Genetics Basics: Genes, DNA, Alleles, and Inheritance

CZYM JEST
GENETYKA?
GENETYKA TO DZIEDZINA BIOLOGII
ZAJMUJĄCA SIĘ PRAWAMI DZIEDZICZENIA
ORAZ ZJAWISKIEM ZMIENNOŚCI
ORGANIZMÓW. TERMIN GENETYKA ZOSTAŁ
WPROWADZONY DO NAUKI NA POCZĄTKU XIX
WIEKU PRZEZ WILLIAMA BEATSONA
CZYM JEST GEN?
FRAGMENT DNA (LUB U NIEKTÓRYCH WIRUSÓW
RNA) KODUJĄCY OKREŚLONE BIAŁKO LUB RNA.
W BARDZIEJ POTOCZNYM ROZUMIENIU: GEN JEST
ODCINKIEM DNA WARUNKUJĄCYM
WYSTĄPIENIE OKREŚLONEJ CECHY ORGANIZMU,
NP. KOLORU OCZU; GENY SĄ PRZEKAZYWANE
POTOMSTWU I DECYDUJĄ O WSZYSTKICH
DZIEDZICZNYCH WŁAŚCIWOŚCIACH
ORGANIZMU (DZIEDZICZNOŚĆ).
CZYM JEST ALLEL?
• ALLEL[EDYTUJ] ALLEL – JEDNA Z WERSJI
GENU. ALLEL NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJE W
OKREŚLONYM LOCUS NA DANYM CHROMOSOMIE
HOMOLOGICZNYM, JEDNAK POJĘCIE TO ODNOSI
SIĘ TAKŻE DO GENOMU CYTOPLAZMATYCZNEGO
ORAZ PROKARIOTYCZNEGO. ALLELE TEGO
SAMEGO GENU RÓŻNIĄ SIĘ JEDNYM LUB KILKOMA
NUKLEOTYDAMI.
CZYM JEST DNA?
• DNA JEST TO CZĄSTECZKA, ZAWIERAJĄCA
UNIKALNĄ DLA KAŻDEGO CZŁOWIEKA,
INFORMACJĘ GENETYCZNĄ, CZYLI
PRZEKAZYWANĄ DZIEDZICZNIE INFORMACJĘ
DOTYCZĄCA STRUKTURY BIAŁEK BUDUJĄCYCH
ORGANIZM. POD WZGLĘDEM BUDOWY
CHEMICZNEJ, JEST TO ZWIĄZEK Z GRUPY
KWASÓW NUKLEINOWYCH, DOKŁADNIE KWAS
DEOKSYRYBONUKLEINOWY
CZYM JEST MITOZA?
• PROCES PODZIAŁU JĄDRA KOMÓRKOWEGO, W
WYNIKU KTÓREGO POWSTAJĄ DWA JĄDRA
POTOMNE O IDENTYCZNEJ LICZBIE
CHROMOSOMÓW JAK JĄDRO RODZICIELSKIE.
JEST NAJCZĘŚCIEJ WYSTĘPUJĄCYM PODZIAŁEM
W LUDZKIM ORGANIZMIE, KTÓRY NIE DOTYCZY
WYŁĄCZNIE KOMÓREK ROZRODCZYCH.
CZYM JEST KOMÓRKI?
• KOMÓRKA (ŁAC. CELLULA) – NAJMNIEJSZA
STRUKTURALNA I FUNKCJONALNA JEDNOSTKA
ORGANIZMÓW ŻYWYCH ZDOLNA DO
PRZEPROWADZANIA WSZYSTKICH
PODSTAWOWYCH PROCESÓW ŻYCIOWYCH
(TAKICH JAK PRZEMIANA MATERII, WZROST I
ROZMNAŻANIE). JEST PODSTAWOWĄ JEDNOSTKĄ
MORFOLOGICZNO-CZYNNOŚCIOWĄ USTROJU.
CZYM JEST DZIEDZICZENIE KRWI?
• GRUPY KRWI DZIEDZICZONE SĄ NIEZALEŻNIE OD
CZYNNIKA RH. DZIEDZICZENIE ODBYWA SIĘ
WEDŁUG PRAWA MENDLA, CZYLI REGUŁY
PRZEKAZYWANIA CECH DZIEDZICZNYCH.
OKREŚLA SIĘ TEN PROCES, JAKO KODOMINACJĘ.
HETEROZYGOTA POSIADA JEDNOCZEŚNIE CECHY
OBU ALLELI RODZICÓW.