Historia myśli ekonomicznej" - Harry Landreth, David C

advertisement
HISTORIA MYŚLI EKONOMICZNEJ
OKRES
PRZEDKLASYCZNY
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
I. Era przedklasyczna - od XV n.e. wieku do 1776 roku
Okres ten odznaczał się wzrostem działalności gospodarczej. Feudalizm ze swoją
gospodarczo, społecznie i politycznie samowystarczalną własnością ziemską ustępował
wobec rosnącej wymiany towarowej, powstawania miast poza obszarami tych własności i
umacniania się postaw narodowościowych. Działalność prywatna wymykała się coraz
bardziej spod kontroli obyczajów i tradycji społeczeństwa feudalnego oraz władzy
Kościoła. Produkcja dóbr na rynek nabierała coraz większego znaczenia, a ziemia, praca
i kapitał zaczęły być przedmiotem kupna i sprzedaży na rynkach. W ten sposób powstały
fundamenty rewolucji przemysłowej. Zaczęto rozpatrywać nie tylko działalność jednostek,
ale przede wszystkim skomplikowanych systemów gospodarczych. Możemy tu wyróżnić
trzy podokresy: merkantylizm, prekursorzy klasycznej myśli ekonomicznej i fizjokratyzm.
Merkantyliści i fizjokraci wnieśli pożyteczny wkład do teorii ekonomi, z czego
najważniejszym było uznanie, że gospodarkę można formalnie badać. Rozwinęli oni
abstrakcyjną technikę dla celów wykrywania praw regulujących gospodarkę. Oni jako
pierwsi skonstruowali modele ekonomii i dlatego zostali zakwalifikowani do pierwszych
teoretyków ekonomii. Merkantyliści osiągnęli pierwsze przybliżone rozeznanie co do roli
pieniądza w wyznaczaniu ogólnego poziomu cen oraz efektów bilansów handlu
zagranicznego dla wewnętrznej działalności gospodarczej. Najważniejszym
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
wkładem
2
fizjokratów była
ich
koncepcja
wzajemnych
powiązań
poszczególnych
sektorów
gospodarki.
W
miarę
rozwoju
gospodarczego
państw europejskich
pewne
poglądy
merkantylizmu uległy modernizacji nie wytrzymując konfrontacji ze zmieniającą się
rzeczywistością. Najwyraźniej nurt krytyki merkantylizmu zaznaczył się w Anglii pod koniec
XVII i XVIII w. Stał się on pomostem pomiędzy merkantylizmem a ekonomią klasyczną.
Kiedy prywatne przedsiębiorstwa stały się na tyle silne, aby konkurować ze sobą
„nadopiekuńczość” państwa zaczęła im ciążyć. Wówczas to pojawiły się hasła żądające
wolności handlu i swobody działania gospodarczego.
Przedklasyczna teoria ekonomii wyrosła z krytyki merkantylizmu. Już w XVII
wieku zaczęto rewidować pogląd merkantylistów, że tylko handel jest źródłem bogactwa.
W Anglii pojawiały się ogromne fortuny i zyski powstałe nie tylko w wyniku handlu czy
grabieży krajów kolonialnych, ale również w procesie produkcji. Wkrótce też pojawiły się
głosy
krytykujące
merkantylistyczne
postulaty
dotyczące
gromadzenia
kruszców,
wskazujące na zjawisko spadku wartości pieniądza przy zwiększonej jego ilości i
związanej z tym zwyżki cen towarów.
Rozkład merkantylizmu uwidocznił się w kilku najistotniejszych punktach:

Nastąpiło wyraźne przesunięcie akcentów z cyrkulacji na pracę

Ważnym czynnikiem w rozkładzie merkantylizmu stała się ilościowa teoria
pieniądza,
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
3

Dostrzeżono znaczenie nie tylko rynków zagranicznych, ale i rynku
wewnętrznego. Stąd ma znaczenie- pozostający w związku z ilością
pieniądza- odpowiedni poziom cen towarów.

Wraz z postępującą inflacją i drożyzną towarów zaczęto dostrzegać
bogactwo kraju już nie w ilości pieniądza, ale w ilości dóbr zaspokajających
potrzeby ludzi w danym kraju.
Założono politykę wolnej konkurencji i liberalizm gospodarczy, aby stopniowo eliminować
politykę silnej ręki państwa.
1. William Petty
William Petty (1623-1687) – twórca 20 traktatów o tematyce ekonomicznej, m.in.:
 Traktat o podatkach i daninach (1662)
 Anatomia polityczna Irlandii (1672)
 Quantulumcunque o pieniądzu (1682)
 Verbum sapienti (1663) /Słowo mądrym/
 Arytmetyka polityczna (1676-77)
W pracach tych sporo miejsca zajmują rozważania ściśle praktyczne, polemiki typowe
dla ducha merkantylizmu i argumentacja przejęta od znanych ekonomistów. Petty nie
zawsze jest konsekwentny i często można natknąć się na sprzeczne sądy. Związek
Petty’ego z merkantylizmem był jeszcze bardzo silny i tylko z wielkim trudem przebija się
on ku nowym obszarom poznania.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
4
System poglądów ekonomicznych W. Petty’ego przedstawia rys. 1
Rys.1
Teoria czynników
Teoria ceny
produkcji
Ziemi
Arts
a
Praca
Teoria
bogactwa
narodowego
Stocks
Teoria
renty
Teoria
pieniądza
Metoda
(arytmetyka polityczna = statystyka)
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
5
Źródło: W. Stankiewicz, Historia myśli ekonomicznej, PWE Warszawa 1987, str.111
Metoda stosowana przez Petty’ego nie ograniczała się do statystyki. Na jego
podejście do badanych zjawisk wpłynął fakt, iż jako lekarz znał zjawisko obiegu krwi
odkryte w 1628 roku. Traktując gospodarkę kraju jak organizm ludzki, Petty dostrzegł
wiele interesujących analogii. Dostrzegł nie tylko jego anatomię, ale i procesy, przepływy
zasobów i produktów. Istotny wpływ miały również hasła filozofii eksperymentalnej oraz
własne doświadczenia i praktyka wynalazcy, organizatora i działacza. Jednakże
wprowadzenie ilościowej metody (statystyki) do badań ekonomicznych było ogromnym
osiągnięciem. Petty opowiadał się za kazualnym (przyczynowo-skutkowym) wyjaśnianiem
zjawisk, a więc za traktowaniem nauki ekonomicznej jako nauki poszukującej praw
rządzących zjawiskami gospodarczymi.
Punktem centralnym w systemie poglądów ekonomicznych Petty’ego jest teoria
bogactwa narodowego. Jest to dziedzictwo merkantylizmu i przedmiot zainteresowania
późniejszej szkoły klasycznej. Dla powstania i doskonalenia tej teorii, oprócz metody,
potrzebne były nowe założenia wyjściowe. Takie założenia znajdują się w zarysie
stworzonej przez Petty’ego teorii czynników produkcji. Wyróżniał on 4 czynniki produkcji,
tworzące w efekcie bogactwo narodowe. Nadawał im jednak różne znaczenie. Na rys. 1
dwa z nich przedstawiono jako pierwotne i równorzędne, a dwa pozostałe połączono w
jeden zbiór czynników pomocniczych. Do podstawowych należą ziemia i praca, do
pomocniczych -–arts (kunszty, kwalifikacje zawodowe) i stocks (zasoby, środki trwałe i
materiały). Petty jest autorem powiedzenia „ojcem bogactwa jest praca, a matką – ziemia”.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
6
Oznacza to, że kwalifikacje oraz zasoby środków trwałych i materiałów czynią pracę
wydajniejszą, ale nic nie może powstać bez ziemi i pracy.
W koncepcji bogactwa narodowego Petty wyraźnie zerwał z merkantylizmem. Nie
traktuje on jednak handlu zagranicznego i gromadzenia pieniędzy kruszcowych jako
czynników bez znaczenia. Kiedy mówi o kwalifikacjach (arts), ma na uwadze fakt
pomnażania wkładu pracy i ziemi przez wytwórców (rolników i rzemieślników),
pracowników transportu (żeglarzy, portowców) a nawet żołnierzy broniących kraju przed
zagrożeniem. Tak więc handel jest traktowany jako ważne, ale nie jedyne i nie
podstawowe źródło bogactwa krajowego.
Petty zajmował się mierzeniem ludności, w której zasobach widział czynnik pracy
kreującej bogactwo. Dostrzegał nawet, odkryte znacznie później przez myśl ekonomiczną,
prawo wielkiej skali. Twierdził, że jeśli na takim samym obszarze mieszka w jednym
kraju 8 mln ludzi, a w drugim – 4 mln, to pierwszy kraj będzie bogatszy od drugiego więcej
niż dwa razy.
Największym osiągnięciem Petty’ego jest przybliżenie myśli ekonomicznej do
poznania istoty wartości towaru. O wartości nie mówi on bezpośrednio. Stosuje raczej
termin „cena naturalna” lub „cena polityczna”. Widzi więc formę przejawiania się wartości,
jaką jest cena. Próbuje wyjaśnić wiele spraw związanych z ceną i wytłumaczyć ją w swojej
teorii renty.
Z poglądów Petty’ego wynika, że wszystkie produkty pracy dzielą się na dwa zbiory:
1. złoto i srebro
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
7
2. produkty wszystkich rodzajów pracy
Praca zużyta na uzyskanie złota i srebra jest szczególnym rodzajem pracy, gdyż
tworzy ona wartość wymienną. Inne rodzaje pracy tworzą wartość wymienną tylko wtedy,
gdy ich produkty można wymienić na złoto i srebro. Złoto i srebro otrzymują wartość
wymienną już w procesie wytwarzania, a pozostałe produkty dopiero w procesie wymiany.
Problemem było to, że Petty nie uważał pracy za jedyny czynnik wartościotwórczy.
Twierdził, że w produkcji złota i srebra bierze także udział przyroda – ziemia. Nie potrafił
jednak sprowadzić tych dwóch mierników do wspólnego mianownika.
Ilość włożonej pracy i wkład ziemi wyznaczają wielkość ceny naturalnej, wokół
której oscyluje cena polityczna, tj. cena rynkowa. Wartość pracy to przede wszystkim
koszty jej utrzymania. Petty twierdził, że płaca powinna zapewnić robotnikowi minimum
środków utrzymania. Ustawodawstwo w tym czasie określało maksymalną stawkę płacy i
w interesie pracodawców leżało utrzymać ją poniżej tego pułapu. Petty szukał więc „ceny
naturalnej” pracy i znalazł ją na poziomie minimum kosztów utrzymania.
Teoria ceny naturalnej pracy przydała się w rozwinięciu teorii renty. Według
Petty’ego renta gruntowa (dochód z ziemi) jest nadwyżką przekraczającą koszty produkcji.
W cenie naturalnej produktu rolnego mieści się więc płaca robocza i renta. Taka cena
naturalna powiększy się w przypadku konieczności doliczania kosztów przewozu produktu
rolnego do miejsca konsumpcji.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
8
Teoria renty gruntowej jest także punktem wyjścia do objaśnienia procentu, czyli
zysku z pożyczonych pieniędzy. Petty nie używa pojęcia procentu, lecz renty pieniężnej.
Właściciel pieniędzy może kupić ziemię lub pożyczyć je dla otrzymania renty od dłużnika.
Zatem procent daje się sprowadzić do swojej ceny naturalnej, tj. potencjalnej renty
gruntowej, możliwej do uzyskania w przypadku kupna ziemi zamiast lokowania pieniędzy
w pożyczce. Nie trzeba tym samym regulować prawnie wysokości procentu. Popyt i podaż
na wolne pieniądze doprowadzą wysokość procentu do poziomu ceny naturalnej i ceny
politycznej (rynkowej).
Rozważania nad teorią renty i ceny prowadzą Petty’ego do poszukiwania naturalnej
podstawy pozwalającej ustalić cenę ziemi. Cena ziemi równa się według niego wartości
renty gruntowej uzyskanej w ciągu 21 lat. Za podstawę wzięto 21 lat, gdyż był to w
warunkach angielskich ten okres, w którym jednocześnie żyją 3 pokolenia – dziadek (50
lat), ojciec (28 lat) i syn (7 lat).
Poważny wpływ na rozwój myśli ekonomicznej miała ówczesna racjonalistyczna
filozofia, m.in. poglądy Johna Locke’a i Davida Hume’a. Obaj ci filozofowie głosili zasady
empiryzmu, wolności jednostki i ograniczania roli państwa. Obaj zajmowali się teorią
ekonomii i praktyką polityki ekonomicznej.
3. John Locke i David Hume
J. Locke był w swych poglądach ekonomicznych jeszcze bliski merkantylizmowi,
zwłaszcza jeśli chodzi o koncepcje dodatniego bilansu handlowego i znaczenia pieniądza
kruszcowego. Twierdził jednak, że praca nadaje wartość wszystkim wytworom ludzkim.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
9
Ziemia nie tworzy wartości i dopiero praca przekształca jej płody w dobra posiadające
wartość. Locke wykorzystał swoje tezy o wartościotwórczej roli pracy dla usprawiedliwienia
prywatnej własności ziemi. Tytułem do własności ziemi nie jest już przywilej feudalny, lecz
praca zawłaszczająca jej wytwory. Pomimo, że przyroda należy do wszystkich to jednak
wydobyte z niej indywidualną pracą dobra stanowią nieograniczoną własność prywatną
człowieka. Wg Locka prywatna własność kapitalistyczna jest dobrem absolutnym,
najwyższym, gdyż jest czymś przez człowieka wypracowanym, i dlatego stanowi jego
bogactwo niepodzielne i nie obciążone żadnymi podatkami, żadnymi obowiązkami.
D. Hume, wybitny szkocki filozof, historyk i ekonomista, pozostawał w kontakcie z
francuskimi encyklopedystami i A. Smithem, jest twórcą rozwiniętej ilościowej teorii
pieniądza i teorii bilansu płatniczego. Krytykując merkantylistów, pisze, że pod wpływem
dodatniego bilansu handlowego- np. wymuszonego przez system protekcyjny – w kraju
gromadzi się coraz więcej kruszcu. Ponieważ pieniądz ma służyć przede wszystkim
obsłudze obiegu towarów, poziom cen w kraju jest wyznaczany przez ilość towarów na
rynku i ilość pieniądza (kruszcowego i papierowego). Napływ kruszcu obniży więc ceny.
Hume nie bierze pod uwagę wpływu wywieranego na te zjawiska przez proces wzrostu
wydajności pracy i kosztów wytwarzania towarów i kruszców szlachetnych. Hume opisuje
także bilans płatniczy kraju. Wzrost cen w pewnym okresie sprzyja importowi, gdyż towary
zagraniczne stają się relatywnie tańsze. Powoduje to odpływ złota i srebra, a po pewnym
czasie- spadek cen krajowych i odwrócenie sytuacji. W długim okresie każdy kraj
odzyskuje więc równowagę bilansu płatniczego, dzięki zwrotom w kierunkach
międzynarodowych przepływów złota i srebra. Hume był przeciwnikiem „galopującej”
inflacji. Analizując zagadnienia inflacji pieniądza opowiadał się za inflacją powolną i
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
10
kontrolowaną. Stopniowy wzrost cen towarów sprzyja bowiem rozwojowi przemysłu oraz
zwiększa zatrudnienie. Tak zwana `”pełzająca” inflacja może wywołać szereg pozytywnych
zjawisk gospodarczych. Hume pragnął pobudzić pracowitość ludzi nie na drodze
przymusu administracyjnego ( jak było u merkantylistów), ale przez oddziaływanie
motywów ekonomicznych, jak choćby dla zysku.
4. Nicolas Barbon (1640-1698)
Ekonomista i lekarz. Zajmował się spekulacjami finansowymi. Po wielkim
porzaże Londynu w 1666 roku założył pierwsze angielskie towarzystwo ubezpieczeń
od ognia. Występował przeciwko reglamentacji i ograniczeniom, domagając się
większej swobody życia gospodarczego. Popierał modę, ponieważ zmuszała ono ludzi
do ciągłych zakupów nakręcając, tym samym, koniunkturę. Za najbardziej pożądaną
gałąź wytwórczości uważał budownictwo, gdyż dawało pracę wielu rzemieślnikom. Za
największe
bogactwo
kraju
uznawał
ludność
(populacjonizm)
.
Wyznawał
nominalistyczną teorię pieniądza, twierdząc, że wartość pieniądza zależy od wybitego
na nim znaku, czyli wynika z mocy przepisu prawnego. Nie utożsamiał pieniądza z
bogactwem. Był zwolennikiem pieniądza papierowego i kredytowego. Domagał się
obniżenia stopy procentowej, która, jego zdaniem, hamowała rozwój wytwórczości i
handlu.
II. Początki szkoły klasycznej we Francji.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
11
Rozwój społeczno-gospodarczy Francji w drugiej połowie XVII w. toczył się
odmiennymi drogami niż Anglii. Mimo protekcjonistycznej polityki Colberta przemysł i
handel zagraniczny nie wysunęły się tu na czołowe miejsce, a stosunki kapitalistyczne były
hamowane przez feudalizm, wspierany przez monarchię absolutną. Proces rewolucji
burżuazyjnej został zahamowany, zwyciężyła kontrreformacja i doszło do wygnania
innowierców, wśród których przeważali rzemieślnicy. Francja prowadziła w tym okresie
liczne wojny, których ciężar odzwierciedlił się w ogromnym ucisku fiskalnym, ruinie
chłopstwa i rzemieślników, nędzy i głodzie szerokich warstw ludności.
Czołowym przedstawicielem krytyków istniejącego stanu rzeczy był Pierre
Boisguillebert. Jako prekursor klasycznej szkoły ekonomicznej na gruncie francuskim
zasłużył się teorią bogactwa, roli konsumpcji w procesie gospodarowania i zarysem teorii
kryzysu. Punktem wyjścia dla teorii bogactwa narodowego jest teza o jałowym charakterze
pieniądza. Wg Boisguilleberta pieniądz pełni tylko funkcję pośrednika w wymianie towarów
i jako taki musi być w ciągłym obiegu. Pieniądz powinien być niewolnikiem handlu, a nie
jego panem. Polityka fiskalna mająca na celu zapełnienie skarbca królewskiego jest
szkodliwa. Finansowanie wydatków musi opierać się na znajomości praw gospodarczych.
Prawdziwym bogactwem narodowym są zasoby rzeczy potrzebnych i użytecznych. Kraj
pozostanie biedny, mimo obfitości pieniądza, jeśli nie będzie dysponował dobrami
służącymi wielorakim potrzebom ludności i państwa. Prawdziwym źródłem podatków jest
ziemia i praca, dzięki której uzyskuje się płody rolne. Boisguillebert wprowadza pojęcie
„wartości prawdziwej” towarów, która stanowi podstawę wartości wymiennej i ceny towaru.
Nakład pracy poniesiony na wyprodukowanie pewnego towaru określony jest proporcją
podziału czasu pracy między różne gałęzie produkcji, którą wyznacza mechanizm
konkurencji.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
12
Boisguillebert głosił pogląd, że konsumpcja mas ma ogromne znaczenie dla
rozwoju gospodarczego kraju (merkantyliści byli zwolennikami ograniczenia konsumpcji i
redukcji tego typu wydatków). Dostrzegał on więź łączącą dochody z wydatkami na
konsumpcję. Obniżenie konsumpcji mas ludności, jakie następuje np. w wyniku
nadmiernego opodatkowania, oznacza redukcję dochodów także klas posiadających. W
okresach niepokoju kupcy i bogacze powstrzymują się od wydatkowania swych
pieniężnych zasobów, ale nie może tego zrobić człowiek ubogi. Boisguillebert wyciągnął z
tego wniosek, że talar w ręku bogatego wytwarza mniejszy dochód niż talar w rękach ludzi
biednych.
Boisguillebert przedstawił również swoją teorię depresji gospodarczej. Jako punkt
wyjścia zaproponował ruch cen zboża. Kolbertyści, w trosce o tanie zboże i minimalne
płace, wprowadzili wówczas liczne bariery na wywóz zboża francuskiego. W takiej sytuacji
w latach urodzaju cena rynkowa zboża może być niższa od kosztów własnych produkcji i
prowadzić do ruiny chłopstwa. Spowoduje to obniżenie dochodów właścicieli ziemskich,
którzy nie będą otrzymywali czynszów. Nastąpi gwałtowna redukcja konsumpcji wśród
mas pracujących i wydatków wśród właścicieli ziemskich, a w rezultacie – spadek popytu
na wyroby rzemieślnicze i ruina drobnych wytwórców, manufakturzystów i kupców.
Dopiero poważny spadek produkcji rolnej podniesie znów cenę zboża i przywróci dobrą
koniunkturę, ale znów prowadzić to będzie do nowej fazy depresji.
Bibliografia:
Wacław Stankiewicz, Historia myśli ekonomicznej, PWE Warszawa 1987
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
13
Harry Landreth, David C. Collander, Historia myśli ekonomicznej, PWN 1998
Zbigniew B. Romanow, Historia myśli ekonomicznej, Poznań 1999r.
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
14
Rozkład merkantylizmu :
 Nastąpiło wyraźne przesunięcie akcentów z
cyrkulacji na pracę
 Ważnym czynnikiem w rozkładzie merkantylizmu
stała się ilościowa teoria pieniądza,
 Dostrzeżono znaczenie nie tylko rynków
zagranicznych, ale i rynku wewnętrznego. Stąd ma
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
15
znaczenie- pozostający w związku z ilością
pieniądza- odpowiedni poziom cen towarów.
 Wraz z postępującą inflacją i drożyzną towarów
zaczęto dostrzegać bogactwo kraju już nie w ilości
pieniądza, ale w ilości dóbr zaspokajających
potrzeby ludzi w danym kraju.
System poglądów ekonomicznych W. Petty’ego
Teoria czynników produkcji
Teoria ceny
Szukasz gotowej pracy ?
Teoria
Artsdroga do poważnych
Ziemi To pewna
kłopotów.
bogacPlagiat jest przestępstwem
! Teoria
twa
renty
a
narodoNie ryzykuj ! Nie
warto !
wego
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
Praca
Stocks
Metoda
(arytmetyka polityczna = statystyka)
Teoria
pieniądza
16
Źródło: W. Stankiewicz, Historia myśli ekonomicznej, PWE Warszawa 1987, str.111
4 czynniki produkcji:
 Podstawowe - ziemia i praca,
 Pomocnicze - arts (kunszty, kwalifikacje zawodowe) i
stocks (zasoby, środki trwałe i materiały).
Nic nie może powstać bez ziemi i pracy.
Handel jest traktowany jako ważne, ale nie jedyne i nie
podstawowe źródło bogactwa krajowego.
Główni przedstawiciele okresu przedklasycznego
(krytycy merkantylizmu):
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
17
 William Petty (1623-1687)
Nowe czynniki bogactwa narodowego
 John Locke (1632-1704)
Zwolennik wolności gospodarczej I liberalizmu
 David Hume (1711-1776)
Powolna inflacja ma pozytywny wpływ na gospodarkę
 Nicolas Barbon (1640-1698)
Popierał modę, domagał się swobody życia
gospodarczego
 Pierre Boisguillebert
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
18
Konsumpcja jako czynnik wzrostu gospodarczego
Podsumowanie dorobku krytyki merkantylizmu:

Przestano utożsamiać pieniądz z bogactwem

Dopuszczono
możliwość
emisji
pieniądza
papierowego

Obalono teorię dodatniego bilansu płatniczego

Krytykowano
interwencjonizm
państwowy,
zwłaszcza protekcjonizm celny
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
19

Opowiadano się za wolnym handlem

Zwrócono uwagę na wartościotwórczą rolę pracy
w rozwoju gospodarczym

Podkreślano konieczność swobodnego ustalania
się stopy procentowej. Państwo ustala ją na zbyt
wysokim poziomie
Szukasz gotowej pracy ?
To pewna droga do poważnych kłopotów.
Plagiat jest przestępstwem !
Nie ryzykuj ! Nie warto !
Powierz swoje sprawy profesjonalistom.
20
Download