OiZ BN-15W-Etyczny i kulturowy kontekst zarz¹dzania

advertisement
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
1
ORGANIZACJA
I ZARZĄDZANIE
ETYCZNY I KULTUROWY
KONTEKST ZARZĄDZANIA
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
2
Refleksyjnie
„Brakiem odwagi jest wiedzieć co prawe, lecz tego nie
czynić.”
Konfucjusz (551-479 p.n.e)
Chiński filozof i myśliciel społeczno-polityczny.
Przypisuje mu się autorstwo tzw. kanonu konfucjańskiego Wu-cing
(Pięcioksięgu). Był twórcą systemu etycznego zwanego konfucjanizmem.
1
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
3
Agenda
Etyka indywidualna w organizacjach
Odpowiedzialność społeczna a organizacja
Etyka w działaniu organizacji
Kodeks etyki
Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa
Podejście organizacji do odpowiedzialności
społecznej
Andrzej Marjański
59
4
Pojęcie etyki
Etyka (z greckiego éthikós – zwyczajny; éthos – obyczaj,
zwyczaj)
zespół norm i ocen moralnych charakterystycznych dla
danej zbiorowości społ. (np. grupy społecznej, klasy,
warstwy, środowiska);
filozoficzna nauka o moralności, zajmująca się
wyjaśnieniem i ustalaniem takich kategorii, jak dobro i zło,
odpowiedzialność, sumienie, powinności oraz
wytyczaniem zasad i norm moralnego postępowania. *
Źródło: Słownik Encyklopedyczny Edukacja Obywatelska Wydawnictwo Europa, 1999.
Autorzy: Roman Smolski, Marek Smolski, ElŜbieta Helena Stadtmüller.
2
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
5
Problematyka etyki w zarządzaniu
Współczesne organizacje stają przed trudnym i
kontrowersyjnym problemem – jak mają określić swój
stosunek do otoczenia społecznego, w którym działają
W kaŜdym społeczeństwie istnieje określenie typów
zachowań:
Dopuszczalnych
Niedopuszczalnych (wyjmowanych spod prawa)
Organizacja powinna spełniać społeczne oczekiwania, bo
jeŜeli ich nie spełnia to moŜe się spotkać z:
Utratą rynku
Publicznym upokorzeniem
Sankcjami prawnymi
... *
Andrzej Marjański
59
6
Etyka indywidualna w organizacjach
Etyka – osobiste przekonania dotyczące zachowania
słusznego i niesłusznego
Implikacje związane z etyką:
Kontekst jednostkowy – ludzie mają a organizacje nie
mają etyki
ZróŜnicowanie pojmowania zakresu etyki u róŜnych osób tego co jest etyczne a co nie jest etyczne
Etyka jest względna a nie absolutna
Zachowanie etyczne – zachowanie, które mieści się w
ogólnie przyjętych normach społecznych
Zachowanie nieetyczne – zachowanie, które nie mieści się
w ogólnie przyjętych normach społecznych
3
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
7
Kształtowanie się etyki indywidualnej
Etyka jednostkowa – połączony wpływ
rodziny
kręgów koleŜeńskich
doświadczeń Ŝyciowych
osobistych wartości i obyczajów
czynników sytuacyjnych *
Wpływ rodziny
Czynniki
sytuacyjne
Wartości i
normy
moralne
Doświadczenie
Wpływ kolegów
Etyka indywidualna
Andrzej Marjański
59
8
Wpływ rodziny
Normy etyczne człowieka zaczynają się kształtować juŜ w
jego dzieciństwie
Stają się odbiciem percepcji dziecka zachowań rodziców
Oraz tych zachowań na które rodzice pozwalają
Szanse dziecka na wyrobienie wysokich norm
etycznych:
Przestrzeganie norm etycznych przez członków rodziny
Otrzymywanie nagród za przestrzeganie norm etycznych
Bycie karanym za nieprzestrzeganie norm etycznych
Szanse dziecka na wyrobienie niskich norm etycznych:
Nieetyczne postępowanie członków rodziny
Pozwalanie dzieciom na nieetyczne postępowanie *
4
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
9
Wpływ kolegów
Dziecko poddawane jest wpływom kolegów, z którymi się
styka
Postępowanie kolegów staje się często zachętą do
podobnego postępowania, które generuje:
Zachowanie wysokich norm etycznych
Brak norm etycznych *
Andrzej Marjański
59
10
Doświadczenia Ŝyciowe
Dziesiątki jednostkowych waŜnych wydarzeń kształtuje nasze
przekonania etyczne i zachowanie
Wydarzenia te stają się normalną częścią dorastania i
dojrzewania młodego człowieka
Wydarzenia pozytywne
Wydarzenia negatywne
Wydarzenia te często są powodem zrewidowania i zmiany
norm etycznych *
5
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
11
Osobiste wartości i normy moralne
Na kształtowanie się indywidualnych norm etycznych
wpływają osobiste wartości i normy moralne
Umieszczenie w hierarchii priorytetów – korzyści materialne i
osobistego awansu, to:
Bezwzględne dąŜenie do uzyskania tych korzyści
Brak względu na to ile nasze działania kosztują innych
Umieszczenie jako priorytetu rodziny
... *
Andrzej Marjański
59
12
Czynniki sytuacyjne
Nieoczekiwane sytuacje sprawiają, Ŝe ludzie zachowują się
zupełnie inaczej niŜby przypuszczali Ŝe się zachowają
np. większość osób okradających pracodawcę robi to z
powodu osobistych kłopotów finansowych
Nie usprawiedliwia to kradzieŜy
Ale stwarza pewien kontekst dla nieetycznego
postępowania
Ludzie często uwaŜają, Ŝe mogą postępować nieetycznie,
jeŜeli w danej sytuacji nie maja innego wyboru *
6
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
13
Etyka zarządzania
Etyka zarządzania - normy zachowań, którymi kierują się
poszczególni menedŜerowie w swojej pracy
Dziedzina
Przykładowe problemy
Stosunek firmy do pracownika
Zatrudnienie i zwalnianie
Warunki pracy i płacy
Prywatność
Stosunek pracownika do firmy
Konflikty interesów
Poufność
Uczciwość i koszty
Stosunek firmy do innych
podmiotów gospodarczych
Klienci
Konkurenci
Akcjonariusze
Dostawcy
Agenci (dealerzy)
Związki zawodowe
Andrzej Marjański
59
14
Stosunek firmy do jej pracowników
Zachowanie menedŜerów określa normy etyczne
obejmujące dziedziny:
Nabór i zwalnianie pracowników
Warunki pracy i płacy
Uznawanie prywatnej sfery Ŝycia pracowników
Pojawiające się problemy:
Nepotyzm
Zwalnianie z powodu wyznania
Rozpuszczanie pogłosek o chorobie, Ŝyciu intymnym, ...
7
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
15
Stosunek pracowników do firmy
Kolejne źródło licznych problemów etycznych
obejmujące dziedziny:
Konflikt interesów – decyzja jest korzystna dla jednostki, ale
niekorzystna dla organizacji
Poufność – ujawnianie tajemnic firmy konkurencji
Rozliczania wydatków – naciąganie kosztów w celu
zwiększenia własnego dochodu
... *
Andrzej Marjański
59
16
Stosunek firmy do innych podmiotów
Stosunki z klientami – dobry produkt, informacja o
uŜytkowaniu, rozsądna cena
Konkurencja – niestosowanie nierzetelnych praktyk
gospodarczych, oczernianie konkurentów, ...
Akcjonariusze – pokazywanie prawdy o firmie
Związki zawodowe – Ŝądanie ustępstw płacowych w
przypadku, gdy firma realizuje duŜe zyski
Pośrednicy – brak godziwej marŜy
Dostawcy – wykorzystywanie uprzywilejowanej pozycji
... *
8
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
17
Etyka w działaniu organizacji
Działania menedŜerów (etyczne i nieetyczne) odbywają
się w sprzyjającym kontekście organizacyjnym, który
tworzony jest przez:
Działania równorzędnych menedŜerów
MenedŜerów wyŜszego szczebla
Kulturę organizacyjną
Punkt wyjścia do zrozumienia etycznego kontekstu
zarządzania – jednostkowe normy etyczne
Lepiej narazić się na ryzyko niŜ zrobić coś nieetycznego
Dla kariery i korzyści moŜna nawet popełnić przestępstwo
Andrzej Marjański
59
18
Etyka w działaniu organizacji
Tolerowanie nieetycznych praktyk prowadzi do powstania
kultury organizacyjnej tolerującej nieetyczne praktyki, o ile
leŜą one w interesie firmy
Otoczenie organizacji kształtuje kontekst zachowania
etycznego:
np. presja na osiąganie wyników
Tworzenie sieci powiązań mających zapewnić odniesienie
sukcesu *
9
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
19
Kierowanie etycznym zachowaniem
W wielu organizacjach zwiększa się świadomość znaczenia
etycznego zachowania w działalności biznesowej
Ponownie kładzie się większy nacisk na etyczną postawę
pracowników
Rola najwyŜszego kierownictwa:
wzmocnienie etycznego postępowania pracowników
określenie norm akceptowanych i nieakceptowanych
budowa kultury organizacji
WdraŜanie systemów szkoleniowych umoŜliwiających
wdroŜenie odpowiednich modeli postępowania
Powoływanie komitetów etyki podległych bezpośrednio
zarządowi *
Andrzej Marjański
59
20
Kodeks etyki
Formalne, pisemne zestawienie wartości i norm
etycznych, którymi kieruje się firma w swoich działaniach
Szczegółowe ustalenia odnoszące się do traktowania przez
pracowników firmy:
dostawców
klientów
konkurentów
innych podmiotów mających związki z firmą
śaden kodeks nie zastąpi osobistej oceny pracownika co jest
słuszne, a co nie – ale moŜe pomóc w dokonaniu wyboru *
10
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
21
Odpowiedzialność społeczna a organizacje
W etykę wyposaŜone są jednostki, a nie organizacje
Organizacje wchodzą w stosunki ze swoim otoczeniem w
sposób, który narzuca dylematy i wymaga podejmowania
etycznych decyzji
Społeczna odpowiedzialność organizacji – zestaw
zobowiązań organizacji do ochrony i umacniania
społeczeństwa, w którym funkcjonuje *
Andrzej Marjański
59
22
Odpowiedzialność społeczna – spojrzenie
historyczne
W ewolucji społecznej odpowiedzialności biznesu
obserwujemy na przestrzeni ostatnich ponad 100 lat
ogromne zmiany
Wystąpiły 3 krytyczne punkty zwrotne:
Era przedsiębiorców – koniec XIX wieku
Era wielkiego kryzysu – 1929 – koniec lat 30. XX w.
Era społeczna – lata 60. XX w. *
11
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
23
Społeczna odpowiedzialność – era
przedsiębiorców
Stany Zjednoczone, koniec XIX wieku
„Kapitanowie przemysłu” – gromadzenie ogromnych fortun i
budowa imperiów przemysłowych ( nafta, kolejnictwo, banki,
stalownie)
Pierwsi szefowie duŜych korporacji, którzy mogli realnie
wpływać na przebieg wydarzeń w kraju naduŜywali swojej
władzy:
Lokauty
Dyskryminacyjna polityka cenowa
Podkupywanie i szantaŜ
Niepłacenie podatków
Andrzej Marjański
59
24
Społeczna odpowiedzialność – era
przedsiębiorców
W efekcie protestów urzędników rząd wprowadził
delegalizację lub ograniczenie niektórych praktyk
Określono stosunki pomiędzy:
Kręgami gospodarczymi
Panstwem
Społeczeństwem
Rola przedsiębiorcy przestała być ograniczona jedynie do
funkcji maksymalizacji zysku *
12
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
25
Społeczna odpowiedzialność – era wielkiego
kryzysu
Kolejny widoczny zwrot w poglądach na odpowiedzialność
społeczną - wielki kryzys w latach 30. XX wieku
Dominacja amerykańskiej gospodarki przez wielkie
korporacje
Krytyka za nieodpowiedzialne praktyki finansowe, które
doprowadziły do krachu giełdowego w roku 1929
Polityka „New Deal” – rząd F.D. Roosevelta wprowadza
szereg nowych ustaw mających na celu ochronę inwestorów
i małych przedsiębiorców
1934 – powołanie Komisji Papierów Wartościowych i Giełdy –
regulowanie sprzedaŜy papierów wartościowych i zwalczanie
nieuczciwych praktyk giełdowych
Jaśniejsze wytyczenie granic społecznej odpowiedzialności
Konieczność podjęcia nowej roli przez organizacje w drodze
do ogólnego dobrobytu społeczeństwa *
Andrzej Marjański
59
26
Społeczna odpowiedzialność – era społeczna
Okres wielkich niepokojów społecznych w latach 60. XX
wieku (okres wojny wietnamskiej)
Przedsiębiorstwa obciąŜono odpowiedzialnością za problemy
społeczne i domagano się od nich ich rozwiązania
Krytyczna ocena narodowych wartości, priorytetów i celów
Ponowne spojrzenie przez rząd na działalność organizacji:
Ostrzejsze przepisy w zakresie ochrony środowiska
Umieszczanie napisów ostrzegawczych (papierosy,
odzieŜ dziecięca)
Zwiększenie regulacji prawnych w wielu dziedzinach
Pojawienie się pytań:
Przed kim przedsiębiorstwo jest odpowiedzialne?
Kto w przedsiębiorstwie ostatecznie odpowiada za
praktyki organizacji? *
13
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
27
Obszary społecznej odpowiedzialności
Organizacje odpowiadają w wymiarze społecznym wobec:
Swojego „elektoratu” – osób i organizacji bezpośrednio
dotkniętych zachowaniem organizacji i materialnie
zainteresowanych ich wynikami
Środowiska przyrodniczego
Ogólnego dobrobytu społecznego- Np. datki na cele
dobroczynne, wspieranie muzeów, wkład w poprawę
zdrowia i oświaty publicznej *
Andrzej Marjański
59
28
Obszary społecznej odpowiedzialności elektorat
Niemal wszystko, co robi organizacja ma wpływ na interesy
właścicieli (inwestorów)
Nieetyczna działalność menedŜerów wpływa negatywnie na
zyski organizacji i kurs jej akcji na giełdzie
Organizacje są odpowiedzialne takŜe przed wierzycielami –
utrata reputacji wpływa na zdolność spłacania długów.
14
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
29
Obszary społecznej odpowiedzialności elektorat
RóŜnorodność „elektoratu organizacji:
Właściciele (inwestorzy)
Stowarzyszenia handlowe
Grupy interesu
Pracownicy
Dostawcy
Społeczności lokalne
Klienci
Wierzyciele
Władze lokalne
Władze rządowe
Rządy innych państw
Szkoły i uczelnie wyŜsze
Sądy *
Andrzej Marjański
59
30
Obszary społecznej odpowiedzialności –
środowisko przyrodnicze
Jeszcze niedawno wiele organizacji bez Ŝadnych ograniczeń
usuwało ścieki, zanieczyszczenia i odpady produkcyjne
Obecnie jest to obszar szczegółowych regulacji prawnych
Firmy z własnej inicjatywy zwiększyły swoją społeczną
odpowiedzialność w dziedzinie korzystania ze środowiska
Efektem jest ograniczenie rozmiarów emisji większości
zanieczyszczeń
Polityka bezpieczeństwa w celu ograniczenia awarii, które
mogą powodować katastrofalne skutki dla środowiska *
15
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
31
Obszary społecznej odpowiedzialności –
ogólny dobrobyt społeczny
Sądzi się,Ŝe organizacje gospodarcze powinny wspierać
ogólny dobrobyt społeczny
Przykład działań tego typu:
Wspieranie celów dobroczynnych
Dotowanie stowarzyszeń niekomercyjnych
Wspieranie muzeów, orkiestr
Pomoc dla publicznego radia i telewizji
Wkład w poprawę ochrony zdrowia i oświaty publicznej
Postulat usuwania niesprawiedliwości społecznej –
wycofanie się z obszarów gdzie nie są przestrzegane prawa
człowieka, np. apartheid w RPA *
Andrzej Marjański
59
32
Społeczna odpowiedzialność – za i przeciw
Zgodność poglądów ma charakter iluzoryczny
W rzeczywistości istnieją zarówno przeciwnicy jak i
zwolennicy
Argumenty przeciwników:
Rozszerzenie interpretacji odpowiedzialności społecznej
moŜe zagraŜać gospodarce (Milton Friedman)
Odciąga działalność gospodarczą od podstawowego
powołania – przynoszenia zysków właścicielom
Występowanie konfliktu interesów
Brak jest organizacjom dostatecznego doświadczenia do
właściwej oceny i podejmowania decyzji dotyczących
wartościowych programów społecznych
16
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
33
Społeczna odpowiedzialność – za i przeciw
Argumenty zwolenników
Organizacje stwarzające problemy (np. w środowisku)
powinny uczestniczyć w ich rozwiązywaniu
Korporacje posiadają większość przywilejów naleŜnym
prywatnym obywatelom, zatem nie powinny uchylać się od
obowiązków obywatelskich
Wiele organizacji gospodarczych dysponuje nadwyŜką
dochodów – podczas gdy budŜety publiczne są obciąŜone
do granic wytrzymałości
Świadczenie na cele społeczne sposobem poprawienia
reputacji organizacji i zwiększenia udziału w rynku
Andrzej Marjański
59
34
Społeczna odpowiedzialność – za i przeciw
Argumenty za społeczną
odpowiedzialnością
Argumenty przeciwko społecznej
odpowiedzialności
1. Działalność gospodarcza
stwarza problemy i dlatego
organizacje powinny uczestniczyć
w ich rozwiązywaniu
1. Celem działalności gospodarczej
w społeczeństwie amerykańskim
jest przysparzanie zysków
właścicielom
2. Przedsiębiorstwa są
obywatelami w naszym
społeczeństwie
2. ZaangaŜowanie w programy
społeczne daje przedsiębiorstwom
zbyt wielką władzę
3. Gospodarka często dysponuje
zasobami niezbędnymi do
rozwiązywania wielu problemów
3. Istnieje moŜliwość konfliktu
interesów
4. Przedsiębiorstwa są partnerem
4. Gospodarce brak doświadczenia
w naszej gospodarce, tak samo jak w kierowaniu programami
rząd i społeczeństwo
społecznymi
17
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
35
Podejście organizacji do odpowiedzialności
społecznej
MoŜna przyjąć cztery typy postawy wobec społecznych
zobowiązań organizacji
Opór – podejście do społecznej odpowiedzialności, w której firmy robią
moŜliwie najmniej dla rozwiązania problemów społecznych czy
ekologicznych
Społeczny obowiązek
Społeczna reakcja
Społeczny wkład
Andrzej Marjański
59
36
Podejście organizacji do odpowiedzialności
społecznej
Opór - podejście do społecznej odpowiedzialności, w której
firmy robią moŜliwie najmniej dla rozwiązania problemów
społecznych czy ekologicznych
Nieliczne organizacje przyjmują taką postawę
Praktyka działania w przypadku przekroczenia etycznej lub
prawnej granicy akceptowalności – wypieranie się
odpowiedzialności lub tuszowanie sprawy *
18
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
37
Podejście organizacji do odpowiedzialności
społecznej
Społeczny obowiązek – postawa społecznej
odpowiedzialności, w której organizacja uczyni wszystko
co jest prawem wymagane i nic poza tym
MenedŜerowie twierdzą, Ŝe podstawowym celem działania
biznesu jest kreowanie zysku
Społeczne obowiązki muszą być ograniczone do
niezbędnego minimum
Dostosowanie wymogów społecznych do prawodawstwa
krajów w których korporacja prowadzi działalność np.:
Ochrona środowiska
Reklama
... *
Andrzej Marjański
59
38
Podejście organizacji do odpowiedzialności
społecznej
Społeczna reakcja – postawa wobec społecznej
odpowiedzialności, w której organizacja wypełnia
podstawowe obowiązki etyczne i prawne,a w niektórych
przypadkach wychodzi poza nie
Dobrowolnie uczestniczy w niektórych programach
społecznych
Doradcy prawni przekonują organizację o celowości podjęcia
działania
Zachowanie biernej postawy – damy jak ktoś o to wystąpi *
19
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
39
Podejście organizacji do odpowiedzialności
społecznej
Społeczny wkład – organizacja postrzega sama siebie
jako obywatela społeczeństwa i aktywnie poszukuje
moŜliwości wkładu w dobro społeczne
NajwyŜszy poziom społecznej odpowiedzialności
Działania wykraczają poza podejście społecznej reakcji
Są przejawem szczerego i silnego oddania sprawie poprawy
ogólnego dobrobytu społecznego w kraju
Praktyka dnia codziennego pokazuje, Ŝe istnieje wiele
moŜliwości stosowania postaw pośrednich *
Andrzej Marjański
59
40
Państwo a społeczna odpowiedzialność
Regulacja – Próby rządu oddziaływania na działalność gospodarczą
poprzez stanowienie praw i przepisów określających, co przedsiębiorstwa
mogą, a czego nie mogą robić w wyznaczonych dziedzinach – regulacja
bezpośrednia, regulacja pośrednia.
Rząd
Rząd oddziałuje na gospodarkę poprzez:
• Ustawodawstwo chroniące środowisko
• Ustawodawstwo ochrony konsumenta
• Ustawodawstwo ochrony pracowników
• Ustawodawstwo dotyczące papierów
wartościowych
•Ustawodawstwo podatkowe
Gospodarka oddziałuje na rząd poprzez:
- Osobiste kontakty i powiązania
- Lobby
- Komitety działań politycznych
- Przysługi i inne taktyki wpływów
Gospodarka
Sposób wzajemnego oddziaływania państwa i gospodarki
20
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
41
Państwo a społeczna odpowiedzialność
Regulacja bezpośrednia:
Stanowienie prawa
Tworzenie przepisów mówiących co organizacje mogą, a
czego nie mogą
Powoływanie urzędów odpowiedzialnych za nadzorowanie
działalności gospodarczej w celu egzekwowania
przepisów
MoŜliwości karania organizacji za nieprzestrzeganie
przepisów
... *
Andrzej Marjański
59
42
Państwo a społeczna odpowiedzialność
Regulacja pośrednia – inne formy regulacji
Oddziaływanie pośrednie za pomocą ustawodawstwa np..
Podatki
W rezultacie rząd wpływa na sposób wydatkowania środków
na cele społeczne przez organizacje
Wiele osób twierdzi, Ŝe zakres regulacji jest nadmierny
Trzeba pozostawić swobodę działania wolnego rynku
Wolny rynek sam zrealizuje cele
Realizacja zadań, którym słuŜy regulacja moŜe nastąpić
po niŜszych kosztach zarówno dla organizacji i państwa *
21
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
43
Państwo a społeczna odpowiedzialność
Wpływ organizacji na środowisko ma zróŜnicowany charakter
Występują cztery główne sposoby oddziaływania na rząd:
Kontakty osobiste
Lobby
Komitety działań politycznych
Przysługi *
Andrzej Marjański
59
44
Kontakty osobiste
Wielu menedŜerów i przywódców politycznych funkcjonuje w
tych samych kręgach społecznych
Osobiste kontakty i powiązania – stają się oczywistą metodą
postępowania
Bezpośredni kontakt umoŜliwia przedstawienie swojego
stanowiska w sprawie rozwaŜanego rozwiązania prawnego *
22
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
45
59
46
Lobby
Wykorzystywanie osób lub grup do formalnego
reprezentowania przedsiębiorstwa wobec organów
politycznych w celu wywierania wpływu na proces
legislacyjny
Andrzej Marjański
Komitety działań politycznych
Organizacje powołane do zabiegania o środki i rozdzielania
ich pomiędzy kandydatów ubiegających się o stanowiska
polityczne
Same firmy nie mogą świadczyć na rzecz kampanii
politycznych
Pracownicy firmy mogą być zachęcani doświadczenia na
rzecz danego komitetu, jeŜeli menedŜerowie będą mieli
świadomość,Ŝe będzie on wspierał kandydatów o poglądach
politycznych, które sami wyznają *
23
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
47
Przysługi
Zabieganie o wpływy i poparcie za pomocą wyrządzonej
przysługi
Często wykorzystywana metoda zdobywania poparcia
Przyjęto liczne przepisy mające na celu zwalczanie
nielegalnych praktyk *
Andrzej Marjański
59
48
Kierowanie społeczną odpowiedzialnością
Wymagania społecznej odpowiedzialności wobec
współczesnych organizacji staja się coraz większe
Społeczna odpowiedzialność wymaga starannego
planowania, podejmowania decyzji i oceny
Społeczną odpowiedzialność naleŜy traktować jak kaŜdą inną
strategię w wymiarach:
Formalny wymiar organizacji:
Stosowanie prawa
Stosowanie norm etycznych
Działalność filantropijna
Nieformalny wymiar kierowania społeczną
odpowiedzialnością
Przywództwo i kultura organizacji
Uruchomienie „dzwonka alarmowego” *
24
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
49
Formalne wymiary organizacji
Stosowanie prawa – zakres w jakim organizacja
przestrzega aktów prawnych i przepisów lokalnych
Zadanie przeznaczone dla menedŜerów funkcjonalnych
Kadra najwyŜszego szczebla sprawuje ogólny nadzór nad
przestrzeganiem w firmie prawa
DuŜa rola działu prawnego organizacji – nadzór, pomoc i
udzielanie odpowiedzi na powstające pytania *
Andrzej Marjański
59
50
Nieformalne wymiary organizacji
Poza formalnymi wymiarami kierowania społeczną
odpowiedzialnością organizacji, istnieją wymiary nieformalne:
Przywództwo
Kultura organizacyjna
Sposób reagowania na sygnały pracowników o ujawnianiu
nieprawidłowości i wykroczeń popełnianych przez
przedsiębiorstwo
Wymiary nieformalne pomagają kształtować i określać
pracownikom jak kształtuje się w organizacji podejście do
kwestii społecznej odpowiedzialności *
25
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
51
Przywództwo i kultura organizacji
Sposób sprawowania przywództwa i kultura organizacji w
praktyce w zasadniczy sposób wpływa na to jaką postawę
organizacja i jej pracownicy
przyjmują wobec
odpowiedzialności społecznej
Przykładem pozytywnego wpływu jest konsekwentne
przestrzeganie zasad wskazujących na rolę i znaczenie:
klientów
pracowników
społeczności lokalnej, w której funkcjonuje organizacja
stosunek wobec akcjonariuszy *
Andrzej Marjański
59
52
Ujawnianie nieprawidłowości
Ujawnianie nieprawidłowości obejmuje postawy związane z
jawnym lub poufnym ujawnianiem przez pracowników
nielegalnego lub nieetycznego podstępowania innych osób w
organizacji
Sposób reagowania organizacji na otrzymywane informacje
stanowi w praktyce swoisty test na prawdziwą postawę
organizacji wobec społecznej odpowiedzialności
przedsiębiorstwa
Dwie postawy:
osoba informującą o nieprawidłowościach musi szukać
róŜnych kanałów do przekazania wiadomości i często jest
szykanowana z tego powodu
informacja przekazywana jest bezpośredniemu
przełoŜonemu lub komisji ds. etyki *
26
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
53
Ocena społecznej odpowiedzialności
PowaŜne podejście do zagadnień odpowiedzialności
społecznej wymaga sprawdzenia czy podejmowane wysiłki
przynoszą poŜądane rezultaty.
Rewizja społecznych działań przedsiębiorstwa – formalna
i szczegółowa analiza efektywności działania firmy na polu
społecznym *
Andrzej Marjański
59
54
Podsumowanie
Etyka określa osobiste przekonania człowieka w zakresie
jakie zachowania uwaŜane są za właściwe a jakie
niewłaściwe
W działaniu menedŜera etyka przejawia się w:
Stosunku przedsiębiorstwa do personelu
Stosunku pracowników do firmy
Relacji z innymi podmiotami gospodarczymi
Na etyczny kontekst organizacji składa się indywidualna
etyka kadry menedŜerskiej oraz zasady ustalone w
procedurach postępowania w organizacji
Na zachowanie zasad etycznych w organizacji zasadniczy
wpływ mają przywództwo, kultura organizacyjna oraz zbiór
zasad postępowania *
27
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
55
Podsumowanie
Społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstwa – zespół
obowiązków na organizacji w zakresie:
Ochrony i umacniania społeczności w której organizacja
funkcjonuje
Stosunku do środowiska naturalnego
Stosunku do wspierania ogólnego dobrobytu społecznego
Istnieje szereg argumentów za i przeciw społecznej
odpowiedzialności biznesu
Podejście przedsiębiorstwa moŜe ewoluować od podstawy
obstrukcyjnej poprzez obronną i dostosowawczą do postawy
aktywnej *
Andrzej Marjański
59
56
Podsumowanie
Państwo i stanowione prawo odziaływują na organizacje
określając co wolno a czego nie wolno robić w róŜnych
dziedzinach
Organizacje w róŜny sposób starają się wpływać na decyzje
podejmowane przez władze (kontakty osobiste lobbing
przysługi ...)
Istnieje formalny i nieformalny wymiar kierowania organizacją
Występuje potrzeba dokonywania oceny skuteczności
działania organizacji w zakresie społecznej
odpowiedzialności *
28
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
57
Zagadnienia do dyskusji
Pojęcie etyki w odniesieniu do osoby indywidualnej i
organizacji
Pojęcie społecznej odpowiedzialność organizacji – główne
postawy
Sposoby podejścia organizacji do społecznej
odpowiedzialności
Kodeks etyki w działaniu organizacji
Jak etyka naczelnego kierownictwa wiąŜe się ze społeczną
odpowiedzialnością przedsiębiorstwa?
Andrzej Marjański
59
58
Literatura
R.W. Gfiffin, Podstawy zarządzania organizacjami, PWN Warszawa
2004 i nowsze, rozdział 4.
29
Andrzej Marjański
Andrzej Marjański
59
59
Pytania?
Biurokratyzm - więzienie umysłowe z napisem "urząd"
Bartoszewski
30
Download