Artyku³ VIII KNME - Produkt agroturystyczny jako narzędzie..

advertisement
Iwona Wilk
Katedra Ekonomii i Marketingu
Politechnika Łódzka
PRODUKT AGROTURYSTYCZNY JAKO NARZĘDZIE
KONKURENCJI W ZMIENIAJĄCYM SIĘ OTOCZENIU
Wstęp
Polska oferta agroturystyczna stoi obecnie przed dużymi szansami. W momencie
wejścia Polski do Unii Europejskiej zaistnieje możliwość pozyskania większej liczby
klientów zagranicznych. Będzie to wymagało dostosowania oferty do bardziej
wymagającego odbiorcy, jednakże niewątpliwym atutem oferty powinno stać się
nieskażone środowisko tworzące ekologiczny produkt agroturystyczny. Odpowiedni
produkt agroturystyczny będzie liczącym się narzędziem konkurencji w zmieniającym się
otoczeniu. Powyższa perspektywa była powodem zainteresowania się problematyką
produktu agroturystycznego w niniejszym referacie. Celem referatu jest przedstawienie
istoty produktu agroturystycznego także w warunkach polskich.
1. Agroturystyka a turystyka wiejska
Agroturystyka (agricultural tourism lub farm tourism) jest to turystyka
wakacyjna wykorzystująca gospodarstwa wiejskie. Może ona przybierać różne formy, ale
zawsze obejmuje zakwaterowanie, a często również inne usługi (services). Dwie
podstawowe jej formy to zakwaterowanie z obsługą (serviced accomodation)
bezpośrednio w gospodarstwie, lub jego najbliższym otoczeniu oraz zakwaterowanie z
własną obsługą (self-catering accomodation) na terenach należących do gospodarstwa,
np. w domkach, w pojazdach kempingowych (caravans) i na polach namiotowych
gospodarstwa. Jest formą turystyki wiejskiej w szerszym znaczeniu (rural tourism). W
wielu krajach, zwłaszcza w Ameryce Północnej ta forma turystyki nazywa się także
agricultural tourism, agritourism czy vacation farm tourism.1
Jeszcze do końca 1997 r. rozróżnienie agroturystyka od zwykłej turystyki (w
kwaterach nierolniczych) miało charakter formalnoprawny. Wszelkie formy usług
turystycznych oferowanych przez właścicieli gospodarstw rolnych powyżej 1 ha były
kwalifikowane jako agroturystyka. To kryterium miało wyłącznie charakter funkcjonalny.
Służyło bowiem do wyznaczenia granicy pomiędzy tymi, którzy mieli prawo do
zaciągania preferencyjnych kredytów agroturystycznych i tymi, którzy takich uprawnień
nie posiadali. Zamknięcie tej linii kredytowej (o specjalnej stopie oprocentowania)
spowodowało, że ta definicja agroturystyka przestała być użyteczna.2
Natomiast turystyka wiejska (rural tourism) to głównie turystyka wakacyjna
skoncentrowana na obszarach wiejskich. Chociaż nie jest ona zjawiskiem nowym, cieszy
się ostatnio sporym zainteresowaniem, jako jeden ze sposobów zwiększania dochodów
oraz zatrudnienia. Przyczynia się także do dywersyfikacji (divesification) lokalnej
gospodarki. Często jest utożsamiana z agroturystyką (farm tourism), lecz turystyka
wiejska jest szerszym pojęciem i obejmuje także rozwój szlaków turystycznych, miejsc na
pikniki, centrów informacyjnych, muzeów rolniczych i folklorystycznych oraz innych
1
S. Medlik, Leksykon podróży, turystyki i hotelarstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 110
A. Bieńkowski, Turystyka jako forma wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich, Gospodarka w Praktyce
i Teorii Nr 1(8)2001, s. 108
2
instytucji związanych ze środowiskiem wiejskim.3
Rozróżnienie agroturystyki i turystyki wiejskiej pozwala uporządkować wiele
problemów związanych z turystyką w tym środowisku. Jeżeli agroturystyka wymaga
„jedynie” przygotowania samej kwatery i ewentualnie pewnego zakresu usług
realizowanych przez gospodarstwo rolne na rzecz przyszłych turystów, to turystyka
wiejska związana jest z rozbudową czy wręcz budową od podstaw całej infrastruktury
technicznej, ekonomicznej i społecznej, skoncentrowanej na obszarach wiejskich.
Agroturystykę można więc traktować jako bieżącą odpowiedź poszczególnych
gospodarstw rolnych na specyficzne potrzeby rynku. Innymi słowy popyt na takie usługi
oddziałuje bezpośrednio na ich powstawanie oraz aktywną promocję. Inaczej jest w
przypadku turystyki wiejskiej. Staje się ona jednym z narzędzi restrukturyzacji i
modernizacji regionów o podupadłym i zacofanym rolnictwie. Jej celem nie jest więc (jak
w przypadku agroturystyki) zaspokajanie bieżących potrzeb rynku, lecz przebudowa
struktury gospodarczej wsi, jej dywersyfikacja. Dlatego w programach
restrukturyzacyjnych gmin turystyka wiejska zajmuje poczesne, obok agroturystyki
miejsce. Tworzenie turystyki wiejskiej jest działaniem długofalowym. Pociąga za sobą
konieczność uruchomienia, na przestrzeni wielu lat, często dużych środków finansowych.
Jeżeli więc efekty poczynań agroturystycznych mają charakter spektakularny, są
widoczne niemal natychmiast, to działania w zakresie turystyki wiejskiej mogą się
uwidocznić dopiero po kilku czy kilkunastu latach, niemniej pomiędzy tymi pojęciami
istnieje sprzężenie zwrotne. Gospodarstwa agroturystyczne zmieniają turystyczne oblicze
wsi i odwrotnie, turystyka wiejska rozszerza pole działania i możliwości tych pierwszych.
Jeżeli nasze rozważania odniesiemy do praktycznych działań w tym zakresie, to w języku
lokalnych liderów, przedsiębiorców, w tym także tych zajmujących się turystyką, nie
rozróżnia się agroturystyki od innych form turystyki na wsi. Pod pojęciem agroturystyka,
rzadziej turystyka wiejska, kryją się wszelkie formy turystyki kojarzonej ze środowiskiem
wiejskim, zwłaszcza wtedy, kiedy stanowi ona ogniwo polityki regionalnej. Jednocześnie
w literaturze coraz częściej podkreśla się związek turystyki z ekologią i humanistyką, stąd
różne odmiany, tzw. turystyki alternatywnej, która funkcjonuje pod takimi określeniami
jak: turystyka zielona, defensywna, zorientowana ku naturze, łagodna, delikatna,
ekologiczna, prosta, wiejska, agrarna, farmerska czy dyskretna.4
2. Specyfika produktu agroturystycznego
Produkt turystyczny jest produktem dość złożonym, gdyż może obejmować
miejsce (kierunek wyjazdu), usługę (pakiet operatora turystycznego, składający się z
miejsca w samolocie, pokoju hotelowego, wyżywienia i innych udogodnień) i, czasami,
pewne produkty materialne (darmowe torby lotnicze lub darmowa butelka alkoholu
bezcłowego, aby zachęcić do kupna danej usługi).
Konsumenci, kupując produkty, kupują naprawdę jego cechy o pewnym
postrzeganym standardzie, jakości i stylu, które odzwierciedlają pomysł produktu jako
mającego określoną jakość. Dalsze wzmacnianie może nastąpić dzięki opakowaniu
produktu, które zarówno chroni produkt, jak i zwiększa jego atrakcyjność. Marka może
być również wskaźnikiem wiarygodnych usług posprzedażowych.5
3
S. Medlik, Leksykon podróży, turystyki i hotelarstwa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995, s. 209
A. Bieńkowski, Turystyka jako forma wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich, Gospodarka w Praktyce
i Teorii Nr 1(8)2001, s. 108
5
J. Christopher Holloway, C. Robinson, Marketing w turystyce, PWE, Warszawa 1997, s. 114
4
Warunkiem rynkowego sukcesu produktu jest jego zdolność do zaspokajania
określonych potrzeb. Zakup produktu winien więc zapewnić nabywcom określone
korzyści. Z tej przyczyny produkt jest niekiedy definiowany w marketingu jako zbiór
korzyści dla nabywcy. Różnorakie ambicje, gusty i preferencje sprawiają, że obiekt
wymiany bywa przez uczestników transakcji rozmaicie postrzegany. Dla zbywającego
produkt jest zawsze czymś, co należy po prostu zyskownie sprzedać. Motywy
postępowania kupującego są bardzo różne. Przeważnie kieruje się on w swoim wyborze
produktu jego cechami, które tworzą tzw. rdzeń korzyści. Współczesne przedsiębiorstwa
nie oferują zatem „czystego” produktu, ale pewien zestaw użyteczności, na który składają
się informacja, marka, możliwość zakupu w określonym miejscu i czasie i inne.6
Ponieważ poszczególne składniki produktu turystycznego spełniają odmienne
role, należy je analizować w kategoriach strukturalno – funkcjonalnych. Oznacza to, że
kompozycje składników zaspokajających różne komplementarne potrzeby trzeba odnosić
do względnie stałej potrzeby głównej. Planista produktu winien projektować pakiety
usługowe na trzech poziomach, a mianowicie:7
• rdzenia produktu,
• produktu rzeczywistego,
• produktu powiększonego (poszerzonego).
Produkt właściwy (istota, rdzeń produktu) to podstawowa korzyść (a raczej ich
zbiór), jakiej doświadcza turysta, wybierając się w określone miejsce w celu zaspokojenia
określonego wymagania. Składają się na niego wszystkie cechy tworzące usługi miejsca
(atrakcje obszaru), zaspokajające określony rodzaj wymagań (przeżycie estetyczne
związane z pięknem czy niepowtarzalnością miejsca, wypoczynek w miejscu o
szczególnych walorach, spotkanie interesujących ludzi, poprawa stanu zdrowia, przeżycie
oryginalnych doznań poznawczych itp.).
Produkt rzeczywisty tworzą cechy, dzięki którym możliwa jest konsumpcja
produktu właściwego. Są to cechy składające się na podstawowe usługi turystyczne
związane z dotarciem do miejsca, wyżywieniem, noclegiem i zapewnieniem innych
elementarnych warunków niezbędnych do konsumpcji produktu właściwego.
Produkt poszerzony składa się z cech, które czynią konsumpcję bardziej
efektywną i urozmaiconą, wzmacniają korzyści podstawowe i redukują rozczarowanie. To
właśnie za ich pośrednictwem toczy się walka konkurencyjna i zabiega się o klienta,
starając się możliwie najbardziej odróżnić własny produkt od pozostałych. Do tych cech
należą m.in.: wygląd i stan miejsca zakwaterowania, stan pokojów, jakość ich
wyposażenia, czystość, porządek i estetyka wnętrz, kultura, życzliwość i fachowość
personelu, sprawność elementów wyposażenia, kultura, czystość i fachowość obsługi
gastronomicznej, jakość i wybór potraw itp. 8
Jednym z podstawowych elementów produktu agroturystycznego są walory
turystyczne, zarówno naturalne (przyrodnicze) jak i antropologiczne (zabytki,
architektura, muzea, wystawy, rzemiosło, zwyczaje, obrzędy). Na ogół większe znaczenie
przypisuje się walorom przyrodniczym czy wypoczynkowym, które są bardziej
poszukiwane przez turystów. Jest to rezultatem rozwoju cywilizacji. Zdaniem niektórych
jest to też jedna z głównych przyczyn popularności agroturystyki. Walory turystyczne
decydują też w dużym stopniu o lokalizacji pozostałych elementów podaży turystycznej.
6
J.Altkorn, Podstawy marketingu, Instytut Marketingu, Kraków 2003, s. 93
J. Altkorn, Marketing w turystyce, PWN, Warszawa 1999, s. 102
8
L. Mazurkiewicz, Planowanie marketingowe w przedsiębiorstwie turystycznym, PWE, Warszawa 2002, s. 126
7
Dla wykorzystania walorów turystycznych potrzebne jest ich zagospodarowanie poprzez
infrastrukturę turystyczną, tj. komunikacyjną, noclegową, żywieniową i towarzyszącą.
Specyfika produktu agroturystycznego oraz jego odmienne od innych produktów
zachowanie się na rynku wynika z faktu, iż elementami składowymi są nie tylko dobra
(podstawowe i komplementarne), ale dużym stopniu usługi (podstawowe i
komplementarne). Z udziału usług w kształtowaniu produktu agroturystycznego wynikają
pewne jego cechy:
• różnorodność produktu agroturystycznego rozumiana jako unikalność świadczonych
usług,
• konsumpcja produktu agroturystycznego jest zawsze procesem jednorazowym,
• konsumpcja produktu agroturystycznego musi odbywać się w określonym miejscu i
czasie ponieważ jest on nietrwały,
• podobnie jak innych usług, produktu agroturystycznego nie można magazynować –
akt produkcji (świadczenia) i konsumpcji odbywa się równocześnie,
• elementy i cechy produktu agroturystycznego kształtują się w bezpośrednim
kontakcie pomiędzy świadczącym usługi a ich odbiorcą.
Do składników produktu agroturystycznego możemy zaliczyć:
• noclegi (w oddzielnym domu, oddzielnym mieszkaniu, pokoju z własną łazienką,
pokoju i dzielonej z innymi gośćmi lub domownikami łazienki),
• wyżywienie (całodzienne lub wybrane posiłki),
• nieograniczona przestrzeń przyrodnicza, rekreacyjna,
• usługi przewodnickie (konno, traktorem, pieszo i inne),
• wypożyczanie sprzętu sportowo – rekreacyjnego,
• przechowywanie przyczep kempingowych, sprzętu sportowego (głównie wodnego)
po sezonie,
• nieograniczone możliwości korzystania z sadu i ogrodu,
• kontakt ze zwierzętami gospodarskimi (nie tylko jazda konno, ale również karmienie
i czyszczenie koni, podbieranie jaj kurzych, dojenie krowy itp.),
• nauka rzemiosła ludowego (możliwość samodzielnego wyplecenia koszyka, czy
utkania kilimu, który jest namacalną pamiątką z pobytu w gospodarstwie),
• możliwość robienia przetworów domowych z owoców i warzyw (często według
charakterystycznego dla danego regionu przepisu),
• zbieranie i przetwarzanie owoców runa leśnego,
• uczestnictwo w pracach polowych,
• możliwość obserwacji unikalnych gatunków roślin i zwierząt (w przypadku
gospodarstw położonych na obszarach chronionych lub w pobliżu rezerwatów).
Tworzenie produktu agroturystycznego jest procesem dynamicznym i można
wyróżnić w nim dwa zasadnicze etapy:9
• kształtowanie oferty, czyli wybór najważniejszych elementów produktu i ich
eksponowanie oraz wybór segmentu odbiorców, co w konsekwencji prowadzić może
do specjalizacji i powstawania marki,
• dostosowanie oferty, czyli reagowanie na zmieniające się preferencje odbiorców, a
nawet wyprzedzanie tych zmian.
Istotnym zarówno z punktu widzenia kwaterodawcy, jak i rolnika zagadnieniem
9
A. Balińska, Marketing i promocja w agroturystyce, materiały wykładowe - SGGW
jest jakość i marka produktu agroturystycznego. Kreowanie marki (znaku towarowego)
dotyczyło dawniej głównie materialnych produktów konsumpcyjnych, obecnie coraz
częściej spotyka się marki firm usługowych, w tym turystycznych. Również w Polsce
powstają markowe produkty turystyczne.
Wzbogacanie produktu rzeczywistego oznacza dla nabywcy dodatkowe korzyści,
a wytwórcom produktu umożliwia jego zróżnicowanie na rynku i konkurencyjność oferty.
Wytwórca usług agroturystycznych, jeśli nie chce być wyeliminowany przez
konkurentów, musi ciągle myśleć o możliwości rozszerzenia korzyści proponowanych
gościom z wyprzedzeniem innych konkurentów. Mogą to być np. specjalne walory
smakowe potraw, ciekawe zestawy posiłków, estetyka ich podawania, telewizor w pokoju,
możliwość korzystania z zestawów kaset wideo, szersza oferta świadczonych usług
wypoczynkowo – rekreacyjnych. Podstawą sukcesu działań marketingowych w zakresie
produktu agroturystycznego jest oferowanie potencjalnym nabywcom produktu jak
najbardziej zróżnicowanego i jak najwyższej jakości, która wyraża się stopniem, w jakim
ten produkt spełnia wymagania i oczekiwania.10
Jakość produktu agroturystycznego dotyczy indywidualnych i subiektywnych
wyobrażeń nabywcy o oferowanym produkcie. Klienci oceniając jakość produktu biorą
pod uwagę następujące kryteria:11
• lokalizacja gospodarstwa agroturystycznego, warunki dojazdu,
• rzetelna, łatwo dostępna informacja o produkcie (ofercie),
• widoczne dla nabywcy elementy materialne usługi, tj. technicznego wyposażenia
gospodarstwa agroturystycznego, obejmującego zakwaterowanie, wyżywienie,
• urządzenia sprzyjające spędzaniu czasu wolnego przez gości, znajdujące się zarówno
w obrębie gospodarstwa agroturystycznego (urządzenia do rekreacji osób dorosłych i
zabaw dzieci), jak i poza nim (szlaki turystyczne, obiekty kulturalne, sportowe itp.),
• obiekty infrastruktury handlowej, usługowej, społecznej w osiedlu wiejskim,
• fachowość, kompetencja, uprzejmość, gościnność gospodarzy, ich dbałość o higienę,
wygląd zewnętrzny,
• bezpieczeństwo w gospodarstwie agroturystycznym i na wsi,
• atrakcje środowiskowe w postaci naturalnych walorów przyrodniczych, kulturowych
oraz możliwości poznania cyklu życia i pracy rodziny właścicieli gospodarstwa
agroturystycznego.
Jeżeli standard spełnia oczekiwania gości, to postrzegana jego jakość będzie
dobra i będzie kształtować pozytywny wizerunek gospodarstwa agroturystycznego.
3. Polski produkt agroturystyczny
Rozpatrując polski produkt agroturystyczny przez pryzmat jego struktury należy
zwrócić uwagę na szanse jego rozwoju, jak i na istniejące zagrożenia. Zdecydowanym
mankamentem oferowanego produktu agroturystycznego jest niski standard i rodzaj
budownictwa wiejskiego, często nieprzystosowanego do świadczenia usług turystycznych
i rekreacyjnych na odpowiednio wysokim poziomie, co przede wszystkim ważne jest w
obsłudze turystów zagranicznych przyzwyczajonych do wysokiego standardu usług tego
typu. Podwórza gospodarstw mają przeważnie nieumocnioną powierzchnię, brak jest
kanalizacji, trawiastych miejsc w obrębie gospodarstwa przeznaczonych do wypoczynku i
10
11
U. Świetlicka (red), Agroturystyka, SGGW, Warszawa 1997, s. 498
L. Strzembicki, Marketing w agroturystyce, Wyd. ZCO, Zielona Góra 1995, s. 145
rekreacji. Wyjątkiem są gospodarstwa agroturystyczne spotykane w Polsce północnej i
Północno – Zachodniej nastawione na obsługę turystyki etnicznej z Niemiec, gdzie
wystrój domostwa i otoczenie świadczą o specyfice przedsięwzięcia. Wiąże się z tym
zróżnicowanie a także nierównomierne rozmieszczenie oferty agroturystycznej na terenie
Polski. Efektem tego jest niska stosunkowo podaż produktu agroturystycznego.
Kolejnym sygnalizowanym problemem związanym z działalnością
agroturystyczną jest system informacji o oferowanym produkcie, kanały jego dystrybucji i
promocja. Pomimo szerokiego zakresu działań w tym zakresie ośrodków doradztwa
rolniczego oraz biur turystycznych podejmujących współpracę z indywidualnymi
gestorami bazy agroturystycznej, nadal sprawa wejścia na rynek z ofertą poszczególnego
gospodarstwa czy też całej gminy jest sprawą często problematyczną. W związku z tym za
pozytywny należy uznać fakt powstawania regionalnych stowarzyszeń prywatnych
kwaterodawców wiejskich oraz powstanie w 1996 r. Federacji Turystyki Wiejskiej
„Gospodarstwa Gościnne”, których głównym celem jest przygotowanie, promocja i
dystrybucja produktu agroturystyki.12
Oddzielną sprawą jest problem telefonizacji polskiej wsi, a co za tym idzie,
niezbyt sprawnie działający system rezerwacji usług i możliwości zasięgnięcia informacji
przez miejscowego klienta bezpośrednio u gospodarza.
Charakterystyczną cechą polskiej agroturystyki jest niepełność oferowanego
produktu ograniczająca się do zapewnienia noclegów i wyżywienia na wzór pensjonatu
bez dodatkowej oferty programowej. Oprócz tego na uwagę zasługuje taki czynnik jak
brak znajomości języków obcych wśród ludności wiejskiej, ich uprzejmość, gościnność
lub też brak tych czynników, sposób reagowania na życzenia i reklamacje gości. Ze sferą
tą wiąże się także występująca w części społeczeństwa niechęć do wszelkich zmian i
nowości odbiegających od usankcjonowanych tradycją stereotypowych zachowań.
Maciej Drzewiecki wskazuje cztery następujące negatywne cechy polskiej
agroturystyki:13
• adaptowanie złych nawyków i złych cech miejskiego stylu życia oraz rozluźnienie
obyczajów,
• objawy niechęci wobec przybyszów wyrażające się konfliktami na tle zazdrości o
wyższy standard życia gości, czasami kradzieżami i bójkami między młodzieżą
miejscową i turystami,
• niszczenie tradycyjnych sprzętów i budynków w zamiarze dorównania miejskim
standardom,
• pogłębienie zamiast niwelowanie różnic pomiędzy społecznościami wiejską i
miejską.
Problematyczną sprawą jest także fakt, że sezon turystyczny w Polsce w
większości pokrywa się z okresem intensywnych prac rolnych, zaś produkt
agroturystyczny nie może istnieć bez odpowiedniego personelu realizującego go w
gospodarstwie wiejskim. Często więc turysta pozostawiany jest sam sobie na większą
część dnia, a zmęczeni gospodarze nie mają ochoty i sił na zajmowanie się gościem po
pracy. Z drugiej strony zaś szczyt prac polowych daje turyście jedyna i niepowtarzalną
szansę poznania ich specyfiki przez obserwację lub też aktywny w nich udział.
Kreując polski produkt agroturystyczny należy wziąć pod uwagę jedno z
głównych zaleceń Strategii Rozwoju Krajowego Produktu Turystycznego, którym jest
12
13
E. Wyćwicz, Agroturystyka szansą wsi. Lokalna polityka, turystyka i marketing, Kraków 1996, s. 45
M. Drzewiecki, Agroturystyka: założenia, uwarunkowania, działanie, Świadectwo, Bydgoszcz 1995, s. 63
budowanie produktów markowych. Strategia Rozwoju Krajowego Produktu
Turystycznego jest dokumentem opracowanym przez ekspertów kilku krajów
europejskich przy wsparciu programu PHARE ze środków Unii Europejskiej i przyjętego
do realizacji przez administrację państwową. Opierając się na dogłębnej analizie
możliwości i szans polskiej turystyki, strategia ta wyznacza spójny i ambitny program
rozwoju turystyki w Polsce.
Produkty markowe zostały uznane za najbardziej skuteczny sposób promocji
Polski jako atrakcyjnego celu podróży zarówno dla turystów z zagranicy, jak i Polaków.
Według oceny ekspertów zagranicznych, rzeczywista atrakcyjność turystyczna Polski jest
bardzo wysoka, istnieją bowiem duże i wartościowe zasoby dla rozwoju turystyki. Gorzej
jest jednak z atrakcyjnością postrzeganą przez potencjalnych klientów. Rozwijanie
produktów markowych w oparciu o najważniejsze walory przyczyni się do poprawy
wizerunku, a tym samym konkurencyjności polskiej oferty turystycznej. To właśnie
produkty markowe mają pomóc we wzmocnieniu i podwyższeniu atrakcyjności
postrzeganej.
Produkt markowy to przede wszystkim sposób zdobywania rynku poprzez
uzyskanie konkurencyjnej przewagi nad innymi produktami obecnymi na rynku. O ile
bowiem produkt niemarkowy jest łatwy do powielenia, to produkt markowy ma unikalną,
trudniejszą do kopiowania tożsamość czy nawet „osobowość”. Jej atrybuty mogą mieć
charakter rzeczywisty lub emocjonalny. Dzięki tym cechom produkt jest łatwiej i
wyraźniej odróżnialny od innych podobnych i chętniej wybierany przez klientów.
Każda marka musi posiadać swój indywidualny wyróżnik. Często wystarcza
jeden charakterystyczny element, aby zbudować podwaliny indywidualnej tożsamości.
Cecha ta ma podstawowe znaczenie dla powodzenia działań promocyjnych. Inność można
prezentować na wiele sposobów, jednak wszelkie działania muszą być spójne z misją
firmy i strategią tożsamości marki.
Tożsamość marki może gwarantować przewagę nad konkurentami poprzez silną
unikatowość. Wyróżnienie ułatwia zapamiętanie przez odbiorców. Szczególnie istotne jest
to dla marek nowych lub firm zmieniających profil swojej działalności. Unikatowość
polega na wybraniu pozytywnych elementów i powiązanie ich – według określonej
strategii – z identyfikacją, prezentacją i kulturą firmy. Siła oddziaływania, wykreowana
unikatowość, spójność ogółu wyznaczników identyfikacji oraz powiązanie ich ze strategią
i celami firmy – to następny atrybut sukcesu. Współczesne społeczeństwa oczekują
rozwiązań indywidualnych, ściśle dopasowanych do oczekiwań, aspiracji i
indywidualnych wymagań. Podstawą wyboru i decyzji o zakupie są coraz częściej mody.
Klienci swój osąd opierają na indywidualności i charakterystyczności. Przynoszą im one
poczucie spełnienia i zaspokojenie próżności – nie bez znaczenia jest psychiczny komfort,
jaki daje udany zakup.14
Marka dla turysty spełnia różnorodne funkcje, które można sprowadzić do
następujących:15
• informacja – o produkcie, jego cechach i atrybutach oraz zaletach i korzyściach,
• identyfikacja – pozwala zidentyfikować określony produkt oraz być łatwiej
zauważalnym i odróżnianym od produktów konkurentów,
• gwarancja – utrzymania jakości na odpowiednim poziomie oraz redukcja ryzyka
zakupu nie satysfakcjonującego produktu,
14
15
www.business.com.pl
B. Skrzypacz, Zarządzanie marką a wzrost wartości firmy, POLTEXT, Warszawa 1999, s. 301
•
praktyczność – dzięki wytworzeniu się lojalności, a w konsekwencji dokonania
powtórnego zakupu, oszczędza czas i energię podczas zakupu,
• autoprezentacja – potwierdzająca własny image turysty i pewien styl bycia, kreowany
przez używanie określonej marki, kojarzonej z pewnymi wartościami.
Produkty markowe spełniają różne funkcje dla przygotowujących i nabywców,
ale wspólną ich cechą są korzyści. Jedna i druga strona dąży do ich maksymalizacji, co
wymaga dobrego przygotowania produktu. Dotyczy to przede wszystkim zapewnienia
jego jakości i ciągłego ulepszania, a następnie prowadzenia promocji umożliwiającej
dotarcie do nowych klientów. Są to zadania, które powinni spełniać wytwarzający dane
dobra i przygotowujący je do sprzedaży w celu bycia konkurencyjnymi w stosunku do
innych.
W agroturystyce można byłoby wykorzystać trzy typy wizerunków marki:16
• marka symboliczna – określająca pewien styl życia, taki jak dbałość o fizyczną
sprawność, ochrona środowiska, poznawanie historii, kultury, folkloru,
• marka rytualna – pozwalająca wykorzystać różnego rodzaju święta, uroczystości oraz
obrzędy,
• marka dziedziczna – związana z istotą agroturystyki i oparciem zaspokojenia potrzeb
turysty na walorach wsi i jej dziedzictwa.
Typy wizerunków marki mogą występować samodzielnie, ale najczęściej są ze
sobą związane, dlatego też przygotowana oferta powinna być bardziej kompleksowa i
uwzględniać również różne czynniki kształtujące przygotowany pakiet. Nie wyklucza to
jednak osobnego przygotowania marki produktu agroturystycznego, mającego na celu
podkreślenie danego produktu, przygotowanego na określony czas i będącego
zaproszeniem do skorzystania lub uczestnictwa.
Wnioski
Patrząc na produkt agroturystyczny można zauważyć, że produkt taki ma
określone cechy związane z miejscem powstania, posiadanymi walorami turystycznymi i
osobą świadczącą usługi, produkt ten charakteryzują wartości związane ze specyfiką
środowiska wiejskiego (kultury, folklory, wyznawanych wartości, zachowania itp.),
produkt ten przeznaczony jest on dla określonej grupy ludzi, wyznających pewne wartości
(np. odnośnie ochrony środowiska czy zachowania tożsamości wsi) i widzących korzyści
w ich realizacji. Ten uproszczony schemat wskazuje na istotę produktu
agroturystycznego, który ze swojej istoty może być markowym, co sprzyja jego lepszemu
pozycjonowaniu i umocnieniu pozycji konkurencyjnej. Aby to osiągnąć należy stosować
odpowiednie strategie marketingowe, zachęcające do zakupu i jego powtórzenia oraz
dające zaufanie do marki, a wraz z tym zapewnienie powtarzalności jej zakupu.
Produkt turystyczny przyjmuje się na rynku i ulega doskonaleniu poprzez
zagospodarowanie turystyczne i przygotowanie szerokiego i zróżnicowanego pakietu
turystycznego, w którym uczestniczy coraz większa liczba mieszkańców wsi. Rozwijanie
przedsięwzięć turystycznych w miejscowościach wiejskich, w których występuje popyt na
usługi turystyczne – zależy przede wszystkim od samych mieszkańców wsi i ich
zainteresowania taką działalnością. Powstanie stowarzyszeń agroturystycznych w Polsce
oraz pomoc ze strony państwa i samorządów lokalnych sprzyjają rozwojowi turystyki
wiejskiej, a zwłaszcza w wypracowaniu strategii jej rozwoju oraz działań
16
A..P. Wiatrak, Kształtowanie produktów markowych w turystyce wiejskiej, CDiEwR, Kraków 1998, s. 48
marketingowych w tym zakresie (jak np. promocji i kształtowaniu produktów
markowych).
Walory turystyczne są jednym z podstawowych, ale wstępnych czynników
określających rozwój turystyki. Ich wykorzystanie zależy od działalności człowieka.
Biorąc pod uwagę istniejące walory turystyczno – krajobrazowe, stosunkowo dobry stan
środowiska przyrodniczego w wielu regionach oraz popyt ze strony turystów z Europy,
należy stwierdzić niedostateczne wykorzystanie istniejących możliwości. W związku z
tym powinien być sformułowany plan rozwoju turystyki, uwzględniający całościowy
rozwój regionu, którego jest ona siłą napędową i czynnikiem sprawczym przemian
strukturalnych. Działania takie powinny wynikać zarówno z celów i zadań polityki
środowiskowej, jak i strategii rozwoju regionu (powiatu, gminy), które będą uwzględniały
istniejące walory turystyczne i posiadane bogactwa. Chodzi tutaj przede wszystkim o
czynniki ekologiczne, czynniki kulturalne oraz specyfikę sposobu gospodarowania w
rolnictwie. Te czynniki powinny być podstawą przygotowania markowych produktów
agroturystycznych dostosowanych do różnych grup klientów.
Download
Random flashcards
ALICJA

4 Cards oauth2_google_3d22cb2e-d639-45de-a1f9-1584cfd7eea2

Create flashcards