1
Rozkład materiału i plan wynikowy do chemii dla klasy I
Tytuł rozdziału w
podręczniku
Temat lekcji
Treści
nauczania
Wymagania edukacyjne
podstawowe (P)
Uwagi
ponadpodstawowe (PP)
Substancje i ich przemiany
Pracownia chemiczna
– podstawowe szkło i
sprzęt laboratoryjny.
Przepisy bhp
i regulamin pracowni
chemicznej
1. Zapoznanie się z
pracownią chemiczną,
regulaminem pracowni i
przepisami bhp
 chemia jako nauka przyrodnicza
 znaczenie chemii w rozwoju
cywilizacji
 przykłady zastosowań chemii w
życiu codziennym
 nazewnictwo szkła i sprzętu
laboratoryjnego
 zasady bhp w pracowni chemicznej
1.1. Właściwości
substancji
2. Właściwości substancji
 właściwości substancji będących
głównymi składnikami stosowanych
na co dzień produktów, np.: soli
kuchennej, cukru, mąki, wody
 badanie właściwości wybranych
substancji
 stany skupienia substancji na
przykładzie wody
 obliczenia z wykorzystaniem pojęć:
masa, gęstość, objętość
 przeliczanie jednostek objętości i
masy
 sposób pomiaru gęstości cieczy
1.2. Zjawisko fizyczne a
reakcja chemiczna
3. Czym zjawisko fizyczne
różni się od przemiany
chemicznej
 różnice w przebiegu między
zjawiskiem fizycznym a reakcją
chemiczną
 przykłady zjawisk fizycznych i reakcji
chemicznych w otoczeniu człowieka
Uczeń:
 zalicza chemię do nauk
przyrodniczych (A)
 wyjaśnia, czym się zajmuje chemia
(B)
 omawia podział chemii na
organiczną i nieorganiczną (A)
 wyjaśnia, dlaczego chemia jest
nauką przydatną ludziom (B)
 stosuje zasady bezpieczeństwa
obowiązujące w pracowni
chemicznej (C)
 nazywa wybrane elementy szkła i
sprzętu laboratoryjnego oraz określa
ich przeznaczenie (A)
Uczeń:
 wyjaśnia, czym ciało fizyczne różni
się od substancji (B)
 odróżnia właściwości fizyczne od
chemicznych (A)
 opisuje właściwości substancji,
będących głównymi składnikami
produktów stosowanych na co dzień
(C)
 wyjaśnia, na czym polega zmiana
stanu skupienia na przykładzie wody
(B)
 przeprowadza proste obliczenia z
wykorzystaniem pojęć: masa,
gęstość, objętość (C)
Uczeń:
 definiuje zjawisko fizyczne i
reakcję chemiczną (A)
 podaje przykłady zjawisk fizycznych
i reakcji chemicznych w otoczeniu
człowieka (A)
 opisuje różnicę w przebiegu między
zjawiskiem fizycznym a reakcją
Uczeń:
 podaje zastosowania wybranych
elementów sprzętu i szkła
laboratoryjnego (C)
Uczeń:
 identyfikuje substancje na podstawie
podanych właściwości (D)
 opisuje pomiar gęstości (C)
Uczeń:
 projektuje doświadczenia ilustrujące
reakcję chemiczną i formułuje
wnioski (C)
 zapisuje obserwacje i formułuje
wnioski do doświadczenia (C)
 wskazuje wśród podanych
przykładów reakcję chemiczną i
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
2
chemiczną (C)
Uczeń:
 definiuje mieszaninę substancji (A)
 opisuje cechy mieszanin
jednorodnych i niejednorodnych (B)
 podaje przykłady mieszanin (B)
zjawisko fizyczne (C)
Uczeń:
 wskazuje wśród podanych
przykładów mieszaninę jednorodną i
mieszaninę niejednorodną (C)
 metody rozdzielania mieszanin na
składniki: sączenie, sedymentacja,
dekantacja, krystalizacja,
mechaniczne metody rozdzielania
mieszanin;
 chromatografia, destylacja
Uczeń:
 opisuje proste metody rozdzielania
mieszanin na składniki (B)
 sporządza mieszaninę (B)
 planuje rozdzielanie mieszanin (C)
6. Pierwiastek chemiczny a
związek chemiczny
 różnice między związkiem
chemicznym a pierwiastkiem
chemicznym
 wprowadzenie symboliki chemicznej
7. Metale i niemetale
 podział pierwiastków chemicznych
na metale i niemetale
 właściwości metali i niemetali
 korozja, sposoby zabezpieczania
przed korozją
8. Stopy metali
 różnice we właściwościach między
stopami a metalami, z których te
stopy powstały
 zastosowanie stopów
9. Związek chemiczny a
mieszanina
 mieszaniny jednorodne i
niejednorodne
 właściwości związku chemicznego i
mieszaniny
Uczeń:
 definiuje pierwiastek chemiczny i
związek chemiczny (A)
 podaje przykłady związków
chemicznych (A)
 wyjaśnia potrzebę wprowadzenia
symboliki chemicznej (B)
 posługuje się symbolami
chemicznymi pierwiastków (H, O, N,
Cl, S, C, P, Si, Na, K, Ca, Mg, Fe,
Zn, Cu, Al., Pb, Sn, Ag, Hg) (B)
 rozpoznaje pierwiastki i związki
chemiczne (C)
Uczeń:
 dzieli pierwiastki chemiczne na
metale i niemetale (B)
 podaje przykłady pierwiastków
chemicznych (metali i niemetali) (C)
 wyjaśnia, na czym polega korozja,
rdzewienie (B)
Uczeń:
 definiuje stopy (A)
 podaje różnice we właściwościach
między stopami a metalami, z
których te stopy powstały (B)
Uczeń:
 opisuje cechy mieszanin
jednorodnych i niejednorodnych (B)
 podaje przykłady mieszanin i
związków chemicznych (B)
Uczeń:
 wskazuje różnice między
właściwościami fizycznymi
składników mieszaniny, które
umożliwiają jej rozdzielenie (D)
 podaje sposób rozdzielenia
wskazanej mieszaniny (C)
 wyjaśnia, na czym polega destylacja
(C)
 opisuje metodę chromatografii (C)
Uczeń:
 wyszukuje podane pierwiastki w
układzie okresowym pierwiastków
chemicznych (C)
 wyjaśnia różnicę między
pierwiastkiem chemicznym a
związkiem chemicznym (C)
4. Mieszaniny substancji i
ich rodzaje
 cechy mieszanin jednorodnych i
niejednorodnych
5. Sposoby rozdzielania
mieszanin
1.4. Pierwiastek
chemiczny a związek
chemiczny
1.5. Metale
i niemetale
1.3. Mieszaniny
substancji
1.6. Związek
chemiczny a
mieszanina
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
Uczeń:
 odróżnia metale od niemetali na
podstawie właściwości (C)
 proponuje sposoby zabezpieczenia
produktów zawierających żelazo
przed rdzewieniem (C)
Uczeń:
 wyjaśnia, dlaczego częściej używa
się stopów metali niż metali
czystych (C)
Uczeń:
 wskazuje wśród różnych substancji
mieszaninę i związek chemiczny (D)
 wyjaśnia różnicę między mieszaniną
a związkiem chemicznym (C)
Temat powtórzeniowy
3
1.7. Powietrze
10. Właściwości powietrza
 znaczenie powietrza w życiu
organizmów
 powietrze jako przykład mieszaniny
 skład i właściwości powietrza
 historia odkrycia składu powietrza
1.8. Tlen i jego
właściwości
11. Właściwości tlenu
 otrzymywanie tlenu
 reakcja analizy, substraty i produkty
reakcji
 właściwości fizyczne i chemiczne
tlenu
 znaczenie i zastosowania tlenu
12. Tlenki – związki
chemiczne tlenu z innymi
pierwiastkami




1.9. Azot – główny
składnik powietrza
13. Właściwości azotu
 występowanie, znaczenie i obieg
azotu w przyrodzie
 właściwości fizyczne, chemiczne i
zastosowania azotu
1.10. Gazy szlachetne
14. Gazy szlachetne
 właściwości gazów szlachetnych
 zastosowania gazów szlachetnych
otrzymywanie tlenków
reakcja syntezy
zapis słowny przebiegu reakcji
zastosowanie niektórych tlenków
Uczeń:
 opisuje skład i właściwości
powietrza (A)
 wymienia stałe i zmienne składniki
powietrza (A)
 omawia znaczenie powietrza (A)
 oblicza przybliżoną objętość tlenu i
azotu, np. w sali lekcyjnej (B)
Uczeń:
 opisuje właściwości fizyczne i
chemiczne tlenu (C)
 opisuje sposób identyfikowania tlenu
(B)
 opisuje, na czym polega reakcja
analizy (A)
 definiuje substrat i produkt reakcji
chemicznej (B)
 wskazuje substraty i produkty reakcji
chemicznej (A)
 opisuje otrzymywanie tlenu (C)
 wymienia zastosowania tlenu (A)
Uczeń:
 wyjaśnia, co to są tlenki i jak się one
dzielą (A)
 wyjaśnia, na czym polega reakcja
syntezy (B)
 wskazuje w zapisie słownym
przebiegu reakcji chemicznej
substraty i produkty, pierwiastki i
związki chemiczne (C)
 wymienia zastosowania tlenków:
wapnia, żelaza, glinu (A)
Uczeń:
 opisuje właściwości fizyczne i
chemiczne azotu (C)
 opisuje obieg azotu w przyrodzie (B)
 wymienia zastosowania azotu (A)
Uczeń:
 opisuje właściwości fizyczne i
chemiczne gazów szlachetnych (C)
 wymienia zastosowania gazów
szlachetnych (A)
Uczeń:
 wyjaśnia, które składniki powietrza
są stałe, a które zmienne (C)
 bada skład powietrza (C)
 wykonuje obliczenia związane z
zawartością procentową
poszczególnych składników w
powietrzu (D)
Uczeń:
 opisuje doświadczenie wykonywane
na lekcji (C)
 określa rolę tlenu w życiu
organizmów (C)
Uczeń:
 projektuje doświadczenie o
podanym tytule (rysuje schemat,
zapisuje obserwacje i wnioski) (D)
 przewiduje wyniki niektórych
doświadczeń na podstawie zdobytej
wiedzy (D)
 zapisuje słownie przebieg reakcji
chemicznej (C)
Uczeń:
 planuje doświadczenie badające
właściwości azotu (D)
Uczeń:
 wyjaśnia, dlaczego gazy szlachetne
są bardzo mało aktywne chemiczne
(D)
4
15. Otrzymywanie i
właściwości tlenku
węgla(IV)
 właściwości fizyczne i chemiczne
tlenku węgla(IV)
 otrzymywanie tlenku węgla(IV)
 reakcja wymiany
 właściwości tlenku węgla(II)
Uczeń:
 opisuje właściwości fizyczne i
chemiczne tlenku węgla(IV) (C)
 wyjaśnia, na czym polega reakcja
wymiany (B)
 definiuje reakcję charakterystyczną
(A)
 omawia sposób otrzymywania
tlenku węgla(IV) – na przykładzie
reakcji węgla z tlenem (B)
16. Tlenek węgla(IV) – rola
w przyrodzie
 obieg tlenu i tlenku węgla(IV) w
przyrodzie
 proces fotosyntezy
 zastosowanie tlenku węgla(IV)
1.12. Rola pary wodnej
w powietrzu
17. Rola pary wodnej w
powietrzu
 rola pary wodnej w powietrzu
 wykrywanie pary wodnej w
powietrzu
 obieg wody w przyrodzie
 zjawisko higroskopijności
1.13. Zanieczyszczenia
powietrza
18. Zanieczyszczenia
powietrza
 źródła i rodzaje zanieczyszczeń
powietrza
 skutki zanieczyszczenia powietrza
 efekt cieplarniany
 dziura ozonowa
 ochrona powietrza przed
zanieczyszczeniami
 wprowadzenie pojęć: „ppm”,
„jednostka Dobsona”, „ozon”
 opisuje źródła i właściwości
związków chemicznych oraz wpływ
tlenku węgla(II), tlenku azotu(II),
tlenku azotu(IV) i freonów na
środowisko przyrodnicze
Uczeń:
 opisuje obieg tlenu i tlenku węgla(IV)
w przyrodzie (B)
 wymienia zastosowania tlenku
węgla(IV) (A)
Uczeń:
 podaje, że woda jest związkiem
chemicznym wodoru i tlenu (A)
 wymienia właściwości wody (A)
 omawia obieg wody w przyrodzie
(B)
 definiuje pojęcie: „higroskopijność”
(A)
 wyjaśnia, jak zachowują się
substancje higroskopijne (C)
 opisuje rolę wody i pary wodnej w
przyrodzie (B)
Uczeń:
 wymienia podstawowe źródła i
rodzaje zanieczyszczeń powietrza
oraz skutki zanieczyszczenia
powietrza (B)
 podaje przykłady substancji
szkodliwych dla środowiska (B)
 wyjaśnia, co to jest efekt
cieplarniany (B)
 opisuje, na czym polega
powstawanie dziury ozonowej i
kwaśnych opadów (C)
1.11. Tlenek węgla(IV)
– właściwości
i rola w przyrodzie
Uczeń:
 wykrywa obecność tlenku węgla(IV)
(C)
 otrzymuje tlenek węgla(IV) w reakcji
węglanu wapnia z kwasem solnym
(C)
 uzasadnia, na podstawie reakcji
magnezu z tlenkiem węgla(IV), że
tlenek węgla(IV) jest związkiem
chemicznym węgla i tlenu (D)
 planuje doświadczenie
umożliwiające wykrycie obecności
tlenku węgla(IV) w powietrzu
wydychanym z płuc (D)
 opisuje właściwości tlenku węgla(II)
(C)
Uczeń:
 wyjaśnia znaczenie procesu
fotosyntezy w życiu człowieka (C)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
Uczeń:
 wykazuje obecność pary wodnej w
powietrzu (D)
 uzasadnia, na podstawie reakcji
magnezu z parą wodną, że woda
jest związkiem chemicznym tlenu i
wodoru (D)
Uczeń:
 wyjaśnia przyczyny powstawania
kwaśnych opadów (C)
 określa zagrożenia wynikające z
efektu cieplarnianego, dziury
ozonowej i kwaśnych opadów (C)
 proponuje sposoby zapobiegania
powiększaniu się dziury ozonowej
i ograniczenia czynników
powodujących powstawanie
kwaśnych opadów (D)
 planuje postępowanie umożliwiające
ochronę powietrza przed
zanieczyszczeniami (D)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
5
1.14. Wodór i jego
właściwości
19. Wodór i jego
właściwości
 występowanie wodoru w przyrodzie
 właściwości fizyczne i chemiczne
wodoru
 zastosowania wodoru
2.1. Energia w
reakcjach chemicznych
20. Energia w reakcjach
chemicznych
 reakcje egzoenergetyczne i
endoenergetyczne
2.2. Reakcje syntezy,
analizy
i wymiany
21. Reakcje syntezy,
analizy i wymiany
 typy reakcji chemicznych
 zapis słowny przebiegu reakcji
chemicznej
 substraty i produkty reakcji
chemicznych
2.3. Reakcje utlenianiaredukcji jako
szczególny przypadek
reakcji wymiany
22. Reakcje utlenianiaredukcji jako szczególny
przypadek reakcji wymiany
 reakcja utleniania-redukcji na
przykładzie reakcji tlenku miedzi(II) z
wodorem
 wprowadzenie pojęć: „utleniacz”,
„reduktor”
Podsumowanie działu
23.,24. Podsumowanie
wiadomości. Sprawdzian
wiadomości. Omówienie
sprawdzianu
 ziarnista budowa materii
Uczeń:
 podaje, w jaki sposób otrzymuje się
wodór (w reakcji kwasu solnego z
metalem) (A)
 opisuje właściwości fizyczne i
chemiczne wodoru (B)
 opisuje sposób identyfikowania
wodoru (B)
 wymienia zastosowania wodoru (A)
Uczeń:
 wymienia niektóre efekty
towarzyszące reakcjom
chemicznym (A)
 definiuje reakcje egzo- i
endoenergetyczne (A)
Uczeń:
 wyjaśnia, na czym polegają reakcje:
syntezy, analizy, wymiany (B)
 określa typy reakcji chemicznych (B)
 wykazuje zależność między
rozwojem cywilizacji a
występowaniem zagrożeń, np.
podaje przykład dziedziny życia,
której rozwój powoduje negatywne
skutki dla środowiska
przyrodniczego (D)
Uczeń:
 omawia sposoby otrzymywania
wodoru (C)
Uczeń:
 podaje przykłady reakcji egzo- i
endoenergetycznych (C)
Uczeń:
 zapisuje słownie przebieg różnych
rodzajów reakcji chemicznych (C)
 podaje przykłady różnych typów
reakcji chemicznych (C)
Temat powtórzeniowy
Uczeń:
 wyjaśnia, na czym polegają
utlenianie, redukcja (B)
 definiuje utleniacz i reduktor (A)
Uczeń:
 wskazuje w podanym zapisie
słownym równania reakcji
chemicznej procesy utleniania,
redukcji oraz utleniacz, reduktor (C)
 zaznacza w zapisie słownym
przebiegu reakcji chemicznej
procesy utleniania i redukcji (C)
 podaje przykłady reakcji utlenianiaredukcji w swoim otoczeniu;
motywuje swój wybór (D)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
Uczeń:
Uczeń:
Kursywą wpisano
Wewnętrzna budowa materii
3.1. Ziarnista budowa
25. Jak zbudowana jest
6
materia?
 zjawisko dyfuzji
 teoria atomistyczno-cząsteczkowej
budowy materii
 atom a cząsteczka
 kształtowanie się poglądów na
budowę atomu
3.3. Masa
i rozmiary atomów
26.,27. Masa i rozmiary
atomów
 masa i średnice atomów
 wprowadzenie pojęcia „jednostka
masy atomowej”
 masy atomowe i cząsteczkowe
3.4. Budowa atomu
28., 29. Budowa atomu
 skład atomu pierwiastka
chemicznego
 liczba atomowa i liczba masowa
 elektrony walencyjne
 modele atomów
 konfiguracja elektronowa
3.5. Izotopy
30. Izotopy
 pojęcie izotopu na przykładzie
izotopów wodoru
 średnia masa atomowa pierwiastka
chemicznego
 zastosowanie izotopów
materii
3.2. Historyczny rozwój
pojęcia atomu




definiuje pojęcie „materia” (A)
opisuje ziarnistą budowę materii (B)
definiuje atom i cząsteczkę (A)
wyjaśnia, czym atom różni się od
cząsteczki (B)
 omawia poglądy na temat budowy
materii (B)
 wyjaśnia, na czym polega zjawisko
dyfuzji (C)
 podaje założenia teorii
atomistyczno-cząsteczkowej
budowy materii (A)
Uczeń:
 omawia skalę wielkości atomów i ich
mas (A)
 definiuje pojęcia „jednostka masy
atomowej”, „masa atomowa”, „masa
cząsteczkowa” (A)
 oblicza masę cząsteczkową
prostych związków chemicznych (C)
Uczeń:
 opisuje i charakteryzuje skład atomu
pierwiastka chemicznego (jądro:
protony i neutrony, elektrony) (B)
 definiuje pojęcie „elektrony
walencyjne”
 wyjaśnia, co to jest liczba atomowa,
liczba masowa (A)
 ustala liczbę protonów, elektronów i
neutronów w atomie danego
pierwiastka chemicznego, gdy
znane są liczby atomowa i masowa
(C)
Uczeń:
 definiuje pojęcie „izotop” (A)
 wymienia rodzaje izotopów (A)
 wyjaśnia różnice w budowie atomów
miedzy poszczególnymi izotopami
wodoru (B)
 wymienia zastosowania izotopów
(A)
 planuje doświadczenie
potwierdzające ziarnistość budowy
materii (C)
 wyjaśnia różnice między
pierwiastkiem a związkiem
chemicznym – na podstawie
założeń atomistycznocząsteczkowej teorii budowy materii
(C)
 opisuje historię odkrycia budowy
atomu (C)
treści
nadobowiązkowe
Uczeń:
 oblicza masy cząsteczkowe
związków chemicznych (C)
Uczeń:
 oblicza maksymalną liczbę
elektronów na powłokach (C)
 zapisuje konfiguracje elektronowe
(C)
 rysuje modele atomów (C)
Uczeń:
 definiuje pojęcie „masy atomowej”
jako średniej masy atomów danego
pierwiastka chemicznego z
uwzględnieniem jego składu
izotopowego (D)
 oblicza zawartość procentową
izotopów w pierwiastku chemicznym
(D)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
7
31. Promieniotwórczość
naturalna i sztuczna
 zjawisko promieniotwórczości
 promieniotwórczość naturalna i
sztuczna
 okres półtrwania
 rodzaje promieniowania
4.1. Układ okresowy
pierwiastków
chemicznych
32. Układ okresowy
pierwiastków chemicznych
 prawo okresowości
 budowa układu okresowego
 historia porządkowania pierwiastków
chemicznych
4.2. Zależność między
budową atomu
pierwiastka a jego
położeniem w układzie
okresowym
33. Zależność między
budową atomu pierwiastka
a jego położeniem w
układzie okresowym
 budowa atomu pierwiastka a
położenie pierwiastka w układzie
okresowym
34. Charakter chemiczny
pierwiastków grup
głównych
 związek między podobieństwem
właściwości pierwiastków
chemicznych zapisanych w tej
samej grupie układu okresowego a
budową ich atomów i liczbą
elektronów walencyjnych
 zmiana charakteru chemicznego
pierwiastków grup głównych w
miarę zwiększania się numeru grupy
i numeru okresu
4.3. Charakter
chemiczny
pierwiastków grup
głównych
Uczeń:
 definiuje pojęcie
„promieniotwórczość” (B)
 wyjaśnia, na czym polega
promieniotwórczość naturalna, a na
czym promieniotwórczość sztuczna
(B)
 definiuje pojęcie „reakcja
łańcuchowa” (A)
 wymienia ważniejsze zagrożenia
związane z promieniotwórczością
(B)
 wyjaśnia pojęcie „okres półtrwania”
(okres połowicznego zaniku) (B)
Uczeń:
 opisuje układ okresowy
pierwiastków chemicznych (B)
 podaje prawo okresowości (A)
 podaje nazwisko twórcy układu
okresowego pierwiastków
chemicznych (A)
Uczeń:
 odczytuje z układu okresowego
podstawowe informacje o
pierwiastkach chemicznych (B)
 korzysta z układu okresowego
pierwiastków chemicznych (C)
 określa liczbę protonów, elektronów,
powłok elektronowych, elektronów
walencyjnych, charakter chemiczny
pierwiastka chemicznego,
korzystając z układu okresowego
(C)
Uczeń:
 wykorzystuje informacje odczytane z
układu okresowego pierwiastków
chemicznych (C)
 wyjaśnia, jak zmieniają się
właściwości pierwiastków wraz ze
zmianą numeru grupy i okresu (B)
Uczeń:
 rozwiązuje zadania z pojęciami
„okres półtrwania” i „średnia masa
atomowa” (D)
 charakteryzuje rodzaje
promieniowania (C)
 wyjaśnia, na czym polegają
przemiany: α, β, γ (C)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
Uczeń:
 wyjaśnia prawo okresowości (C)
 opisuje historię przyporządkowania
pierwiastków chemicznych (C)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
Uczeń:
 korzysta swobodnie z informacji
zawartych w układzie okresowym
pierwiastków chemicznych (C)
 podaje rozmieszczenie elektronów
na powłokach elektronowych (C)
Uczeń:
 wyjaśnia związek między
podobieństwami właściwości
pierwiastków chemicznych
zapisanych w tej samej grupie
układu okresowego a budową ich
atomów i liczbą elektronów
walencyjnych (D)
 identyfikuje pierwiastki chemiczne
na podstawie niepełnych informacji
o ich położeniu w układzie
okresowym pierwiastków
chemicznych i ich właściwościach
(D)
8
5.1. Rodzaje wiązań
chemicznych
35. Wiązanie kowalencyjne
 rola elektronów walencyjnych w
łączeniu się atomów
 aktywność chemiczna gazów
szlachetnych a budowa ich atomów
 wiązanie kowalencyjne (atomowe) –
na przykładzie H2, Cl2, N2
 wzór sumaryczny i strukturalny
36. Wiązanie kowalencyjne
spolaryzowane
 wiązanie kowalencyjne (atomowe)
spolaryzowane – na przykładzie
CO2, H2O, HCl, NH3
37. Wiązanie jonowe
 mechanizm powstawania jonów
 wiązanie jonowe
 porównanie właściwości związków
kowalencyjnych i jonowych (stan
skupienia, temperatury topnienia i
wrzenia)
 wpływ odległości powłoki
walencyjnej od jądra atomowego na
aktywność chemiczną pierwiastków
Uczeń:
 opisuje rolę elektronów
walencyjnych w łączeniu się
atomów (B)
 podaje definicję wiązania
kowalencyjnego (atomowego) (A)
 posługuje się symbolami
pierwiastków chemicznych (C)
 odróżnia wzór sumaryczny od wzoru
strukturalnego (C)
 zapisuje wzory sumaryczne i
strukturalne cząsteczek (C)
 odczytuje ze wzoru chemicznego, z
jakich pierwiastków chemicznych i
ilu atomów składa się cząsteczka
lub kilka cząsteczek (C)
 podaje przykłady substancji o
wiązaniu kowalencyjnym
(atomowym) (B)
Uczeń:
 podaje definicję wiązania
kowalencyjnego spolaryzowanego
(A)
 podaje przykłady substancji o
wiązaniu kowalencyjnym
(atomowym) spolaryzowanym (B)
Uczeń:
 wymienia typy wiązań chemicznych
(A)
 podaje definicję wiązania jonowego
(A)
 opisuje sposób powstawania jonów
(B)
 definiuje pojęcia: „jon”, „kation”,
„anion” (A)
 podaje przykłady substancji o
wiązaniu jonowym (B)
 określa rodzaj wiązania w
cząsteczkach o prostej budowie (C)
Uczeń:
 wyjaśnia, dlaczego gazy szlachetne
są bardzo mało aktywne chemicznie
– na podstawie budowy ich atomów
(C)
 opisuje powstawanie wiązań
kowalencyjnych (atomowych) – dla
wymaganych przykładów (C)
Uczeń:
 opisuje powstawanie wiązań
kowalencyjnych (atomowych)
spolaryzowanych – dla
wymaganych przykładów (C)
Uczeń:
 zapisuje elektronowo mechanizm
powstawania jonów (C)
 opisuje mechanizm powstawania
wiązania jonowego (C)
 określa, co wpływa na aktywność
chemiczną pierwiastka (C)
 określa typ wiązania chemicznego w
podanym związku chemicznym (C)
 wyjaśnia różnice między różnymi
typami wiązań chemicznych (D)
 opisuje zależność właściwości
związku chemicznego od
występującego w nim wiązania
chemicznego (D)
 porównuje właściwości związków
kowalencyjnych i jonowych (stan
skupienia, temperatury topnienia i
wrzenia) (D)
Kursywą wpisano
treści
nadobowiązkowe
9
5.2. Znaczenie
wartościowości przy
ustalaniu wzorów
związków chemicznych
5.3. Prawo stałości
składu związku
chemicznego
38. Wartościowość
pierwiastków chemicznych
 wartościowość pierwiastków
chemicznych
39. Ustalanie wzorów
związków chemicznych na
podstawie wartościowości
 wzory strukturalne i sumaryczne
cząsteczek dwupierwiastkowych
związków chemicznych
 nazewnictwo prostych związków
chemicznych
40. Prawo stałości składu
związku chemicznego
 prawo stałości składu związku
chemicznego
 proste obliczenia z wykorzystaniem
prawa stałości składu związku
chemicznego
Uczeń:
 definiuje pojęcie „wartościowość” (A)
 wie, że wartościowość pierwiastków
chemicznych w stanie wolnym
wynosi 0 (B)
 odczytuje z układu okresowego
maksymalną wartościowość
pierwiastków chemicznych grup 1.,
2. i 13. –17. (C)
 wyznacza wartościowość
pierwiastków chemicznych na
podstawie wzorów sumarycznych
(C)
Uczeń:
 zapisuje wzory sumaryczny i
strukturalny cząsteczki związku
dwupierwiastkowego na podstawie
wartościowości pierwiastków
chemicznych (C)
 określa na podstawie wzoru liczbę
pierwiastków w związku
chemicznym (C)
 interpretuje zapisy (odczytuje
ilościowo i jakościowo proste
zapisy), np. H2, 2 H, 2 H2 itp. (C)
 ustala nazwę prostego
dwupierwiastkowego związku
chemicznego na podstawie jego
wzoru sumarycznego (C)
 ustala wzór sumaryczny prostego
dwupierwiastkowego związku
chemicznego na podstawie jego
nazwy (C)
 zapisuje wzory cząsteczek,
korzystając z modeli (C)
 rysuje model cząsteczki (C)
Uczeń:
 podaje treść prawa stałości składu
związku chemicznego (A)
 przeprowadza proste obliczenia z
wykorzystaniem prawa stałości
składu związku chemicznego (C)
Uczeń:
 wykorzystuje pojęcie wartościowości
(C)
 określa możliwe wartościowości
pierwiastka chemicznego na
podstawie jego położenia w układzie
okresowym pierwiastków (D)
Uczeń:
 podaje nazwy związków
chemicznych na podstawie ich
wzorów; zapisuje wzory związków
chemicznych na podstawie ich nazw
– dla przykładów o wyższym stopniu
trudności (C)
 swobodnie wyznacza
wartościowość; zapisuje wzory
sumaryczne
i
strukturalne związków chemicznych
(C)
Uczeń:
 rozwiązuje zadania na podstawie
prawa stałości składu związku
chemicznego (C)
 ustala wzór związku chemicznego
na podstawie stosunku mas
pierwiastków w tym związku
chemicznym (D)
10
6.1. Równania reakcji
chemicznych
41.–44. Równania reakcji
chemicznych
 równania reakcji chemicznej
 indeksy stechiometryczne i
współczynniki stechiometryczne
 zapisy równań reakcji chemicznych
 interpretacja słowna równań reakcji
chemicznych
6.2. Prawo zachowania
masy
45. Prawo zachowania
masy
 prawo zachowania masy
 proste obliczenia z zastosowaniem
prawa zachowania masy
6.3. Obliczenia
stechiometryczne
46.–48. Obliczenia
stechiometryczne
 proste obliczenia na podstawie
równań reakcji chemicznych
Podsumowanie działu
49., 50. Podsumowanie
wiadomości. Sprawdzian
wiadomości. Omówienie
sprawdzianu
Uczeń:
 rozróżnia podstawowe rodzaje
reakcji chemicznych (B)
 definiuje równanie reakcji
chemicznej, współczynnik
stechiometryczny (A)
 wyjaśnia znaczenie współczynnika
stechiometrycznego i indeksu
stechiometrycznego (C)
 dobiera współczynniki w prostych
przykładach równań reakcji
chemicznych (C)
 zapisuje proste przykłady równań
reakcji chemicznych (C)
 odczytuje proste równania reakcji
chemicznych (C)
Uczeń:
 podaje treść prawa zachowania
masy (A)
 przeprowadza proste obliczenia z
wykorzystaniem prawa zachowania
masy (C)
Uczeń:
 przeprowadza proste obliczenia z
wykorzystaniem równań reakcji
chemicznych (C)
Uczeń:
 przedstawia modelowy schemat
równania reakcji chemicznej (D)
 zapisuje i odczytuje równania reakcji
chemicznych o dużym stopniu
trudności (C)
Uczeń:
 rozwiązuje zadania na podstawie
prawa zachowania masy (C)
 uzasadnia i udowadnia
doświadczalnie, że msubstr. = mprod. (D)
Uczeń:
 wykonuje obliczenia
stechiometryczne (C)
 rozwiązuje trudniejsze zadania
wykorzystujące poznane prawa
(zachowania masy, stałości składu
związku chemicznego) (D)
Download

CHEMIA - Gimnazjum