PROGRAM
OCHRONY ŚRODOWISKA
GMINY
DOMANICE
NA LATA 2007 - 2013
PROJEKT
Kwiecień 2007 r.
Wykonawca:
SPIS TREŚCI
Instytut Zrównoważonego Rozwoju Sp. z o.o.
Białystok,
ul.
Św.
Rocha
5
lok.
202
1.WSTĘP ................................................................................................................................... 5
Telefon
085 744 51 87...................................................................................................................... 5
1.1/ fax:
Wprowadzenie
e-mail: [email protected]
1.2 Podstawa opracowania ......................................................................................................... 5
www.izr.pl
1.3 Główne założenia programu................................................................................................. 5
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
1.4 Cel programu ........................................................................................................................ 6
1.5 Zawartość programu ............................................................................................................. 6
1.6 Zakres programu .................................................................................................................. 6
2.CHARAKTERYSTYKA I OCENA AKTUALNEGO STANU ŚRODOWISKA,
ZASOBÓW NATURALNYCH ORAZ TECHNICZNEJ INFRASTRUKTURY
OCHRONY ŚRODOWISKA. ........................................................................................... 7
2.1 Krajobraz, klimat i formy użytkowania terenu ................................................................... 7
2.1.1 Położenie ..................................................................................................................... 7
2.1.2 Budowa geologiczna.................................................................................................... 8
2.1.3 Rzeźba terenu .............................................................................................................. 9
2.1.4 Gleby ........................................................................................................................... 9
2.1.5 Klimat ........................................................................................................................ 10
2.1.6Flora ............................................................................................................................ 11
2.1.7 Fauna ......................................................................................................................... 11
2.2 Gospodarka......................................................................................................................... 11
2.2.1 Rolnictwo................................................................................................................... 12
2.3 Demografia i procesy społeczne ........................................................................................ 12
2.4 Zasoby i różnorodność przyrodnicza obszaru gminy ......................................................... 14
2.4.1 Zasoby wodne ............................................................................................................ 14
2.4.2 Obszary chronione, rezerwaty ................................................................................... 15
2.5 Infrastruktura techniczna .................................................................................................... 17
2.5.1 Drogi .......................................................................................................................... 17
2.5.2 Zaopatrzenie w wodę ................................................................................................. 18
2.5.3 Kanalizacja i oczyszczanie ścieków .......................................................................... 19
2.5.4 Składowiska odpadów stałych i ich utylizacja .......................................................... 19
2.5.5 Urządzenia ochrony powietrza .................................................................................. 20
2.6 Finanse ............................................................................................................................... 20
3. ZAŁOŻENIA WYJŚCIOWE PROGRAMU OCHRONY ŚRODOWISKA ............... 21
3.1 Uwarunkowania zewnętrzne Programu ............................................................................. 21
3.1.1 Polityka Ekologiczna Państwa................................................................................... 22
3.1.2 Integracja z Unią Europejską ..................................................................................... 24
3.1.3 Polityka i strategia województwa mazowieckiego .................................................... 26
3.1.4 Założenia ochrony środowiska dla powiatu siedleckiego ......................................... 31
4. ZAŁOŻENIA OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY DOMANICE DO 2013
ROKU ................................................................................................................................ 39
4.1 Gminne limity racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych i poprawy stanu
środowiska ....................................................................................................................... 39
4.2 Nadrzędny cel Programu ochrony środowiska dla gminy Domanice ................................ 40
5. POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO
............................................................................................................................................ 45
5.1 Jakość wód i stosunki wodne ............................................................................................. 45
5.1.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 45
5.1.2 Zanieczyszczenie wód powierzchniowych ................................................................ 46
5.1.3 Program poprawy dla obszaru: Jakość wód i stosunki wodne .................................. 47
5.1.4 Program operacyjny dla obszaru: Jakość wód i stosunki wodne .............................. 51
5.2 Powietrze atmosferyczne.................................................................................................... 52
5.2.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 52
5.2.2 Zanieczyszczenie powietrza ...................................................................................... 52
5.2.3 Program poprawy dla obszaru: Powietrze atmosferyczne ......................................... 53
5.2.4 Program operacyjny dla obszaru: Powietrze atmosferyczne ..................................... 55
2
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.3 Hałas ................................................................................................................................... 56
5.3.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 56
5.3.2 Zagrożenie środowiska hałasem ................................................................................ 56
5.3.3 Program poprawy dla obszaru: Hałas i wibracje ....................................................... 57
5.3.4 Program operacyjny dla obszaru: Hałas .................................................................... 59
5.4 Promieniowanie elektromagnetyczne ................................................................................ 60
5.4.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 60
5.5 Poważne awarie i zagrożenia naturalne ............................................................................. 61
5.5.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 61
5.5.2 Program poprawy dla obszaru: Poważne awarie i zagrożenia naturalne ................... 62
5.5.3 Program operacyjny dla obszaru: poważne awarie i zagrożenia naturalne ............... 64
6. OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO I RACJONALNE
UŻYTKOWANIE ZASOBÓW PRZYRODY ................................................................ 65
6.1 Ochrona przyrody i krajobrazu .......................................................................................... 65
6.1.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 65
6.1.2 Program operacyjny dla obszaru: Ochrona przyrody i krajobrazu ............................ 65
6.1.3 Program operacyjny dla obszaru: Ochrona przyrody i krajobrazu ........................... 67
6.2 Gleby .................................................................................................................................. 67
6.2.1 Stan aktualny ............................................................................................................. 67
6.2.2 Program operacyjny dla obszaru: Gleby ................................................................... 67
6.2.3 Program operacyjny na lata 2007 – 2013 dla obszaru: Gleby ................................... 69
7. ZRÓWNOWAŻONE WYKORZYSTANIE SUROWCÓW, MATERIAŁÓW, WODY I
ENERGII........................................................................................................................... 70
7.1 Racjonalizacja użytkowania wody do celów produkcyjnych i konsumpcyjnych .............. 70
7.2 Zmniejszenie zużycia energii ............................................................................................. 70
7.3 Wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych ..................................................... 72
7.4 Zmniejszenie materiałochłonności i odpadowości produkcji ............................................ 73
8. EDUKACJA EKOLOGICZNA ........................................................................................ 74
8.1 Edukacja ekologiczna formalna (szkolna) ......................................................................... 74
8.2 Edukacja ekologiczna pozaszkolna .................................................................................... 75
8.3 Program operacyjny dla obszaru: Edukacja ekologiczna ................................................... 77
9. WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA GMINNYCH PROGRAMÓW OCHRONY
ŚRODOWISKA ................................................................................................................ 78
9.1 Zasady ogólne .................................................................................................................... 78
9.2 Limity krajowe ujęte w „II Polityce ekologicznej państwa” .............................................. 80
9.3 Podział limitów krajowych na limity wojewódzkie i powiatowe ...................................... 81
9.4Źródła informacji wymagane przy sporządzaniu programów gminnych ............................ 82
9.5Programy regionalne i lokalne na sąsiednich obszarach ..................................................... 83
10. MONITORING I ZARZĄDZANIE ŚRODOWISKIEM, W TYM PROGRAMEM 84
10.1 Monitoring stanu środowiska ........................................................................................... 84
10.2 Monitoring polityki ekologicznej ..................................................................................... 84
10.3Zarządzanie programem .................................................................................................... 85
10.4Harmonogram weryfikacji celów i kierunków działań oraz terminów przygotowywania
raportów z wykonania programów .................................................................................. 85
10.5 Upowszechnianie informacji o stanie środowiska i wykonaniu programu ...................... 86
3
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
11. PIŚMIENNICTWO I MATERIAŁY WYKORZYSTANE DO OPRACOWANIA
PROGRAMU .................................................................................................................... 88
12. SPIS TABEL ..................................................................................................................... 90
TABELA 1 STRUKTURA UŻYTKOWANIA GRUNTÓW W GMINIE DOMANICE W
2005 R 12 ........................................................................................................................... 90
TABELA 2 LUDNOŚĆ GMINY DOMANICE W LATACH 2001 – 2005 /WG GUS/ 13 90
TABELA 3 LUDNOŚĆ GMINY DOMANICE WEDŁUG EKONOMICZNYCH GRUP
WIEKU W 2005 R. /DANE WG GUS/ 13 ...................................................................... 90
TABELA 4 RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W LATACH 2001 – 2005 W GMINIE
DOMANICE /DANE WG GUS/ 14................................................................................. 90
TABELA 5 STAN DRÓG W GMINIE DOMANICE W 2004 R /DANE WG GUS/ 17 ... 90
TABELA 6 WYDAJNOŚĆ WODOCIĄGÓW W GMINIE DOMANICE W 2006 R. 18 90
TABELA 7 STAN OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW DOMANICE W 2006 R. 19 ............... 90
TABELA 8 SYTUACJA FINANSOWA GMINY DOMANICE (TYS. ZŁ.) 20 ................ 90
TABELA 9 ZESTAWIENIE OCEN JAKOŚCI WÓD PŁYNĄCYCH OBJĘTYCH
MONITORINGIEM DIAGNOSTYCZNYCM W WOJEWÓDZTWIE
MAZOWIECKIEM W 2005 R. 45 ................................................................................. 90
TABELA 10 JAKOŚĆ WÓD PRZEPŁYWAJĄCYCH PRZEZ GMINĘ DOMANICE
OBJĘTYCH MONITORINGIEM W 2001 R. 46 .......................................................... 90
TABELA 11 ZADANIA DOTYCZĄCE OCHRONY PRZYRODY I KRAJOBRAZU 66
............................................................................................................................................ 90
1. WSTĘP
1.1
Wprowadzenie
Celem programu ochrony środowiska jest pomoc w rozwiązywaniu istniejących
problemów, a także przeciwdziałanie zagrożeniom, które mogą wystąpić w przyszłości.
„Program ochrony środowiska Gminy wiejskiej Domanice” jest zarówno długoterminowym
planem strategicznym do 2013 r., jak również planem wdrożeniowym na lata 2007-2009.
W myśl art. 17 Ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001r. (Dz.U.
Nr 62, poz. 627, z póź. zm.) niniejszy program ochrony środowiska został opracowany
zgodnie z polityką ekologiczną państwa. Wdrożenie programu umożliwi osiągnięcie celów
założonych w tej polityce oraz realizację zasad, oraz stworzenie i funkcjonowanie na
analizowanym obszarze zintegrowanego zespołu instalacji i urządzeń służących ochronie
środowiska naturalnego, spełniającego wymagania określone w nowych przepisach
o ochronie środowiska.
1.2
Podstawa opracowania
Podstawą opracowania jest umowa zawarta przez Instytut Zrównoważonego Rozwoju
z Urzędem Gminy w Domanicach.
4
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013

Podstawa prawna opracowania
Opracowanie Programu ochrony środowiska Gminy wiejskiej Domanice wynika z art.
17 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2005 r. Nr 113, poz.
954 z późn. zm.) - nakładającego na gminę obowiązek opracowania ww. programu.
Programy są opracowywane na szczeblu gminnym. Projekt gminnego programu
ochrony środowiska uchwala Rada Gminy.
1.3
Główne założenia programu
W związku z istniejącą ścisłą współzależnością pomiędzy stanem środowiska, jakością
jego poszczególnych komponentów i rozwojem gospodarczym regionu, w programie
zaprezentowano:
a) podejście sektorowe, w odniesieniu do analizy aktualnego stanu środowiska oraz
monitorowania jego przyszłych zmian,
b) podejście integralne, dotyczące określenia działań niezbędnych do realizacji w dziedzinie
ochrony środowiska, związanych z głównymi kierunkami rozwoju gminy.
1.4
Cel programu
Program ochrony środowiska przedstawia wytyczne dla formułowania polityki
ochrony środowiska w regionie. Zawarte w nim zadania pozwolą zapewnić odpowiednie
warunki życia mieszkańców przy zakładanym rozwoju gospodarczym. Długoterminowy cel
programu sformułowany został następująco:
HARMONIJNY I ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ GMINY, PRZY RACJONALNYM
WYKORZYSTANIU ZASOBÓW ŚRODOWISKA NATURALNEGO, ISTNIEJĄCEGO
MAJĄTKU TRWAŁEGO, POTENCJAŁU INFRASTRUKTURALNEGO I
PRODUKCYJNEGO.
1.5
Zawartość programu
a) Identyfikacja najważniejszych walorów środowiska naturalnego i zagrożeń wynikających
z zanieczyszczenia środowiska.
b) Wskazanie działań inwestycyjnych, organizacyjnych oraz edukacyjnych zmierzających do
poprawy stanu środowiska i zachowania równowagi ekologiczno – społeczno –
gospodarczej zgodnie z wymogami polityki ekologicznej państwa i dyrektywami UE.
c) Oszacowanie niezbędnych nakładów na inwestycje proekologiczne oraz ustalenie
priorytetów i źródeł ich finansowania.
5
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
d) Ułatwienie starań o pomoc finansową podejmowanych przez władze samorządowe
i podmioty gospodarcze w instytucjach krajowych i zagranicznych na realizację zadań
proekologicznych.
1.6
Zakres programu
Program swoim zakresem obejmuje następujące zagadnienia:
a) Ochronę środowiska przyrodniczego,
b) Gospodarkę leśną,
c) Gospodarkę wodną,
d) Ochronę środowiska przed zanieczyszczeniami,
e) Bezpieczeństwo ekologiczne,
f) Kształtowanie świadomości ekologicznej,
Propagowanie proekologicznych form działalności gospodarczej.
2. CHARAKTERYSTYKA I OCENA AKTUALNEGO STANU
ŚRODOWISKA, ZASOBÓW NATURALNYCH ORAZ
TECHNICZNEJ INFRASTRUKTURY OCHRONY
ŚRODOWISKA.
2.1
Krajobraz, klimat i formy użytkowania terenu
2.1.1 Położenie
Pod względem fizyczno-geograficznym gmina Domanice leży na obszarze Niziny
Południowo-podlaskiej, w obrębie Obniżenia Podlaskiego, należącego do Platformy
Wschodnioeuropejskiej.
Gmina Domanice położona jest w powiecie siedleckim należącym do województwa
mazowieckiego. Gmina znajduje się w południowej części powiatu siedleckiego i wschodniej
część województwa mazowieckiego, graniczy z gminami: od północnego-zachodu Skórzec,od
zachodu z gminą Wodynie, od południa graniczy z gminami Stoczek Łukowski i Łuków, a od
wschodu z gminą Wiśnie.
Obszar gminy obejmuje 47 km2 do składu administracyjnego gminy wchodzi 14
sołectw o obszarze (ha):
Lp.
1.
2.
3.
4.
5.
Sołectwo
Powierzchnia (ha)
222
455
318
437
624
Czachy
Domanice
Domanice Kolonia
Emilianówka
Kopcie
6
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Olszyc-Folwark
Olszyc Szlachecki
Olszyc Włościański
Pieńki
Podzdrój
Przywory Duże
Przywory Małe
Śmiary Kolonia
Zażelazna
426
545
144
128
83
624
143
325
213
Źródło: Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Domanice
Rysunek 1 Lokalizacja Gminy Domanice w Powiecie Siedleckim
Źródło: http://www.oisiedlce.pl/~kodsiedlce/mapa/mapa_powiat_siedlecki_lewa.html
2.1.2 Budowa geologiczna
Gmina Domanice leży w obrębie jednostki geologicznej zwanej Obniżeniem
Podlaskim, należącej do Platformy wschodnioeuropejskiej.
Na starszych utworach zalegają morskie osady trzeciorzędu w postaci oligoceńskich
piasków glaukonitowych oraz piasków z wkładami iłów, mioceńskie iły, piaski i mułki
z wkładkami węgla brunatnego oraz plioceńskie iłki i mułki z przewarstwieniami piasków
drobnych.
Ponad utworami trzeciorzędu zalegają pokłady czwartorzędowe. Obszar gminy
pozostawał
w
zasięgu
trzech
zlodowaceń:
i środkowopolskiego.
7
6
6
podlaskiego,
południowopolskiego
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Z okresu stadiału Warty zlodowacenia środkowopolskiego pochodzi glina zwałowa
występująca na znacznej powierzchni gminy. Na glinie zalegają moreny czołowe. W strefie
marginalnej lądolodu powstało rozległe obniżenie powytopiskowe.
Gmina Domanice znajdowała się pod wpływem działalności wód fluwioglacjalnych,
płynących doliną marginalną pod czołem lądolodu.
W okresie zlodowacenia bałtyckiego obszar gminy znajdował się w strefie
peryglacjalnej, gdzie następowała silna denudacja wysoczyzny morenowej powodująca
obniżanie wzniesień, łagodzenie stoków, wypełnianie obniżeń.
W przypowierzchniowej warstwie gruntów (do głębokości 4,5 m) występują utwory
plejstoceńskie (gliny, piaski i żwiry morenowe, piaski i żwiry wodnolodowcowe), oraz
utwory holoceńskie (piaski i mułki rzeczne, torfy bagienne i piaski eoliczne).
Na przeważającej części obszaru gminy w rozległym obniżeniu powytopiskowym
zajmującym północno-zachodnią część gminy, w dolinach i obniżeniach terenu występują
utwory holoceńskie – są to namuły i piaski rzeczne. Znaczne powierzchnie zajmują torfy
o miąższościach powyżej 1 m.
Na pozostałym obszarze gminy Domanice występują głównie piaski i żwiry
wodnolodowcowe. Są to piaski drobne z domieszką żwirów oraz piaski pylaste lub drobne
średniozagęszczone o miąższościach do około 1,5 m.
W rejonach wsi Domanice, Kopcie, Przywory Duże i Zażelazna występują gliny,
piaski i żwiry morenowe. Są to gliny piaszczyste miejscami plastyczne o miąższości powyżej
4,5 m. We wsiach Kopcie, Przywory małe, Przywory Duże i Domanice w obrębie pagórków
moreny czołowej występują piaski, żwiry i gliny.
2.1.3 Rzeźba terenu
Współczesna rzeźba terenu gminy Domanice ukształtowana została w wyniku
działalności czynników rzeźbotwórczych z okresu zlodowacenia środkowopolskiego oraz
procesów denudacyjnych z okresu zlodowacenia bałtyckiego. Rzeźba terenu gminy jest słabo
zróżnicowana.
Na przeważającym obszarze gminy występuje wysoczyzna polodowcowa, stanowi ona
powierzchnię płaską, miejscami falistą o wysokościach względnych ok. 5 m i spadkach terenu
do 5%.
Północno-zachodnią część gminy zajmuje rozległe obniżenie powytopiskowe, które
zostało utworzone w strefie marginalnej lądolodu. Jego cechą charakterystyczną jest dość
8
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
wyrównane zabagnione dno. Przez teren obniżenia przepływa rzeka Kostrzyń. Wokół
obniżenia występują płaskie poziomy akumulacyjne wyniesione ok. 2 m ponad jego dno.
Na urozmaicenie rzeźby terenu gminy wpływają pagórki moreny czołowej i wydmy.
Pagórki moreny czołowej występują w rejonach wsi Przywory Małe, Przywory Duże,
Kopcie i Olszyc. Wydmy występują na północ od wsi Zażelazna oraz przy północnej,
południowej i zachodniej granicy gminy.
2.1.4 Gleby
Gleby gminy Domanice są słabo zróżnicowane. Skałą macierzystą gleb gminy są
utwory lodowcowe i wodnolodowcowe (głównie piaski) oraz utwory współczesne (mady,
torfy, mursze).
Wśród gruntów ornych przeważają gleby pseudobielicowe i brunatne wyługowane
utworzone z piasków słabogliniastych.
Pod względem przydatności rolniczej zalicza się je do kompleksów: żytniego słabego
i żytniego bardzo słabego. W rejonie wsi Domanice, Olszyc Szlachecki i Emilianów
występują gleby pseudobielicowe utworzone z piasków gliniastych lekkich, zaliczane są one
do kompleksu żytniego dobrego.
W dolinach i obniżeniach terenu występują gleby hydrogeniczne: torfowe, murszowotorfowe i murszowo-mineralne zaliczane do kompleksów użytków zielonych średnich
i słabych.
2.1.5 Klimat
Obszar gminy Domanice leży w środkowej części regionu Mazowiecko-Podlaskiego.
Region ten cechuje się wpływami ostrego klimatu kontynentalnego, wyrażającymi się dużymi
rocznymi amplitudami temperatury powietrza, krótką wiosną, stosunkowo długim i ciepłym
latem oraz długą i chłodną zimą. Średnia temperatura lipca wynosi – 18,2°C, średnia
temperatura stycznia wynosi -3,2°C, zima trwa średnio około 97 dni, natomiast lato około 98
dni. Liczba dni z pokrywą śnieżną wynosi – 74.
Średnia roczna temperatura na obszarze gminy Domanice wynosi 7,4°C.
Najcieplejszym miesiącem jest lipiec ze średnią temperaturą 17,6 – 18,2°C, najzimniejszym
miesiącem jest styczeń, którego średnia temperatura wynosi -4,3 do -4,9°C.
W ciągu roku występuje około 130 dni z przymrozkami, które sporadycznie mogą
występować również w maju i we wrześniu. Dni mroźnych (o temperaturze maksymalnej
poniżej 0°C) jest średnio 53, a dni bardzo mroźnych (z temperaturą poniżej -10°C) jest 27.
9
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Okres bezprzymrozkowy trwa około 155 dni, a okres wegetacyjny 210 dni. Czas zalegania
pokrywy śnieżnej trwa około 110 dni, a jej ustąpienie przypada zazwyczaj na koniec marca.
Średnia względna roczna wilgotność powietrza wynosi 81%. Największa wilgotność
powietrza przypada na miesiące zimowe (od listopada do marca) z maksimum przypadającym
na grudzień – 89%. Najniższa wilgotność powietrza występuje wiosną i latem – w maju
osiąga wartość 72%.
Średnia roczna wartość zachmurzenia na obszarze gminy Domanice kształtuje się na
poziomie 6,8 stopnia pokrycia nieba (w skali 10-cio stopniowej). Największe zachmurzenie
przypada na okres zimowy, w listopadzie wynosi 8,5 stopnia, a najmniejsze w czerwcu
i wrześniu – 5 stopni.
Średnia roczna wielkość opadów atmosferycznych na obszarze gminy wynosi 560
mm. Najniższe opady notuje się w okresie od stycznia do kwietnia – około 30 mm
miesięcznie. Maksimum opadów przypada na lipiec, kiedy średnia miesięczna wynosi 80 mm.
Na terenie gminy Domanice przeważają wiatry zachodnie, około 15% wiatrów
pochodzi z tego kierunku. średnia roczna prędkość wiatru wynosi 3,0 m/sek. Wiatry silne
i bardzo silne występują rzadko i pochodzą z kierunku zachodniego.
2.1.6 Flora
Na obszarze gminy Domanice nie występują duże kompleksy leśne. Największe z nich
zajmują 150-200 ha i stanowią fragmenty większych kompleksów leśnych rozciągających się
poza granicami gminy.
Szczególne znaczenie (z przyrodniczego punktu widzenia) mają doliny rzeczne.
Na obszarze gminy Domaniece jest to dolina rzeki Kostrzyń. Z zespołów łąkowych
i pastwiskowych powierzchniowo dominują łąki owsicowe, ostrożeniowe i zbiorowiska
ziołoroślowe złożone z wysokich roślin dwuliściennych. Miejscami, głównie w torfiankach
występują zbiorowiska wodne i szuwarowe. Na całym obszarze łąk w dolinie Kostrzynia
występują łozowiska, najczęściej w formie niewielkich kęp i na obrzeżach olsów.
Ze zbiorowisk leśnych najczęściej występują olsy i łęgi olszowo-jesionowe.
2.1.7 Fauna
Obszar gminy Domanice charakteryzuje się krajobrazem rolniczym, w związku
z czym na jej obszarze występują gatunki typowo polne lub charakterystyczne dla
półotwartego krajobrazu rolniczego np. zając szarak, mysz polna, lis.
1
0
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Największa liczba gatunków ptaków skupia się w dolinie rzeki Kostrzyń i są to
gatunki typowe dla łąk i łozowisk. Oprócz gatunków licznych w takich środowiskach, jak
skowronek polny, pliszka żółta, świergotek łąkowy, czajka, występują gatunki rzadkie, takie
jak: bekas kszyk, rycyk, cyranka, derkacz, przepiórka i inne. Ze względu na dużą
powierzchnię, łąki są często wykorzystywane jako miejsce żerowania przez bociany białe
i czarne oraz kilka gatunków ptaków drapieżnych gnieżdżących się w pobliskich lasach.
2.2
Gospodarka
Na terenie gminy Domanice znajduje się ogółem 97 podmiotów gospodarki narodowej
zarejestrowanych w rejestrze REGON, w tym:
W sektorze publicznym:
–
podmioty gospodarki narodowej – 8,
–
państwowe i samorządowe jednostki prawa budżetowego – 5
W sektorze prywatnym
–
podmioty gospodarki narodowej – 89,
–
osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą – 80,
–
stowarzyszenia i organizacje społeczne – 3
2.2.1 Rolnictwo
Gmina Domanice ma charakter typowo rolniczy, ponad ¾ jej powierzchni zajmują
użytki rolne 3542 ha, co stanowi 75,4% powierzchni ogólnej gminy. Lasy i grunty leśne
zajmują powierzchnię 829 ha, co stanowi 17,6% powierzchni całkowitej gminy. Ponad
połowę powierzchni gminy zajmują grunty orne 51,1% powierzchni gminy.
W gminie przeważają gleby pseudobielicowe, w większości powstałe na piaskach
całkowitych. Gleby te charakteryzują się odczynem kwaśnym i niską przyswajalnością
składników pokarmowych dla roślin.
Gleby gminy Domanice znajdują się głównie w kompleksach żytnich dobrym
i słabym, zaś użytki zielone występują przeważnie w kompleksie średnim.
Tabela 1 Struktura użytkowania gruntów w gminie Domanice w 2005 r
Rodzaj użytkowania
Powierzchnia w ha
% powierzchni
Powierzchnia ogólna gminy
4697
100
Użytki rolne w tym:
3542
75,4
Grunty orne
2400
51,1
11
0,2
Sady
1
1
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Łąki
984
21,0
Pastwiska
147
3,1
Lasy i grunty leśne
829
17,6
Pozostałe grunty i nieużytki
326
7,0
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z www.stat.gov.pl. bank danych regionalnych
2.3
Demografia i procesy społeczne
W gminie Domanice mieszkało w według stanu na 31 XII 2005 roku ogółem 2704
osób, w tym 1353 kobiety i 1351 mężczyzn. Na 100 mężczyzn w gminie przypadało 100,1
kobiet. Udział ludności gminy w ogólnej liczbie ludności powiatu wynosił w 2005 r. 3,34%.
Tabela 2 Ludność gminy Domanice w latach 2001 – 2005 /wg GUS/
Lata
2003
2004
2001
2002
Liczba ludności
2798
1398
1400
2760
1374
1386
2743
1373
1380
2732
1373
1359
Liczba mężczyzn
Liczba kobiet
Liczba ludności w
81279
81252
81095
81156
powiecie Siedleckim
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych www.stat.gov.pl/bdr/
2005
2704
1351
1353
81030
Gęstość zaludnienia na obszarze gminy w 2005 r. wynosiła 58 osób/km 2. Dla
porównania gęstość zaludnienia w powiecie siedleckim wynosiła w 2005 r. 50 osób/km2.
Przyrost naturalny w 2005 r. mierzony w liczbach bezwzględnych był dodatni i wynosił -17
osób (urodzeń było 22, zaś zgonów było 39).
Ruch naturalny ludności w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w 2005 roku
kształtował się następująco: urodzeń żywych było 8,1; zgonów 14,3; przyrost naturalny
w 2005 wynosił -6,3/1000 ludności.
Ludność gminy Domanice w wieku produkcyjnym i przedprodukcyjnym w roku 2005
stanowiła 82,69% ogółu mieszkańców gminy (w tym: w wieku produkcyjnym było 55,92%,
przedprodukcyjnym 26,77%), natomiast w wieku poprodukcyjnym 17,31%. Wielkości te są
bardzo istotne z punktu widzenia możliwości tworzenia miejscowych rynków pracy. Liczba
ludności gminy w wieku poprodukcyjnym w stosunku do 100 osób w wieku produkcyjnym
w 2005 roku wynosiła 31,0 i jest zbliżona do wskaźnika dla powiatu siedleckiego (stosunek
ten wynosił 30,1 do 100). Szczegóły dotyczące struktury ludności przedstawiają poniższe
tabele.
1
2
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Tabela 3 Ludność gminy Domanice według ekonomicznych grup wieku w 2005 r. /dane
wg GUS/
Gmina Domanice
Wyszczególnienie
Ludność
%
Ogółem
2704
100,0
W tym w wieku: Przedprodukcyjnym
Produkcyjnym
724
1512
26,77
55,92
Poprodukcyjnym
468
17,31
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych www.stat.gov.pl/bdr/
Na obszarze gminy Domanice od 2001 roku sukcesywnie spada liczba mieszkańców.
W 2002 roku ubyło 38 osób w stosunku do roku poprzedniego, a w 2005 roku ubyło 94 osoby
w stosunku do danych z 31 grudnia 2001 r. Przyrost naturalny w gminie Domanice jest stale
ujemny.
Tabela 4 Ruch naturalny ludności w latach 2001 – 2005 w gminie Domanice /dane wg
GUS/
Wyszczególnienie
2001
2002
2003
2004
2005
Małżeństwa
17
10
23
18
25
Urodzenia
47
36
22
39
22
Zgony
25
39
21
30
39
Przyrost naturalny
+22
-3
+1
+9
-17
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych www.stat.gov.pl/bdr/
2.4
Zasoby i różnorodność przyrodnicza obszaru gminy
2.4.1 Zasoby wodne
 Wody powierzchniowe
Obszar gminy Domanice położony jest w dorzeczu Bugu i odwadniany głównie przez
rzekę Kostrzyń (dopływ Liwca). Wschodnia część gminy odwadniana jest przez rzekę
Muchawkę, uchodzącą również do Liwca.
Rzeka Kostrzyń wypływa z rozległego obszaru bagienno-torfowego w okolicy
Domanic, na wysokości około 170 m npm. Przepływa przez rozległe obniżenie
powytopiskowe pomiędzy wsiami Przywory Małe i Kopcie. Na tym odcinku jest
uregulowany i ma charakter rowu melioracyjnego. Kostrzyń oraz jego bezimienne dopływy
tworzą na terenie gminy dość dobrze rozwiniętą sieć hydrograficzną.
1
3
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Na obszarze gminy Domanice sieć naturalnych wód stojących stanowią niewielkie
oczka śródbagienne o zmiennym poziomie lustra wody, uzależnionym od pory roku i ilości
opadów atmosferycznych oraz wypełnione wodą (głównie po roztopach i ulewnych
deszczach) dna zagłębień bezodpływowych stanowiące pozostałości po jeziorkach
polodowcowych. Większe zbiorniki wodne na terenie gminy nie występują.
Antropogenicznymi zbiornikami wód stojących są wyrobiska potorfowe (głównie
w dolinie Kostrzynia) oraz zbiorniki przeciwpowodziowe.
 Wody podziemne
Pod wyglądem hydrogeologicznym gmina Domanice leży w obrębie Niecki
Mazowieckiej zbudowanej z utworów kredy, trzeciorzędu i czwartorzędu. Główny poziom
wodonośny tej jednostki związany jest z piętrem trzeciorzędowym. Utwory trzeciorzędowe
zalegają na dużych głębokościach, a wody tej warstwy charakteryzują się zwiększoną
zawartością związków żelaza i manganu, w związku z czym dla celów pitnych wymagają
uzdatnień. Na obszarze gminy brak jest studni ujmujących wody z warstwy trzeciorzędowej.
Ludność gminy zaopatruje się w wodę głównie z pierwszego poziomu wodonośnego,
pochodzącego z piaszczystych utworów czwartorzędowych. Głębokość zalegania pierwszego
poziomu wodonośnego uzależniona jest od budowy geologicznej, przepuszczalności gruntów
i rzeźby terenu. Najpłycej (0-1,0 m ppt) poziom ten występuje w obniżeniu powytopiskowym,
w dolinach rzek i cieków, dolinkach erozyjno-denudacyjnych i obniżeniach terenu. Wahania
zwierciadła tej warstwy wodonośnej uzależnione są od wahań wody w rzekach oraz od
intensywności zasilania wodami opadowymi i roztopowymi.
Na obszarach wysoczyzny morenowej pierwszy poziom wodonośny występuje głębiej
niż 2 m ppt. Zasilany jest przez wody opadowe i roztopowe z wyjątkiem tych miejsc, gdzie na
powierzchni znajdują się utwory nieprzepuszczalne. W obrębie dolin, a szczególnie obniżenia
powytopiskowego, pierwszy poziom wodonośny nie jest izolowany. Na pozostałych
obszarach poziom ten jest dobrze izolowany.
Występujący na przeważającej części obszaru gminy brak trudno przepuszczalnej
warstwy
izolującej
wody
pierwszego
użytkowego
poziomu
wodonośnego
przed
zanieczyszczeniami z zewnątrz sprawia, że wody te są zanieczyszczone i chemicznie
i bakteriologicznie.
1
4
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
2.4.2 Obszary chronione, rezerwaty
Na obszarze gminy Domanice do roku 1999 utworzono następujące obszary i obiekty
prawnie chronione:
1. Obszary chronionego krajobrazu.
Zostały powołane na mocy Uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Siedlcach
Nr XVII/99/86 z dnia 28.10.1986 r. Utworzono wówczas 7 obszarów, z których dwa –
Łukowski Obszar Chronionego Krajobrazu i Siedlecko-Węgrowski Obszar Chronionego
Krajobrazu – znajdują się częściowo w granicach gminy Domanice.
2. Pomniki przyrody (jeden pomnik – głazowisko składające się z 30 głazów).
Łukowski Obszar Chronionego Krajobrazu położony jest między Łukowem,
a Stoczkiem Łukowskim, obecnie w granicach województwa mazowieckiego i lubelskiego
zajmując powierzchnię 22.890 ha. W granice obszaru wchodzą fragmenty 5 gmin: Łukowa,
Stoczka Łukowskiego, Wodyń, Wiśniowa i Domanic oraz miast Łukowa i Stoczka
Łukowskiego.
W granicach gminy Domanice Łukowski Obszar Chronionego Krajobrazu zajmuje
1505 ha, co stanowi 6,6% powierzchni obszaru i 32% ogólnej powierzchni gminy.
Najważniejszy fragment Łukowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu zajmuje
duży kompleks leśny Kryńszczak, w granicach którego znajdują się dwa bardzo cenne
rezerwaty przyrody, które chronią m.in. naturalne stanowiska jodły. Rezerwat Topór
położony jest w pobliżu południowej granicy gminy, natomiast rezerwat Jata jest jednym
z nielicznych na Nizinie Mazowieckiej rezerwatem ścisłym. Zarówno w rezerwatach, jak
i w całym kompleksie leśnym, występuje wiele gatunków rzadkich zwierząt i roślin. Teren
ten jest jedną z ważniejszych ostoi faunistycznych w Polsce.
Siedlecko-Węgrowski Obszar Chronionego Krajobrazu położony jest w środkowej
części byłego województwa siedleckiego obejmując dolinę środkowego Liwca, fragmenty
dolin Kostrzynia , Muchawki, Czerwonki, Myrchy i Sosenki oraz obszary przyległe. Zajmuje
on powierzchnię 35.840 ha, z czego na obszarze gminy Domanice znajduje się zaledwie 96
ha, co stanowi 2% powierzchni gminy. Obejmuje on północną część gminy – fragment
kompleksu leśnego.
Pomniki przyrody
1
5
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Jedyny pomnik przyrody znajdujący się na terenie gminy Domanice jest głazowiskiem
składającym się z 30 głazów (granit różowy) położonych w okolicy miejscowości Olszyc
Szlachecki. Głazy mają obwody od 100 – 150 cm i wysokości 0,8-0,9 m. Głazy te objęto
ochroną w 1978 roku (nr w rejestrze pomników – 198).
2.5
Infrastruktura techniczna
2.5.1 Drogi
Stan dróg
Tabela 5 Stan dróg w gminie Domanice w 2004 r /dane wg GUS/
Rodzaj drogi
Długość w km
Drogi gminne o nawierzchni twardej
47
Drogi gminne o nawierzchni twardej ulepszonej
47
Drogi gminne o nawierzchni gruntowej
0
Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych www.stat.gov.pl/bdr/
Na układ dróg powiatowych na obszarze gminy składają się następujące drogi:
–
Droga Nr 36375 relacji Siedlce-Domanice
–
Droga Nr 36404 relacji Wodynie-Olszyc Włościański
–
Droga Nr 36411 relacji Zagórnica-Rosy-Olszyc
–
Droga Nr 36413 relacji Olszyc-Domanice
–
Droga Nr 36414 relacji Olszyc-Żebrak
–
Droga Nr 36415 relacji Kaczory-Domanice
–
Droga Nr 36416 relacji Domanice-Gostchorz
Droga Nr 36375 relacji Siedlce-Domanice łączy gminę Domanice z miastem Siedlce
i gminą Wiśniew.
Droga Nr 36404 Wodynie-Olszyc Włościański realizuje powiązanie gminy Domanice
z gminą Wodynie.
Droga Nr 36411 Zagórnica-Rosy-Olszyc łączy gminę Domanice z gminą Stoczek
Łukowski.
Droga Nr 36413 Olszyc-Domanice realizuje połączenie południowo-wschodniej
części gminy z siedzibą gminy.
1
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Droga Nr 36414 Olszyc-Żebrak łączy zachodnią część gminy Domanice z gminą
Skórzec.
Droga Nr 36415 Kaczory-Domanice łączy gminę Domanice z gminą Wiśniew.
Droga Nr 36416 Domanice-Gostchorz realizuje połączenie gminy Domanice poprzez
gminę Wiśniew z gminą Zubczyn.
Do układu dróg gminnych zaliczono następujące drogi:
–
nr 3641003 relacji Domanice-Kopcie-Trzciniec,
–
nr 3655004 relacji Przywory Duże-Drupia,
–
nr 3655012 relacji Domanice-Zażelazna,
–
nr 3655018 relacji Domanice-Podzdrój,
–
nr 3655017 relacji Olszyc Szlachecki-Emilianówka-Czachy,
–
nr 3655024 relacji Olszyc Włościański-Olszyc Folwark.
Przez gminę Domanice nie przechodzi żadna linia kolejowa. Do najbliższej stacji PKP
jest 14 km i znajduje się w miejscowości Dziewule, kolejna stacja PKP znajduje się
w Siedlcach jest oddalona o 18 km od gminy Domanice.
2.5.2 Zaopatrzenie w wodę
Na obszarze gminy Domanice znajdują się następujące studnie głębinowe:
Domanice
- 2 studnie
Przywory Duże
- 1 studnia
Kopcie
- 1 studnia
Olszyc Szlachecki
- 2 studnie
Studnie w Domanicach i Olszycu Szlacheckim eksploatowane są dla potrzeb
wodociągów wiejskich do zbiorowego zaopatrzenia mieszkańców w wodę. Pozostałe studnie
nie są eksploatowane.
Na terenie gminy znajdują się dwa wodociągi wodociąg „Domanice” i wodociąg
„Olszyc Szlachecki”.
Do wodociągu Domanice podłączonych jest 1653 mieszkańców, natomiast do
wodociągu „Olszyc Szlachecki” podłączonych jest 1016 mieszkańców.
Tabela 6 Wydajność wodociągów w gminie Domanice w 2006 r.
Wodociąg
Wydajność max. d
Wydajność max. h
1
7
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
(m3/d)
Domanice
320,0
Olszyc Szlachecki
392,0
Źródło: Dane Urzędu gminy w Domanicach
(m3/h)
19,2
33,0
Woda z wodociągów w gimie domanice spełnia warunki pozwolenia wodnoprawnego
oraz spełnia wymogi wody do picia.
Woda z wodociągu Domanice nie podlega procesom uzdatniania, Woda z wodociągu
Olszyc Szlachecki podlega uzdatnianiu poprzez odmanganianie i odżelazianie.
Do wodociągu w gminie podłączonych jest łącznie 2669 mieszkańców na 2753
mieszkańców gminy ogółem, co stanowi 96,9% zwodociągowania gminy (dane 2006 r.).
2.5.3 Kanalizacja i oczyszczanie ścieków
Na terenie gminy Domanice znajduje się Oczyszczalnia ścieków Domanice – ECOLINE. Została ona oddana do użytku w 2001 roku, spełnia ona warunki pozwolenia wodnoprawnego.
Osad z oczyszczalni składowany jest na polu osadowym, gdzie jest suszony, w trakcie
suszenia jest kilkakrotnie mieszany, następnie dodaje się tlenek wapnia i ponownie mieszany.
Ustabilizowane osady ściekowe są magazynowane na polu osadowym. Po poddaniu
ww. technologii są wykorzystywane jako nawóz.
Tabela 7 Stan oczyszczalni ścieków Domanice w 2006 r.
Oczyszczalnia ścieków Domanice – ECO-LINE
Rok oddania do użytku/ostatniej
modernizacji
Przepustowość rzeczywista oczyszczalni
średnia dobowa (m3d)
Przepustowość maksymalna oczyszczalni
średnia dobowa (m3d)
Liczba mieszkańców podłączonych do
oczyszczalni
Źródło: Opracowanie na podstawie danych gminy Domanice
2001
65
215
1315
Sieć kanalizacyjna na terenie gminy Domanice ma długość 16,38 km (dane 2006 r).
Jednostką
organizacyjną
zajmującą
się
eksploatacją
i
zarządzaniem
systemów
kanalizacyjnych jest Urząd Gminy Domanice.
Gmina skanalizowana jest w 47,77 %, na 2753 mieszkańców do sieci kanalizacyjnej
podłączonych jest 1315 mieszkańców.
1
8
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
2.5.4 Składowiska odpadów stałych i ich utylizacja
Na obszarze gminy Domanice nie funkcjonuje żadna instalacja do odzysku
i unieszkodliwiania odpadów. Odpady powstające na terenie gminy wywożone są na
składowisko odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne w Woli Suchożebrskiej.
Składowisko to funkcjonuje od roku 1986 i zgodnie z harmonogramem zamykania
składowisk (źródło: WPGO) będzie eksploatowane do roku 2020. Jest to największe
składowisko w powiecie siedleckim – zajmuje powierzchnię 11,8 ha, z czego około 6,2 ha
stanowi niecka składowiska. Łącznie objętość składowiska wynosi około 1 miliona m3
odpadów. Do końca 2006 r. zgromadzono około 400 000 Mg odpadów. Wykorzystano około
44 % objętości składowiska. Teren składowiska jest ogrodzony, otoczony pasem zieleni.
Prowadzony jest monitoring wód podziemnych z 6 piezometrów. Podłoże składowiska jest
uszczelnione folią gr. 2,00 mm, posiada drenaż nad- i podfiltrowy oraz studzienki na odcieki.
Stara część wysypiska o powierzchni ok. 1 ha nie posiada uszczelnienia podłoża.
Administratorem składowiska jest Zakład Utylizacji Odpadów Sp. z o. o. z siedzibą
w Siedlcach.
2.5.5 Urządzenia ochrony powietrza
Ciepłownictwo
Obiekty użyteczności publicznej, zakłady i warsztaty pracy oraz budynki mieszkalne
i gospodarcze zaopatrywane są w ciepło z lokalnych kotłowni opalanych głównie węglem
kamiennym. Bardzo rzadko stosowany jest olej opałowy lub gaz płynny.
Gazownictwo
Na terenie gminy Domanice nie ma przesyłowej ani rozdzielczej sieci gazowej. Nie
ma również opracowanego programu gazyfikacji gminy.
2.6
Finanse
Przychody i wydatki gminy Domanice w latach 2002 – 2005 przedstawia tabela nr 8.
1
9
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Tabela 8 Sytuacja finansowa gminy Domanice (tys. zł.)
Wyszczególnienie
2002 r.
2003 r.
PRZYCHODY OGÓŁEM
3950.962
w tym przychody własne
566.420
WYDATKI OGÓŁEM
3900.044
w tym inwestycje bieżące:
852.277
 na inwestycje służące
6.005
ochronie środowiska
 na inwestycje służące
20.232
gospodarce wodnej
Źródło: www.stat.gov.pl ; bank danych regionalnych
2004 r.
2005
4293.609
633.576
4489.113
886.622
4587.612
727.878
4818.136
947.098
5526.786
1082.574
5269.271
862.566
13.053
5.799
8.065
20.279
41.553
51.685
3. ZAŁOŻENIA WYJŚCIOWE PROGRAMU OCHRONY
ŚRODOWISKA
Jako założenia wyjściowe do Programu ochrony środowiska dla Gminy Domanice
przyjęto uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, wynikające z obowiązujących aktów
prawnych, programów wyższego rzędu oraz dokumentów planistycznych uwzględniających
problematykę ochrony środowiska. Niezbędne było również uwzględnienie zamierzeń
rozwojowych gminy, zarówno w zakresie gospodarczym jak też przestrzennym, oraz
społecznym.
Uwarunkowania te, w powiązaniu z aktualnym stanem środowiska w gminie były
podstawą do zdefiniowania priorytetów i celów w zakresie ochrony środowiska oraz
racjonalnego użytkowania zasobów naturalnych.
3.1 Uwarunkowania zewnętrzne Programu
Zasady ochrony środowiska zobowiązują do zachowania kompleksowego, a zarazem
sektorowego podejścia. Gmina nie jest układem zamkniętym, a poszczególne elementy
środowiska zachowują ciągłość bez względu na granice terytorialne. Z tego względu,
konieczne jest przyjęcie uwarunkowań wynikających z programów, planów i strategii
zewnętrznych wyższego rzędu, umożliwiających szersze spojrzenie na poszczególne
dziedziny ochrony środowiska.
Główne uwarunkowania zewnętrzne dla gminy Domanice w zakresie ochrony
środowiska wynikają z następujących dokumentów:

strategii trwałego i zrównoważonego rozwoju kraju i województwa mazowieckiego,
2
0
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013

strategii rozwoju regionalnego kraju,

koncepcji zagospodarowania przestrzennego kraju i województwa mazowieckiego,

polityki ekologicznej państwa wraz z programem wykonawczym,

systemu prawa ochrony środowiska w Polsce, w tym projektowanych aktów
prawnych,

międzynarodowych zobowiązań Polski w zakresie ochrony środowiska,

zobowiązań Polski przyjętych w zakresie ochrony środowiska w ramach procesu
akcesji do Unii Europejskiej,

programu ochrony środowiska dla województwa mazowieckiego,

strategii i polityk sektorowych (zwłaszcza w zakresie energetyki, energetyki
odnawialnej, rolnictwa i obszarów wiejskich, rozwoju regionalnego, edukacji
ekologicznej, transportu, leśnictwa),

programu ochrony środowiska dla powiatu Siedleckiego.
3.1.1 Polityka Ekologiczna Państwa
Zasady realizacji polityki ekologicznej, cele i zadania ujęte w „Programie
wykonawczym do II Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2002 – 2010” oraz,
w dostosowanej do wymagań ustawy Prawo ochrony środowiska, „Polityce ekologicznej
państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 – 2010”, zostały
przyjęte jako podstawa niniejszego Programu.
Nadrzędną zasadą przedstawioną w Polityce ekologicznej państwa jest zasada
zrównoważonego rozwoju. Zrównoważony rozwój nie narusza w sposób istotny i trwały
środowiska życia człowieka i godzi prawa przyrody, ekonomii oraz rozwoju społeczeństw
wraz ze zrównoważeniem szans dostępu do zasobów obecnym i przyszłym pokoleniom.
A zatem zapewnia rozwój wynikający z działalności człowieka odbywający się w harmonii
z przyrodą. Najważniejszymi czynnikami, które należy uwzględniać przy programowaniu
zrównoważonego rozwoju są: czynniki społeczne, ekologiczne, przestrzenne i ekonomiczne.
Rozwój zrównoważony oznacza taką filozofię rozwoju globalnego, regionalnego
i lokalnego, która przeciwstawia się ekspansji opartej wyłącznie o wzrost gospodarczy.
W Polityce ekologicznej państwa jako zasady szczegółowe przyjęto:
Zasadę prewencji, oznaczającą w szczególności:
2
1
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
-
zapobieganie powstawaniu zanieczyszczeń poprzez stosowanie najlepszych dostępnych
technik (BAT),
-
recykling, czyli zamykanie obiegu materiałów i surowców, odzysk, energii, wody
i surowców ze ścieków i odpadów oraz gospodarcze wykorzystanie odpadów zamiast ich
składowania,
-
zintegrowane podejście do ograniczania i likwidacji zanieczyszczeń i zagrożeń zgodnie
z zaleceniami Dyrektywy Rady 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania
i ograniczania zanieczyszczeń (tzw. dyrektywa IPPC),
-
wprowadzanie
prośrodowiskowych
systemów
zarządzania
procesami
produkcji
i usługami, zgodnie z ogólnoświatowymi i europejskimi wymogami w tym zakresie,
wyrażonymi m.in. w standardach ISO 14000 i EMAS, programach czystszej produkcji,
Responsible Care, itp.
Zasadę "zanieczyszczający płaci” odnoszącą się do odpowiedzialności za skutki
zanieczyszczenia i stwarzania innych zagrożeń. Odpowiedzialność tę ponosić powinny
wszystkie jednostki użytkujące środowisko, a więc także konsumenci, zwłaszcza, gdy mają
możliwość wyboru mniej zagrażających środowisku dóbr konsumpcyjnych.
Zasadę integracji polityki ekologicznej z politykami sektorowymi oznaczającą
uwzględnienie w politykach sektorowych celów ekologicznych na równi z celami
gospodarczymi i społecznymi.
Zasadę regionalizacji, oznaczającą m.in. skoordynowanie polityki regionalnej
z regionalnymi ekosystemami w Europie (np. doliny rzeczne i obszary wodno-błotne,
szczególnie w strefach przygranicznych).
Zasadę subsydiarności, oznaczającą przekazywanie części kompetencji i uprawnień
decyzyjnych dotyczących ochrony środowiska na właściwy szczebel regionalny lub lokalny
tak, aby był on rozwiązywany na najniższym szczeblu, na którym może zostać skutecznie
i efektywnie rozwiązany.
Zasadę skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej odnoszącą się do
wyboru planowanych przedsięwzięć inwestycyjnych ochrony środowiska a oznaczającą
potrzebę minimalizacji nakładów na jednostkę uzyskanego efektu.
2
2
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
W Polityce Ekologicznej Państwa przedstawione zostały także cele ogólne
o charakterze strategicznym i realizacyjnym, w różnych horyzontach czasowych.
Jako oddzielne zagadnienie omówione zostało zagadnienie włączania aspektów
ochrony środowiska do polityk sektorowych takich jak: przemysł i energetyka, transport,
rolnictwo, leśnictwo, budownictwo i gospodarka komunalna, zagospodarowanie przestrzenne,
turystyka, ochrona zdrowia, handel i działalność obronna. Wskazane zostały przede
wszystkim cele i działania, które należy podjąć w ramach programów sektorowych, jako
konieczny udział sektorów w realizacji zrównoważonego rozwoju.
3.1.2 Integracja z Unią Europejską
Przystąpienie Polski do członkostwa w Unii Europejskiej narzuca na władze
samorządowe obowiązek dostosowania się do norm przez nią przyjętych, także w zakresie
ochrony środowiska. Obecnie całe ustawodawstwo polskie jest zgodne z unijnym
i zorientowane głównie na ochronę poszczególnych komponentów środowiska oraz regulację
procesów technologicznych i produktów w celu ochrony zdrowia człowieka i środowiska.
Niezbędnym i niezwykle istotnym czynnikiem w procesie integracji europejskiej jest
uwypuklenie roli planowania i zarządzania środowiskowego. VI Program działań Wspólnoty
Europejskiej w dziedzinie ochrony środowiska na lata 2001 – 2010 podkreśla, ze realizacja
zrównoważonego rozwoju ma nastąpić poprzez poprawę środowiska i jakości życia obywateli
krajów należących do Unii Europejskiej.
Problemem szczególnej wagi dla gminy jest spełnienie standardów ekologicznych
Unii Europejskiej. Będzie to oznaczało konieczność dostosowania stanu aktualnego do
wymagań, szczególnie w zakresie gospodarki odpadami, gospodarki wodno – ściekowej,
ochrony gleb, powierzchni ziemi i ochrony przyrody.
Bardzo
istotnym
zagadnieniem
jest
zapewnienie
źródeł
finansowania
dla
zaplanowanych działań i inwestycji. Pojedyncza gminy nie ma możliwość samodzielnego
wykorzystania większych funduszy pochodzących ze źródeł Unii Europejskiej, przykładowo
wymogi Funduszu Spójności pozwalają bowiem na finansowanie projektów przekraczających
10 mln euro. Wsparciem dla zwiększenia szansy na uzyskanie środków z funduszy mogą być
projekty grupowe, o charakterze zintegrowanym, obejmującym grupę gmin lub nawet
powiatów oraz łączące w jednym projekcie różne zagadnienia. Konieczne jest zatem
zawiązywanie regionalnych struktur w celu rozwiązania ponadlokalnych problemów
2
3
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
z zakresu ochrony środowiska i rozwoju infrastruktury, w których gmina Domanice może
uczestniczyć jako beneficjant.
Niebagatelną rolę będzie pełnił w tym względzie Fundusz Spójności, dlatego istotne
jest, aby na etapie programowania zadań z zakresu ochrony środowiska uwzględnić zasady
i kryteria przyznawania środków finansowych z funduszy Unii Europejskiej. Priorytety części
środowiskowej Funduszu Spójności, istotne z punktu widzenia gminy są następujące:
Priorytet 1. Poprawa jakości wód powierzchniowych, polepszenie dystrybucji i jakości wody
do picia poprzez takie działania jak:
-
budowa i modernizacja kanalizacji sanitarnej i opadowej oraz oczyszczalni ścieków tam,
gdzie przyniesie to największy efekt ekologiczny przy uwzględnieniu efektywności
kosztowej,
-
budowa i modernizacja urządzeń uzdatniających wodę i sieci wodociągowej
(w powiązaniu z systemami sanitacji),
Priorytet 2. Racjonalizacja gospodarki odpadami i ochrona powierzchni ziemi poprzez:
-
budowę, rozbudowę lub modernizację składowisk odpadów komunalnych oraz tworzenie
systemów
recyklingu
i
unieszkodliwiania
odpadów
komunalnych
(sortownie,
kompostownie itp.).
-
tworzenie systemów zagospodarowania osadów ściekowych, co umożliwi spełnienia
wymogów dyrektywy 86/278 w sprawie osadów ściekowych,
-
rekultywację terenów zdegradowanych przez działalność przemysłową.
Wspierane będą zintegrowane systemy zagospodarowania odpadów, łączące kilka elementów,
np. selektywną zbiórkę, odzysk i unieszkodliwienie odpadów ulegających biodegradacji, itp.
W ramach tego priorytetu będą mogły być wspierane związki komunalne, działające na rzecz
poprawy w dziedzinie gospodarki odpadami.
Priorytet 3. Poprawa jakości powietrza poprzez:
2
4
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
-
systemową
konwersję
palenisk
domowych
na rozwiązania przyjazne zdrowiu
i środowisku (głównie zamiana węgla na gaz, w okresie początkowym eliminacja węgla
niskiej jakości, przejście na paliwa bezdymne).
3.1.3 Polityka i strategia województwa mazowieckiego
Cel nadrzędny
Za nadrzędny cel rozwoju Mazowsza przyjmuje się:
Wzrost konkurencyjności gospodarki i równoważenie rozwoju społeczno-gospodarczego
w regionie jako podstawę poprawy jakości życia mieszkańców.
4.1.
Cele główne, szczegółowe i działania
Cel główny: zmniejszanie zanieczyszczeń środowiska
Cele szczegółowe
 poprawa jakości wód;
 poprawa jakości gleb
 uporządkowanie gospodarki odpadami;
 zapewnienie wysokiej jakości powietrza atmosferycznego;
 ograniczenie uciążliwości hałasu.
Działania
-
budowa, rozbudowa i modernizacja oczyszczalni ścieków komunalnych i systemów
kanalizacji zbiorczej;
-
modernizacja i rozbudowa oczyszczalni ścieków przemysłowych oraz wprowadzanie
technologii produkcji ograniczających zrzut substancji niebezpiecznych;
-
ograniczanie spływu zanieczyszczeń powierzchniowych z rolnictwa;
-
wspieranie realizacji indywidualnych systemów oczyszczania ścieków w zabudowie
rozproszonej;
-
zapewnienie skutecznej ochrony wód podziemnych przed degradacją zwłaszcza
głównych zbiorników wód podziemnych;
-
promowanie rolnictwa zrównoważonego, ekologicznego i niskonakładowego;
2
5
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
-
ochrona gleb przed erozją wietrzną poprzez wdrażanie m.in. krajowego programu
rolnośrodowiskowego, programów zwiększania lesistości;
-
opracowanie wojewódzkiego, powiatowych i gminnych planów gospodarki odpadami;
-
rozwiązanie problemu zagospodarowania osadów ściekowych;
-
likwidacja i rekultywacja niewłaściwie urządzonych i eksploatowanych składowisk
odpadów;
-
wdrożenie systemu ewidencji odpadów i metod ich zagospodarowania;
-
zorganizowanie regionalnej sieci ponadgminnych zakładów utylizacji odpadów;
-
likwidacja mogilników i magazynów po przeterminowanych środkach ochrony roślin;
-
opracowanie planu gospodarowania odpadami niebezpiecznymi;
-
organizowanie i wspieranie działań promujących model zrównoważonej konsumpcji,
minimalizację powstających odpadów oraz selektywną zbiórkę i zagospodarowanie
surowców wtórnych;
-
rekultywacja gleb zdegradowanych;
-
wprowadzanie do przemysłu i gospodarki komunalnej technologii ograniczających
emisję zanieczyszczeń powietrza, w tym większe wykorzystanie paliw ekologicznych;
-
coroczna ocena poziomu substancji w powietrzu w danej strefie (w ramach
państwowego monitoringu środowiska);
-
opracowanie
programów
ograniczeń
hałasu
dla
miast
zagrożonych
ponadnormatywnym hałasem;
-
sporządzanie map akustycznych dla lotnisk, dróg i linii kolejowych;
-
ograniczenie hałasu na obszarach miejskich wokół lotnisk, terenów przemysłowych
oraz wzdłuż głównych dróg i szlaków kolejowych (budowa ekranów akustycznych,
budowa lub modernizacja obejść i obwodnic drogowych, zmiana organizacji ruchu,
wprowadzenie zieleni izolacyjnej);
-
wyłączanie z eksploatacji pojazdów i maszyn o ponadnormatywnej hałaśliwości;
-
wprowadzenie monitoringu źródeł zanieczyszczeń środowiska (w tym hałasu, skażenia
gleb metalami ciężkimi i promieniowania elektromagnetycznego).
Cel główny: racjonalna gospodarka wodą
2
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Cele szczegółowe
 zmniejszenie deficytu wód powierzchniowych;
 ograniczenie poboru wód podziemnych dla celów gospodarczych, produkcji i usług;
 ograniczenie wodochłonności;
 poprawa standardów zaopatrzenia w wodę.
Działania
-
opracowanie i sukcesywne wdrażanie programów ochrony wód w zlewniach rzek;
-
wspieranie działań stymulujących rozwój małej retencji obejmujących: odbudowę
zdewastowanych obiektów, modernizację funkcjonujących urządzeń oraz realizację
nowych przedsięwzięć wpisanych do „Programu Małej Retencji Wodnej dla
Województwa Mazowieckiego”;
-
utrzymanie naturalnych zbiorników retencyjnych m.in. terenów podmokłych,
torfowisk, bagien;
-
przywracanie prawidłowego funkcjonowania systemów melioracyjnych;
-
renaturalizacja przekształconych odcinków rzek i terenów zalewowych;
-
preferowanie
zalesień
głównie
na
obszarach
źródliskowych,
infiltracyjnych
i wododziałowych;
-
wprowadzanie zamkniętych obiegów wody w przemyśle;
-
wykorzystywanie zasobów wód podziemnych głównie na zaopatrzenie ludności
w wodę pitną,
-
modernizacja systemów zaopatrzenia w wodę.
Cel główny: zwiększenie lesistości i ochrona lasów
Cele szczegółowe
 zmiana struktury własnościowej lasów;
 racjonalizacja gospodarki leśnej;
 rozwój funkcji ochronnych i buforowych lasu.
Działania
 wyznaczanie i tworzenie zwartych kompleksów leśnych oraz leśnych pasów izolacyjnych;
 weryfikacja klasyfikacji gruntów i uporządkowanie ewidencji gruntów zalesionych;
 zwiększenie powierzchni lasów państwowych;
2
7
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
 opracowanie kompleksowego systemu monitoringu gospodarki leśnej;
 upowszechnianie doświadczeń Leśnych Kompleksów Promocyjnych w zakresie zasad
zrównoważonego rozwoju gospodarki leśnej;
 upowszechnianie biologicznych i ekologicznych metod ochrony lasów;
 upowszechnianie funkcji edukacyjnych lasów.
Cel główny: poprawa stanu bezpieczeństwa ekologicznego
Cele szczegółowe
 ochrona przeciwpowodziowa;
 ochrona przeciwpożarowa;
 zmniejszenie ryzyka awarii związanych z wykorzystaniem lub transportem substancji
niebezpiecznych.
Działania
-
zapewnienie warunków dla bezpiecznego przepływu „wód wielkich” (poldery);
-
modernizacja istniejących wałów przeciwpowodziowych oraz budowa nowych
obwałowań;
-
opracowanie i wdrożenie koncepcji zagospodarowania dolin dużych rzek godzących
wymogi ochrony przeciwpowodziowej i zachowanie walorów przyrodniczych;
-
propagowanie zasad przeciwdziałania zagrożeniu pożarowemu;
-
opracowanie regionalnego rejestru obiektów stanowiących potencjalne źródło
zagrożeń ekologicznych;
-
prowadzenie stałego monitoringu obiektów stanowiących potencjalne zagrożenie
środowiska;
-
stworzenie systemu wczesnego ostrzegania i wspieranie służb ratownictwa;
-
opracowanie regionalnego systemu informacji o trasach przewozu materiałów
niebezpiecznych;
-
promowanie obszarów (stref) bezpiecznych ekologicznie (wolnych od zagrożeń);
-
kształtowanie postaw społeczeństwa w sytuacji wystąpienia nadzwyczajnych awarii.
Cel główny: podnoszenie poziomu wiedzy ekologicznej
2
8
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Cele szczegółowe
 kształtowanie postaw i zachowań zgodnych z zasadami ekorozwoju;
 wiedza ekologiczna jako ważny czynnik w procesie zarządzania;
 tworzenie ekologicznych podstaw kształtowania tożsamości regionalnej i lokalnej.
Działania
-
szerzenie wiedzy ekologicznej na wszystkich poziomach edukacji oraz w mediach;
-
upowszechnianie zasad dobrej praktyki rolniczej i rolnictwa ekologicznego;
-
wspieranie powiatów i gmin w działaniach na rzecz proekologicznej edukacji radnych
i pracowników samorządowych oraz lokalnych społeczności;
-
organizowanie konkursów, warsztatów, seminariów z zakresu wiedzy ekologicznej;
-
wspieranie stowarzyszeń regionalnych i lokalnych działających na rzecz ochrony
środowiska i krajobrazu kulturowego;
-
tworzenie
i
propagowanie
proekologicznej
wizji
zawodów
(np.
rolnictwa
ekologicznego).
Cel główny: rozwój proekologicznych form działalności gospodarczej
Cele szczegółowe
 wzrost ilości podmiotów gospodarczych posiadających certyfikaty jakości;
 rozwój proekologicznych form produkcji rolniczej;
 wzrost wykorzystania energii odnawialnej;
 zwiększenie udziału transportu szynowego w przewozach osób i towarów;
 zmniejszenie materiałochłonności i energochłonności produkcji.
Działanie
-
wdrażanie programów rolno-środowiskowych;
-
szerokie promowanie najlepszych dostępnych technik (BAT) w zakresie zmniejszenia
materiałochłonności i odpadowości produkcji;
-
przygotowanie programu wspierania rozwoju usług turystycznych na obszarach
objętych ochroną prawną;
-
wspieranie przekształceń proekologicznych w rolnictwie i przemyśle spożywczym;
-
wdrażanie zasad ekologizacji gospodarki leśnej;
-
promocja walorów i produktu turystycznego;
2
9
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
-
wspieranie
działań
podmiotów
gospodarczych
w
zakresie
racjonalnego
gospodarowania zasobami środowiska;
-
upowszechnianie wykorzystania odnawialnych źródeł energii (wody geotermalne,
wiatr, energia słoneczna, biomasa);
-
promowanie podmiotów gospodarczych posiadających certyfikaty i znaki jakości;
-
promowanie jednostek samorządowych nagrodzonych za działalność proekologiczną.
Cel główny: utworzenie spójnego systemu obszarów chronionych
Cele szczegółowe
 zwiększenie obszarów objętych ochroną prawną do 35% powierzchni województwa,
ze szczególnym uwzględnieniem dolin rzecznych, kompleksów leśnych, a także obszaru
funkcjonalnego „Zielone Płuca Polski”;
 określenie do roku 2006 zasad gospodarowania na wszystkich obszarach chronionych oraz
sporządzenie planów ochrony dla tych obszarów;
 utrzymanie i wzmocnienie ciągłości powiązań przyrodniczych w ramach korytarzy
ekologicznych krajowych, regionalnych i lokalnych;
 partnerstwo samorządowe i partycypacja społeczna w działaniach na rzecz tworzenia
obszarów chronionych;
 utworzenie nowych obszarów chronionych zgodnie z wymogami europejskiej sieci
ekologicznej NATURA 2000.
Działania
 określenie obszarów predysponowanych do objęcia ochroną prawną;
 włączenie obszarów o wysokich walorach przyrodniczych nie objętych dotychczas
ochroną prawną w krajowy system obszarów chronionych (utworzenie parków
krajobrazowych, obszarów chronionego krajobrazu, rezerwatów przyrody);
 włączenie obszarów cennych przyrodniczo do europejskiej sieci ekologicznej NATURA
2000;
 określenie zasad tworzenia ciągłości przyrodniczej województwa jako podstawy
do opiniowania studiów gminnych i planów miejscowych;
 wspieranie przez samorząd województwa inicjatyw lokalnych dotyczących tworzenia
obszarów i obiektów chronionych;
3
0
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
 motywowanie społeczności lokalnych do działań na rzecz utrzymania walorów
przyrodniczych;
 stałe współdziałanie z sąsiednimi województwami oraz w ramach porozumienia ZPP
na rzecz koordynacji tworzenia i funkcjonowania obszarów chronionych;
 organizowanie konferencji, seminariów i warsztatów propagujących rolę obszarów
chronionych w zrównoważonym rozwoju województwa.
3.1.4 Założenia ochrony środowiska dla powiatu siedleckiego
Dla realizacji celu polityki ekologicznej powiatu określone zostały następujące
zadania:
Podniesienie jakości powietrza atmosferycznego w szczególności:

stworzenie i wdrożenie programu ograniczenia niskiej emisji,

stworzenie i wdrożenie programu wykorzystania alternatywnych, a przyjaznych
środowisku, źródeł energii.
Koordynacja i organizacja gospodarki odpadami w szczególności:

stworzenie systemu zapewniającego kompleksowe zagospodarowanie odpadów
komunalnych i przemysłowych,

stworzenie infrastruktury recyklingu odpadów,

rekultywacja
terenów
zdegradowanych
wskutek niewłaściwego
deponowania
odpadów przemysłowych.
Ochrona zasobów wód podziemnych i poprawa jakości wód powierzchniowych
w szczególności:

kompleksowe uporządkowanie gospodarki wodno-ściekowej w powiecie,

stworzenie programu aktywnej ochrony zasobów wód podziemnych,

ochrona źródeł zaopatrzenia w wodę do celów komunalnych,

rozbudowa sieci kanalizacyjnych i oczyszczalni ścieków.
Ochrona krajobrazu obejmuje w szczególności:

współpraca samorządów gminnych z samorządem powiatowym w działaniach
zmierzających
do
aktywnej
ochrony
i różnorodności przyrodniczej.
Edukacja ekologiczna zawiera w szczególności:
3
1
6
wartościowych
elementów
krajobrazu
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013

podniesienie poziomu wiedzy wśród dzieci, młodzieży i osób dorosłych o problemach
ekologicznych powiatu,

wspieranie działań powodujących kształtowanie proekologicznych postaw, głównie
w zakresie gospodarki odpadami, ochrony wód i oszczędzania energii oraz ochrony
przyrody i krajobrazu,

promocja zagadnień
ochrony ekosystemów,
naturalnych
siedlisk gatunków,
kształtowanie norm zachowań sprzyjających ochronie różnorodności przyrodniczej,

stworzeniu systemu pozyskiwania, rejestrowania, przetwarzania danych uzyskanych
z badań monitorujących stan środowiska powiatu,

utworzeniu bazy informatycznej zawierającej wyniki badań oraz wskaźniki opisujące
stan środowiska,

utworzeniu systemu wymiany informacji środowiskowej z gminami powiatu,

rozwoju i wdrażaniu technologii zapobiegających powstawaniu odpadów oraz
zapewniających ich minimalizacji w procesach produkcji.
Program poprawy jakości powietrza atmosferycznego.
O jakości powietrza atmosferycznego na danym obszarze decydują przede wszystkim:

emisje zanieczyszczeń z procesów produkcji energii tj. procesów spalania paliw
stałych, płynnych i gazowych,

emisje zanieczyszczeń z procesów przemysłowych,

emisje
zanieczyszczeń
z
ruchu
komunikacyjnego,
ogrzewania
budynków
mieszkalnych i użyteczności publicznej tzw. niska emisja.
Największym zagrożeniem dla środowiska naturalnego jest globalne skażenie środowiska
naturalnego produktami ich spalania: pyłami, tlenkami siarki, azotu i węgla. Szkody
wyrządzone przyrodzie produktami spalania
konwencjonalnych nośników energii można podzielić na następujące grupy:

globalne szkodliwe efekty, głównie luki w warstwie ozonowej i wzrost efektu
cieplarnianego;

tworzenie smogu, spowodowane dużą koncentracją tlenków azotu i węglowodorów
oraz reakcjami fotochemicznymi; smog sprzyja chorobom układu oddechowego,
takim jak astma;

zakwaszenie głównie tlenkami siarki i azotu; kwaśny deszcz powoduje zamieranie
lasów rzek i jezior;
3
2
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013

zanieczyszczenia
wód
podskórnych
ciężkimi
metalami
wymywanymi
z nieprawidłowo składowanych popiołów i żużli, a także produktami ubocznymi
powstającymi podczas oczyszczania spalin metodami mokrymi i suchymi;

inne toksyczne emisje, takie jak węglowodory aromatyczne, chlorowcopochodne,
dioksyny itd. uszkadzają systemy immunologiczne i są rakotwórcze.
Zadania krótkookresowe lata 2007-2008:
1. Termorenowacja (ocieplanie) budynków.
2. Wprowadzenie nowych materiałów izolacyjnych i uszczelnień w budownictwie,
energetyce, przemyśle (przeźroczyste materiały termoizolacyjne).
3. Wpływanie na jakość węgla i koksu spalanego przez mieszkańców poprzez
zastosowanie dopłat do opału dla mieszkańców, kupujących węgiel i koks o niższej
zawartości siarki.
4. Wykorzystanie alternatywnego źródła w postaci energii słonecznej lub energii
z biomasy.
5. Promocje oszczędzania energii akcjami propagandowymi, nawołującymi przede
wszystkim do indywidualnego oszczędzania energii w gospodarstwach domowych.
6. Opracowanie programu nadzoru i kontroli jakości pojazdów będących w użytkowaniu
w całym Powiecie Siedleckim.
Zadania długookresowe do roku 2015:
1. Kontynuacja termorenowacji budynków oraz wprowadzenia nowych materiałów
izolacyjnych i uszczelnień w budownictwie, energetyce.
2. Zmiana paliwa na „czystsze”, tj. olej opałowy lub gaz. Zmiana nośnika energii
pozwoli zwiększyć sprawność kotła. Jest to rozwiązanie dobre ze względów
ekologicznych, ale w obecnej sytuacji na rynku paliw drogie. Koszty inwestycyjne
i eksploatacyjne ogrzewania gazowego i olejowego są bowiem wysokie.
3. Włączanie terenów zwartej zabudowy do sieci ciepłowniczej. Decyzja o możliwości
włączenia do sieci ciepłowniczej poszczególnych odbiorców musi być poprzedzona
wnikliwą analizą techniczno – ekonomiczno - ekologiczną.
4. Zastąpienie, w miarę możliwości powiatu, konwencjonalnych źródeł energii, źródłami
energii odnawialnych takimi jak biomasa czy energia słoneczna. Wykorzystanie
biomasy pozwoli na zagospodarowanie dużej ilości odpadów komunalnych oraz
drzewnych, rozwiązując w pewnym stopniu problem składowania tych odpadów.
3
3
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5. Wprowadzenie w życie, opracowanego w ramach celów krótkookresowych programu
nadzoru i kontroli jakości pojazdów w całym Powiecie Siedleckim.
6. Przedsięwzięcia, ograniczające emisję zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do
atmosfery,
poprzez
modernizację
i
unowocześnianie
technologii
produkcji,
technologii spalania paliw oraz instalacje oczyszczające gazy.
7. Kontynuacja edukacji ekologicznej w zakresie oszczędzania energii i korzystania
z odnawialnych jej źródeł.
Program rozwiązań gospodarowania odpadami w Powiecie Siedleckim.
Do najważniejszych problemów ekologicznych współczesnego świata, w tym także
Polski należy nadmierne wytwarzanie odpadów.
W Polsce rocznie powstaje ok. 120 mln ton odpadów przemysłowych, z których około
połowa jest powtórnie wykorzystana, oraz prawie 60 mln ton odpadów komunalnych, stałych
i płynnych, które są wywożone na składowiska. Główną przyczyną powstawania nadmiernej
ilości odpadów jest nieracjonalna gospodarka zasobami w działalności przemysłowej oraz
bytowanie ludzi. Sprawa minimalizacji i utylizacji odpadów zarówno przemysłowych jak
i komunalnych, stała się priorytetem w działaniach związanych z gospodarowaniem
odpadami w świecie i w Polsce.
Zadania krótkookresowe lata 2007-2008:
1. Wprowadzanie selektywnej zbiórki surowców wtórnych na terenie powiatu,
powiązane z szeroką akcją propagującą kompleksową i racjonalną gospodarkę
odpadami.
2. Prowadzenie ustawicznych działań edukacyjnych w celu zmiany świadomości
społeczności lokalnej w zakresie gospodarki odpadami, począwszy od minimalizacji
odpadów poprzez ich segregację u źródła.
3. Wspomaganie wdrażania systemu obrotu opakowaniami (system kaucjowy),
szczególnie po produktach spożywczych.
4. Doprowadzenie do właściwego użytkowania legalnych składowisk odpadów.
5. Likwidacja i rekultywacja niezabezpieczonych wysypisk.
6. Doprowadzenie do uporządkowania strony formalno-prawnej wszystkich gminnych
wysypisk odpadów.
Zadania długookresowe do roku 2015:
3
4
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
1. Docelowe osiągnięcie i utrzymywanie 50 - 60 % odzysku surowców wtórnych ze
strumienia odpadów komunalnych.
2. Ograniczenie procesów składowania odpadów na terenie powiatu do odpadów
obojętnych i nie nadających się do wykorzystania.
3. Stała edukacja mieszkańców w zakresie gospodarki odpadami, w szczególności dzieci
i młodzieży.
4. Doprowadzenie do powstania większych wysypisk odpadów (międzygminnych) ze
stanowiskami do kompostowania.
5. Wspomaganie zmiany modelu konsumpcji i produkcji w kierunku poprawy
efektywności energetycznej i surowcowej.
6. Rozwijanie
systemu
recyklingu.
Wspieranie
modelu
produkcji
opartej
na
strategicznym zarządzaniu cyklem życia produktu.
Program działań na rzecz ochrony wód i poprawy ich jakości.
Rozwój cywilizacji sprzyja przedostawaniu się do wód coraz większej ilości
zanieczyszczeń. Należy więc dążyć do poprawy stanu wód podziemnych i powierzchniowych
oraz zapewnienia ochrony zasobów wodnych można osiągnąć to poprzez uporządkowanie
gospodarki wodno-ściekowej w powiecie oraz w zlewniach rzek przepływających przez teren
powiatu.
Zadania krótkookresowe na lata 2007-2008
1. Budowa systemów kanalizacji i oczyszczalni grupowych lub indywidualnych
systemów oczyszczania ścieków, tzw. oczyszczalni przydomowych.
2. Rozbudowa sieci zbiorowego zaopatrzenia w wodę.
3. Budowa zbiorników retencyjnych.
4. Edukacja i propagowanie postaw i zachowań motywujących ludność do oszczędzania
wody.
Zadania długookresowe do roku 2015:
1. Tworzenie stref ochronnych wokół źródeł i ujęć służących do zbiorowego
zaopatrzenia w wodę.
2. Zwiększenie retencji naturalnej poprzez zalesianie nieużytków (zwłaszcza na
obszarach wododziałowych) i renaturalizację cieków.
3
5
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
3. Proekologiczna
polityka
rozwoju
przemysłu
–
promowanie
technologii
wodooszczędnych.
Program ochrony środowiska przyrodniczego
Środowisko przyrodnicze ziemi, kształtowane od milionów lat przez czynniki
naturalne, w ciągu kilku tysięcy lat zostało przekształcone działalnością człowieka. Bogate
i zróżnicowane niegdyś biocenozy naturalne uległy silnej degradacji, a ich powierzchnia
uległa znacznemu zmniejszeniu. Wpływa to na zaburzenie stanu globalnej równowagi
ekologicznej. Należy więc podejmować działania, które umożliwią zachowanie dóbr przyrody
dla przyszłych pokoleń oraz zapewnią ochronę i racjonalne kształtowanie środowiska
(stanowiące dobro ogólnonarodowe).
Zadania krótkookresowe na lata 2007-2008
1. Opracowanie szczegółowego programu ochrony flory i fauny na terenie powiatu,
obejmującego:

ochronę gatunków zwierząt będących cennymi składnikami fauny na terenie powiatu, to jest m.in.
czarnego bociana poprzez stworzenie obszarów chronionych,

zapewnienie ochrony siedliskom przyrodniczym, szczególnie borom sosnowym, mieszanym, lasom
dębowym, podmokłym łąkom, w których występują cenne gatunki roślin regionalnie rzadkich i
zagrożonych w Polsce (storczyk szerokolistny, kruszczyk szerokolistny, konwalia majowa, krzew
kruszyny i kalina koralowa), poprzez tworzenie obszarów chronionych.

Prowadzenie akcji promocji terenu powiatu jako miejsca rekreacji i wypoczynku.

Rewitalizacja cieków wodnych i bezwzględna ochrona obszarów źródliskowych
oraz terenów tzw. małej retencji.
Zadania długookresowe do roku 2015:
1.
Powiększanie liczby zwierząt i roślin objętych ochroną oraz zorganizowanie
warunków do wprowadzenia gatunków charakterystycznych dla rozwiniętych już
ekosystemów.
2.
Oznaczanie docelowych granic obszarów podległych ochronie.
3.
Dążenie
do
prowadzenia
racjonalnej
ekologicznych.
Program ochrony środowiska akustycznego.
3
6
6
gospodarki
leśnej
na
podstawach
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Hałas jest zanieczyszczeniem środowiska, które odznacza się mnogością źródeł
i powszechnością występowania we wszystkich ekosystemach biosfery. Hałas może być
zatem przyczyną powszechnej degradacji środowiska, pogarszając jego jakość, nieraz do tego
stopnia, że znaczne obszary biosfery nie mogą spełniać swojej naturalnej funkcji. Wpływ
hałasu na człowieka jest często bagatelizowany, ponieważ skutki oddziaływania hałasu nie są
dostrzegane natychmiast.
Zadania krótkookresowe na lata 2007-2008:
1.
Podejmowanie działań zmierzających do minimalizacji hałaśliwości środków
transportu, komunikacji i przemysłu poprzez wymianę taboru kolejowego
samochodów.
2.
Stosowanie odpowiednich rozwiązań materiałowo konstrukcyjnych dla obiektów
wznoszonych w środowisku.
3.
Stworzenie możliwości szybkiego reagowania na nadmierny hałas
Zadania długookresowe do roku 2015:
Stworzenie odpowiedniej organizacji ruchu komunikacyjnego, w celu
zminimalizowania negatywnego oddziaływania hałasu komunikacyjnego na ludzi.4.
ZAŁOŻENIA OCHRONY ŚRODOWISKA DLA GMINY
DOMANICE DO 2013 ROKU
Podstawową zasadą przyjętą w Programie ochrony środowiska dla gminy Domanice
jest zasada zrównoważonego rozwoju umożliwiająca efektywniejsze zagospodarowanie
istniejącego potencjału gminy (zasobów środowiska, surowców naturalnych, obiektów,
sprzętu, jak i ludzi oraz wiedzy).
Na podstawie kompleksowego raportu o stanie środowiska oraz źródłach jego
przekształcenia i zagrożenia poniżej przedstawiono propozycję działań programowych
umożliwiających spełnienie zasady zrównoważonego rozwoju poprzez koordynację działań
w sferze gospodarczej, społecznej i środowiskowej. Daje to możliwość planowania
przyszłości gminy w perspektywie kilkunastu lat i umożliwia aktywizację społeczeństwa
gminy - zwiększenie inicjatywy i wpływu społeczności na realizację działań rozwojowych.
Cele i działania proponowane w programie ochrony środowiska powinny posłużyć do
tworzenia warunków dla takich zachowań ogółu społeczeństwa, które polegać będą
3
7
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
w pierwszej kolejności na niepogarszaniu stanu środowiska przyrodniczego na danym terenie,
a następnie na jego poprawie. Realizacja wytyczonych celów w programie powinna
spowodować zrównoważony rozwój gospodarczy, polepszenie warunków życia mieszkańców
przy zachowaniu walorów środowiska naturalnego na terenie gminy Domanice.
4.1 Gminne limity racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych i poprawy
stanu środowiska
W związku z racjonalnym wykorzystaniem zasobów naturalnych i koniecznością
ograniczenia wprowadzania zanieczyszczeń do środowiska ustalone zostały limity krajowe
(do osiągnięcia do 2010 roku), przedstawione w "II Polityce ekologicznej państwa. Limity te
nie zostały zmienione w "Polityce ekologicznej państwa na lata 2003 - 2006
z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007 -2010". W skali kraju są one następujące:

zmniejszenie wodochłonności produkcji o 50% w stosunku do stanu w 1990 r.
(w przeliczeniu na PKB i wartość sprzedaną w przemyśle),

ograniczenie materiałochłonności produkcji o 50% w stosunku do 1990 r. w taki sposób,
aby uzyskać co najmniej średnie wielkości dla państw OECD (w przeliczeniu na
jednostkę produkcji, wartość produkcji lub PKB),

ograniczenie zużycia energii o 50% w stosunku do 1990 r. i o 25% w stosunku do 2000 r.
(w przeliczeniu na jednostkę produkcji, wartość produkcji lub PKB),

dwukrotne zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie wykorzystywanych
w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych w porównaniu ze stanem z 1990 r,

odzyskanie i powtórne wykorzystanie co najmniej 50% papieru i szkła z odpadów
komunalnych,

pełna likwidacja zrzutów ścieków nieoczyszczonych z miast i zakładów przemysłowych,

zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do wód powierzchniowych,
w stosunku do stanu z 1990 r., z przemysłu o 50%, z gospodarki komunalnej (na terenie
miast i osiedli wiejskich) o 30% i ze spływu powierzchniowego - również o 30%,

ograniczenie emisji pyłów o 75%, dwutlenku siarki o 56%, tlenków azotu o 31%,
niemetanowych lotnych związków organicznych o 4% i amoniaku o 8% w stosunku do
stanu z 1990 r.
Z uwagi na brak podstaw planistycznych nie można obecnie dokonać podziału limitów
krajowych na regionalne. Dlatego też, dla gminy Domanice założono realizację polityki
3
8
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
długoterminowej, sprzyjającej osiągnięciu wymienionych w limitach krajowych działań
i ograniczania emisji zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe wytyczne przyjęto jedynie dla
gospodarki odpadami, zgodnie ze sporządzonym Planem gospodarki odpadami.
4.2 Nadrzędny cel Programu ochrony środowiska dla gminy Domanice
Nadrzędnym przyjętym celem strategicznym wspomagającym zrównoważony rozwój
na obszarze gminy Domanice jest:
Poprawa warunków życia mieszkańców gminy Domanice poprzez zrównoważony
rozwój gminy, wsparcie przedsiębiorczości oraz zachowanie czystego środowiska.
Na
podstawie
opracowanej
diagnozy,
konsultacjach
przeprowadzonych
z mieszkańcami i pracownikami urzędu gminy wybrano pięć celów strategicznych.
Obejmują one najważniejsze obszary problemowe ( społeczeństwo, gospodarka
i ochrona środowiska), które mają wpływ na rozwój i przyszły kształt gminy.
Przyjęte cele strategiczne, zawierają główne kierunki działań, które będą realizowane
w okresie długofalowym, w naszym przypadku do roku 2015. Aby dojść do realizacji
nadrzędnego celu strategicznego zdefiniowano pięć głównych celów strategicznych:
a. Rozwój infrastruktury
b. Ochrona środowiska
c. Wsparcie przedsiębiorczości
d. Rozwój oświaty, kultury i sportu
e. Rozwój turystyki w gminie
Dla gminy z punktu ochrony środowiska największe znaczenie będą miały następujące
cele strategiczne i operacyjne:
1. Cele operacyjne

Inwestycje proekologiczne

Ochrona powietrza i wody

Edukacja związana z ochroną środowiska

Planowanie długofalowe
Inwestycje proekologiczne
3
9
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Zadanie:
Zadanie:
Ochrona powietrza i wody
Zadanie:
Zadanie:
Edukacja związana z ochroną środowiska
Zadanie: Zakładanie przydomowych oczyszczalni ścieków
Inicjowanie szkoleń i zachęcanie mieszkańców gminy do planowania inwestycji
w gospodarstwach przy wykorzystaniu środków z Funduszy Strukturalnych.
Czasokres realizacji: 2007-2008
Finansowanie: budżet gminy, budżet państwa
Odpowiedzialny za realizację zadania: Urząd Gminy
Partnerzy: Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego
Zadanie: Likwidacja dzikich wysypisk śmieci
Wspieranie i inicjowanie szkoleń wśród dorosłych i dzieci na temat szkodliwego
wpływu zanieczyszczeń na środowisko naturalne i obniżanie standardu życia mieszkańców
gminy, a także poważnych zagrożeń w przypadku pojawiania się odpadów szkodliwych (np.
azbest).
Czasokres realizacji: działanie ciągłe
Finansowanie: budżet gminy, WFOŚ, fundusze organizacji pozarządowych
Odpowiedzialny za realizację zadania: Urząd Gminy
Partnerzy: szkoły z terenu gminy, Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego, organizacje
pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska
Zadanie: Popularyzacja zasad ochrony środowiska
Inicjowanie szkoleń i konkursów dla dzieci i młodzieży z terenu gminy, które będą
zwracały uwagę na zasadność dbania o środowisko naturalne i propagowały będą pozytywne
wzorce zachowań.
Czasokres realizacji: zadanie ciągłe
Finansowanie: budżet gminy, budżet wojewódzki, Fundusze Strukturalne
Odpowiedzialny za realizację zadania: Urząd Gminy
4
0
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Partnerzy: szkoły, organizacje pozarządowe
Zadanie: Estetyka gminy
Organizowanie konkursów zachęcających mieszkańców do dbania o swoje otoczenie,
obejście, ogród przydomowy.
Czasokres realizacji: zadanie ciągłe
Finansowanie: budżet gminy, budżet wojewódzki, Fundusze Strukturalne
Odpowiedzialny za realizację zadania: Urząd Gminy
Partnerzy: szkoły, Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego, organizacje pozarządowe
Planowanie długofalowe
Zadanie: Opracowanie strategii ochrony środowiska naturalnego
Przygotowanie wieloletniej strategii ochrony środowiska naturalnego w gminie
pozwoli na dokonanie dokładnej diagnozy obecnego stanu zanieczyszczeń i pozwoli na
zintegrowane, planowane działania, które przyczynią się do poprawy jakości wód i gleby.
Czasokres realizacji: 2007 -2008
Finansowanie: budżet gminy,
Odpowiedzialny za realizację zadania: Urząd Gminy
Partnerzy: eksperci ochrony środowiska, firma consultingowa
Zadanie: Program gospodarki wodnej
Przygotowanie planu gospodarowania zasobami wody w gminie z uwzględnieniem
planu oczyszczania rowów i konserwacji urządzeń melioracyjnych we współpracy z
Wojewódzkim Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych i zabieganie o jego realizację.
Czasokres realizacji: 2007 -2008
Finansowanie: budżet gminy, środki zewnętrzne
Odpowiedzialny za realizację zadania: Urząd Gminy
Partnerzy: Wojewódzki Zarząd Melioracji i Urządzeń Wodnych, Wojewódzki Fundusz
Ochrony Środowiska.
Priorytety ekologiczne dla gminy Domanice:
1) Ochrona bioróżnorodności oraz wzbogacenie walorów przyrodniczych.
2) Ochrona gleb i powierzchni ziemi.
3) Poprawa jakości wód powierzchniowych i podziemnych.
4
1
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
4) Poprawa stosunków gruntowo – wodnych.
5) Ochrona przed hałasem.
6) Poprawa jakości powietrza atmosferycznego.
7) Przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska z tytułu poważnych awarii i klęsk
żywiołowych.
8) Edukacja ekologiczną mieszkańców.
Przedstawione cele realizowane będą przez działania o charakterze inwestycyjnym
i organizacyjno – prawnym w następujących obszarach:
–
Ochrona przyrody i krajobrazu.
–
Ochrona środowiska naturalnego.
–
Racjonalne gospodarowanie zasobami.
Działania o charakterze systemowym będą realizowane w następujących obszarach:
–
Monitoring środowiska.
–
Edukacja ekologiczna.
Są to elementy, co do których w pierwszym rzędzie winny być podjęte działania
zmierzające do poprawy aktualnego stanu środowiska. Istotnym elementem wpływającym na
stan środowiska jest też racjonalna gospodarka odpadami. Problematyka ta została szerzej
opisana w równolegle opracowanym „Planie gospodarki odpadami dla gminy Domanice na
lata 2007-2015”.
5. POPRAWA JAKOŚCI ŚRODOWISKA I
BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO
5.1 Jakość wód i stosunki wodne
5.1.1 Stan aktualny
 Wody podziemne
Na obszarze gminy Domanice nie prowadzi się badań monitoringowych wód
podziemnych. Na tym obszarze nie zlokalizowano punktów pomiarowych wód podziemnych
w sieci krajowej i regionalnej.
4
2
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
 Wody powierzchniowe
Obszar gminy Domanice położony jest w dorzeczu Bugu i odwadniany głównie przez
rzekę Kostrzyń (dopływ Liwca). Wschodnia część gminy odwadniana jest przez rzekę
Muchawkę, uchodzącą również do Liwca.
Tabela
Lp.
1
Rzeka
Muchawka
9
Zestawienie ocen jakości wód płynących objętych
diagnostycznycm w województwie mazowieckiem w 2005 r.
Punkt
pomiarowo kontrolny
Wyniki pomiarów wskaźników substancji odpowiadających IV lub V
klasie jakości wód w poszczególnych punktach pomiarowych
Km
biegu
rzeki
Iganie
monitoringiem
Gmina
5,1
Siedlce
Powiat
Siedlce
Klasa
ogólna
IV
stężenie
klasa
nazwa wskaźnika wska źnika
jednostka
Tlen rozp.
ChZT-Mn
ChZT-Cr
Ogólny węg.org.
Azot Kjeldahla
Żelazo
Og. lb. b. coli
Barwa
mg O2/l
mg O2/l
mg O2/l
mg C/l
mg N/l
mg Fe/l
n/100 ml
mg Pt/l
IV
IV
IV
IV
IV
IV
IV
V
średnio - maksy roczne
malne
8,565
8,417
32,792
12,185
1,853
0,869
3567,5
37
12,06
13,9
48,5
20,41
2,7
1,19
9300
60
mini malne
4,27
5,3
22,5
7,86
0,955
0,497
110
20
Źródło: http://www.wios.warszawa.pl
Tabela 10 Jakość wód przepływających przez gminę Domanice objętych monitoringiem
w 2001 r.
Rzeka
Kostrzyń
punk
t
pomi
arow
okont
roln
y
Bojmie
K
m
bi
eg
u
rz
ek
i
10,0
G
m
in
a
K
ot
u
ń
P
o
w
i
a
t
s
i
e
d
l
e
c
k
i
Si
e
Muchawka
Iganie
5,1
dl
c
e
Źródło: http://www.wios.warszawa.pl
Wyniki ostatniego badania sprzed
2001 r.
Klasa czystości
Ws
R
kaź
o
Ba
Fi
og
niki
k
kte
zy
ółe
dec
rio
cz
m
ydu
b
no
jące
a
log
o
d
icz
ch
NO
a
na
em
N
n
icz
i
na
a
fosfor
1
og.,
9
NON NON NON
miano
9
coli
8
NON
NON
4
3
6
NON
fosfor
og.,
miano
coli
2
0
0
0
Wyniki z roku 2001
Klasa czystości
Bak
Fiz
teri
ycz
onologi
che
czn
mi
a
czn
a
og
ółe
m
Wskaźn
iki
decyduj
ące o
NON
NON
NON
NON
azot
azotynow
y, miano
coli
NON
III
NON
miano coli
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.1.2 Zanieczyszczenie wód powierzchniowych
Obniżenie walorów jakościowych i użytkowych wód powierzchniowych, czyli ich
zanieczyszczenie, powodowane jest przez czynniki fizykochemiczne i biologiczne.
W przeszłości o przekształceniach ekosystemów wodnych decydowały procesy naturalne,
takie jak eutrofizacja, wymywanie substancji humusowych, gnicie obumierającej masy
roślinnej i zwierzęcej, czy też erozja skał. Obecnie o jakości wód powierzchniowych decydują
przede wszystkim zanieczyszczenia związane z działalnością gospodarczą i bytowaniem
człowieka.
Źródłem zanieczyszczenia wód powierzchniowych na terenie gminy są w głównej
mierze ścieki komunalne, przemysłowe, wody opadowe i spływy powierzchniowe
pochodzące przede wszystkim z rolnictwa.
Obecnie
występujące
punktowe
i
obszarowe
źródła
zanieczyszczeń
wód
powierzchniowych i podziemnych stanowią przede wszystkim:
- ścieki socjalno-bytowe z zabudowy mieszkaniowej,
- ścieki deszczowe spływające z dróg, placów i stacji paliw,
- zanieczyszczenia spływające z pól, szczególnie w okresach po nawożeniu gruntów
rolnych.
Zagospodarowanie terenu oraz warunki występowania użytkowych poziomów
wodonośnych sprawiają, że wody podziemne nie są w znaczącym stopniu zagrożone
zanieczyszczeniami antropogenicznymi.
5.1.3 Program poprawy dla obszaru: Jakość wód i stosunki wodne
Cel strategiczny:
Dążenie do poprawy jakości wód powierzchniowych oraz ochrona jakości i ilości wód
podziemnych oraz racjonalizacja ich wykorzystania
Cele średnioterminowe do roku 2011:
1. Opracowanie gminnego programu oczyszczania ścieków komunalnych wraz z programem
rozbudowy i modernizacji systemów kanalizacyjnych,
2. Poprawa jakości wody pitnej poprzez rozwój i modernizację systemów wodociągowych,
3. Wzmożenie funkcji kontrolnych i egzekucyjnych prawa w zakresie jakości zasobów
wodnych (w układach zbiorowych),
4
4
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
4. Ograniczenie ładunków zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przemysłowych
i przestrzennych (rozproszonych) oraz powierzchniowych i rolniczych, a także sanitacja
terenów o zabudowie rozproszonej,
5. Zintegrowanie programów i działań w zakresie stosunków wodnych i jakości wód
z planami zagospodarowania przestrzennego,
6. Realizacja
kompleksowych
(wielokierunkowych
i
wielocelowych)
programów
gospodarowania zasobami wodnymi,
7. Intensyfikacja działań na rzecz retencji wody i likwidacja deficytów wody przy
równoczesnej minimalizacji zagrożeń powodziowych
Strategia osiągania celów długoterminowych i średnioterminowych
Długofalowym celem polityki ekologicznej Polski w zakresie gospodarki wodnej jest
osiągnięcie dobrego stanu ekologicznego wód, tak pod względem jakościowym jak
i ilościowym oraz dotrzymywanie normatywnych wymagań dla ścieków i innych
zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska wodnego. Działania z tego zakresu
zdeterminowane są zobowiązaniami akcesyjnymi Polski. Sektor ochrony jakości wód
związany z gospodarką wodno – ściekową jest najbardziej rozwiniętym elementem polityki
środowiskowej w Unii Europejskiej, stąd też wdrażanie postanowień poszczególnych
dyrektyw i rozporządzeń (ujętych w Prawie wodnym i Prawie ochrony środowiska) jest
największym wyzwaniem (także finansowym) dla władz samorządowych.
Dla gminy Domanice najistotniejsze będzie spełnienie wymagań dyrektyw
dotyczących:
-
oczyszczania ścieków komunalnych – Dyrektywa 91/271/EWG
-
ochrony wód przed zanieczyszczeniami – Dyrektywa 91/676/EWG (tzw. azotanowa,
okres dostosowawczy do 2008 r.)
-
standardów jakości wód – Dyrektywa 75/440/EWG (jakość wód powierzchniowych
będących źródłem wody pitnej), Dyrektywa 76/160/EWG (normy dla wód przeznaczonych do
celów rekreacyjnych), Dyrektywa 78/659/EWG (jakość wód niezbędna dla ryb), Dyrektywa
79/923/EWG (jakość wód niezbędna dla skorupiaków), Dyrektywa 98/83/EC (jakość wód do
picia)
Analiza obecnego stanu środowiska gminy wykazała, że priorytetowym zadaniem
w zakresie
ochrony
środowiska
będzie
poprawa
4
5
6
jakości
wód
powierzchniowych.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Zanieczyszczenie wód rzek oraz jezior ma w dużej mierze charakter allochtoniczny, dlatego
dla osiągnięcia tego celu konieczne będzie podjęcie szerokiej współpracy regionalnej
z jednostkami położonymi na obszarze zlewni wód powierzchniowych.
W działaniach długoterminowych gmina będzie zwracała szczególną uwagę na dalszą
poprawę gospodarki wodno-ściekowej, ze szczególnym naciskiem na uporządkowanie
systemu oczyszczania i odprowadzania ścieków. Docelowo planuje się objęcie systemem
kanalizacji i wodociągów całego obszaru gminy.
Do roku 2011 przewiduje w odniesieniu do gospodarki wodnej przewiduje się
ograniczenie emisji ładunków zanieczyszczeń pochodzących ze źródeł przemysłowych
i przestrzennych (rozproszonych) oraz powierzchniowych i rolniczych, a także sanitację
terenów o zabudowie rozproszonej.
Nie przewiduje się, by w perspektywie do roku 2011 poprawiła się jakość głównych
wód na terenie gminy, z uwagi na liczne źródła zanieczyszczeń poza jej granicami.
Zwiększona
zostanie
skuteczność
ochrony
wód
podziemnych
przed
zanieczyszczeniem poprzez ograniczenie przenikania ich z powierzchni terenu oraz ochronę
miejsc szczególnie wrażliwych (ustanawianie stref ochronnych, likwidacja nieczynnych ujęć
wody, szczególnie nieeksploatowanych studni kopanych). Zadania te uwzględniane będą
w planach zagospodarowania przestrzennego.
Cele krótkoterminowe do roku 2008 i kierunki działań w zakresie ochrony ilościowej
zasobów wodnych oraz jakości wód:
1. Opracowanie programu gospodarki wodnej,
2. Modernizacja ujęć i stacji uzdatniania wody w celu dostosowania jakości wody do
picia,
3. Budowa i modernizacja sieci wodociągowej,
4. Poprawa działania systemów melioracji,
5. Budowa systemu ochrony zlewni rzek i zabezpieczeń przeciwpowodziowych.
Lp.
Podmiot odpowiedzialny za
realizację
Nazwa działania
2
Modernizacja ujęć wody
Urząd Gminy
3
Modernizacja stacji wodociągowych
Urząd Gminy
4
6
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Podmiot odpowiedzialny za
realizację
Nazwa działania
Lp.
4
Budowa sieci wodociągowej
Urząd Gminy, prywatni właściciele
5
Modernizacja sieci wodociągowych
Urząd Gminy
6
Modernizacja rowów melioracyjnych
Urząd Gminy
Uporządkowanie gospodarki ściekowej gminy
Podmiot odpowiedzialny
za realizację
Urząd Gminy
Urząd Gminy
Nazwa działania
Lp.
1
Budowa sieci kanalizacji sanitarnej
2
Modernizacja kanalizacji sanitarnej
3
Budowa oczyszczalni ścieków
Urząd Gminy
4
Modernizacja oczyszczalni ścieków
Urząd Gminy
5
Montaż przydomowych oczyszczalni ścieków
Urząd Gminy, mieszkańcy,
ODR
Efekty działań:
–
Zmniejszenie poboru wody, zwiększenie zasobów i zmniejszenie niedoborów wody
–
Zmniejszenie zrzutów ładunków zanieczyszczeń wprowadzanych do wód
–
Poprawa jakości zasobów wodnych
–
Poprawa bezpieczeństwa ekologicznego (ograniczenie zanieczyszczenia gleb i biocenoz)
oraz jakości życia mieszkańców (poprawa jakości wód pitnych i żywności)
–
Zapewnienie trwałego, zrównoważonego rozwoju gospodarczego regionu poprzez
zapewnienie adekwatnego do potrzeb zaopatrzenia w wodę odpowiedniej jakości
4
7
6
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.1.4 Program operacyjny dla obszaru: Jakość wód i stosunki wodne
Typ
Termin
Lp.
Zadanie
Realizatorzy
zadania realizacji
1.
Modernizacja ujęć i stacji
własne 2007 – 2013 Gmina
uzdatniania wody w celu
Domanice
dostosowania jakości wody do
picia
2
Budowa i modernizacja sieci
własne 2007 – 2013 Gmina
wodociągowej
Domanice,
prywatni
właściciele
3
Uporządkowanie gospodarki
własne
2007-2013 Gmina
ściekowej (budowa i
Domanice
modernizacja sieci kanalizacji
sanitarnej, budowa i
modernizacja oczyszczalni
ścieków)
4
Montaż przydomowych
własne
2007-2013 Gmina
oczyszczalni ścieków
Domanice,
mieszkańcy,
ODR
48
66
Efekty działań i uwagi
Poprawa jakości wody pitnej
Zaopatrzenie w wodę dobrej jakości,
uzbrojenie terenu
Poprawa jakości wody pitnej
Poprawa jakości wód
powierzchniowych i podziemnych
Źródła
Szacunkowy
finansowania
koszt zł
Budżet gminy, UE b.d.
Budżet gminy,
UE, fundusze
ochrony
środowiska
Budżet gminy,
UE, fundusze
ochrony
środowiska
b.d.
b.d.
Budżet gminy,
b.d.
środki
mieszkańców, UE,
fundusze ochrony
środowiska
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.2 Powietrze atmosferyczne
5.2.1 Stan aktualny
Mała ilość zakładów, kotłowni i niska emisja zanieczyszczeń powodują, że można uznać stan
czystości powietrza za zadowalający.
Na skażenie powietrza mają wpływ w gminie:
-
kotłownie opalane zanieczyszczonym węglem w gospodarstwach domowych,
-
kotłownie z zakładów przetwórczo – usługowych,
-
pojazdy samochodowe z niesprawnymi układami spalinowymi, ciągniki rolnicze.
Na zanieczyszczenie powietrza w gminie mają też wpływ samochody poruszające się na
drogach powiatowych.
5.2.2 Zanieczyszczenie powietrza
Stan powietrza w znacznym stopniu oddziałuje na poziom życia. Obecnie do
najważniejszych, niekorzystnych zjawisk wymuszających działanie w zakresie ochrony
powietrza przed zanieczyszczeniem zalicza się:
 zanieczyszczenie środowiska substancjami niebezpiecznymi (metale ciężkie: kadm,
ołów, rtęć, trwałe związki organiczne, drobne cząstki zawieszone),
 zakwaszenie gleb i wody na skutek emisji dwutlenku siarki, tlenków azotu i
amoniaku,
 eutrofizację ekosystemów wodnych spowodowaną między innymi wymywaniem
z powietrza związków azotu,
 zmniejszenie ochronnej warstwy ozonowej, powodujące zmiany klimatyczne,
wywołane wzrostem zawartości w atmosferze dwutlenku węgla, metanu i tlenków
azotu,
 wzrost
stężenia
ozonu
w
przyziemnej
warstwie
atmosfery spowodowany
przemianami fotochemicznymi w powietrzu, zanieczyszczonym między innymi
tlenkami azotu oraz lotnymi związkami organicznymi,
 pogorszenie jakości powietrza w miastach.
Poziom zanieczyszczenia powietrza związany jest między innymi z wielkością
zanieczyszczeń wprowadzanych do atmosfery (zarówno ze źródeł naturalnych, jak
też antropogenicznych). Zanieczyszczenia antropogeniczne związane są głównie z procesami
spalania paliw stałych, płynnych i gazowych (elektrownie, elektrociepłownie, indywidualne
49
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
paleniska, środki transportu). Zanieczyszczenia emitowane są również przez przemysł
hutniczy i chemiczny (rafinerie, zakłady nawozów sztucznych) oraz rolnictwo (fermy
hodowlane, rozpylanie nawozów i środków ochrony roślin).
Źródłem zanieczyszczenia powietrza jest także działalność gospodarcza, szczególnie
przemysł. W celu ograniczenia emisji przemysłowej podejmowane powinny być działania
przez samych sprawców zanieczyszczeń, m.in. zainstalowanie urządzeń ochronnych,
wdrożenie nowych technologii.
5.2.3 Program poprawy dla obszaru: Powietrze atmosferyczne
Cel strategiczny:
Poprawa jakości powietrza atmosferycznego na terenie gminy poprzez ograniczenie
emisji zanieczyszczeń
Cele średnioterminowe do roku 2011 i krótkoterminowe do roku 2008:
1. Ograniczanie wielkości emisji zanieczyszczeń komunikacyjnych
2. Ograniczenie emisji ze źródeł komunalnych, szczególnie niskiej emisji
3. Ograniczenie emisji ze źródeł przemysłowych
4. Rozwój monitoringu jakości powietrza
5. Termomodernizacja budynków
Strategia osiągania celów i kierunki działań
Wprowadzanie zanieczyszczeń do powietrza atmosferycznego następuje z wielu
źródeł emisji. Wyemitowane zanieczyszczenia stale podlegają procesom rozprzestrzenienia
kształtując stan zanieczyszczenia powietrza, w tym często powszechne zagrożenia dla
środowiska i zdrowia ludzi. Główną i najskuteczniejszą formą ochrony atmosfery przed
zanieczyszczeniem jest prewencja realizowana jako likwidacja zanieczyszczeń u źródła
poprzez działania w zakresie:
–
Stymulowania procesów opracowywania i realizacji gminnych planów zaopatrzenia
w energię (zgodnie z Prawem Energetycznym) uwzględniających zasady ochrony
środowiska (w tym atmosferycznego)
–
Wzmożenia nadzoru nad osiąganiem i przestrzeganiem normatywów emisyjnych
w jednostkach gospodarczych
–
Ograniczania roli indywidualnych palenisk węglowych w strukturze systemu grzewczego
(zwłaszcza Domanic)
50
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
–
Wspierania
wszelkich
tranzytowy
przez
działań
inwestycyjnych
miejscowości
oraz
działań
minimalizujących
drogowy ruch
organizacyjnych
ograniczających
uciążliwość emisyjną środków transportu drogowego
–
Programowania zintegrowanych działań na rzecz minimalizacji zużycia energii
i surowców energetycznych
–
Zintegrowania
programów
ochrony
powietrza
z
planami
zagospodarowania
przestrzennego gmin
–
Wspierania działań dostosowujących monitoring zanieczyszczeń atmosfery do aktualnych
wymogów
Lp.
Kierunki działań
Jednostki realizujące
Ograniczanie emisji ze źródeł komunalnych, szczególnie niskiej emisji
Eliminowanie węgla jako paliwa w lokalnych
kotłowniach i gospodarstwach domowych i
1
zastępowanie go innymi, bardziej ekologicznymi
Właściciele obiektów, mieszkańcy,
nośnikami ciepła
Urząd Gminy
Zmniejszenie zużycia paliw i emisji zanieczyszczeń do
2
powietrza atmosferycznego
51
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.2.4 Program operacyjny dla obszaru: Powietrze atmosferyczne
Lp. Zadanie
1
Modernizacja kotłowni
węglowej na olej
opałowy/na gaz:
2
Budowa sieci gazowych
3
Termomodernizacja,
remonty i docieplanie
budynków użyteczności
publicznej (m.in. szkoły) i
budynków mieszkalnych
Typ zadania
własne
własne
własne
Termin
realizacji
2007
Realizatorzy
Urząd Gminy,
szkoła
Efekty działań i uwagi
Ograniczenie niskiej emisji
2010-2013
Właściciele
obiektów,
mieszkańcy,
Urząd Gminy
Ograniczenie niskiej emisji
-
Urząd Gminy,
Wspólnoty
Mieszkaniowe,
właściciele
obiektów
Ograniczenie niskiej emisji
Źródło: Harmonogram realizacji zadań programu ochrony środowiska dla Gminy Domanice
52
66
Źródła finansowania
Środki właścicieli,
budżet gminy,
fundusze ochrony
środowiska, fundusze
UE
Środki właścicieli
obiektów, środki firm,
jednostek
gospodarczych i
przedsiębiorstw
Środki własne
mieszkańców, budżet
gminy, fundusze
ochrony środowiska,
fundusze UE
Szacunkowy
koszt zł
b.d.
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.3 Hałas
5.3.1 Stan aktualny
W gminie nie ma źródeł uciążliwego hałasu. Jedynie wzdłuż dróg powiatowych występuje
zwiększona emisja hałasu spowodowana dużym ruchem pojazdów na drodze. Wpływ na
uciążliwy hałas ma:
-
zła nawierzchnia dróg,
-
duża prędkość poruszających się pojazdów,
-
zła jakość samochodów i ciągników rolniczych.
5.3.2 Zagrożenie środowiska hałasem
Hałas stanowi jedno ze źródeł zanieczyszczenia środowiska, wzrastające w ostatnich
latach w związku z rozwojem komunikacji, uprzemysłowieniem i postępującą urbanizacją.
Odczuwany jest przez ich mieszkańców jako jeden z najbardziej uciążliwych czynników
wpływających ujemnie na środowisko i samopoczucie. Hałas wywołuje zmęczenie, złe
samopoczucie, utrudnia wypoczynek, może prowadzić do częściowej lub całkowitej utraty
słuchu.
Ponadto
powoduje
poważne
zmiany
psychosomatyczne,
jak
zagrożenie
nadciśnieniem, zaburzenia nerwowe, zaburzenia w układzie kostno - naczyniowym.
Hałasem jest każdy dźwięk, który w danych warunkach jest określony jako szkodliwy,
uciążliwy lub przeszkadzający, niezależnie od jego parametrów fizycznych. Odczucie hałasu
jest zatem bardzo subiektywne i zależy od wrażliwości słuchowej poszczególnych jednostek.
Zespół zjawisk akustycznych zachodzących w środowisku, określony za pomocą parametrów
akustycznych czasu i przestrzeni nazywa się umownie klimatem akustycznym środowiska
zewnętrznego. Uciążliwość hałasu dla organizmu zależy od natężenia dźwięku, jego
częstotliwości i czasu trwania.
Wyróżnia się trzy główne rodzaje hałasu, według źródła powstawania:
-
hałas przemysłowy powodowany przez urządzenia i maszyny w obiektach
przemysłowych i usługowych,
-
hałas komunikacyjny pochodzący od środków transportu drogowego, kolejowego
i lotniczego,
-
hałas
komunalny
występujący
w
budynkach
wielorodzinnych i w obiektach użyteczności publicznej.
53
66
mieszkalnych,
szczególnie
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Hałas komunikacyjny
Do najpowszechniejszych i najbardziej uciążliwych źródeł hałasu w gminie należy
komunikacja drogowa. Środki transportu są ruchomymi źródłami hałasu decydującymi
o parametrach klimatu akustycznego przede wszystkim na terenach zurbanizowanych.
Poziomy dźwięku środków komunikacji drogowej są wysokie i wynoszą 75-90 dB, przy
dopuszczalnych natężeniach hałasu w środowisku w otoczeniu budynków mieszkalnych do
67 dB w porze nocnej i do 75 dB w porze dziennej.
5.3.3 Program poprawy dla obszaru: Hałas i wibracje
Cel strategiczny:
Rozpoznanie uciążliwości związanej z hałasem i ograniczanie uciążliwości akustycznych
związanych z komunikacją na obszarze gminy
Cele średnioterminowe i kierunki działań do roku 2011:
1. Włączenie problematyki ochronnej przed hałasem do planów zagospodarowania
przestrzennego gminy
Strategia realizacji celów średnioterminowych
Podstawowym
obowiązkiem
jest
inwentaryzacja
miejsc,
gdzie
występują
przekroczenia hałasu oraz dokładne rozpoznanie sytuacji akustycznej w gminie. Wiąże się to
z wykonaniem badań uciążliwości akustycznej i docelowo opracowaniem mapy akustycznej
uciążliwych miejsc w gminie. Konieczna jest również koordynacja działań (także policji)
w celu badania pojazdów powodujących szczególny hałas, a także systematyczne
usprawnianie ruchu drogowego, budowę obwodnic tranzytowych, budowę nowych odcinków
dróg i modernizację nawierzchni istniejących.
W planowaniu przestrzennym należy przyjąć zasadę stosowania natężenia hałasu jako
jedno z kryteriów lokalizacji nowych inwestycji.
W miejscach szczególnie narażonych na hałas, zlokalizowanych w pobliżu gęstej
zabudowy mieszkaniowej konieczne będzie zastosowanie środków zmniejszających
negatywny wpływ hałasu, a więc budowa ekranów akustycznych lub zasadzenie pasów
zwartej zieleni izolacyjnej (gęste krzewy i drzewa).
54
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Przy modernizacji dróg i ulic należy zwrócić szczególną, uwagę na dobór nawierzchni
właściwej dla rzeczywistej prędkości pojazdów. Zastosowanie cichych nawierzchni
drogowych poprawi warunki akustyczne w środowisku zewnętrznym o około 5 dB.
Nie zapewni to jednak warunków komfortu akustycznego w tych punktach, w których poziom
dźwięku przed zastosowaniem działań ochronnych jest większy niż 65 dB w porze dziennej
i 55 dB w porze nocnej. Jedyną dostępną metodą redukcji hałasu pozostaje wymiana okien na
dźwiękoizolacyjne, które zapewnią, warunki komfortu akustycznego wewnątrz pomieszczeń
zamkniętych.
Cele krótkoterminowe do roku 2008 i kierunki działań:
Ograniczenie emisji hałasu do środowiska
1.
Nazwa działania
Lp.
1
Jednostki realizujące
Poprawa nawierzchni dróg. Budowa i modernizacja dróg i
infrastruktury drogowej
Zarząd dróg, kolei, Wojewoda,
Samorząd Powiatowy
Efekty działań:
–
Zmniejszenie skali obiektywnego narażenia mieszkańców gminy na hałas
–
Spełnienie obowiązujących standardów w zakresie poziomu hałasu
–
Poprawa jakości życia mieszkańców poprzez zmniejszenie subiektywnie odczuwalnej
uciążliwości hałasowej
–
Zintensyfikowanie kontroli
i
nadzoru nad istniejącymi
źródłami
hałasu oraz
zintensyfikowanie działań prewencyjnych dla ograniczenia uciążliwości przedsięwzięć
priorytetowych
–
Wdrożenie nowoczesnego, kompleksowego systemu ochrony przed hałasem.
55
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.3.4 Program operacyjny dla obszaru: Hałas
Lp.
Zadanie
1
Poprawa nawierzchni dróg.
Budowa i modernizacja dróg i
infrastruktury drogowej
Typ
zadania
własne
Termin
realizacji
Realizatorzy
Efekty działań i uwagi
Źródła finansowania
Szacunkowy
koszt zł
b.d.
Zarząd dróg,
Wojewoda,
Samorząd
Powiatowy
Poprawa jakości życia
mieszkańców poprzez
zmniejszenie subiektywnie
odczuwalnej uciążliwości
hałasowej
Budżet własny
budżety miast i gmin
budżet państwa
b.d.
56
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.4 Promieniowanie elektromagnetyczne
5.4.1 Stan aktualny
Promieniowanie elektromagnetyczne jest bardzo rozległe i obejmuje różne długości fal,
począwszy od fal radiowych przez fale promieni podczerwonych, zakres widzialny i fale promieni
nadfioletowych, aż do bardzo krótkich fal promieni rentgenowskich i promieni gamma. Z całego
spektrum promieniowania elektromagnetycznego w sposób istotny oddziałują na organizmy tylko
te fale, które są pochłaniane przez atomy, cząsteczki i struktury komórkowe. Z uwagi na sposób
oddziaływania promieniowania na materię widmo promieniowania elektromagnetycznego można
podzielić na promieniowanie jonizujące i niejonizujące:
- promieniowanie jonizujące, występuje w wyniku użytkowania zarówno wzbogaconych, jak
i naturalnych substancji promieniotwórczych w energetyce jądrowej, ochronie zdrowia,
przemyśle, badaniach naukowych,
- promieniowanie niejonizujące występuje wokół linii energetycznych wysokiego napięcia,
radiostacji, pracujących silników elektrycznych oraz instalacji przemysłowych, urządzeń
łączności, domowego sprzętu elektrycznego, elektronicznego itp.
Nadmierne dawki promieniowania działają szkodliwie na wszystkie organizmy żywe,
dlatego też ochrona przed szkodliwym promieniowaniem jest jednym z ważnych zadań ochrony
środowiska.
Promieniowanie jonizujące
Promieniowanie jonizujące jest nieodłącznym elementem środowiska naturalnego, dociera
z Kosmosu, z wnętrza Ziemi. Przy opracowywaniu zbiorczych ocen zagrożeń radiacyjnych dla
ludzi i środowiska rozróżnia się zagrożenia pochodzące od radionuklidów naturalnych i sztucznych.
W
przyrodzie
występuje
prawie
80
radioizotopów
i
ok.
20
pierwiastków
promieniotwórczych. Do najbardziej znanych należą izotopy uranu i toru, a także potasu, węgla
i wodoru.
Intensywność
promieniowania
wywołana
naturalnymi
pierwiastkami
promieniotwórczymi jest różna w różnych miejscach naszego globu.
Radionuklidy pochodzenia sztucznego przedostały się do środowiska w wyniku prób
z bronią jądrową lub zostały uwolnione z obiektów jądrowych i składowisk paliwa w trakcie ich
normalnej eksploatacji lub w stanach awaryjnych (np. katastrofa elektrowni jądrowej
w Czarnobylu). Są również wytwarzane przez różnego rodzaju urządzenia stosowane np.
w diagnostyce medycznej, przemyśle czy badaniach naukowych.
57
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Promieniowanie niejonizujące
Głównymi źródłami promieniowania niejonizującego w środowisku są:

stacje radiowe i telewizyjne,

elektroenergetyczne linie napowietrzne wysokiego napięcia, stacje transformatorowe,

stacje przekaźnikowe telefonii komórkowej,

zespoły sieci i urządzeń elektrycznych w gospodarstwie domowym (np. kuchenki
mikrofalowe)

urządzenia radiolokacyjne i radionawigacyjne.
Na terenie gminy Domanice nie ma obiektów emitujących promieniowanie niejonizujące.
5.5 Poważne awarie i zagrożenia naturalne
5.5.1 Stan aktualny
Zagrożenie pożarami
Występujące na terenie gminy skupiska leśne, które stwarzają zagrożenie pożarami leśnymi.
Przebiegające przez te tereny szlaki komunikacyjne i znajdujące się tam siedliska ludzkie wzmagają
te zagrożenia.
Zagrożenie skażeniem promieniotwórczym
Do skażenia promieniotwórczego obszaru gminy może dojść, wskutek awarii reaktorów
jądrowych siłowni elektrowni atomowych, pracujących poza granicami kraju lub reaktorów
jądrowych statków (okrętów) o napędzie atomowym, pływających po morzach północnych,
w sytuacjach kiedy kierunki wiatrów w górnych warstwach atmosfery będą przebiegały od rejonu
awarii urządzenia jądrowego na terenie gminy.
Przyczyną radiacyjnego skażenia administrowanego terenu mogą też być legalne
i nielegalne przewozy materiałów rozszczepialnych szlakami komunikacyjnymi gminy.
Awarie urządzeń i instalacji
Instalacje, takie jak energetyczne, ciepłownicze, wodociągowe, kanalizacyjne i gazowe
mogą być uszkodzone różnymi przyczynami. Awarie tych urządzeń mogą utrudnić funkcjonowanie
58
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
gospodarstw domowych, zakłócić, a nawet przerwać działalność zakładów pracy oraz utrudniać
komunikację i prowadzenie działań ratowniczych.
Zagrożenie wywołane gwałtownymi zjawiskami atmosferycznymi
W różnych porach roku na obszarze gminy mogą wystąpić gwałtowne i obfite opady
deszczu lub śniegu. Może to spowodować utrudnienia komunikacyjne i w prowadzeniu działalności
gospodarczej, szczególnie w rolnictwie może być przyczyną zniszczeń zasiewów i plonów.
Silne wiatry i huragany połączone z wyładowaniami atmosferycznymi oraz ze wzmożonymi
opadami mogą mieć miejsce w okresie wiosenno - letnim i jesiennym. Mogą powodować inne
niebezpieczne zdarzenia, jak np. uszkodzenia przesyłowych linii energetycznych, napowietrzanych
linii telekomunikacyjnych, wzniecać pożary lasów i zabudowań od uderzeń piorunów i spięć
(zwarć)
przewodów
energetycznych,
zawał
na
szlakach
komunikacyjnych,
obiektów
wysokościowych różnego przeznaczenia, zniszczenia w uprawach polowych i uszkodzenia dróg.
Zjawiska te mogą też stanowić czynnik powodziotwórczy włącznie z powodowaniem tzw.
„cofki” wód morskich. Będą utrudniać działalność gospodarczą oraz prowadzenie prac
ratowniczych.
5.5.2 Program poprawy dla obszaru: Poważne awarie i zagrożenia naturalne
Cel strategiczny:
Minimalizacja zagrożeń naturalnych oraz eliminacja i minimalizacja skutków w razie ich
wystąpienia
Cele średnioterminowe do roku 2011:
1. Ochrona mieszkańców gminy przed skutkami poważnych awarii lub klęsk żywiołowych
2. Minimalizacja ryzyka wystąpienia poważnej awarii.
Cele krótkoterminowe do roku 2008 i kierunki działań:
1.
Zapobieganie poważnym awariom.
2.
Minimalizacja skutków sytuacji awaryjnych.
59
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Zwiększenie świadomości społecznej dotyczącej zasad postępowania i zapobiegania
3.
w przypadku wystąpienia poważnej awarii lub klęsk żywiołowych.
Lp.
1
Nazwa zadania
Uwagi
Zwiększenie bezpieczeństwa przewozów substancji
niebezpiecznych
Policja, Inspekcja Transportu
Drogowego, Samorządy, Zarządcy
dróg, Wojewoda
Największe zagrożenie dla ogółu mieszkańców gminy stwarza transport materiałów
niebezpiecznych, stąd też przede wszystkim konieczne jest podjęcie działań zmierzających do
zminimalizowania tego zagrożenia. Pojazdy transportujące materiały niebezpieczne powinny być
przystosowane do tego celu, co poświadczać należy systematycznymi kontrolami stwierdzającymi
stosowanie się do odpowiednich przepisów, a trasy przewozu poprowadzone tak, aby omijały
tereny gęstej zabudowy mieszkalnej oraz tereny cenne przyrodniczo. Zadania te leżą w gestii
Starostwa Powiatowego, jako administratora dróg powiatowych oraz Zarządu Województwa
Mazowieckiego i Zarządów Dróg Krajowych i Wojewódzkich.
Efekty działań:
 zwiększenie bezpieczeństwa środowiskowego,
 spadek strat wymiernych i niewymiernych (ekonomicznych, materialnych i społecznych) w
wyniku wystąpienia poważnych awarii przemysłowych i transportowych,
 minimalizacja ryzyka wystąpienia poważnych awarii oraz nadzwyczajnych zagrożeń dla
środowiska poprzez zwiększony poziom prewencji,
60
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
5.5.3 Program operacyjny dla obszaru: poważne awarie i zagrożenia naturalne
Lp.
1
Zadanie
Modernizacja dróg, instalacja
zabezpieczeń środowiska.
Typ
zadania
Termin
realizacji
Efekty działań i uwagi
Źródła finansowania
szacunkowy koszt
zł
Zlikwidowanie części
koordyno
Zarządcy dróg, Urząd przyczyn powodujących
2007 – 2013
zdarzenia nadzwyczajne i
wane
Gminy
poważne awarie
Budżet państwa,
województwa,
fundusze ochrony
środowiska, fundusze
unijne
-
Realizatorzy
Źródło: Harmonogram realizacji zadań programu ochrony środowiska
61
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
6. OCHRONA DZIEDZICTWA PRZYRODNICZEGO I
RACJONALNE UŻYTKOWANIE ZASOBÓW PRZYRODY
6.1 Ochrona przyrody i krajobrazu
6.1.1 Stan aktualny
Lasy
6.1.2 Program operacyjny dla obszaru: Ochrona przyrody i krajobrazu
Cel strategiczny:
Utrzymanie na obecnym poziomie oraz rozwój walorów przyrodniczych gminy
Cele średnioterminowe do roku 2011:
Syntetyczna ocena stanu aktualnego
Różnorodność biologiczna i krajobrazowa gminy Domanice, podobnie jak całego powiatu
siedleckiego i województwa mazowieckiego, doznała w ciągu wielu lat szkód w wyniku:
–
Propagowania niezrównoważonego modelu rolnictwa,
–
Intensywnych wylesień,
–
Zmian warunków hydrogeologicznych i stosunków wodnych,
–
Zanieczyszczenia środowiska (gleb, wód, powietrza),
–
Rozwoju struktur zurbanizowanych i transportowych,
–
Fragmentacji ekosystemów i antropogenicznego kształtowania ekosystemów,
–
Bezpośredniego niszczenia środowiska,
–
Niedorozwoju infrastruktury technicznej (komunalnej i ochronnej),
–
Niedostatków w zarządzaniu przestrzenią oraz w zarządzaniu ochroną środowiska,
–
Rozwoju przemysłu.
W lepszej sytuacji znajdują się ekosystemy objęte prawnym systemem ochrony. System
obszarów chronionych wymaga wzmocnienia poprzez rozwój obszarowy oraz zintensyfikowaną
integrację wewnętrzną i zewnętrzną (powiązanie ze strukturami krajowymi i europejskimi).
62
66
PROGRAM OCHRONY ŚRODOWISKA GMINY DOMANICE NA LATA 2007-2013
Kierunki działań w powiecie siedleckim:
–
Opracowanie szczegółowego programu ochrony flory i fauny na terenie powiatu,
obejmującego:
 ochronę gatunków zwierząt będących cennymi składnikami fauny na terenie powiatu, to
jest m.in. czarnego bociana poprzez stworzenie obszarów chronionych,
 zapewnienie ochrony siedliskom przyrodniczym, szczególnie borom sosnowym,
mieszanym, lasom dębowym, podmokłym łąkom, w których występują cenne gatunki
roślin regionalnie rzadkich i zagrożonych w Polsce (storczyk szerokolistny, kruszczyk
szerokolistny, konwalia majowa, krzew kruszyny i kalina koralowa), poprzez
tworzenie obszarów chronionych.
 Prowadzenie akcji promocji terenu powiatu jako miejsca rekreacji i wypoczynku.
 Rewitalizacja cieków wodnych i bezwzględna ochrona obszarów źródliskowych oraz
terenów tzw. małej retencji.
–
Powiększanie liczby zwierząt i roślin objętych ochroną oraz zorganizowanie warunków do
wprowadzenia gatunków charakterystycznych dla rozwiniętych już ekosystemów.
–
Oznaczanie docelowych granic obszarów podległych ochronie.
–
Dążenie do prowadzenia racjonalnej gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych.
Tabela 11 Zadania dotyczące ochrony przyrody i krajobrazu
Nazwa działania
Lp.
Uwagi
Właściciele gruntów, Urząd Gminy,
Nadleśnictwa.
1
Tworzenie zwartych powierzchni leśnych
2
Tworzenie nowych, ochrona istniejących obszarów
Właściciele obiektów, Urząd Gminy
chronionych i prowadzenie zabiegów konserwatorskich
Efekty działań:
–
Utrzymanie dotychczasowego i przywrócenie pożądanego stanu różnorodności biologicznej
i krajobrazowej
–
Zwiększenie skuteczności wszystkich działań i narzędzi wzmacniających różnorodność
biologiczną i krajobrazową
–
Wzrost społecznej świadomości ekologicznej i uzyskanie społecznej akceptacji dla niezbędnych
działań
–
Zwiększenie bezpieczeństwa ekologicznego w regionie
–
Ukształtowanie przyrodniczych podstaw, zrównoważonego rozwoju gospodarczego w gminie.
63
66
6.1.3 Program operacyjny dla obszaru: Ochrona przyrody i krajobrazu
Lp.
Zadanie
Tworzenie zwartych
1
powierzchni leśnych
Tworzenie nowych, ochrona
istniejących obszarów
2
chronionych i prowadzenie
zabiegów konserwatorskich
Typ zadania
własne
własne
Termin
realizacji
-
-
Realizatorzy
Efekty działań i uwagi
zwiększenie lesistości w
Właściciele gruntów,
gminie
Urząd Gminy,
Nadleśnictwa.
ochrona najbardziej
Właściciele obiektów, cennych zasobów
Urząd Gminy
przyrodniczych gminy
Źródła finansowania
środki własne
fundusze ochrony
środowiska, budżet
gminy
środki własne
fundusze ochrony
środowiska
Szacunkowy
koszt zł
b.d.
b.d.
6.2 Gleby
6.2.1 Stan aktualny
Gleby gminy Domanice są słabo zróżnicowane. Skałą macierzystą gleb gminy są utwory lodowcowe i wodnolodowcowe (głównie piaski) oraz
utwory współczesne (mady, torfy, mursze).
Wśród gruntów ornych przeważają gleby pseudobielicowe i brunatne wyługowane utworzone z piasków słabogliniastych.
6.2.2 Program operacyjny dla obszaru: Gleby
W Programie Ochrony Środowiska dla gminy Domanice nadrzędnym celem w zakresie ochrony ziemi i gleb jest dostosowanie przyszłych
rozwiązań do standardów europejskich. Wymagania Unii Europejskiej dotyczące ochrony środowiska zostały sprecyzowane w odpowiednich
dyrektywach, co znalazło w Polsce swoje odzwierciedlenie w aktualnie obowiązującej ustawie Prawo Ochrony Środowiska.
Cel strategiczny:
Racjonalne wykorzystanie gleb i gruntów oraz ich ochrona i rekultywacja
Cele średnioterminowe do roku 2011
1. Rekultywacja terenów zdegradowanych
2. Ograniczenie negatywnego wpływu na środowisko zanieczyszczeń pochodzących z działalności rolniczej
3. Ochrona gleb przed erozją
4. Likwidacja dzikich wysypisk odpadów
Lp.
Nazwa zadania
Uwagi
1
Zalesianie gleb (powierzchnia 17,6% gminy)
2
Likwidacja „dzikich” wysypisk odpadów
Nadleśnictwa, właściciele terenu,
Urząd Gminy
Właściciele terenu, Urząd Gminy
3
Oczyszczanie z odpadów pasów przy drogach.
Gminne akcje „sprzątania śmieci”
Zarządcy dróg, właściciele terenu,
Urząd Gminy, mieszkańcy, Szkoły
6.2.3 Program operacyjny na lata 2007 – 2013 dla obszaru: Gleby
Lp.
Zadanie
Typ zadania
Termin
realizacji
Realizatorzy
Efekty działań i uwagi
zwiększenie lesistości gminy i
zwiększenie jego atrakcyjności
dla mieszkańców i
przyjezdnych
ograniczenie degradacji gleb i
poprawa ich właściwości
1
Zalesianie gleb (powierzchnia
17,6% gminy)
własne
2007-2013
Nadleśnictwa,
właściciele
terenu, Urząd
Gminy
2
Likwidacja „dzikich”
wysypisk odpadów
własne
2007-2013
Właściciele
terenu, Urząd
Gminy
3
Oczyszczanie z odpadów
pasów przy drogach. Gminne
akcje „sprzątania śmieci”
koordynowane
Zarządcy dróg,
właściciele
terenu, Urząd ograniczenie degradacji gleb i
Gminy,
poprawa ich właściwości
mieszkańcy,
Szkoły
Źródła
finansowania
Środki własne,
fundusze ochrony
środowiska,
fundusze UE,
budżet gminy
Środki własne,
fundusze ochrony
środowiska
(WFOŚiGW),
fundusze UE,
budżet gminy
Szacunkowy
koszt zł
200720102009
2013
b.d.
b.d.
b.d.
b.d.
b.d.
b.d.
7. ZRÓWNOWAŻONE WYKORZYSTANIE SUROWCÓW,
MATERIAŁÓW, WODY I ENERGII
7.1 Racjonalizacja użytkowania wody do celów produkcyjnych i konsumpcyjnych
Cel średnioterminowy:
Optymalizacja zużycia wody w przemyśle i rolnictwie
Cel ten wynika z przyjętych limitów krajowych. Największe znaczenie dla realizacji tego
celu mają działania podejmowane przez poszczególne zakłady produkcyjne, a także jednostki
funkcjonujące w sektorze komunalnym.
W celu zmniejszenia wodochłonności w strefie gospodarki, zakłady korzystające
ze środowiska – pobierające wodę, surowce i energię powinny stosować najlepsze dostępne
techniki (BAT). Istotne jest wdrażanie systemów zarządzania środowiskowego w zakładach (normy
ISO 14000), wprowadzanie zasad Czystej Produkcji, przystępowanie do programów sektorowych
z dziedziny ochrony środowiska.
Kierunki działań:
- Zmniejszanie zapotrzebowania na wodę w rolnictwie
- Ograniczanie ładunków zanieczyszczeń odprowadzanych do środowiska
- Ograniczanie marnotrawstwa wody
- Zaniechanie nieuzasadnionego wykorzystywania wód podziemnych
Efekty:
- Odbudowa gminnych zasobów wodnych
- Ograniczenie deficytów wody
- Zmniejszenie ilości zrzucanych ścieków
7.2 Zmniejszenie zużycia energii
Cel średnioterminowy:
Ograniczenie do roku 2010 zużycia energii (na jednostkę PKB) o 25% w stosunku do roku
2000 i o 50% w stosunku do roku 1990
Cel ten wynika bezpośrednio z założeń Polityki Ekologicznej Państwa. Osiągnięcie go
uwarunkowane jest dalszym urealnieniem cen energii, m.in. poprzez wliczenie w jej cenę
jednostkową kosztów środowiskowych (opłaty produktowe od paliw, zróżnicowane w zależności
od uciążliwości danego paliwa dla środowiska). Ograniczenie ogólnego zużycia energii (także
zmniejszenie produkcji energii) przyniesie efekty w postaci zmniejszenia zużycia surowców
energetycznych, a także zmniejszenia emisji zanieczyszczeń do środowiska.
Zmniejszenie zużycia energii powinno być rozpatrywane jednostkowo, gdyż przy
zakładanym wzroście gospodarczym i rozwoju gminy nieunikniony jest bezwzględny wzrost
zużycia energii.
Zmniejszenie zużycia energii, zwłaszcza w sektorze komunalnym, związane będzie
z nieuniknionym wzrostem cen tej energii. Podstawowe znaczenie będą mieć również działania
w zakresie restrukturyzacji i modernizacji gospodarki (wprowadzanie energooszczędnych
technologii) oraz wzrost świadomości społeczeństwa.
Wymienione działania będą realizowane przez podmioty gospodarcze, a także wytwórców
energii; władze samorządowe mają ograniczony wpływ na realizację założonych celów. Niemniej,
istotne jest prowadzanie działań edukacyjnych i informowanie o dostępnych możliwościach
w zakresie ograniczania zużycia energii.
Kierunki działań:
- Restrukturyzacja gospodarki w kierunku ograniczania produkcji energochłonnej
- Modernizacja procesów wytwórczych we wszystkich sektorach
- Racjonalizacja zużycia i oszczędzania energii przez mieszkańców
- Minimalizacja strat energii w systemach przesyłowych oraz obiektach mieszkalnych, usługowych
i przemysłowych
- Finansowe stymulowanie i wspieranie przedsięwzięć w zakresie zmniejszania energochłonności
Efekty zmniejszenia energochłonności gospodarki:
- Zmniejszenie eksploatacji zasobów energetycznych i zużycia paliw
- Zmniejszenie emisji zanieczyszczeń powietrza
- Zmniejszenie negatywnych oddziaływań zanieczyszczeń powietrza na środowisko (hydrosferę,
glebę, biosferę) i zdrowie człowieka
- Zmniejszenie globalnych kosztów ochrony środowiska
- Zmniejszenie globalnych kosztów produkcji energii.
7.3 Wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych
Cele średnioterminowe do roku 2015:
Zwiększenie udziału źródeł odnawialnych w produkcji energii do 3,65 w roku 2006 i
systematyczny wzrost do 7,5% w roku 2010
Zwiększenie do roku 2010 wykorzystania energii z regionalnych źródeł odnawialnych o 100%
w stosunku do roku 2000
Obecnie wykorzystanie energii odnawialnej w Unii Europejskiej kształtuje się na poziomie
6 %. Planuje się wzrost tego udziału do 12% w perspektywie roku 2010. W Polsce zakłada się,
że w 2010 roku udział zużycia energii odnawialnej będzie na poziomie 7,5 % (wynika to
z Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 maja 2003 roku
w sprawie szczegółowego zakresu obowiązku zakupu energii elektrycznej i ciepła z odnawialnych
źródeł energii oraz energii elektrycznej wytwarzanej w skojarzeniu z wytwarzaniem ciepła).
W gminie Domanice istnieją potencjalne możliwości szerszego wykorzystania biopaliw
(słoma, odpady drzewne) oraz energii słonecznej, wiatrowej i wodnej. Osiągnięcie celu (wzrost
udziału źródeł odnawialnych) jest realne ze względu na bardzo niski próg wyjściowy.
Kierunki działań:
–
-Włączenie rozwoju energetyki opartej na odnawialnych źródłach energii w przygotowane na
wszystkich szczeblach samorządowych programy zrównoważonego rozwoju, programy ochrony
środowiska, plany zagospodarowania przestrzennego i plany energetyczne)
–
Zwiększenie zaangażowania środków publicznych (budżetowych i pozabudżetowych)
i prywatnych na rozwój energetyki ze źródeł odnawialnych z równoczesną poprawą
efektywności ich wykorzystania
–
Intensyfikacja działań umożliwiających wykorzystanie w tym zakresie środków finansowych
ze Wspólnoty Europejskiej i międzynarodowych instytucji finansowych.
Efekty wynikające z rozwoju wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych:
–
Ograniczenie emisji zanieczyszczeń powietrza powstających podczas spalania paliw kopalnych
–
Ułatwienie wywiązywania się z międzynarodowych zobowiązań Polski w zakresie ograniczenia
emisji zanieczyszczeń powietrza i ich transportu na dalekie odległości
–
Stymulacja rozwoju nowoczesnych technologii
7.4 Zmniejszenie materiałochłonności i odpadowości produkcji
Cele średnioterminowe:
Ograniczenie do roku 2010 materiałochłonności produkcji 50% w stosunku do roku 1990
Wycofanie z produkcji i użytkowania, bądź ograniczenie użytkowania substancji
i materiałów niebezpiecznych (reglamentowanych przez dyrektywy UE i przepisy prawa
międzynarodowego) (dotyczy substancji zawierających metale ciężkie, trwałe
zanieczyszczenia organiczne oraz substancje niszczące warstwę ozonową)
Kierunki działań:
–
Ograniczenie marnotrawstwa zasobów naturalnych
–
Likwidacja zanieczyszczeń, uciążliwości i zagrożeń u źródła
–
Zwiększenie recyklingu i odzysku materiałowego
Efekty:
–
Zmniejszenie nakładów na produkcję
–
Zmniejszenie kosztów ochrony środowiska
–
Zmniejszenie zakresu degradacji środowiska i eksploatacji zasobów
–
Zmniejszenie marnotrawstwa surowców i materiałów
8. EDUKACJA EKOLOGICZNA
Adresatem końcowym Programu ochrony środowiska jest społeczeństwo gminy Domanice.
Warunkiem koniecznym dla realizacji celów i zadań zawartych w Programie ochrony środowiska
jest chęć włączenia się mieszkańców do ich realizacji. Z tego względu jednym z priorytetów
Programu jest kontynuacja i dalszy rozwój prowadzonej od wielu lat na terenie gminy edukacji
ekologicznej.
Działania zaproponowane w Programie przyczynią się do ukształtowania świadomości
ekologicznej, rozumianej jako widza, poglądy i wyobrażenia ludzi o środowisku przyrodniczym
i jego ochronie.
8.1 Edukacja ekologiczna formalna (szkolna)
Ten rodzaj edukacji to zorganizowany system kształcenia uczniów na wszystkich szczeblach
systemu oświaty, nastawiony na wykształcenie w nich umiejętności obserwowania środowiska
i zmian w nim zachodzących, wrażliwości na piękno przyrody i szacunku dla niej.
W ramach edukacji formalnej proponuje się kontynuację lub wprowadzenie następujących działań:
1.
Realizacja zajęć zawierających elementy edukacji ekologicznej w przedszkolach.
2.
Utrzymywanie klas o profilu kształcenia ekologiczno-przyrodniczym w szkołach
podstawowych i ponadpodstawowych.
3.
Uczestnictwo uczniów w olimpiadach, konkursach i różnych programach ekologicznych
o charakterze regionalnym i krajowym (wraz z podaniem otrzymanych nagród i wyróżnień).
4.
Ponadprogramowa edukacja z zakresu ekologii i ochrony środowiska, prowadzenie
odrębnych zajęć dotyczących ochrony środowiska, organizowanie zajęć w terenie
i wycieczek krajoznawczych, prowadzenie ekologicznych kół zainteresowań, wykonywanie
wystaw i ekspozycji, albumów i kronik prezentujących osiągnięcia uczniów w poznawaniu
i ochronie środowiska.
5.
Zaangażowanie szkół i uczniów w akcjach sprzątania terenu gminy, sadzenia drzew
i pielęgnacji zieleni, opieki nad zwierzętami, zbierania surowców wtórnych (wraz
z podaniem ich ilości), a także innych przedsięwzięciach proekologicznych zasługujących
na uwagę.
8.2 Edukacja ekologiczna pozaszkolna
W ostatnich latach można zaobserwować wzrost zainteresowania niektórych grup osób
dorosłych zdobywaniem wiedzy na temat otaczającego ich środowiska, a także możliwości
uczestniczenia w działaniach na rzecz jego ochrony. Zachowania obserwowane w społeczeństwie
wskazują jednak, że poziom akceptacji dla działań z zakresu ochrony środowiska maleje,
a zachowania prokonsumpcyjne przeważają nad proekologicznymi. Dlatego też rola edukacji
ekologicznej i wprowadzanie jej nowych form są nadal bardzo istotne.
Najlepszym i najefektywniejszym sposobem podniesienia świadomości ekologicznej
dorosłych jest zaangażowanie mieszkańców w procesy decyzyjne. Wymaga to szerokiego
informowania społeczeństwa o stanie środowiska, działaniach na rzecz jego ochrony, a także
o możliwościach prawnych uczestniczenia mieszkańców w podejmowaniu decyzji mających wpływ
na stan środowiska.
Wśród wielu tematów edukacji ekologicznej, znaczące miejsce należy przypisać edukacji
w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi, ochrony powietrza atmosferycznego, oszczędności
energii i wody.
Cel strategiczny:
Podniesienie świadomości ekologicznej mieszkańców gminy, kształtowanie postaw
proekologicznych oraz poczucia odpowiedzialności za stan środowiska.
Cel ten wpisuje się w podstawowe cele sformułowane w Narodowej Strategii Edukacji
Ekologicznej.
Cele średnioterminowe do roku 2011:
1.
Kontynuacja oraz rozszerzanie działań edukacyjnych w szkołach z zakresu ochrony
środowiska
2.
Podniesienie poziomu świadomości ekologicznej dorosłej części społeczności gminy
3.
Kształtowanie prawidłowych wzorców zachowań poszczególnych grup społeczeństwa
gminy w odniesieniu do środowiska
Cele krótkoterminowe do roku 2008 i kierunki działań:
1.
Kontynuacja edukacji na temat ochrony środowiska w przedszkolach, szkolnictwie
wszystkich szczebli raz dla ogółu mieszkańców gminy
2.
Wspieranie finansowe i merytoryczne działań z zakresu edukacji ekologicznej
3.
Zapewnienie społeczeństwu niezbędnych informacji nt. stanu środowiska i działań na rzecz
jego ochrony
4.
Rozwijanie międzyregionalnej współpracy w zakresie edukacji ekologicznej
5.
Rozwijanie różnorodnych form edukacji ekologicznej
6.
Opracowanie i sukcesywne wdrażanie Zintegrowanego Programu Edukacji Ekologicznej
Lp.
1
2
3
4
Nazwa zadania
Organizowanie akcji tj. „Sprzątanie świata”,
zajęć dydaktycznych, kół zainteresowań,
konkursów ekologicznych itp. W szkołach na
terenie gminy
Kampania informacyjno-edukacyjna
społeczeństwa gminy.
Popularyzacja zasad ochrony środowiska
Wprowadzenie „Małych projektów
ekologicznych”
Estetyka gminy – organizowanie konkursów
mieszkańcom gminy
Uwagi
Urząd Gminy, szkoły, organizacje
ekologiczne pozarządowe,
mieszkańcy
W celu zapewnienia koordynacji i harmonizacji zaplanowanych działań z zakresu edukacji
ekologicznej, proponuje się opracowanie i wdrożenie „Zintegrowanego Programu Edukacji
Ekologicznej”.
Program ten obejmie:
Działania w szkołach wszystkich szczebli polegające na ich wsparciu merytorycznym
1.
i finansowym, a w szczególności:

szkolnych programów edukacji ekologicznej

rozwój i wspieranie szkolnych kółek o tematyce związanej z ochroną środowiska

organizacji międzyszkolnych konkursów, olimpiad, turniejów o tematyce ekologicznej
Promocję działań gminy w zakresie ochrony środowiska z udziałem organizacji
2.
pozarządowych, środków masowego przekazu i innych zainteresowanych podmiotów:

organizacja akcji promujących zasady zrównoważonego rozwoju

promocja tzw. zachowań ekologicznych ogółu społeczeństwa gminy (oszczędzanie wody,
energii, selektywna zbiórka, utrzymywanie ładu i porządku)

wspieranie transportu zbiorowego, promocja idei rozwoju ścieżek rowerowych

organizacja szkoleń, seminariów i konferencji, a także punktu informacyjnego dla
przedsiębiorców.
8.3 Program operacyjny dla obszaru: Edukacja ekologiczna
Lp.
1
2
Zadanie
Organizowanie akcji tj.
„Sprzątanie świata”, zajęć
dydaktycznych, kół
zainteresowań, konkursów
ekologicznych itp. W szkołach
na terenie gminy
Kampania informacyjnoedukacyjna społeczeństwa
gminy.
Popularyzacja zasad ochrony
środowiska
Typ
zadania
Termin
realizacji
własne
2007 2013
własne
2007 –
2013
Realizatorzy
Urząd Gminy,
szkoły, organizacje
ekologiczne
pozarządowe,
mieszkańcy
Efekty działań i uwagi
podnoszenie świadomości
ekologicznej wśród dzieci i
młodzieży
podnoszenie świadomości
ekologicznej wśród dorosłej
części mieszkańców gminy oraz
przedsiębiorców promowanie
idei zrównoważonego rozwoju
podnoszenie świadomości
ekologicznej mieszkańców
Źródła
finansowania
Budżet gminy,
budżet wojewódzki,
fundusze ochrony
środowiska,
fundusze
strukturalne, środki
organizacji
ekologicznych
Lp.
1
3
4
Zadanie
Organizowanie akcji tj.
„Sprzątanie świata”, zajęć
dydaktycznych, kół
zainteresowań, konkursów
Wprowadzenie
„Małych
ekologicznych
itp. W szkołach
projektów
ekologicznych”
na tereniegminy
gminy–
Estetyka
organizowanie konkursów
mieszkańcom gminy
Typ
zadania
Termin
realizacji
własne
2007 2013
własne
2007 –
2013
własne
2007 –
2013
Realizatorzy
Urząd Gminy,
szkoły, organizacje
ekologiczne
pozarządowe,
mieszkańcy
Efekty działań i uwagi
podnoszenie świadomości
ekologicznej wśród dzieci i
młodzieży
wyższy stan świadomości
ekologicznej społeczeństwa
gminy
Źródła
finansowania
Budżet gminy,
budżet wojewódzki,
fundusze ochrony
środowiska,
fundusze
strukturalne, środki
organizacji
ekologicznych
9.
WYTYCZNE DO SPORZĄDZANIA GMINNYCH
PROGRAMÓW OCHRONY ŚRODOWISKA
Ustawa Prawo ochrony środowiska w art. 17 i 18 stanowi, że w celu realizacji polityki
ekologicznej państwa samorządy sporządzają wojewódzkie, powiatowe i gminne programy
ochrony środowiska, które następnie są przyjmowane do realizacji w drodze uchwały sejmiku
województwa albo rady powiatu lub gminy. Programy te, podobnie jak politykę ekologiczną
państwa, sporządza się na 4 lata, z tym, że przewidziane w niej działania obejmują
w perspektywie kolejne 4 lata. Programy powinny określać cele ekologiczne, priorytety,
rodzaj i harmonogram działań proekologicznych oraz środki niezbędne do osiągnięcia celów,
w tym mechanizmy prawno-ekonomiczne i środki finansowe.
Prace nad gminnym programem ochrony środowiska winny być prowadzone przy
udziale wszystkich instytucji działających na terenie gminy w sferze ochrony środowiska
i zagospodarowania przestrzennego. Do prac tych należy włączyć także reprezentantów
społeczeństwa w postaci przedstawicieli gminnych organów samorządu terytorialnego
(radnych, członków komisji itp.), samorządu gospodarczego i ekologicznych organizacji
pozarządowych (jeśli istnieją lub prowadzą swoje agendy na terenie gminy).
9.1
Zasady ogólne
Przy sporządzaniu gminnych programów ochrony środowiska należy uwzględniać
ustalenia zawarte w dokumentach:
-
Programie wykonawczym do II polityki ekologicznej państwa,
-
Polityce ekologicznej państwa na lata 2003 - 2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata
2007-2010,
-
Programie ochrony środowiska województwa mazowieckiego.
-
Programie ochrony środowiska powiatu siedleckiego.
Cele i zadania ujęte w wymienionych dokumentach, a konkretniej – zawarte w nich tabele
przedsięwzięć inwestycyjnych i pozainwestycyjnych, powinny być wykorzystywane przy
sporządzaniu gminnych programów ochrony środowiska w trojaki sposób:

jako podstawa wyjściowa do konkretyzacji zadań w nawiązaniu do specyfiki i potrzeb
danego regionu (np. do sporządzenia na szczeblu gminnym konkretnego wykazu
planowanych do budowy lub modernizacji oczyszczalni ścieków komunalnych,
oczyszczalni ścieków przemysłowych, składowisk odpadów, systemu segregacji odpadów
itd.). Podstawą wyjściową dla wielu zadań będzie wykaz zadań własnych samorządów
gminnych przedstawiony w rozdziale 6 niniejszego opracowania;

jako analog do sformułowania regionalnych lub lokalnych celów, planowanych do
uzyskania na danym terenie;

jako inspiracja do wprowadzenia podobnego zadania na szczeblu regionalnym bądź
lokalnym, jeśli zadanie ujęte w wymienionych wyżej dokumentach jest sformułowane
ogólnie bądź dotyczy szczebla krajowego, wojewódzkiego lub powiatowego.
Struktura gminnego programu ochrony środowiska powinna nawiązywać do struktury
„Polityki ekologicznej państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata
2007-2010”, a więc powinna zawierać co najmniej następujące rozdziały:

racjonalne użytkowanie zasobów naturalnych (zmniejszanie materiałochłonności,
energochłonności i wodochłonności gospodarki, ochrona gleb, racjonalna eksploatacja
lasów, ochrona zasobów kopalin),

poprawa jakości środowiska (ochrona wód, ochrona powietrza, gospodarowanie
odpadami, hałas, pola elektromagnetyczne, bezpieczeństwo chemiczne i biologiczne,
nadzwyczajne zagrożenia środowiska, ochrona przyrody i bioróżnorodności),

narzędzia i instrumenty realizacji programu (ramy prawa, planowanie przestrzenne,
powiązania formalne i merytoryczne z analogicznymi programami wyższego szczebla
administracyjnego, mechanizmy finansowania ochrony środowiska, dostęp do informacji i
udział społeczeństwa),

nakłady na realizację programu (wielkość nakładów i źródła finansowania),

kontrola realizacji programu (procedury kontroli, mierniki realizacji programu,
procedury weryfikacji programu).
Programy gminne powinny się składać z dwóch części:

zadań własnych gminy (pod zadaniami własnymi należy rozumieć te przedsięwzięcia,
które będą finansowane w całości lub częściowo ze środków będących w dyspozycji
gminy);

zadań koordynowanych (pod zadaniami koordynowanymi należy rozumieć pozostałe
zadania związane z ochroną środowiska i racjonalnym wykorzystaniem zasobów
naturalnych, które są finansowane ze środków przedsiębiorstw oraz ze środków
zewnętrznych, będących w dyspozycji organów i instytucji szczebla powiatowego,
wojewódzkiego i centralnego, bądź instytucji działających na terenie gminy, ale
podległych bezpośrednio organom powiatowym, wojewódzkim, bądź centralnym).
Zadania własne powinny być w programie ujęte z pełnym zakresem informacji
niezbędnej do kontroli ich realizacji (opis przedsięwzięcia, terminy realizacji, instytucja
odpowiedzialna, koszty, źródła finansowania). Zadania koordynowane powinny być
w programie ujęte z takim stopniem szczegółowości, jaki jest dostępny na terenie gminy.
Gminny program ochrony środowiska powinien być skoordynowany ze sporządzanymi na
szczeblu gminy programami sektorowymi (np. programem gospodarki leśnej, programem
ratowniczo-gaśniczym sporządzanym przez gminne komendy państwowej straży pożarnej,
itp.), gminnymi programami rozwoju infrastruktury (jeśli są): mieszkalnictwa, transportu,
zaopatrzenia w wodę, itd., gminnym planem gospodarowania odpadami sporządzonym
zgodnie z ustawą o odpadach, a także obejmującym obszar gminy programem ochrony
powietrza, programem ochrony środowiska przed hałasem i programem ochrony wód (jeżeli
programy takie dla obszarów obejmujących daną gminę zostały lub zostaną opracowane
w związku z wymaganiami wynikającymi z ustawy Prawo ochrony środowiska).
9.2 Limity krajowe ujęte w „II Polityce ekologicznej państwa”
W „II Polityce ekologicznej państwa”, przyjętej przez Radę Ministrów w czerwcu
2000 r. a następnie przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w sierpniu 2001 r., ustalone zostały
następujące ważniejsze limity krajowe, związane z racjonalnym wykorzystaniem zasobów
naturalnych i poprawą stanu środowiska:

zmniejszenie wodochłonności produkcji o 50% w stosunku do stanu w 1990 r.
(w przeliczeniu na PKB i wartość sprzedaną w przemyśle);

ograniczenie materiałochłonności produkcji o 50% w stosunku do 1990 r. w taki sposób,
aby uzyskać co najmniej średnie wielkości dla państw OECD (w przeliczeniu na
jednostkę produkcji, wartość produkcji lub PKB);

ograniczenie zużycia energii o 50% w stosunku do 1990 r. i 25% w stosunku do 2000 r.
(w przeliczeniu na jednostkę produkcji, wartość produkcji lub PKB);

dwukrotne zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie wykorzystywanych
w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych w porównaniu ze stanem z 1990r.;

odzyskanie i powtórne wykorzystanie co najmniej 50% papieru i szkła z odpadów
komunalnych;

pełna (100%) likwidacja zrzutów ścieków nieoczyszczonych z miast i zakładów
przemysłowych;

zmniejszenie ładunku zanieczyszczeń odprowadzanych do wód powierzchniowych,
w stosunku do stanu z 1990 r., z przemysłu o 50%, z gospodarki komunalnej (na terenie
miast i osiedli wiejskich) o 30% i ze spływu powierzchniowego – również o 30%;

ograniczenie emisji pyłów o 75%, dwutlenku siarki o 56%, tlenków azotu o 31%,
niemetanowych lotnych związków organicznych o 4% i amoniaku o 8% w stosunku do
stanu w 1990 r.;
Wszystkie wymienione limity dotyczą celów do osiągnięcia najpóźniej do 2010 r.
Limity powyższe nie były korygowane przy sporządzaniu „Polityki ekologicznej państwa na
lata 2003 – 2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010”. W programach
gminnych mogą zostać ujęte w zależności od specyficznych warunków danej gminy.
9.3
Podział limitów krajowych na limity wojewódzkie i powiatowe
Brak dostatecznych podstaw planistycznych spowodował, że zarówno Rada
Ministrów, przyjmując w czerwcu 2000 r. II Politykę ekologiczną państwa, jak i ustawa
Prawo ochrony środowiska nie dokonały podziału limitów krajowych na limity regionalne.
Dlatego też przytoczone powyżej wskaźniki liczbowe należy traktować jako wielkości
orientacyjne, przeznaczone do porównań międzyregionalnych i porównań tempa realizacji
celów polityki ekologicznej państwa w poszczególnych powiatach i gminach z tempem
realizacji tej polityki na szczeblu krajowym.
Tylko w dwóch przypadkach może mieć miejsce określona procedura „przydziału”
limitów dla poszczególnych powiatów. Chodzi o ładunki zanieczyszczeń odprowadzanych do
wód powierzchniowych i do powietrza w takim zakresie, w jakim w ramach monitoringu
środowiska zostaną zidentyfikowane obszary, w których nie są osiągnięte wymagane poziomy
jakości wód oraz obszary przekroczeń dopuszczalnych poziomów substancji w powietrzu.
Ustalone programy działań naprawczych dla tych obszarów (w postaci programów ochrony
wód i programów ochrony powietrza), mogą ustalać limity regionalne.
Nie przewiduje się natomiast żadnej procedury odgórnego ustalania limitów
gminnych, poza ewentualnymi porozumieniami między Ministerstwem Środowiska
wymaganiami zainteresowanymi samorządami. Przypadki takie mogłyby mieć miejsce, na
przykład, w odniesieniu do miast przygranicznych, jeśli wynikałoby to z umów dwustronnych
z państwami sąsiednimi.
Sporządzając programy ochrony środowiska poszczególne powiaty lub gminy,
kierując się interesem swoich mieszkańców, mogą ustalić własne limity powiatowe lub
gminne,
wzorowane
na
wymienionych
wyżej
wskaźnikach.
Samorządy
szczebla
podstawowego powinny także sprecyzować zadania szczegółowe w zakresie ochrony
środowiska dotyczące estetyki terenów ogólnodostępnych, postępowania ze zwierzętami
(w tym domowymi), utrzymania obiektów użyteczności publicznej oraz posesji prywatnych
itp.
9.4 Źródła informacji wymagane przy sporządzaniu programów gminnych
Przy
sporządzaniu
gminnych
programów
ochrony
środowiska
muszą
być
uwzględniane wszystkie wymagania obowiązujących przepisów prawnych, dotyczących
ochrony środowiska i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych.
Przy sporządzaniu gminnych programów ochrony środowiska powinny być brane pod
uwagę także różne programy rządowe, które w tym, czy innym stopniu dotyczą ochrony
środowiska i racjonalnego wykorzystania zasobów naturalnych. Są to dokumenty takiego
typu jak na przykład:
 II Polityka ekologiczna państwa,
 Program wykonawczy do II Polityki ekologicznej państwa,
 Program ochrony środowiska województwa mazowieckiego,
 Raport o stanie środowiska województwa mazowieckiego,
 Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Domanice,
 Program ochrony środowiska powiatu siedleckiego.
Gminne programy ochrony środowiska muszą spełniać (po uzyskaniu członkostwa
w UE) warunki pozyskania wsparcia finansowego z funduszy strukturalnych i Funduszu
Spójności, które w głównej mierze udzielane będzie jednostkom samorządu terytorialnego na
realizację
inwestycji
ekologicznych.
Powinny więc
być
zgodne
z
programowymi, które będą stanowiły podstawę otrzymania takiego wsparcia.
dokumentami
9.5
Programy regionalne i lokalne na sąsiednich obszarach
Istnieją dwa specyficzne obszary ochrony środowiska, które wymagają koordynacji
poziomej
między
programami
ochrony
środowiska
dla
sąsiednich
jednostek
administracyjnych. Są to: zależność jakości pobieranej wody powierzchniowej w danej
jednostce (gminie, mieście) od zrzutu ścieków w jednostkach ulokowanych w górę biegu
rzeki, oraz przepływy zanieczyszczeń powietrza pomiędzy sąsiadującymi jednostkami
administracyjnymi. Dlatego konieczna jest koordynacja programów ochrony wód w układzie
zlewniowym oraz koordynacja programów ochrony powietrza na dużych obszarach.
W pierwszym przypadku dobrym mechanizmem tej koordynacji byłoby sporządzanie
programów ochrony wód w trybie porozumienia gmin lub związku gmin o zasięgu
zlewniowym. Wówczas gminne, a także powiatowe programy ochrony środowiska mogłyby
być sporządzane (w części dotyczącej ochrony wód) bezpośrednio na podstawie programu
zlewniowego.
W przypadku ochrony powietrza problem jest trudniejszy, gdyż skuteczność lokalnych
i regionalnych strategii ograniczania emisji musiałaby być oceniania na podstawie,
testowanych
obecnie,
odpowiednich
wielkoobszarowych
modeli
matematycznych,
uwzględniających efekty oddziaływania zarówno własnej emisji, jak i napływu zewnętrznego.
Przy opracowywaniu programów ochrony środowiska należy również zwrócić uwagę
na konieczność integrowania pomiędzy gminami planów dotyczących ochrony różnorodności
przyrodniczej. Jest to niezbędne w celu zachowania spójności korytarzy ekologicznych oraz
planów ochrony parków narodowych i krajobrazowych oraz rezerwatów przyrody, leżących
na sąsiadujących terytoriach.
Szczegółowe wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu
regionalnym i lokalnym przygotowało Ministerstwo Środowiska. Dokument jest dostępny na
stronach internetowych Ministerstwa (www.mos.gov.pl).
10. MONITORING I ZARZĄDZANIE
ŚRODOWISKIEM, W TYM PROGRAMEM
Monitoring dostarcza informacji, w oparciu o które można ocenić, czy stan
środowiska ulega polepszeniu czy pogorszeniu, a także jest podstawą oceny efektywności
wdrażania polityki środowiskowej. Rozróżniamy dwa rodzaje monitoringu:

monitoring jakości środowiska,

monitoring polityki środowiskowej.
Obydwa rodzaje monitoringu są ze sobą ściśle powiązane. Monitoring jakości środowiska jest
wykorzystywany w definiowaniu polityki ochrony środowiska.
W okresie wdrażania niniejszego programu, monitoring także będzie wykorzystywany
dla uaktualnienia polityki ochrony środowiska. Celem monitoringu jest zwiększenie
efektywności polityki środowiskowej poprzez zbieranie, analizowanie i udostępnianie danych
dotyczących jakości środowiska i zachodzących w nim zmian.
Informacja o stanie środowiska jest niezbędna do ustanawiania priorytetów ochrony
środowiska, do monitorowania, egzekwowania i przestrzegania przepisów ochrony
środowiska, do integrowania polityki. Powinna służyć zarówno podejmującym decyzje, jak
i społeczeństwu, sektorowi prywatnemu, pozarządowym organizacjom ekologicznym
i wszystkim zainteresowanym grupom.
10.1
Monitoring stanu środowiska
Monitoring - system kontroli stanu środowiska - jest narzędziem wspomagającym
prawne, finansowe i społeczne instrumenty zarządzania środowiskiem. Dostarcza on
informacji o efektach wszystkich działań na rzecz ochrony środowiska.
10.2
Monitoring polityki ekologicznej
Monitoring polityki ochrony środowiska oznacza, że wdrażanie Programu będzie
polegało regularnej ocenie. Monitoring ten będzie obejmował:

określenie stopnia wykonania działań,

określenie stopnia realizacji przyjętych celów,

ocenę rozbieżności pomiędzy przyjętymi celami i działaniami a ich wykonaniem,

analizę przyczyn tych rozbieżności.
Koordynator wdrażania programu będzie oceniał co dwa lata stopień wdrożenia
Programu. W 2007 roku na bieżąco, będzie monitorowany postęp w zakresie wdrażania
zdefiniowanych działań, a pod koniec 2007 roku nastąpi ocena rozbieżności między celami
zdefiniowanymi w Programie i analiza przyczyn tych rozbieżności. Wyniki oceny będą
stanowiły wkład dla następnego Programu, w którym zostaną zdefiniowane działania na lata
2008-2011, z uszczegółowieniem działań na lata, tj. 2008 i 2009. Ten cykl będzie się
powtarzał co dwa lata, co zapewni uaktualnienie strategii krótkoterminowej co cztery lata
i polityki długoterminowej co sześć lat.
10.3
Zarządzanie programem
Efektywne wdrażanie niniejszego opracowania wymaga dużego zaangażowania
administracji samorządowej, a także dobrej współpracy między wszystkimi instytucjami
(organizacjami) włączonymi w zagadnienia ochrony środowiska. Wdrażanie polityki
długoterminowej oraz strategii krótkoterminowej rozpocznie się w okresie zmian systemu
prawnego, wynikających z dostosowania polskiego ustawodawstwa do przepisów Unii
Europejskiej. Zmiany te mogą mieć wpływ na strukturę zarządzania środowiskiem, a co za
tym idzie na strukturę zarządzania Programem.
10.4
Harmonogram
weryfikacji
celów
i
kierunków
działań
oraz
terminów
przygotowywania raportów z wykonania programów
Ustawa Prawo ochrony środowiska nakłada na wójta gminy obowiązek sporządzenia
co 2 lata raportu z wykonania programu ochrony środowiska i przedłożenia go Radzie Gminy.
„II Polityka ekologiczna państwa” zakłada, że głównym celem średniookresowym
(do 2010 r.) w sprawie kontroli i monitoringu jest pełna harmonizacja procedur i zakresu
działań w tej dziedzinie z zaleceniami OECD, wymogami Unii Europejskiej oraz
zobowiązaniami wobec konwencji międzynarodowych. Realizacja tego celu wymaga w latach
2003 – 2006 powołania nowych struktur organizacyjnych i wdrożenia systemów obiegu
informacji w dziedzinie środowiska, niezbędnych do spełnienia przez Polskę warunków
uczestnictwa w Unii Europejskiej i realizacji innych zobowiązań międzynarodowych, w tym:
1) wzmocnienia etatowego służb inspekcji ochrony środowiska na szczeblu centralnym
i regionalnym;
2) wdrożenia systemu informatycznego PRTR (uwalnianie i transfer zanieczyszczeń;
3) wdrożenia systemu informatycznego SPIRS (rejestracja obiektów niebezpiecznych
zgodnie z wymaganiami dyrektywy Seveso II);
4) wdrożenia systemu rejestracji substancji niebezpiecznych spełniającego wszystkie
wymagania ustawy o substancjach i preparatach chemicznych oraz ustawy o ochronie
roślin uprawnych;
5) wzmocnienia i rozwoju działalności Krajowego Centrum BAT;
6) utworzenia krajowego punktu kontaktowego do spraw wdrażania programu Unii
Europejskiej Natura 2000;
7) po uzyskaniu przez Polskę członkostwa w Europejskiej Agencji Środowiska –
rozszerzenia regularnej współpracy z Agencją już na zasadach odnoszących się do jej
członków.
Realizacja wymienionych w pkt 1 – 4 zadań, a zwłaszcza wdrożenie systemów
informatycznych oraz modyfikacja systemu statystyki publicznej, państwowego monitoringu
środowiska i pozostałych mechanizmów nadzoru i kontroli umożliwi dokonywanie co 2 lata
oceny realizacji gminnych programów ochrony środowiska oraz oceny realizacji programów
naprawczych poszczególnych komponentów środowiska.
10.5
Upowszechnianie informacji o stanie środowiska i wykonaniu programu
Aktywność społeczną wspiera również niezależna prasa ekologiczna i różnorodne
wydawnictwa. Duże znaczenie dla ekspansji obywatelskiej aktywności ma nowe
ustawodawstwo stwarzając powszechny dostęp do informacji o środowisku i procedury
udziału społeczeństwa w zarządzaniu środowiskiem (ustawa - prawo ochrony środowiska).
Obecnie informacja ekologiczna w Polsce dostępna jest dla społeczeństwa poprzez:

publikacje Głównego Urzędu Statystycznego,

publikacje Ministerstwa Środowiska,

publikacje służb państwowych - Inspekcję Ochrony Środowiska, Państwowy Zakład
Higieny, Inspekcję Sanitarną,

publikacje o charakterze edukacyjnym i popularyzatorskim jednostek naukowobadawczych,

publikacje opracowane przez organizacje pozarządowe, Polski Klub Ekologiczny,
Ośrodki i Centra Edukacji Ekologicznej, Fundacje Ekologiczne,

prasę popularnonaukową o tematyce ekologicznej,

programy telewizyjne i radiowe,

targi i giełdy ekologiczne,

plakaty, plakaty filmowe, filmy,

festiwale i konkursy ekologiczne,

akcje edukacyjne i promocyjne,

internet.
Gromadzenie i udostępnianie informacji dotyczących środowiska jest jednym z zadań
m.in. Inspekcji Ochrony Środowiska (IOŚ) - zgodnie z art. 28 ustawy o Inspekcji Ochrony
Środowiska. Zgodnie z tym założeniem IOŚ do celów swojej działalności włączyła zadania
edukacji ekologicznej i szerokiego informowania społeczeństwa o faktycznym stanie
środowiska w Polsce oraz działaniach mających na celu jego ochronę, w tym również
z realizacji wykonania założeń przyjętych w powyższym opracowaniu. W ramach realizacji
tych zadań WIOŚ w Warszawie prowadzi następujące formy działalności:
 opracowuje cyklicznie raporty o stanie środowiska na terenie województwa, które
przekazywane są władzom lokalnym, placówkom oświatowym i bibliotekom oraz poprzez
sieć wojewódzkich inspektoratów, wszystkim zainteresowanym na terenie kraju,
 prowadzi w swoich placówkach zajęcia dydaktyczne dla dzieci i młodzieży szkół
województwa,
 pracownicy Wydziału i Działów Monitoringu Środowiska biorą udział w lekcjach
o tematyce
ekologicznej
w
szkołach
województwa,
uczestniczą
w
zajęciach
metodycznych dla nauczycieli oraz związanych z tematyką ekologiczną szkoleniach
organizowanych dla różnych jednostek,
 udostępnia osobom zainteresowanym materiały informacyjne dotyczące szeroko pojętej
tematyki ochrony środowiska,
 współpracuje z przedstawicielami regionalnej prasy, radia i TV w propagowaniu
zagadnień związanych z ochroną środowiska.
Przedstawiciele WIOŚ zgodnie z wymaganiami wynikającymi z art. 8a ust.2 ustawy
o Inspekcji Ochrony Środowiska, przygotowują i przedstawiają radom powiatów i sejmiku
województwa coroczną informacje o stanie środowiska i podejmowanych działaniach na
rzecz jego poprawy.
11. PIŚMIENNICTWO I MATERIAŁY WYKORZYSTANE
DO OPRACOWANIA PROGRAMU
1. Bilans zasobów kopalin i wód podziemnych w Polsce – Ministerstwo Środowiska,
Warszawa 2001;
2. Dokumentacje hydrogeologiczne zbiorników wód podziemnych – Państwowy Instytut
Geologiczny, Warszawa 1995-2001;
3. Dostosowanie polskiego prawa i regulacji ekologicznych do rozwiązań unii europejskiej,
praca zbiorowa pod redakcją B. Fiedora - Wrocław-Białystok, 1999-2000
4. Dylikowa A., Geografia Polski -krainy geograficzne - PZWS, Warszawa, 1973
5. Kodeks dobrej praktyki rolniczej, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo
Środowiska - Warszawa, 2002
6. Kondracki J., Geografia regionalna Polski - PWN, Warszawa 1998
7. Leśnictwo 2001 - GUS, Warszawa, 2001
8. Natura 2000 - europejska sieć ekologiczna, Ministerstwo Ochrony Środowiska, Zasobów
Naturalnych i Leśnictwa - Warszawa, 1999
9. Ośrodek współpracy z państwami o transformującej się gospodarce OECD:
Przeglądy ekologiczne - Polska, Paryż,1995
10. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa mazowieckiego;
11. Planowanie i wdrażanie polityki ochrony środowiska - poradnik, praca zbiorowa,
Warszawa, 2001
12. Podstawowe problemy środowiska w Polsce. Raport wskaźnikowy - Biblioteka
Monitoringu Środowiska, Warszawa, 2001
13. Polskie studium różnorodności biologicznej - red. R. Andrzejewski i A. Weigle,
NFOŚ, Warszawa, 1993
14. Poradnik - Metody badania i rozpoznawania wpływu na środowisko gruntowo-wodne
składowisk odpadów stałych - Ministerstwo Środowiska, Warszawa,2000
15. Program ochrony środowiska powiatu siedleckiego – Siedlce 2005;
16. Program ochrony środowiska województwa mazowieckiego;
17. Przegląd realizacji przez Polskę konwencji międzynarodowych i porozumień
wielostronnych i dwustronnych w zakresie ochrony środowiska - materiał dla komisji
sejmowej - Ministerstwo Środowiska, Warszawa, kwiecień 2002
18. Przestrzeń ekologiczna dla Polski i Europy - praca zbiorowa, Instytut na Rzecz
Ekorozwoju, Warszawa, 1997
19. Raport o stanie środowiska województwa mazowieckiego - WIOŚ Warszawa delegatura
w Płocku.
20. Rejestry uwalniania i transferu zanieczyszczeń (PRTR) jako instrument realizacji polityki
ekologicznej - praca zbiorowa pod redakcją J. Jędrośki, Wrocław, 2001
21. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2001, GUS, Warszawa,
22. Rocznik Statystyczny Województw 2001, GUS, Warszawa,
23. Rocznik Statystyczny Województw 2002, GUS, Warszawa,
24. Sektorowy program operacyjny ochrona środowiska i gospodarka wodna - tekst wstępny,
Ministerstwo Środowiska, Warszawa, czerwiec 2002
25. Stan uszkodzenia lasów w Polsce w 2000 roku na podstawie badań monitoringowych Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa, 2001
26. Stan zdrowotny lasów w Polsce w 2001 r. - Biblioteka Monitoringu Środowiska.
Warszawa. 2002
27. Strategia rozwoju Województwa mazowieckiego;
28. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Domanice;
29. Wawrzoniak J., Małachowska J., Wójcik J., Liwińska A., Stan uszkodzenia lasów w
Polsce w 1995 roku na podstawie badań monitoringowych - PIOŚ, Warszawa, 1996
30. Wdrażanie koncepcji sieci NATURA 2000 w latach 2001-2003 – Ministerstwo
Środowiska, grudzień 2002 r.;
31. Wytyczne sporządzania programów ochrony środowiska na szczeblu regionalnym
i lokalnym - projekt, Ministerstwo Środowiska, Warszawa, lipiec 2002
32. Zalesianie terenów porolnych - praca zbiorowa pod redakcją A. Gorzelaka:, Warszawa,
1999
33. Zanieczyszczenie środowiska hałasem w świetle badań WIOŚ w 1995 roku - praca
zbiorowa, PIOŚ Warszawa, 1996
34. Zbiór przepisów i procedur dotyczących bezpiecznego postępowania z wyrobami
zawierającymi azbest - Ministerstwo Gospodarki, Warszawa, 2001
35. Źródła i zasady finansowania inwestycji w ochronie środowiska w Polsce - informator,
praca zbiorowa, Wydawnictwo Ekonomia i Środowisko, Białystok, 2001
12. SPIS TABEL
TABELA 1 STRUKTURA UŻYTKOWANIA GRUNTÓW W GMINIE DOMANICE W
2005 R ................................................................................................................................ 12
TABELA 2 LUDNOŚĆ GMINY DOMANICE W LATACH 2001 – 2005 /WG GUS/ ..... 13
TABELA 3 LUDNOŚĆ GMINY DOMANICE WEDŁUG EKONOMICZNYCH GRUP
WIEKU W 2005 R. /DANE WG GUS/ ........................................................................... 13
TABELA 4 RUCH NATURALNY LUDNOŚCI W LATACH 2001 – 2005 W GMINIE
DOMANICE /DANE WG GUS/...................................................................................... 14
TABELA 5 STAN DRÓG W GMINIE DOMANICE W 2004 R /DANE WG GUS/ ........ 17
TABELA 6 WYDAJNOŚĆ WODOCIĄGÓW W GMINIE DOMANICE W 2006 R. ..... 18
TABELA 7 STAN OCZYSZCZALNI ŚCIEKÓW DOMANICE W 2006 R. .................... 19
TABELA 8 SYTUACJA FINANSOWA GMINY DOMANICE (TYS. ZŁ.) ..................... 20
TABELA 9 ZESTAWIENIE OCEN JAKOŚCI WÓD PŁYNĄCYCH OBJĘTYCH
MONITORINGIEM DIAGNOSTYCZNYCM W WOJEWÓDZTWIE
MAZOWIECKIEM W 2005 R........................................................................................ 45
TABELA 10 JAKOŚĆ WÓD PRZEPŁYWAJĄCYCH PRZEZ GMINĘ DOMANICE
OBJĘTYCH MONITORINGIEM W 2001 R. ............................................................... 46
TABELA 11 ZADANIA DOTYCZĄCE OCHRONY PRZYRODY I KRAJOBRAZU .. 66
Download

PROGRAM - Siteor.pl