne należy przeznaczyć 0,8 ha GO.
- 21 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
KROK 2 – W celu realizacji EFA na powierzchni 0.8 ha GO w pierwszej kolejności należy
uwzględnić te obszary proekologiczne, które występują już w gospodarstwie.
Dostępne w gospodarstwie obszary proekologiczne to:
•
•
•
ugory = 0,5 ha (5000 m2)
oczko wodne = 0,1 ha (1000 m2)
drzewo wolnostojące = 1 szt.
KROK 3 – Powierzchnię rzeczywistą posiadanych obszarów proekologicznych należy następnie
przemnożyć przez współczynniki ważenia i przekształcenia (konwersji) (załącznik nr 6), a potem
zsumować ich powierzchnię.
Otrzymany wynik pozwoli ocenić, czy w gospodarstwie istnieje konieczność wyznaczenia
dodatkowych obszarów EFA.

Grunt ugorowany: 5000 m2 x 1 (współczynnik ważenia) = 5000 m2 obszaru EFA

Drzewo: 1 x 20 (współcz. konwersji) x 1,5 (współcz. ważenia) = 30 m2 obszaru EFA

Oczko wodne: 1000 m2 x 1,5 (współczynnik ważenia) = 1500 m2 obszaru EFA
Suma obszaru EFA:
Wymagana powierzchnia EFA:
Brakuje:
0.653 ha (6530 m2)
0.8 ha
0.147 ha obszaru EFA
KROK 4 – Z obliczeń wynika, iż w gospodarstwie brakuje 0,147 ha obszaru EFA. W celu
wypełnienia tego zobowiązania rolnik może np. zdecydować się na powiększenie obszaru
ugorowanego lub ustanowić inny obszar z listy EFA. W tym przypadku rolnik zdecydował,
że brakujący obszar EFA wypełni poprzez uprawę roślin wiążących azot (współczynnik ważenia 0,7).

0,147 ha = 1470 m2 (pow. brakującego obszaru EFA)
Ponieważ do wyliczenia powierzchni uprawy wiążącej azot zaliczanej do EFA należy zastosować
współczynnik 0,7, rzeczywista powierzchnia pod tą uprawą będzie większa.

1470 m2 : 0,7 (współczynnik dla upraw wiążących azot) = 2100 m2 - taką minimalną
powierzchnię rzeczywistą GO należy przeznaczyć na uprawy wiążące azot.
- 22 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
W tym celu w gospodarstwie zmniejszono powierzchnię zasiewu gryki na rzecz 0,21 ha koniczyny
białej (rys. 10).
Rys. 10
PODSUMOWANIE:
W gospodarstwie należy przeznaczyć 0,8 ha GO na obszary EFA.
W tym celu wykorzystano istniejące w gospodarstwie następujące elementy EFA: grunt ugorowany,
drzewo, oczko wodne. Dodatkowo wysiano uprawę wiążącą azot (koniczynę białą).
OBSZAR PROEKOLOGICZNY
POWIERZCHNIA
RZECZYWISTA OBSZARU EFA
POWIERZCHNIA OBSZARU
EFA PO ZASTOSOWANIU
WSPÓŁCZYNNIKÓW
Grunt ugorowany
0,5 ha
0,5 ha
Drzewo wolnostojące
1 drzewo
0,003 ha
Oczko wodne
0,1 ha
0,15 ha
Uprawa wiążąca azot
(koniczyna biała)
0,21 ha
0,147 ha
RAZEM: 0,8 ha
Co daje łącznie wymaganą powierzchnię obszarów EFA w gospodarstwie: 0,8 ha GO
- 23 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
F. WSPÓLNA REALIZACJA PRAKTYKI UTRZYMANIA OBSZARÓW PROEKOLOGICZNYCH
Rolnicy, których gospodarstwa leżą w bliskiej odległości mogą skorzystać z możliwości wspólnej
realizacji wymogu obszary proekologiczne. W takim przypadku muszą być spełnione następujące
warunki:

we wspólnej realizacji praktyki EFA może uczestniczyć do 10-ciu rolników;
 gospodarstwa muszą znajdować się w bliskiej odległości - 80% powierzchni każdego
z gospodarstw powinno znajdować się w promieniu maksymalnie 15 km (tj. w okręgu 30 km),
przy czym promień ten wyznacza się od środka:
 wspólnego obszaru proekologicznego albo
 siedziby gospodarstwa jednego z rolników realizujących wspólnie praktykę utrzymania
obszarów proekologicznych.
 wspólnie rozliczane mogą być jedynie przylegające obszary proekologiczne (nie jest
określona minimalna wielkość punktu stycznego);

każdy z rolników zapewnia, aby przynajmniej połowa (50%) obszarów, które powinien
przeznaczyć na obszary EFA (czyli powierzchnia odpowiadająca 2,5% GO), była położona
na terenie jego gospodarstwa rolnego. Pozostała część może być realizowana poprzez
„wspólny obszar proekologiczny”;

obszary EFA objęte wspólnym wdrożeniem mogą stanowić jeden lub kilka obszarów
i znajdować się na gruncie jednego lub więcej rolników, tzn. nie wszyscy rolnicy biorący
udział we wspólnej realizacji praktyki EFA muszą uczestniczyć w tworzeniu wspólnego
obszaru proekologicznego;

rolnicy są zobowiązani zawrzeć pisemną umowę w odniesieniu do: (i) szczegółów
finansowych porozumienia oraz (ii) sankcji w przypadku stwierdzenia niezgodności
na wspólnym obszarze EFA. Do umowy rolnik zobowiązany jest do dołączenia materiału
graficznego udostępnionego przez kierownika biura powiatowego Agencji restrukturyzacji i
Modernizacji Rolnictwa, na którym będzie wskazany obszar o promieniu 15 km. Szczegóły
dotyczące tego co zawiera ww. umowa zostały określone w rozporządzeniu Ministra
Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2015 r. w sprawie obszarów uznawanych za
obszary proekologiczne oraz warunków wspólnej realizacji praktyki utrzymania tych
obszarów (Dz. U. poz. 354).
- 24 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
V.
SANKCJE ZA ZAZIELENIENIE
W przypadku nieprzestrzegania praktyk zazielenienia na rolników nakładane będą kary
administracyjne polegające na zmniejszeniu kwoty otrzymanych w danym roku płatności
bezpośrednich14. Przez dwa pierwsze lata wdrażania zazielenienia (2015 r. i 2016 r.) kary
te nie będą wykraczać poza kwotę otrzymanej płatności za zazielenienie i, w zależności
od stopnia stwierdzonej niezgodności, będą obejmować część lub całość płatności
za zazielenienie. Natomiast w kolejnych latach kary będą mogły nawet przewyższać otrzymaną
kwotę zazielenienia (w 2017 r. o maksymalnie 20%, a od 2018 r. o maksymalnie 25%),
co oznacza, że w razie stwierdzenia niezgodności, kara za nieprzestrzeganie praktyk zazielenienia
spowoduje także częściowe zmniejszenie innych płatności.
14
Zgodnie z art. 77 ust. 6 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013
w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia
Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008.
- 25 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
VI.
SŁOWNICZEK POJĘĆ:
Grunty orne (art. 4 ust.1 lit. f rozporządzenia 1307/2013) – oznaczają grunty uprawiane w celu
produkcji roślinnej lub obszary dostępne dla produkcji roślinnej, ale ugorowane, bez względu
na to, czy grunty te znajdują się pod uprawą szklarniową lub pod stałym bądź ruchomym
przykryciem.
Gospodarstwo rolne (art. 4 ust.1 lit. b rozporządzenia 1307/2013) – wszystkie jednostki
wykorzystywane do działalności rolniczej i zarządzane przez rolnika znajdujące się na terenie
Polski.
Jednolita płatność obszarowa (art. 36 rozporządzenia 1307/2013) – roczna płatność do każdego
zadeklarowanego hektara powierzchni kwalifikującej się do płatności. Obliczana jest corocznie
poprzez podzielenie rocznej puli środków finansowych przez liczbę kwalifikujących się hektarów
zadeklarowanych przez rolników w danym roku.
Płatność zielona (płatność za zazielenienie) (art. 43 rozporządzenia 1307/2013) – obowiązkowy
element systemu płatności bezpośrednich z tytułu realizacji praktyk rolniczych korzystnych dla
klimatu i środowiska. Praktyki te obejmują: dywersyfikację upraw, utrzymanie trwałych użytków
zielonych (TUZ) oraz utrzymanie obszarów proekologicznych (EFA).
Trawy lub inne pastewne rośliny zielne (art. 4 ust.1 lit. i rozporządzenia 1307/2013) – oznaczają
wszystkie rośliny zielne, rosnące tradycyjnie na naturalnych pastwiskach lub zazwyczaj zawarte w
mieszankach nasion przeznaczonych do zasiewania pastwisk lub łąk w państwie członkowskim,
niezależnie od tego czy są wykorzystywane do wypasania zwierząt.
Trwałe użytki zielone (art. 4 ust.1 lit. h rozporządzenia 1307/2013) – oznaczają grunty zajęte pod
uprawę traw lub innych pasz z roślin zielnych naturalnych (samosiewnych) lub powstałych
w wyniku działalności rolniczej (wysiewanych), niepodlegające płodozmianowi w gospodarstwie
przez okres pięciu lat lub dłużej.
Uprawy trwałe (art. 4 ust.1 lit. g rozporządzenia 1307/2013) – oznaczają uprawy niepodlegające
płodozmianowi, inne niż trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe, które zajmują grunty przez
okres pięciu lat lub dłużej i dają powtarzające się zbiory, w tym szkółki i zagajniki o krótkiej
rotacji.
Użytki rolne (art. 4 ust.1 lit. e rozporządzenia 1307/2013) – oznaczają każdy obszar zajmowany
przez grunty orne, trwałe użytki zielone i pastwiska trwałe lub uprawy trwałe.
- 26 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
VII.
ZAŁĄCZNIKI:
Załącznik nr 1 – Przykładowa lista gatunków zaliczanych do upraw trwałych
• Agrest
• Amelanchier (świdośliwa)
• Aronia czarno owocowa
• Bez czarny
• Borówka brusznica
• Borówka niska
• Borówka wysoka i średnia
• Brzoskwinia
• Czereśnia
• Dereń jadalny
• Grusza
• Jabłoń
• Jagoda kamczacka (suchodrzew jadalny)
• Jeżyna
• Malina
• Morela
• Pigwa
• Pigwowiec
• Porzeczka (czarna i kolorowa)
• Porzeczko agrest
• Rabarbar
• Rokitnik
• Róża owocowa
• Szparag
• Śliwa
• Winorośl
• Wiśnia
• Żurawina
Załącznik nr 2 – Przykładowa lista gatunków roślin zaliczanych do „traw i innych pastewnych
roślin zielnych”
Bobowate drobnonasienne:
• Koniczyna łąkowa (czerwona)
• Koniczyna biała
• Koniczyna perska
• Koniczyna krwistoczerwona (inkarnatka)
• Koniczyna białoróżowa
• Esparceta siewna
• Komonica zwyczajna (rożkowa)
• Komonica błotna
• Lucerna siewna
• Lucerna mieszańcowa
• Lucerna nerkowata
• Nostrzyk biały
• Rutwica wschodnia
Trawy pastewne:
• Kostrzewa łąkowa
• Kostrzewa trzcinowa
• Kostrzyca (festulolium)
• Kupkówka pospolita
• Mietlica biaława (olbrzymia)
• Mietlica psia
• Mietlica rozłogowa
• Rajgras wyniosły
• Stokłosa uniolowata
• Stokłosa bezostna
• Tymotka łąkowa
• Wiechlina łąkowa
• Wiechlina błotna
• Życica mieszańcowa (rajgras oldenburski)
• Życica trwała (rajgras angielski)
• Życica wielokwiatowa (rajgras włoski)
• Życica westerwoldzka (rajgras holenderski)
• Mozga trzcinowata
• Wyczyniec łąkowy
• Kostrzewa czerwona
• Konietlica łąkowa
- 27 -
Załącznik nr 3a – Uprawa – rodzaj w klasyfikacji botanicznej
Uprawa (rodzaj)
anyż (biedrzeniec anyż)
arnika
aster
babka
barbula
bataty
bazylia pospolita
bergenia grubolistna
bodziszek
burak
bylica
chaber
ciecierzyca
cykoria
cynia
czarnuszka
cząber
Nazwa rośliny uprawnej
Nazwa łacińska gatunku (dwuczłonowa),
rozszerzenie w niektórych przypadkach dotyczy
podgatunku, lub odmiany
Genera (nazwa
jednoczłonowa)
Rodzaj
anyż (biedrzeniec anyż)
arnika łąkowa
aster chiński
babka lancetowata
babka płesznik
barbula szara
batat, słodki ziemniak
bazylia pospolita
bergenia grubolistna
bodziszek iberyjski
bodziszek leśny
burak cukrowy
burak ćwikłowy
burak liściowy, boćwina
burak pastewny
bylica boże drzewko
bylica estragon
bylica piołun
chaber bławatek
chaber driakiewnik
chaber górski
chaber nardeński
chaber wielkogłówkowy
ciecierzyca pospolita
cykoria siewna (korzeniowa)
cykoria warzywna (liściowa, sałatowa)
Pimpinella anisum L.
Arnica chamissonis Less.
Callistephus chinensis (L.) Nees L.
Plantago lanceolata L.
Plantago psyllium L
Cryopteris incana (Thunb. ex Houtt.) Miq.
Ipomoea batatas (L. Poir.)
Ocimum basilicum L.
Bergenia crassifolia (L.)Fritsh.
Geranium ibericum Cav.
Geranium sylvaticum L.
Beta vulgaris L.
Beta vulgaris L.
Beta vulgaris L.
Beta vulgaris L.
Artemisia abrotanum L.
Artemisia dracunculus L
Artemisia absinthium L.
Centaurea cyanus L.
Centaurea scabiosa L
Centaurea montana L.
Centaurea stoebe L., syn. C. rhenana Boreau
Centaurea macrocephala Muss. Puschk. ex Willd.
Cicer arietinum L.
Cichorium intybus var. sativum Lam. et DC.
Cichorium intybus var. foliosum Hegi
Pimpinela
Arnica
Callistephus
Plantago
Plantago
Cryopteris
Ipomea
Ocimum
Bergenia
Geranium
Geranium
Beta
Beta
Beta
Beta
Artemisia
Artemisia
Artemisia
Centaurea
Centaurea
Centaurea
Centaurea
Centaurea
Cicer
Cichorium
Cichorium
anyż
arnika
aster
babka
babka
barbula
batat
bazylia
bergenia
bodziszek
bodziszek
burak
burak
burak
burak
bylica
bylica
bylica
chaber
chaber
chaber
chaber
chaber
ciecierzyca
cykoria
cykoria
endywia eskariola
endywia kędzierzawa
cynia wytworna
czarnuszka siewna
czarnuszka damasceńska
czarnuszka orientalna
cząber górski
cząber ogrodowy
Cichorium endivia L.
Cichorium endivia L.
Zinnia elegans Jacq.
Nigella sativa L.
Nigella damascena L.
Nigella orientalis L.
Satureja montana L.
Satureja hortensis L.
Cichorium
Cichorium
Zinnia
Nigella
Nigella
Nigella
Satureja
Satureja
cykoria
cykoria
cynia
czarnuszka
czarnuszka
czarnuszka
cząber
cząber
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
czosnek
dalia
drapacz lekarski
driakiew
dzielżan
dziewanna wielkokwiatowa
dzięgiel
dziurawiec zwyczajny
dzwonek
dzwonki irlandzkie
eszolcja
facelia
fasola
fiołek trójbarwny
glistnik jaskółcze ziele
gomfrena
goździk
grindelia szorstka
cebula kartoflanka
cebula perłowa
cebula wielopiętrowa
cebula zwyczajna
czosnek
czosnek niedźwiedzi
por
rokambuł
siedmiolatka
szalotka
szczypiorek
dalia zmienna
drapacz lekarski
driakiew purpurowa
dzielżan jesienny
dziewanna wielkokwiatowa
arcydzięgiel litwor
dzięgiel leśny
dziurawiec zwyczajny
dzwonek ogrodowy
molucella, dzwonki irlandzkie
eszolcja kalifornijska
facelia błękitna
facelia dzwonkowata
fasola wielokwiatowa
fasola zwykła karłowa
fasola zwykła tyczna
fiołek trójbarwny
glistnik jaskółcze ziele
gomfrena kulista
goździk brodaty
goździk ogrodowy
grindelia szorstka
Allium cepa var. aggregatum
Allium ampeloprasum
Allium cepa var. proliferum
Allium cepa
Allium sativum L.
Allium ursinum L.
Allium porrum L.
Allium ophioscorodon Don
Allium fistulosum L.
Allium ascalonicum
Allium schoenoprasum L.
Dahlia x cultorum Thorsrud & Reis
Cnicus benedictus L.
Scabiosa atropurpurea L.
Helenium autumnale L.
Verbascum thapsiformae Schard.
Archangelica officinalis Hoffm.
(lub Angelica archangelica L.)
Angelica silvestris L.
Hypericum perforatum L.
Campanula medium L
Molucella laevis L.
Eschscholzia californica Cham.
Phacelia tanacetifolia Benth.
Phacelia campanularia
Phaseolus coccineus L.
Phaseolus vulgaris L.
Phaseolus vulgaris L.
Viola tricolor L.
Chelidonium maius L.
Gomphrena globosa L.
Dianthus barbatus L.
Dianthus caryophyllus L.
Grindelia squarrosa Dun.
- 29 -
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Allium
Dahlia
Cnicus
Scabiosa
Helenium
Verbascum
Angelica
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
czosnek
dalia
drapacz
driakiew
dzielżan
dziewanna
dzięgiel
Angelica
Hypericum
Campanula
Molucella
Eschscholzia
Phacelia
Phacelia
Phaseolus
Phaseolus
Phaseolus
Viola
Chelidonium
Gomphrena
Dianthus
Dianthus
Grindelia
dzięgiel
dziurawiec
dzwonek
molucella
maczek
facelia
facelia
fasola
fasola
fasola
fiołek
glistnik
gomfrena
goździk
goździk
grindelia
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
groch
groszek (lędźwian)
gryka
hyzop lekarski
jasnota
jeżówka purpurowa
jęczmień jary
jęczmień ozimy
języczka
karczoch
kminek zwyczajny
kocanki ogrodowe
kocanki piaskowe
kolendra siewna
komonica
komosa ryżowa, quinoa
koniczyna
konopie siewne
konwalia majowa
koper ogrodowy
koper włoski
kosmos
groch siewny (jadalny i pastewny - peluszka)
groch zwyczajny łuskowy
groch zwyczajny cukrowy
lędźwian
groszek leśny
groszek pachnący
gryka
hyzop lekarski
jasnota biała
jeżówka purpurowa
jęczmień jary
jęczmień ozimy
języczka pomarańczowa
kard hiszpański
karczoch zwyczajny
kminek zwyczajny
kocanki ogrodowe
kocanki piaskowe
kolendra siewna
komonica błotna
komonica zwyczajna
komosa ryżowa, quinoa
koniczyna biała
koniczyna białoróżowa
koniczyna egipska (aleksandryjska)
koniczyna krwistoczerwona
koniczyna łąkowa (czerwona)
koniczyna perska
konopie siewne
konwalia majowa
koper ogrodowy
koper włoski (fenkuł)
Pisum sativum L.
Pisum sativum var. pachylobum
Pisum sativum var. saccharatum
Lathyrus sativus L.
Lathyrus sylvestris L
Lathyrus odoratus L.
Fagopyrum esculentum Moench
Hyssopus officinalis L.
Lamium album L.
Echinacea purpurea
Hordeum vulgare L.
Hordeum vulgare L.
Ligularia dentata (A. Gray) H. Hara
Cynara cardunculus L.
Cynara scolymus L.
Carum carvi L.
Bracteanta bracteata (Vent.) Tzvelev
Helichrysum arenarium (L.) Moench
Coriandrum sativum L.
Lotus uliginosus Schkuhr
Lotus corniculatus L.
Chenopodium quinoa
Trifolium repens L.
Trifolium hybridum L.
Trifolium alexandrinum L.
Trifolium incarnatum L.
Trifolium pratense L.
Trifolium resupinatum L.
Cannabis sativa
Convalaria maialis L.
Anethum graveolens L.
Foeniculum vulgare Mill.
Pisum
Pisum
Pisum
Lathyrus
Lathyrus
Lathyrus
Fagopyrum
Hyssopus
Lamium
Echinacea
Hordeum
Hordeum
Ligularia
Cynara
Cynara
Carum
Bracteantha
Helichrysum
Coriandrum
Lotus
Lotus
Chenopodium
Trifolium
Trifolium
Trifolium
Trifolium
Trifolium
Trifolium
Canabis
Convalaria
Anethum
Foeniculum
groch
groch
groch
groszek
groszek
groszek
gryka
hyzop
jasnota
jeżówka
jęczmień
jęczmień
języczka
karczoch
karczoch
kminek
nieśmiertelnik
kocanki
kolendra
komonica
komonica
komosa
koniczyna
koniczyna
koniczyna
koniczyna
koniczyna
koniczyna
konopie
konwalia
koper
koper
kosmos żółty
Cosmos sulphureus Cav.
Cosmos
kosmos
- 30 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
kozieradka pospolita
kozłek lekarski
kraspedia
krokosz barwierski
krwawnica
krwawnik pospolity
krwiściąg
kuklik
kukurydza
lawenda wąskolistna
lebiodka (oregano)
len
lepiężnik różowy
lnica
lobularia
lonas
lubczyk ogrodowy
lucerna
lukrecja
łopian większy
łubin
łyszczec
kosmos podwójnie pierzasty
kozieradka pospolita
kozłek lekarski
kraspedia kulista
krokosz barwierski
krwawnica pospolita
krwawnik pospolity
krwiściąg mniejszy
kuklik zwisły
kukurydza cukrowa
kukurydza pękająca
kukurydza woskowata
kukurydza zwyczajna
lawenda wąskolistna
lebiodka pospolita (oregano)
majeranek ogrodowy
len oleisty
len włóknisty
len wielkokwaitowy
lepiężnik różowy
lnica (lnianka) pospolita
lobularia nadmorska
lonas roczny
lubczyk ogrodowy
lucerna chmielowa (nerkowata)
lucerna mieszańcowa
lucerna sierpowata
lucerna siewna
lukrecja gładka
łopian większy
łubin biały
łubin wąskolistny
łubin żółty
łyszczec wiechowaty
Cosmos bipinnatus Cav.
Trigonella foenum graecum L.
Valeriana officinalis L.
Craspedia globosa
Carthamus tinctorius L.
Lythrum salicaria L.
Achillea millefolium L.
Sanguisorba minor Scop
Geum rivale L.
Zea mays L. (partim)
Zea mays L. (partim)
Zea mays L. (partim)
Zea mays L. (partim)
Lavandula angustifolia Mill.
Origanum vulgare L.
Origanum maiorana L.
Linum usitatissimum L.
Linum usitatissimum L.
Linum grandiflorum
Petasites officinalis L.
Linaria vulgaris
Lobularia maritima (L.) Desv.
Lonas annua (L.) Vines et Druce
Levisticum officinalis L.
Medicago lupulina L.
Medicago x varia Martyn
Medicago falcata L.
Medicago sativa L.
Glycyrrhiza glabra L.
Arctium lappa L.
Lupinus albus L.
Lupinus angustifolius L.
Lupinus luteus L.
Gypsophila paniculata L.
- 31 -
Cosmos
Trigonella
Valeriana
Craspedia
Carthamus
Lythrum
Achillea
Sanguisorba
Geum
Zea
Zea
Zea
Zea
Lavandula
Origanum
Origanum
Linum
Linum
Linum
Petasites
Linaria
Lobularia
Lonas
Levisticum
Medicago
Medicago
Medicago
Medicago
Glycyrrhiza
Arctium
Lupinus
Lupinus
Lupinus
Gypsophila
kosmos
kozieradka
kozłek
kraspedia
krokosz
krwawnica
krwawnik
krwiściąg
kuklik
kukurydza
kukurydza
kukurydza
kukurydza
lawenda
lebiodka
lebiodka
len
len
len
lepiężnik
lnica
smagliczka
lonas
lubczyk
lucerna
lucerna
lucerna
lucerna
lukrecja
łopian
łubin
łubin
łubin
łyszczec
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
macierzanka
mak
marchew
marzanka wonna
marzanna barwierska
melisa lekarska
mięta
mikołajek
miłek wiosenny
miodunka plamista
mniszek lekarski
mydlnica lekarska
niecierpek
nagietek lekarski
naparstnica
narcyz
nasturcja
nawłoć pospolita
nostrzyk
ogórecznik lekarski
oman wielki
orlik pospolity
ostropest plamisty
łyszczec wytworny
macierzanka piaskowa
macierzanka zwyczajna
tymianek pospolity (właściwy)
mak lekarski
mak wschodni
mak nagołodygowy
marchew jadalna
marchew pastewna
marzanka wonna
marzanna barwierska
melisa lekarska
mieta okrągłolistna
mięta długolistna
mięta kędzierzawa
mięta pieprzowa
mikołajek płaskolistny
miłek wiosenny
miodunka plamista
mniszek lekarski
mydlnica lekarska
niecierpek balsamina
nagietek lekarski
naparstnica purpurowa
naparstnica wełnista
narcyz trąbkowy
nasturcja większa
nawłoć pospolita
nostrzyk biały
nostrzyk żółty
ogórecznik lekarski
oman wielki
orlik pospolity
ostropest plamisty
Gypsophila elegans Bieb.
Thymus serpyllum L.
Thymus pulegioides Linne
Thymus vulgaris L.
Papaver somniferum L.
Papaver orientale L.
Papaver nudicaule L.
Daucus carota L.
Daucus carota L.
Asperula odorata L.
Rubia tinctorum L.
Melissa officinalis L.
Mentha rotundifolia (L.) Huds.
Mentha lonfifolia L.
Mentha crispa L.
Mentha piperita L.
Eryngium planum L.
Adonis vernalis L.
Pulmonaria officinalis L.
Taraxacum officinalis L.
Saponaria officinalis L.
Impatianes balsamina
Calendula officinalis L.
Digitalis purpurea L.
Digitalis lanata L.
Narcissus pseudonarcissus
Tropaeolum majus L.
Solidago virga-aurea L.
Melilotus albus L.
Melilotus officinalis (L.)Pall.
Borago officinalis L.
Inula helenium L.
Aquilegia vulgaris L.
Silybum marianum L.
- 32 -
Gypsophila
Thymus
Thymus
Thymus
Papaver
Papaver
Papaver
Daucus
Daucus
Asperula
Rubia
Melissa
Mentha
Mentha
Mentha
Mentha
Eryngium
Adonis
Pulmonaria
Taraxacum
Saponaria
Impatiens
Calendula
Digitalis
Digitalis
Narcissus
Tropaeolum
Solidago
Melilotus
Melilotus
Borago
Inula
Aquilegia
Silybum
łyszczec
macierzanka
macierzanka
macierzanka
mak
mak
mak
marchew
marchew
marzanka
marzanna
melisa
mięta
mięta
mięta
mięta
mikołajek
miłek
miodunka
mniszek
mydlnica
niecierpek
nagietek
naparstnica
naparstnica
narcyz
nasturcja
nawłoć
nostrzyk
nostrzyk
ogórecznik
oman
orlik
ostropest
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
ostróżeczka ogrodowa
ostrzeń
owies
pasternak zwyczajny
pietruszka
pięciornik kurze ziele
pluskwica cuchnąca
pokrzywa zwyczajna
poziomka
prawoślaz
proso
przelot pospolity
pszczelnik
pszenica jara
pszenica ozima
pszenżyto jare
pszenżyto ozime
przewiercień
rdest
ostróżeczka ogrodowa
ostrzeń pospolity
owies bizantyjski
owies nagi/owies nagoziarnisty jary
owies siewny
owies szorstki
pasternak zwyczajny
pietruszka korzeniowa
pietruszka naciowa
pięciornik kurze ziele
pluskwica cuchnąca
pokrzywa zwyczajna
poziomka
truskawka
malwa czarna
prawoślaz lekarski
proso
pajza
przelot pospolity
pszczelnik mołdawski
pszenica orkisz- jara
pszenica płaskurka - jara
pszenica samopsza - jara
pszenica twarda - jara
pszenica zwyczajna - jara
pszenica orkisz- f. ozima
pszenica płaskurka - f. ozima
pszenica samopsza -f. ozima
pszenica twarda - f.ozima
pszenica zwyczajna - f.ozima
pszenżyto jare
pszenżyto ozime
przewiercień okrągłolistny
rdest wężownik
Consolida ajacis (L.) Schur
Cynoglossum officinale L.
Avena byzantina K. Koch
Avena nuda L.
Avena sativa L.
Avena strigosa L.
Pastinaca sativa L.
Petroselinum sativum ssp. tuberosum
Petroselinum sativum ssp. crispum
Potentilla erecta Hampe
Cimicifuga foetida L.
Urtica dioica L.
Fragaria vesca L.
Fragaria x ananassa Duch
Althea rosea (L.) Cav.
Althea officinalis L.
Panicum miliaceum L.
Panicum frumentaceum L.
Anthyllis vulneraria L.
Dracocephalum moldavica L.
Triticum spelta L.
Triticum dicoccum Schiibl.
Triticum monococcum L.
Triticum durum Desf.
Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol.
Triticum spelta L.
Triticum dicoccum Schiibl.
Triticum monococcum L.
Triticum durum Desf.
Triticum aestivum L. emend. Fiori et Paol.
x Triticosecale Wittm.
x Triticosecale Wittm.
Bupleurum rotundifolium L.
Polygonum bistorta L.
- 33 -
Consolida
Cynoglossum
Avena
Avena
Avena
Avena
Pastinaca
Petroselinum
Petroselinum
Potentila
Cimicifuga
Urtica
Fragaria
Fragaria
Althea
Althea
Panicum
Panicum
Anthyllis
Drococephalum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
Triticum
x Triticosecale Wittm.
x Triticosecale Wittm.
Bupleurum
Polygonum
ostróżeczka
ostrzeń
owies
owies
owies
owies
pasternak
pietruszka
pietruszka
pięciornik
pluskwica
pokrzywa
poziomka
truskawka
prawoślaz
prawoślaz
proso
proso
przelot
pszczelnik
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenica
pszenżyto
pszenżyto
przewiercień
rdest
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
rezeda
roszpunka warzywna
rozchodnikowiec/
rozchodnik
rożnik
różeniec górski
rumian rzymski (szlachetny)
rumianek pospolity
ruta zwyczajna
rutewka
rutwica
rzepik pospolity
salsefia
sałata
seler
seradela uprawna
serdecznik pospolity
siekiernica górska
siwiec żółty
skorzonera
słonecznik
soczewica jadalna
soja zwyczajna
sorgo
rezeda wonna
rezeda żółta
roszpunka warzywna
rozchodnikowiec okazały
Reseda odorata L.
Reseda lutea L.
Valerianella olitoria (L.) Latter. Em. Betcke
Hylotelephium spectabile (Boreau) H. Ohba
Reseda
Reseda
Valeriana
Hylotelephium
rezeda
rezeda
roszpunka
rozchodnikowiec
rożnik przerośniety
różeniec górski
rumian rzymski (szlachetny)
rumianek pospolity
ruta zwyczajna
rutewka orlikolistna
rutwica lekarska
rutwica wschodnia
rzepik pospolity
salsefia
salata głowiasta masłowa
sałata głowiasta krucha
sałata listkowa (rozetowa)
sałata łodygowa
sałata rzymska
seler korzeniowy
seler naciowy
seradela uprawna
serdecznik pospolity
siekiernica górska
siwiec żółty
skorzonera
słonecznik oleisty
słonecznik pastewny
topinambur
soczewica jadalna
soja zwyczajna
sorgo techniczne
sorgo zwyczajne
Silphium perfoliatum L.
Rhodiola rosea L.
Anthemis nobilis L.
Chamomilla recutita (L) Rauch.
Ruta graveolens L.
Thalictrum aquilegifolium L.
Galega officinalis L.
Galega orientalis Lam.
Agrimonia eupatoria L.
Tragopogon porrifolius L.
Lactuca sativa var. capitata
Lactuca sativa var. capitata
Lactuca sativa var. foliosa
Lactuca sativa var. augustana
Lactuca sativa var. romana
Apium graveolens var. rapaceum
Apium graveolens var. dulce
Ornithopus sativus Brot.
Leonurus cardiaca L.
Hedysarum hedysaroides (L.) Schinz et Thell.
Glaucium flavum Cr.
Scorzonera hispanica L.
Helianthus annuus L.
Helianthus annuus L.
Helianthus tuberosus L .
Lens culinaris Medik.
Glycine max (L.) Merrill
Sorghum vulgare var. technicum
Sorghum bicolor
Silphium
Rhodiola
Anthemis
Chamomilla
Ruta
Thalictrum
Galega
Galega
Agrimonia
Tragopogon
Lactuca
Lactuca
Lactuca
Lactuca
Lactuca
Apium
Apium
Ornithopus
Leonurus
Hedysarum
Glaucium
Scorzonera
Helianthus
Helianthus
Helianthus
Lens
Glycine
Sorghum
Sorghum
rożnik
różeniec
rumian
rumianek
ruta
rutewka
rutwica
rutwica
rzepik
salsefia
sałata
sałata
sałata
sałata
sałata
seler
seler
seradela
serdecznik
siekiernica
siwiec
skorzonera
słonecznik
słonecznik
słonecznik
soczewica
soja
sorgo
sorgo
- 34 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
sparceta
stewia
suchlin
suchokwiat roczny
szałwia
szanta zwyczajna
szarłat
szczeć
szczodrak krokoszowy
szpinak nowozelandzki
szpinak zwyczajny
ślaz
ślazowiec pensylwański
ślazówka
trawy
trawa sudańska
sparceta piaskowa
sparceta (esparceta) siewna
stewia rebaudiana
suchlin różowy
suchokwiat roczny
szałwia lekarska
szałwia okręgowa
szałwia omączona
szałwia lśniąca
szałwia powabna
szanta zwyczajna
szarłat wiechowaty
szarłat zwisły
szarłat
szczeć leśna
szczeć sukiennicza
szczodrak krokoszowy (leuzea)
szpinak nowozelandzki
szpinak warzywny (zwyczajny)
ślaz dziki
ślaz maurytański
ślazowiec pensylwański
ślazówka ogrodowa
ślazówka turyngska
festulolium
kostrzewa czerwona
kostrzewa łąkowa
kostrzewa nitkowata
kostrzewa owcza
kostrzewa szczeciniasta
kostrzewa trzcinowa
kupkówka pospolita
mietlica biaława
Sorghum bicolor
Onobrychis arenaria (Kit.) DC
Onobrychis vicifolia Scop.
Stevia rebaudiana Bertoni
Helipterum roseum
Xeranthemum annuum L.
Salvia officinalis L.
Salvia verticillata L.
Salvia farinacea Benth.
Salvia splendens Sellow ex Roemer & J.A. Schultes
Salvia viridis L.
Marrubium vulgare L.
Amaranthus panuculatus L.
Amaranthus caudathus L.
Amaranthus spp.
Dipsacus fullonum L.
Dipsacus sativus (L.) Honck.
Rhaponticum carthamoides (Wild.)Iljin.
Tetragonia expansa Murr.
Spinacia oleracea L.
Malva sylvestris L.
Malva mauritiana L.
Sida hermaphrodita
Lavatera trimestris l.
Lavatera thuringiaca L.
xFestulolium Asch. & Graebn.
Festuca rubra L.
Festuca pratensis Huds.
Festuca filiformis Pourr.
Festuca ovina L.
Festuca trachyphylla (Hack.) Krajina
Festuca arundinacea Schreber
Dactylis glomerata L.
Agrostis gigantea Roth
- 35 -
Sorghum
Onobrychis
Onobrychis
Stevia
Helipterum
Xeranthemum
Salvia
Salvia
Salvia
Salvia
Salvia
Marrubium
Amaranthus
Amaranthus
Amaranthus spp.
Dipsacus
Dipsacus
Rhaponticum
Tetragonia
Spinacia
Malva
Malva
Sida
Lavatera
Lavatera
Festulolium
Festuca
Festuca
Festuca
Festuca
Festuca
Festuca
Dactylis
Agrostis
sorgo
sparceta
esparceta
stewia
suchlin
suchokwiat
szałwia
szałwia
szałwia
szałwia
szałwia
szanta
szarłat
szarłat
szarłat
szczeć
szczeć
szczodrak
szpinak
szpinak
ślaz
ślaz
ślazowiec
ślazówka
ślazówka
kostrzyca
kostrzewa
kostrzewa
kostrzewa
kostrzewa
kostrzewa
kostrzewa
kupkówka
mietlica
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
mietlica pospolita
mietlica psia
mietlica rozłogowa
mozga kanaryjska/kanar
rajgras wyniosły/rajgras francuski
stokłosa bezostna
stokłosa uniolowata
tymotka kolankowata
tymotka łąkowa
wiechlina błotna
wiechlina gajowa
wiechlina łąkowa
wiechlina zwyczajna
życica mieszańcowa/rajgras oldenburski
życica trwała/rajgras angielski
życica wielokwiatowa westerwoldzka/rajgras
holenderski
trybula leśna
trędownik
trojeść
tulipan
tysiącznik pospolity
werbena pospolita
wierzbownica drobnokwiatowa
wierzbówka kiprzyca
wiesiołek
wilczomlecz
wilżyna ciernista
włośnica
życica wielokwiatowa/rajgras włoski
trybula leśna
trędownik bulwiasty
trojeść krwista
tulipan ogrodowy
tysiącznik pospolity
werbena pospolita
wierzbownica drobnokwiatowa
wierzbówka kiprzyca
wiesiołek dwuletni
wiesiołek dziwny
wiesiołek lamarka
wilczomlecz białobrzegi
wilżyna ciernista
ber (włośnica)
proso węgierskie (mohar)
Agrostis capillaris L.
Agrostis canina L.
Agrostis stolonifera L.
Phalaris canariensis L.
Arrhenatherum elatius (L.) P. Beauv. ex J. Presl & C.
Presl
Bromus inermis Leyss.
Bromus catharticus Vahl
Phleum nodosum L.
Phleum pratense L.
Poa palustris L.
Poa nemoralis L.
Poa pratensis L.
Poa trivialis L.
Lolium x boucheanum Kunth
Lolium perenne L.
Lolium multiflorum Lam.
Agrostis
Agrostis
Agrostis
Phalaris
Arrhenatherum
mietlica
mietlica
mietlica
mozga
rajgras
Bromus
Bromus
Phleum
Phleum
Poa
Poa
Poa
Poa
Lolium
Lolium
Lolium
stokłosa
stokłosa
tymotka
tymotka
wiechlina
wiechlina
wiechlina
wiechlina
życica
życica
życica
Lolium multiflorum Lam.
Anthriscus sylvestris L.
Scrophularia nodosum. L
Asclepias incarnata L.
Tulipa gesneriana
Erythraea centaurium Pers.
Verbena officinalis L.
Epilobium parviflorum L.
Chamaenerion angustifolium (L.) Scop.
Oenothera biennis L.
Oenothera paradoxa L.
Oenothera lamartiana L.
Euphorbia marginata Pursh
Ononis spinosa L.
Setaria italica var. maxima
Setaria italica var. moharia
Lolium
Anthriscus
Scrophularia
Asclepias
Tulipa
Erythraea
Verbena
Epilobium
Chamaenerion
Oenothera
Oenothera
Oenothera
Euphorbia
Ononis
Setaria
Setaria
życica
trybula
trędownik
trojeść
tulipan
tysiącznik
werbena
wierzbownica
wierzbówka
wiesiołek
wiesiołek
wiesiołek
wilczomlecz
wilżyna
włośnica
włośnica
- 36 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
wrotycz (złocień) maruna
wyka (jara)
wrotycz (złocień) maruna
bobik
bób
wyka siewna
wyka (ozima)
wyka kosmata
wyżlin
wyżlin większy
zatrwian
zatrwian wrębny
zatrwian Suworowa
złocień
złocień trójbarwny
złocień wieńcowy
złocień dalmatyński
złociszek
złociszek oskrzydlony
żeń-szeń prawdziwy
żeń-szeń prawdziwy
żmijowiec zwyczajny
żmijowiec zwyczajny
żyto jare
żyto jare
żyto ozime
żyto krzyca
żyto ozime
Źródło: Opracowano we współpracy z Uniwersytetem Rolniczym w Krakowie.
Tanacetum parthenium (L.) Sch. Bip.
Vicia faba L. ssp. minor
Vicia faba L. ssp. major
Vicia sativa L.
Vicia villosa Roth.
Antirrhinum majus L.
Limonium sinuatum (L.) Mill.
Limonium souworowii
Chrysanthemum carinatum
Chrysanthemum coronarium
Chrysanthemum cinerariaefolium Vis.
Ammobium alatum R.Br.
Panax ginseng C.A.Mey
Echium vulgare L.
Secale cereale L.
Secale montanum L.
Secale cereale L.
- 37 -
Tanacetum
Vicia
Vicia
Vicia
Vicia
Antirrhinum
Limonium
Limonium
Ismelia
Chrysanthemum
Chrysantemum
Ammobium
Panax
Echium
Secale
Secale
Secale
wrotycz
wyka
wyka
wyka
wyka
wyżlin
zatrwian
zatrwian
złocień
złocień
złocień
złociszek
żeń-szeń
żmijowiec
żyto
żyto
żyto
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
Załącznik nr 3b – Uprawa – gatunek z rodzin kapustowatych, psiankowatych i dyniowatych
Uprawa (gatunek)
Nazwa rośliny uprawnej
Nazwa łacińska gatunku (dwuczłonowa),
rozszerzenie w niektórych przypadkach dotyczy
podgatunku, lub odmiany
Genera (nazwa
jednoczłonowa)
Rodzaj
Kapustowate (Brassicaceae)
gorczyca biała
gorczyca czarna
gorczyca sarepska
kapusta rzepak - jary
kapusta rzepak - ozimy
kapusta warzywna
kapusta właściwa
katran abisyński
lewkonia
lnianka siewna (lnicznik)
maciejka
miesiącznica
rokietta
gorczyca biała
gorczyca czarna
gorczyca sarepska
brukiew
Sinapis
Brassica
Brassica
Brassica
gorczyca
kapusta
kapusta
kapusta
rzepak jary
rzepak ozimy
Sinapis alba L.
Brassica nigra (L.) Koch.
Brassica juncea (L.) Czern.
Brassica napus L. var. napobrassica (L.) Rchb. (syn.
ssp. rapifera)
Brassica napus L. ssp. oleifera
Brassica napus L. ssp. oleifera
Brassica
Brassica
kapusta
kapusta
brokuł włoski
jarmuż
kalafior
kalarepa
kapusta brukselska
kapusta głowiasta biała
kapusta głowiasta czerwona
kapusta pastewna
kapusta włoska
kapusta chińska
kapusta pekińska
rzepa ścierniskowa
katran abisyński
Brassica oleracea var. botrytis italica
Brassica oleracea var. acephala subvar. sabellica
Brassica oleracea var. botrytis
Brassica oleracea var. gongylodes
Brassica oleracea var. gemmifera
Brassica oleracea var. capitata f. alba
Brassica oleracea var. capitata f. rubra
Brassica oleracea convar. acephala
Brassica oleracea var. italica
Brassica rapa var. chinensis
Brassica rapa var. pekinensis
Brassica rapa subsp. rapa
Crambe abyssinica Hochst.
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
kapusta
katran
lewkonia letnia
lnianka siewna (lnicznik)
lewkonia dwurożna
Matthiola incana (L.)
Camelina sativa (L.) Crantz
Matthiola bicornis DC.
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Brassica
Crambe
Hochst.
Matthiola
Camelina
Matthiola
miesiącznica roczna
Lunaria annua L.
Lunaria
miesiącznica
rokietta siewna (ogrodowa)
Eruca sativa Mill.
Eruca
rokietta
- 38 -
abyssinica
lewkonia
lnianka
lewkonia
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
rukiew
rzepik ozimy
rzeżucha ogrodowa
rzodkiew
stulisz
ubiorek
rukiew wodna
perko
rzepik
pieprzyca siewna (rzeżucha ogrodowa )
rzodkiew czarna
rzodkiew oleista
rzodkiewka
stulisz miotłowy
ubiorek gorzki
Nasturtium officinale W.T. Aiton
Brassica rapa x Brassica rapa subsp. chinensis
Brassica rapa ssp. oleifera.
Lepidium sativum L.
Raphanus sativus var. niger Kerner
Raphanus sativus var. oleiformis Pers.
Raphanus sativus var. sativus
Sisymbrium polymorphum (Murray) Roth
Iberis amara
Nasturtium
Brassica
Brassica
Lepidium
Raphanus
Raphanus
Raphanus
Sisymbrium
Iberis
rukiew
kapusta
kapusta
rzeżucha
rzodkiew
rzodkiew
rzodkiew
stulisz
ubiorek
Citrullus
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucurbita
Cucumis
Cucumis
Cucumis
arbuz
dynia
dynia
dynia
dynia
dynia
dynia
dynia
dynia
dynia
dynia
kiwano
ogórek
ogórek
Datura
Datura
Hyoscyamus
Solanum
Capsicum
bieluń
bieluń
lulek
oberżyna
papryka
Dyniowate (Cucurbitaceae)
arbuz (kawon)
dynia zwyczajna
dynia figolistna
dynia olbrzymia
dynia piżmowa
kiwano
melon
ogórek
arbuz (kawon)
cukinia
dynia oleista
dynia pastewna
dynia zwyczajna
kabaczek
patison
dynia ozdobna
dynia figolistna
dynia olbrzymia
dynia piżmowa
ogórek kiwano
melon
ogórek
Citrullus vulgaris (Thunb.)Matsum et Nakai
Cucurbita pepo var. giromontina
Cucurbita pepo convar. styriaca Grebensc.
Cucurbita pepo convar. pepo
Cucurbita pepo L.
Cucurbita pepo L.
Cucurbita pepo var. patissonina
Cucurbita pepo var. ovifera
Cucurbita ficifolia Bouché
Cucurbita maxima Duch.
Cucurbita moschata Duch.
Cucumis metuliferus E. Mey. eEx Naudin
Cucumis melo L.
Cucumis sativus L.
Psiankowate (Solanaceae)
bieluń dziędzierzawa
bieluń indiański
lulek czarny
oberżyna (bakłażan)
papryka roczna
bieluń dziędzierzawa
bieluń indiański
lulek czarny
oberżyna (bakłażan)
papryka roczna
Datura stramonium L.
Datura innoxia Mill.
Hyoscyamus niger L.
Solanum melongera L.
Capsicum annuum L.
- 39 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
pokrzyk wilcza jagoda
pokrzyk wilcza jagoda
pomidor
pomidor
pomidor skórzasty
pomidor skórzasty
rodzynek brazylijski
rodzynek brazylijski
tytoń
tytoń
ziemniak
ziemniak
Źródło: Opracowano we współpracy z Uniwersytetem Rolniczym w Krakowie.
Atropa belladonna L.
Lycopersicon esculentum Mill.
Physalis ixocarpa
Physalis peruviana
Nicotiana tabacum
Solanum tuberosum L.
- 40 -
Atropa
Lycopersum
Physalis
Physalis
Nicotiana
Solanum
pokrzyk
pomidor
pomidor
rodzynek
tytoń
ziemniak
Załącznik nr 4 – Przykładowa lista gatunków, z których jest możliwe tworzenie mieszanek
międzyplonów/pokrywy zielonej uznawanych za obszary proekologiczne
Lp.
Roślina
Grupa uprawna
1
pszenica zwyczajna jara
R
UR
Zbożowe
2
pszenica zwyczajna ozima
R
UR
Zbożowe
3
pszenżyto jare
R
UR
Zbożowe
4
pszenżyto ozime
R
UR
Zbożowe
5
żyto jare
R
UR
Zbożowe
6
żyto ozime
R
UR
Zbożowe
7
owies
R
UR
Zbożowe
8
jęczmień jary
R
UR
Zbożowe
9
jęczmień ozimy
R
UR
Zbożowe
10 mieszanka zbożowa
R
UR
Zbożowe
11 gorczyca biała, czarna, brązowa
R
UR
Oleiste
12 rzepak jary
R
UR
Oleiste
13 rzepak ozimy
R
UR
Oleiste
14 rzepik
R
UR
Oleiste
15 rzodkiew oleista
R
UR
Oleiste
16 Perko (Brachina)
R
UR
Pastewne
17 rzepa pastewna
R
UR
Pastewne
18 słonecznik pastewny
R
UR
Pastewne
19 facelia błękitna
R
UR
Miododajne
24 łubin biały
R
UR
Bobowate grubonasienne
25 łubin wąskolistny
R
UR
Bobowate grubonasienne
26 łubin żółty
R
UR
Bobowate grubonasienne
27 groch siewny
R
UR
Bobowate grubonasienne
28 peluszka
R
UR
Bobowate grubonasienne
29 bobik
R
UR
Bobowate grubonasienne
30 seradela uprawna
R
UR
Bobowate grubonasienne
31 soja zwyczajna
R
UR
Bobowate grubonasienne
32 wyka kosmata
R
UD
Bobowate grubonasienne
33 wyka siewna
R
UR
Bobowate grubonasienne
34 esparceta siewna
R
UW
Bobowate drobnonasienne
35 komonica zwyczajna
R
UW
Bobowate drobnonasienne
36 komonica błotna
R
UW
Bobowate drobnonasienne
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
37 koniczyna biała
R
UW
Bobowate drobnonasienne
38 koniczyna białoróżowa
R
UW
Bobowate drobnonasienne
39 koniczyna czerwona
R
UW
Bobowate drobnonasienne
40 koniczyna egipska(aleksandryjska)
R
UW
Bobowate drobnonasienne
41 koniczyna krwistoczerwona
R
UR
Bobowate drobnonasienne
42 koniczyna perska
R
UR
Bobowate drobnonasienne
43 lucerna chmielowa (nerkowata)
R
UW
Bobowate drobnonasienne
44 lucerna mieszańcowa
R
UW
Bobowate drobnonasienne
45 lucerna sierpowata
R
UW
Bobowate drobnonasienne
46 lucerna siewna
R
UW
Bobowate drobnonasienne
47 nostrzyk biały
R
UR
Bobowate drobnonasienne
48 nostrzyk żółty (lekarski)
R
UD
Bobowate drobnonasienne
49 przelot pospolity
R
UW
Bobowate drobnonasienne
Mieszanka traw (mieszanki jedno- i
50 wielogatunkowe)
R
UR
Pastewne
Źródło: Opracowane przez Centrum Doradztwa Rolniczego w Radomiu.
Załącznik nr 5 - Lista roślin wiążących azot, których uprawa będzie uznana za obszar EFA

bób (Vicia faba major L.)

koniczyna czerwona (Trifolium pratense L.)

bobik (Vicia faba minor L.)

koniczyna biała (Trifolium repens L.)

ciecierzyca (Cicer)

koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum L.)

fasola zwykła (Phaseolus vulgaris L.

koniczyna perska (Trifolium resupinatum L.)

fasola wielokwiatowa (Phaseolus coccineus L.)

koniczyna krwistoczerwona (Trifolium incarnatum L.)

groch siewny (Pisum sativum L. (partim))

komonica zwyczajna (Lotus corniculatus L.)

groch siewny cukrowy (Pisum sativum L. (partim))

esparceta siewna (Onobrychis vicifolia Scop.)

soczewica jadalna (Lens culinaris Medik.)

lędźwian (Lathyrus L.)

soja zwyczajna (Glycine max (L.) Merrill)

lucerna siewna (Medicago sativa L.)

łubin biały (Lupinus albus L.)

lucerna mieszańcowa (Medicago x varia T. Martyn)

łubin wąskolistny (Lupinus angustifolius L.)

lucerna chmielowa (Medicago lupulina L.)

łubin żołty (Lupinus luteus L.)

nostrzyk biały (Melilotus albus)

peluszka (Pisum arvense L.)

seradela uprawna (Ornithopus sativus Brot.)
- 42 -
Opracowano w Departamencie Płatności Bezpośrednich MRiRW
Załącznik nr 6 – Matryca współczynników ważenia i przekształcenia (konwersji) dla obszarów
proekologicznych EFA
ELEMENT
WSPÓŁCZYNNIK
KONWERSJI
WSPÓŁCZYNNIK
WAŻENIA
OBSZAR EFA
(po zastosowaniu obu
współczynników)
-
1
1 m²
5
2
10 m²
20
1,5
30 m²
5
2
10 m²
-
1,5
1,5 m²
6
3
6
1,5
1,5
2
1,5
9 m²
1,5 m²
6 m²
9 m²
6
6
1,5
0,3
9 m²
1,8 m²
-
0,3
0,3 m²
-
1
1 m²
-
0,3
0,3 m²
-
0,7
0,7 m²
(m/ drzewo do m²)
Grunt ugorowany
(1 m²)
Elementy krajobrazu:
Żywopłoty/ strefy
zadrzewione (1m)
Drzewa wolnostojące
(drzewo)
Zadrzewienia liniowe (1m)
Zadrzewienia grupowe/
zagajniki śródpolne
(1 m²)
Miedze śródpolne (1m)
Oczka wodne (1 m²)
Rowy (1 m)
Strefy buforowe (1m)
Pasy gruntów
kwalifikujących się do
płatności wzdłuż obrzeży
lasu (1m):
- bez produkcji
- z produkcją
Zagajniki o krótkiej rotacji
(1 m²)
Obszary zalesione w
ramach PROW (1m²)
Międzyplony i pokrywa
zielona (1 m²)
Uprawy wiążące azot
(1m²)
Źródło: Rozporządzenie Delegowane Komisji (UE) Nr 639/2014.
- 43 -
Download
Random flashcards
123

2 Cards oauth2_google_0a87d737-559d-4799-9194-d76e8d2e5390

ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

bvbzbx

2 Cards oauth2_google_e1804830-50f6-410f-8885-745c7a100970

Prace Magisterskie

2 Cards Pisanie PRAC

Create flashcards