Plan wynikowy z wymaganiami na poszczególne oceny – „Starożytność i średniowiecze”
Temat lekcji
Zagadnienia
Wymagania konieczne
(ocena dopuszczająca)
Uczeń:
Zrozumieć
przeszłość
– historia jako
nauka
– chronologia w
historii
– epoki
historyczne
– sposoby
datowania
zabytków
archeologicznych
– źródła
historyczne
– wyjaśnia znaczenie
terminów: historia,
kalendarz,
starożytność,
średniowiecze, czasy
nowożytne, epoka
najnowsza, źródło
historyczne
– wymienia główne
epoki historyczne.
1. Prehistoria
– pojawienie się i
– wyjaśnia znaczenie
Wymagania
podstawowe
(ocena dostateczna)
Wymagania
rozszerzające
(ocena dobra)
Uczeń potrafi to,
co na ocenę
dopuszczającą, oraz:
Uczeń potrafi to, co na
ocenę dostateczną,
oraz:
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów:
terminu
prehistoria,
historiografia
starożytność
– wyjaśnia, jaką
klasyczna, antyk
funkcję pełnił
– przedstawia różne
kalendarz i jak
metody liczenia
zmieniał się na
czasu
przestrzeni dziejów
wykorzystywane na
– podaje przykłady
przestrzeni dziejów
źródeł, na podstawie
– wymienia
których historycy
najważniejsze cezury odtwarzają
chronologiczne
przeszłość.
– przedstawia
klasyfikację źródeł
historycznych
– wyjaśnia znaczenie
źródeł dla
poznawania
przeszłości.
PIERWSZE CYWILIZACJE
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
Wymagania
dopełniające
(ocena bardzo
dobra)
Uczeń potrafi to, co
na ocenę dobrą,
oraz:
Wymagania
wykraczające
(ocena celująca)
Uczeń potrafi to,
co na ocenę
bardzo dobrą, oraz:
– wyjaśnia
znaczenie terminu
dendrochronologia
– wyjaśnia, na
czym polega
specjalizacja w
badaniu historii
– omawia
stosowane przez
archeologów
metody datowania
zabytków
– omawia zjawiska
z przeszłości
należące do
pamięci zbiorowej.
– wyjaśnia znaczenie
przeszłości dla
wspólnego
dziedzictwa i kształtu
współczesnej
cywilizacji.
– wskazuje na
– ocenia
2.
Mezopotamia i
jej dzieje
ewolucja
człowieka
– Karol Darwin i
teoria ewolucji
– Homo sapiens
– chronologia
pradziejów
– człowiek w
paleolicie
– rewolucja
neolityczna
– sztuka
prehistoryczna
– najstarsze
miasta
– cywilizacje w
dolinach wielkich
rzek
– powstanie
cywilizacji
terminu rewolucja
neolityczna
– wskazuje na mapie
obszary cywilizacji
powstałych w
dolinach wielkich
rzek
– omawia cechy
charakterystyczne i
skutki rewolucji
neolitycznej
– omawia cechy
charakterystyczne
cywilizacji
powstałych w
dolinach wielkich
rzek.
– warunki
naturalne
Mezopotamii
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Międzyrzecze,
terminów: paleolit,
neolit, Żyzny
Półksiężyc, system
irygacyjny
– wskazuje na mapie
zasięg
Żyznego Półksiężyca
– wymienia cechy
charakterystyczne
człowieka
rozumnego
– przedstawia
chronologię
pradziejów
– omawia przyczyny
rewolucji
neolitycznej
– wyjaśnia rolę
pierwszych miast
– omawia przyczyny
powstania cywilizacji
w dolinach wielkich
rzek
– wymienia i omawia
etapy powstania
cywilizacji w dolinach
wielkich rzek.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: zikkurat,
imperium, Babilon,
terminów: teoria
kreacjonizmu,
ewolucja,
antropologia, epoka
lodowcowa,
hominidy, megality,
ideogram
– identyfikuje postać
Karola Darwina
– wskazuje na mapie
kierunki
rozprzestrzeniania
się człowieka
współczesnego
– omawia teorię
Karola Darwina
– wyjaśnia, na czym
polegała ewolucja
człowieka
– opisuje tryb życia
społeczeństw w
paleolicie.
mapie najstarsze
miasta świata
(Jerycho, Çatal
Höyük)
– wymienia etapy
ewolucji człowieka
i charakteryzuje
poszczególne
formy hominidów
– opisuje cechy
charakterystyczne
sztuki
prehistorycznej
– opisuje cechy
charakterystyczne
najstarszych osad
miejskich.
kontrowersje
związane z teorią
Karola Darwina.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Akadowie, prawo
– wyjaśnia
znaczenie terminu
Epos o Gilgameszu
– wyjaśnia
pochodzenie
Sumerów
– skąd pochodzili
Sumerowie?
– cywilizacja
Sumerów
– imperium
Akadów
– Babilonia i jej
dzieje
– Kodeks
Hammurabiego
– Asyria i jej
dzieje
– społeczeństwa i
państwa
Mezopotamii
– wierzenia
religijne i
osiągnięcia
cywilizacyjne
ludów
Mezopotamii
– pismo klinowe
– architektura i
sztuka
Mezopotamii
Sumerowie, kodeks,
Kodeks
Hammurabiego,
politeizm, pismo
klinowe
– identyfikuje postać
Hammurabiego
– wskazuje na mapie
obszar Międzyrzecza
– wymienia cechy
charakterystyczne
cywilizacji Sumerów
– wyjaśnia znaczenie
pisma dla rozwoju
cywilizacji
Mezopotamii.
Asyria
– zna daty: rozwoju
cywilizacji Sumerów
(IV–III tysiąclecie
p.n.e.), spisania
Kodeksu
Hammurabiego (XVIII
w. p.n.e.)
– identyfikuje postać
Sargona Wielkiego
– wskazuje na mapie
siedziby Sumerów,
Babilon
– opisuje warunki
naturalne
Mezopotamii
– przedstawia
panowanie
Hammurabiego
– omawia Kodeks
Hammurabiego
– wymienia cechy
charakterystyczne
państw i
społeczeństw
Mezopotamii
– wymienia
osiągnięcia
cywilizacyjne ludów
Międzyrzecza.
talionu, muszkeni
– identyfikuje postać
Nabuchodonozora II
– wskazuje na mapie
Akad, Asyrię,
największy zasięg
państw:
babilońskiego i
asyryjskiego
– omawia
okoliczności
powstania i cechy
charakterystyczne
imperium
akadyjskiego
– omawia kierunki
ekspansji Babilonii i
Asyrii
– przedstawia
okoliczności
powstania oraz
upadku imperiów:
babilońskiego i
asyryjskiego
– opisuje wierzenia
religijne ludów
Mezopotamii
– omawia
architekturę i sztukę
Mezopotamii.
– zna czas rozwoju
poszczególnych
cywilizacji na
terenie
Mezopotamii oraz
daty: zdobycia
Babilonu przez
Persów (539 r.
p.n.e.), upadku
Asyrii (614 r.
p.n.e.)
– identyfikuje
postać
Asurbanipala
– wymienia etapy
przemian
politycznych na
terenie
Mezopotamii od IV
do II tysiąclecia
p.n.e.
– omawia i ocenia
politykę władców
asyryjskich wobec
podbitych ludów.
– ocenia znaczenie
Kodeksu
Hammurabiego dla
organizacji państwa i
funkcjonowania
społeczeństwa.
3.
Cywilizacja
egipska
– warunki
naturalne Egiptu
– początki
cywilizacji
egipskiej
– państwo
faraonów i jego
dzieje polityczne
– ustrój
społecznopolityczny Egiptu
– religia Egipcjan
– wiara w życie
pozagrobowe
– kultura
starożytnego
Egiptu
– piramidy
– zabytki
architektury i
sztuki egipskiej
– pismo
– znaczenie
cywilizacji
egipskiej
– wyjaśnia znaczenie
terminów: faraon,
piramida,
mumifikacja, pismo
hieroglificzne
– zna datę powstania
cywilizacji egipskiej
(IV tysiąclecie p.n.e.)
– wskazuje na mapie
Górny i Dolny Egipt
– wyjaśnia znaczenie
Nilu dla gospodarki
Egiptu
– wymienia cechy
charakterystyczne
religii egipskiej.
4.
Inne cywilizacje
Bliskiego
Wschodu
– imperium
Hetytów
– Fenicjanie
– kolonizacja
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Stary
Testament, religia
monoteistyczna,
– wyjaśnia znaczenie
terminów: katarakta,
wezyr, Księga
umarłych
– zna datę podboju
Egiptu przez
Aleksandra Wielkiego
(332 r. p.n.e.)
– identyfikuje postać
Ramzesa II
– omawia warunki
naturalne Egiptu
– omawia ustrój
polityczny Egiptu
– opisuje strukturę
społeczną
starożytnego Egiptu
– opisuje wiarę
Egipcjan w życie
pozagrobowe
– wymienia cechy
charakterystyczne
kultury egipskiej
– opisuje zabytki
architektury i sztuki
egipskiej.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Indoeuropejczycy,
Hebrajczycy,
– wyjaśnia znaczenie
terminów: nom,
nomarcha, Hetyci,
pismo hieratyczne,
pismo demotyczne
– identyfikuje postać
Narmera
– omawia
okoliczności
powstania cywilizacji
egipskiej
– omawia początki
władzy faraonów
– omawia świat
bogów egipskich
– opisuje wpływ
wiary Egipcjan w
życie pozagrobowe
na ich architekturę i
sztukę
– przedstawia etapy
rozwoju pisma
egipskiego i jego
znaczenie.
– zna datę bitwy
pod Kadesz (1285
r. p.n.e.)
– identyfikuje
postać
Amenhotepa IV
– przedstawia
dzieje państwa
egipskiego od
Średniego Państwa
do zajęcia Egiptu
przez Rzymian
– wyjaśnia
znaczenie reformy
wprowadzonej
przez Amenhotepa
IV dla religii
egipskiej.
– ocenia dorobek
cywilizacji egipskiej
– porównuje
osiągnięcia
cywilizacyjne
mieszkańców
starożytnej
Mezopotamii i Egiptu
– porównuje
wierzenia religijne
mieszkańców
starożytnej
Mezopotamii i Egiptu.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Ariowie,
niewola babilońska,
diaspora
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: Hetyci,
Medowie,
– porównuje politykę
Asyryjczyków,
Babilończyków i
Persów wobec
fenicka
– Hebrajczycy w
Palestynie
– królestwo
Izraela i jego
upadek
– judaizm i Stary
Testament
– Persowie i ich
imperium
– religia perska
judaizm
– identyfikuje
postacie: Abrahama,
Mojżesza, Dawida,
Salomona
– wskazuje na mapie
Palestynę i
Jerozolimę
– wymienia cechy
charakterystyczne
judaizmu.
Fenicjanie, faktoria
handlowa, Tora,
Persowie,
zaratustryzm
– zna daty powstania
cywilizacji fenickiej
(III tysiąclecie p.n.e.),
upadku państwa
perskiego (k. IV w.
p.n.e.), panowania
Dawida (1000–960 r.
p.n.e.), upadku
królestwa Izraela
(722 r. p.n.e.) i Judy
(586 r. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Saula,
Cyrusa II Wielkiego,
Dariusza I Wielkiego,
Zaratustry
– wskazuje na mapie
Fenicję
– wymienia cechy
cywilizacji fenickiej
– omawia proces
powstania królestwa
Izraela
– omawia działalność
Dawida i Salomona
– przedstawia
– zna czas
działalności
Zaratustry (2. poł. VII
w. p.n.e.) oraz datę
końca niewoli
babilońskiej (538 r.
p.n.e.)
– wskazuje na mapie
zasięg kolonizacji
fenickiej, Izrael, Judę,
zasięg podbojów
perskich
– omawia przyczyny,
zasięg i skutki
kolonizacji fenickiej
– omawia przyczyny i
skutki upadku
królestw Izraela oraz
Judy
– omawia Stary
Testament i wyjaśnia
jego znaczenie dla
badań nad dziejami
Hebrajczyków
– omawia rozwój
imperium perskiego
– omawia kierunki i
zasięg podbojów
perskich.
mazdaizm
– zna czas rozkwitu
potęgi Hetytów
(XIV i XIII w. p.n.e.)
oraz daty:
założenia
Kartaginy (814 r.
p.n.e.), powstania
państwa Medów
(625 r. p.n.e.)
– identyfikuje
postać Kambyzesa
– omawia kierunki
i zasięg migracji
Indoeuropejczykó
w oraz plemion
semickich
– przedstawia
historyczne i
biblijne dzieje
Hebrajczyków.
podbitej ludności
– ocenia wpływ
imperium
Achemenidów i religii
perskiej na rozwój
cywilizacji.
5. Cywilizacje
Indii i Chin
– powstanie
cywilizacji doliny
Indusu
– okres wedyjski
– system kast
– imperium
Maurjów
– religie Indii
– warunki
naturalne
starożytnych Chin
– historia Chin
– osiągnięcia
cywilizacyjne
Chińczyków
– konfucjanizm
organizację imperium
perskiego
– omawia religię
perską.
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: buddyzm, terminów: kasta,
konfucjanizm
braminizm,
– identyfikuje
hinduizm, nirwana
postacie: Aśoki,
– zna czas
Buddy, Shi Huanghi,
działalności Buddy
Laocjusza,
(VI/V w. p.n.e.) i
Konfucjusza
Konfucjusza (VI/V w.
– wskazuje na mapie p.n.e.)
starożytne Indie i
– omawia warunki
Chiny
naturalne doliny
– omawia osiągnięcia Indusu
cywilizacyjne
– przedstawia system
Chińczyków.
kast
– omawia braminizm
i hinduizm
– wyjaśnia wpływ
religii starożytnych
Indii na tamtejsze
systemy: społeczny i
polityczny
– opisuje warunki
naturalne
starożytnych Chin
– omawia filozofię
konfucjanizmu.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: cytadela,
Ariowie, Wedy
– zna czas najazdu
Ariów na Indie (II
tysiąclecie p.n.e.)
oraz datę powstania
cesarstwa w Chinach
(221 r. p.n.e.)
– przedstawia
przyczyny, zasięg i
skutki ekspansji
Ariów
– omawia strukturę
społeczną i
polityczną Indii w
okresie rządów
Ariów
– wyjaśnia wpływ
konfucjanizmu na
starożytne państwo i
społeczeństwo
chińskie
– wyjaśnia, dlaczego
cywilizacja Chin
rozwijała się w
– wyjaśnia
znaczenie
terminów:
Ramajana, guru
– zna datę
zjednoczenia Indii
przez
przedstawicieli
dynastii Maurjów
(321 r. p.n.e.)
– omawia początki
cywilizacji doliny
Indusu
– przedstawia
okoliczności i
skutki
zjednoczenia Indii
przez władców z
dynastii Maurjów
– wymienia etapy
budowania
chińskiej
państwowości.
– ocenia wpływ
cywilizacji
starożytnych Indii
oraz Chin na kulturę i
cywilizację
współczesną.
1. Najstarsze
dzieje Grecji
– Grecja i jej
warunki
naturalne
– transport i
gospodarka
– kultura
minojska
– Mykeńczycy i
starożytne
Mykeny
– „wieki ciemne”
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kultura
minojska, kultura
mykeńska
– wymienia cechy
charakterystyczne
kultury minojskiej i
mykeńskiej.
izolacji od reszty
świata.
STAROŻYTNA GRECJA
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: Hellada,
terminów:
Hellenowie
Achajowie, Dorowie,
– zna czas trwania
„wieki ciemne”,
kultury minojskiej
Jonowie
(ok. 2000–1450 r.
– zna czas trwania
p.n.e.), kultury
„wieków ciemnych”
mykeńskiej (ok.
(XII–IX w. p.n.e.)
1580–1200 r. p.n.e.) – wskazuje na mapie
– identyfikuje
Cyklady, Sporady,
postacie: Minosa,
zasięg kultury
Agamemnona
minojskiej, zasięg
– wskazuje na mapie kultury mykeńskiej
krainy starożytnej
– omawia „wieki
Grecji, Kretę, Cypr
ciemne” w dziejach
– wymienia
starożytnej Grecji
osiągnięcia
– wyjaśnia wpływ
cywilizacyjne
morza na życie
przedstawicieli
starożytnych
kultury minojskiej i
Greków.
mykeńskiej
– omawia warunki
naturalne starożytnej
Grecji
– wymienia cechy
charakterystyczne
gospodarki
– identyfikuje
postać Heinricha
Schliemanna
– wskazuje na
mapie zasięg
osadnictwa
Achajów, Dorów i
Jonów
– porównuje
organizację
państwa oraz
społeczeństwa w
kulturze minojskiej
i mykeńskiej
– przedstawia
okoliczności
upadku kultury
minojskiej i
mykeńskiej.
– porównuje funkcje
oraz wygląd pałaców
minojskich i
mykeńskich
– ocenia wartość
poznawczą źródeł
wiedzy na temat
świata mykeńskiego.
2.
Świat poleis
– początki poleis
– hoplici i falanga
– jak powstały
greckie poleis?
– ustroje poleis
– wielka
kolonizacja
– wyjaśnia znaczenie
terminów: polis,
monarchia,
oligarchia,
demokracja, wielka
kolonizacja
– omawia ustroje
poleis.
3.
Sparta
– początki Sparty
– działalność
Likurga
– społeczeństwo
– wyjaśnia znaczenie
terminów: spartiaci,
geruzja, eforowie,
oligarchia
starożytnej Grecji.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: agora,
Akropol,
arystokracja, hoplici,
falanga, tyran,
metropolia
– zna czas wielkiej
kolonizacji (VIII–VI w.
p.n.e.)
– wskazuje na mapie
zasięg kolonizacji
greckiej
– wymienia cechy
charakterystyczne
polis jako organizacji
politycznej,
społecznej, religijnej i
ekonomicznej
– omawia przyczyny,
zasięg i skutki
wielkiej kolonizacji
– wyjaśnia, na czym
polegała
wyjątkowość
greckich poleis.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: heloci,
periojkowie, apella
– zna czas
– wyjaśnia znaczenie
terminów: okres
archaiczny, amfora,
barbarzyńca
– datuje okres
archaiczny w
dziejach Grecji (VIII–
VI w. p.n.e.),
pojawienia się
alfabetu greckiego
(VIII w. p.n.e.)
– wymienia
przyczyny powstania
poleis greckich
– porównuje formy
ustrojowe poleis
greckich
– wyjaśnia wpływ
reformy wojskowej
na ustrój
starożytnych poleis.
– wyjaśnia
znaczenie terminu
ajsymneci
– porównuje
zasięg kolonizacji
greckiej i fenickiej
– wymienia
przyczyny
wprowadzenia
pieniądza
monetarnego w
świecie
starożytnym.
– wymienia wady i
zalety greckich poleis
związane z funkcją,
jaką pełniły one w
świecie greckim
– ocenia sposób
funkcjonowania
poleis w starożytnej
Grecji.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Związek
Peloponeski,
symmachia, diarchia
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: Wielka
Rhetra, kleroi,
– wyjaśnia, na czym
polegała oryginalność
ustroju politycznego
Sparty
4.
Ateny
Sparty
– ustrój
polityczny Sparty
– życie Spartan
– wojownicy
spartańscy
– zna czas założenia
polis spartańskiej (II
tysiąclecie p.n.e.)
– omawia ustrój
polityczny Sparty.
– Ateny w okresie
archaicznym
– prawa Drakona,
reformy Solona i
Klejstenesa
– społeczeństwo
demokratycznych
Aten
– ustrój
polityczny Aten
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Rada
Pięciuset,
demokracja,
ostracyzm
– opisuje ustrój
polityczny
demokratycznych
Aten.
zakończenia budowy
władztwa
terytorialnego przez
Spartę (VI w. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Likurga,
Leonidasa
– wskazuje na mapie
zasięg polis
spartańskiej
– opisuje
społeczeństwo
Sparty
– omawia
kompetencje
instytucji
ustrojowych w
Sparcie
– opisuje życie
codzienne Spartan.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: archont,
metojkowie, eklezja,
retoryka, sąd ludowy,
strateg, demagog
– zna daty: reform
Solona (594/593 r.
p.n.e.), reform
Klejstenesa (508/507
r. p.n.e.)
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
polis spartańskiej
– opisuje początki
polis spartańskiej
– wymienia
przyczyny i skutki
powstania Związku
Peloponeskiego
– omawia działalność
Likurga
– wyjaśnia, na czym
polegała
uprzywilejowana
pozycja spartiatów
– przedstawia rolę i
znaczenie
wojowników w
Sparcie.
diaita
– wymienia
społeczne i
polityczne skutki
uprzywilejowania
spartiatów
– przedstawia rolę
kobiet w
społeczeństwie
spartańskim
– omawia pozycję
królów w polis
spartańskiej.
– ocenia prawo i
wychowanie
spartańskie oraz ich
wpływ na
funkcjonowanie tej
polis.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
„strząśnięcie
długów”, fyla,
kworum, dieta, Pnyks
– zna datę spisania
praw Drakona (621 r.
p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Tezeusza,
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: trytia,
dokimazja,
euthyna
– zna datę
przejęcia władzy
przez Pizystrata
(561 r. p.n.e.)
– opisuje historię
– ocenia reformy
Solona i Klejstenesa
oraz ich wpływ na
przemiany ustrojowe
i społeczne w polis
ateńskiej.
– urzędy w
demokracji
ateńskiej
5.
Wojny grecko-perskie
– przyczyny
wojen greckoperskich
– armie: grecka i
perska
– bitwa pod
Maratonem i jej
znaczenie
– Filippides i bieg
maratoński
– wyprawa
Kserksesa
– zna daty: bitwy pod
Maratonem (490 r.
p.n.e.), bitwy pod
Termopilami i bitwy
Salaminą (480 r.
p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Miltiadesa,
Leonidasa,
Temistoklesa
– wskazuje na mapie
Maraton i Salaminę
– identyfikuje
postacie: Solona,
Klejstenesa,
Peryklesa
– wskazuje na mapie
zasięg polis ateńskiej
– omawia warunki
naturalne i
gospodarkę Attyki
– przedstawia
reformy społeczne
oraz polityczne
Solona i Klejstenesa
– omawia
społeczeństwo
demokratycznych
Aten.
Drakona, Pizystrata
– opisuje położenie i
najważniejsze zabytki
Aten
– przedstawia
polityczną i
społeczną rolę
arystokracji ateńskiej
– wyjaśnia przyczyny
i okoliczności
przeprowadzenia
reform Solona oraz
Klejstenesa
– omawia rolę
niewolników w
starożytnych
Atenach.
Aten w okresie
archaicznym
– przedstawia
sytuację kobiet w
polis ateńskiej
– omawia
działalność i
odpowiedzialność
urzędników w
demokratycznych
Atenach.
– zna daty: wyprawy
Datysa i Artafernesa
(490 r. p.n.e.),
wyprawy Kserksesa
(480 r. p.n.e.), bitwy
pod Platejami i
Mykale (479 r. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Datysa,
Artafernesa,
Kserksesa
– wskazuje na mapie
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Nieśmiertelni,
polemarcha, triera
– zna datę wyprawy
Mardoniosa (492 r.
p.n.e.)
– identyfikuje
postacie:
Mardoniosa,
Pauzaniasza
– wskazuje na mapie
– identyfikuje
postacie:
Hippiasza,
Filippidesa
– porównuje
armie: grecką i
perską pod
względem
uzbrojenia oraz
taktyki wojskowej.
– ocenia znaczenie
bitwy pod
Maratonem
– ocenia postawy
Greków pod
Maratonem,
Termopilami i
Salaminą.
6.
Kultura
antycznej
Grecji
– bitwa pod
Termopilami
– Salamina i
Plateje
– omawia przebieg
bitwy pod
Maratonem.
– literatura
grecka
– retoryka
– teatr grecki
– filozofia grecka
– architektura i
rzeźba grecka
– sztuki
plastyczne w
okresie
klasycznym
– religia w
starożytnej Grecji
– sport w
starożytnej Grecji
– wyjaśnia znaczenie
terminów: liryka,
filozofia
– identyfikuje
postacie: Homera,
Sokratesa,
Arystotelesa, Platona
– przedstawia
poglądy wybitnych
filozofów greckich
– przedstawia
panteon bogów
greckich.
Plateje, Mykale
– wymienia
przyczyny wojen
grecko-perskich
– omawia przebieg
bitwy pod
Termopilami
– przedstawia
przebieg bitwy pod
Salaminą
– omawia skutki
wojen greckoperskich.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
historiografia, sofiści,
retoryka,
antropomorfizacja,
heros, wyrocznia
– identyfikuje
postacie: Herodota,
Sofoklesa,
Eurypidesa, Fidiasza,
Myrona, Hipokratesa
z Kos
– omawia kierunki
rozwoju literatury
greckiej
– omawia rolę teatru
w kulturze greckiej
kierunki wypraw
perskich na Grecję
– przedstawia
przebieg wypraw
Persów przeciwko
Grekom.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Akademia, Liceum
– identyfikuje
postacie:
Tukidydesa,
Demostenesa,
Izokratesa,
Ajschylosa,
Arystofanesa, Talesa
z Miletu, Demokryta
z Abdery, Polikleta,
Lizypa
– wymienia etapy w
historii kultury
greckiej i określa czas
ich trwania
– wyjaśnia
znaczenie terminu
agon
– omawia genezę
teatru antycznego
– opisuje wygląd
antycznej świątyni
– opisuje rolę
sportu w
starożytnej Grecji.
– ocenia osiągnięcia
cywilizacyjne kultury
starożytnej Grecji i
ich wpływ na oblicze
współczesnej Europy.
– wyjaśnia istotę
rozważań
filozoficznych
antycznych Greków
– omawia
architekturę grecką
– omawia greckie
porządki
architektoniczne
– wymienia przykłady
rzeźby greckiej
– wymienia cechy
charakterystyczne
religii starożytnych
Greków.
7.
Grecja po
wojnach
perskich
– Związek Morski
– wojna
peloponeska i jej
skutki
– rywalizacja o
hegemonię w
Grecji
– wyjaśnia znaczenie
terminu hegemonia
– zna datę wojny
peloponeskiej (431–
404 r. p.n.e.)
– przedstawia skutki
wojny peloponeskiej.
– wyjaśnia znaczenie
terminu Związek
Morski
– zna datę powstania
Związku Morskiego
(478 r. p.n.e.)
– wskazuje na mapie
obszary zamieszkane
przez uczestników
wojny peloponeskiej
– opisuje politykę
Aten po wojnach
perskich
– wyjaśnia, jaką rolę
w życiu starożytnych
Greków odgrywała
retoryka
– przedstawia teatr
antyczny i jego
działalność
– przedstawia
klasyczny kanon
piękna
– wymienia
przykłady malarstwa
greckiego
– wyjaśnia, jaką rolę
w świecie greckim
odgrywały
wyrocznie.
– zna datę wojny
korynckiej (395–387
r. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Kimona,
Alkibiadesa
– wskazuje na mapie
obszary zamieszkane
przez uczestników
wojny korynckiej
– omawia
okoliczności
powstania Związku
– wyjaśnia
znaczenie terminu
„wyprawa
dziesięciu tysięcy”
– zna datę bitwy
pod Leuktrami
(371 r. p.n.e.)
– wymienia etapy
rywalizacji o
hegemonię w
Grecji po wojnie
peloponeskiej.
– ocenia polityczne
skutki rywalizacji
poleis greckich o
hegemonię.
8.
Aleksander
Wielki
– Macedonia
przed
Aleksandrem
Wielkim
– armia
Macedonii
– podboje
Aleksandra
Wielkiego
– imperium
Aleksandra
Macedońskiego
– zna datę przejęcia
władzy przez
Aleksandra
Wielkiego (336 r.
p.n.e.)
– identyfikuje postać
Aleksandra
Wielkiego
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
państwa
macedońskiego
– wymienia cechy
charakterystyczne
imperium
macedońskiego w
czasach panowania
Aleksandra
Wielkiego.
9.
Świat
hellenistyczny
– rozpad
imperium
Aleksandra
Wielkiego
– wyjaśnia znaczenie
terminu epoka
hellenistyczna
– datuje epokę
– wymienia
przyczyny i
przedstawia przebieg
wojny peloponeskiej.
– zna daty: bitwy nad
rzeką Granikos (334
r. p.n.e.), bitwy pod
Issos (333 r. p.n.e.),
bitwy pod Arbelą i
Gaugamelą (331 r.
p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Filipa II,
Dariusza III
– wymienia miejsca
najważniejszych
bitew Aleksandra
Wielkiego
– przedstawia etapy
ekspansji Macedonii
w czasach panowania
Aleksandra Wielkiego
– wyjaśnia, dlaczego
Aleksander Wielki
przejmował
wschodnie obyczaje.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: stoicyzm,
epikureizm, cynizm,
kult władców
Morskiego.
– zna daty: bitwy pod
Cheroneją (338 r.
p.n.e.), zdobycia
Persepolis (330 r.
p.n.e.)
– opisuje rozwój
potęgi macedońskiej
w czasach
panowania Filipa II
– omawia
organizację
imperium
macedońskiego
– opisuje politykę
Aleksandra
Wielkiego wobec
podbitych ludów.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: sarisa,
hetajrowie
– identyfikuje
postać Aleksandra
I
– omawia dzieje
państwa
macedońskiego
przed
Aleksandrem
Wielkim
– opisuje armię
macedońską i
sposób
prowadzenia przez
nią walki.
– ocenia wpływ
ekspansji Aleksandra
Wielkiego na rozwój
cywilizacyjny
podbitych ludów.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
diadochowie,
filologia, synkretyzm
– identyfikuje
postacie:
Lizymacha,
Ptolemeusza I
– omawia i ocenia
dziedzictwo epoki
hellenistycznej.
– cechy kultury
hellenistycznej
– ośrodki kultury
hellenistycznej
– literatura
okresu
hellenistycznego
– filozofia epoki
hellenistycznej
– sztuki
plastyczne
– religia i kult
władców
– dziedzictwo
epoki
hellenistycznej
hellenistyczną (323–
31 r. p.n.e.)
– wymienia cechy
kultury
hellenistycznej.
– identyfikuje
postacie: Epikura z
Aten, Zenona z
Kition, Diogenesa z
Synopy, Euklidesa,
Archimedesa z
Syrakuz
– omawia skutki
rywalizacji wodzów
po śmierci
Aleksandra Wielkiego
– przedstawia
kierunki filozoficzne
epoki hellenizmu
– wymienia cechy
charakterystyczne
sztuki hellenistycznej.
– zna daty: śmierci
Aleksandra
Wielkiego (323 r.
p.n.e. ), podboju
Egiptu przez Rzym
(31 r. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Polibiusza,
Eratostenesa z
Cyreny, Arystarcha z
Samos
– wskazuje na mapie
państwa powstałe w
wyniku rozpadu
imperium Aleksandra
Wielkiego
– opisuje ośrodki
kultury
hellenistycznej i ich
znaczenie
– omawia rozwój
literatury w okresie
hellenistycznym
– przedstawia
poglądy filozofów
epoki hellenistycznej
– opisuje nowe
zjawiska religijne,
które pojawiły się w
okresie
Sotera, Seleukosa I
Nikatora,
Kallimacha,
Teokryta, Pyrrona
z Elidy,
Hipparchosa z
Nikai
– omawia sytuację
imperium
macedońskiego po
śmierci Aleksandra
Wielkiego
– wymienia zabytki
sztuki
hellenistycznej.
hellenistycznym.
1. Etruskowie i
początki Rzymu
– starożytna Italia
– pochodzenie
Etrusków
– Etruskowie i ich
cywilizacja
– legendarne i
historyczne
początki Rzymu
– wyjaśnia znaczenie
terminu senat
– zna datę założenia
Rzymu (753 r. p.n.e.)
– identyfikuje postać
Romulusa
– omawia
legendarne i
historyczne początki
Rzymu.
2. Republika
rzymska
– republika i jej
społeczeństwo
– władze republiki
rzymskiej
– urzędy i
instytucje
republikańskie
– walka o prawa
plebejuszy
– wyjaśnia znaczenie
terminu republika
– omawia władze
republiki rzymskiej.
ANTYCZNY RZYM
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów:
terminu patronat
patrycjusze, plebs
– wskazuje na mapie
– zna czas
zasięg osadnictwa
największej potęgi
plemion i ludów
Etrusków ( VII–VI w.
zamieszkujących
p.n.e.) oraz datę
starożytną Italię
wprowadzenia
– opisuje organizację
republiki (509 r.
polityczną Etrusków
p.n.e.)
– omawia wierzenia
– omawia warunki
Etrusków.
naturalne Półwyspu
Apenińskiego
– przedstawia
osiągnięcia cywilizacji
etruskiej
– omawia ustrój i
strukturę społeczną
królewskiego Rzymu.
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: konsul,
terminów: liktor,
pretor, kwestor, edyl, komicja, nobilitas
cenzor, dyktator,
– identyfikuje postać
trybun ludowy,
Cyncynata
Prawo XII tablic
– opisuje
– przedstawia
okoliczności
strukturę społeczną
wprowadzenia w
republikańskiego
Rzymie republiki
– wyjaśnia
kontrowersje
związane z
pochodzeniem
Etrusków.
– ocenia wpływ
osiągnięć cywilizacji
etruskiej na
kształtowanie się
starożytnego Rzymu.
– porównuje
republikę rzymską
z polis grecką.
– omawia i ocenia
rolę patrycjuszy w
starożytnym Rzymie.
– Prawo XII tablic
3. Powstanie
Imperium
Rzymskiego
– podbój Italii
– Italia po
podbojach
rzymskich
– armia rzymska
– legiony
rzymskie
– przyczyny,
przebieg i skutki
wojen punickich
– podbój państw
hellenistycznych
– Imperium
Romanum
– wyjaśnia znaczenie
terminu legion
– zna daty: I wojny
punickiej (264–241 r.
p.n.e.), II wojny
punickiej (218–201 r.
p.n.e.), III wojny
punickiej (149–146 r.
p.n.e.)
– identyfikuje postać
Hannibala
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
Rzymu w basenie
Morza Śródziemnego
– wymienia
przyczyny i skutki
wojen punickich.
Rzymu
– omawia
kompetencje senatu
oraz wyższych i
niższych rangą
urzędników
rzymskich.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
sprzymierzeńcy,
triumf, Imperium
Romanum,
namiestnik
– zna daty: bitwy pod
Kannami (216 r.
p.n.e.), bitwy pod
Zamą (202 r. p.n.e.),
– identyfikuje postać
Publiusza Korneliusza
Scypiona
– wskazuje na mapie
miejsca bitew z
czasów wojen
punickich
– omawia przebieg
wojen punickich
– omawia sposób
organizacji i
funkcjonowanie
Imperium Romanum.
– omawia
kompetencje
komicjów
– opisuje przyczyny,
przebieg i skutki
walki o prawa
plebejuszy.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: ekwici,
manipuł, centuria
– zna daty: końca
podboju Półwyspu
Apenińskiego (264 r.
p.n.e.), bitwy pod
Mylae (261 r. p.n.e.),
podboju Macedonii
przez Rzym (168 r.
p.n.e.), zajęcia Grecji
przez Rzym (146 r.
p.n.e.)
– identyfikuje postać
Pyrrusa
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
Rzymu na Półwyspie
Apenińskim,
kierunek marszu
Hannibala, terytoria
zajęte przez Rzym
– omawia etapy
– zna daty: bitwy
pod Benewentem
(275 r. p.n.e.),
bitwy pod
Kynoskefalaj (197
r. p.n.e.), bitwy
pod Magnezją (190
r. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie:
Hamilkara Barkasa,
Lucjusza Emiliusza
Paulusa, Gajusza
Terencjusza
Warrona
– wyjaśnia
przyczyny sukcesu
rzymskiej ekspansji
– przedstawia
etapy podboju
państw
hellenistycznych
przez Rzym.
– ocenia sposób
organizacji i
funkcjonowanie
Imperium Romanum
– ocenia wpływ
ekspansji rzymskiej
na losy państw
podbitych.
4.
Kryzys i upadek
republiki
rzymskiej
– skutki
podbojów
– reformy
Grakchów
– kryzys republiki
– niewolnicy w
starożytnym
Rzymie
– powstanie
Spartakusa
– I triumwirat
– rządy Cezara
– II triumwirat
– wyjaśnia znaczenie
terminów: gladiator,
triumwirat
– zna daty:
powstania
Spartakusa (73–71 r.
p.n.e.), I triumwiratu
(60 r. p.n.e.), II
triumwiratu (43 r.
p.n.e.), bitwy pod
Akcjum (31 r. p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Spartakusa,
Gajusza Juliusza
Cezara
– wymienia
przyczyny i skutki
powstania
Spartakusa
– wymienia
przyczyny i skutki
podboju Italii przez
Rzymian
– przedstawia
organizację terenów
podbitych przez
Rzym w Italii
– omawia
organizację armii
rzymskiej.
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów:
terminów: villa,
proletariusze,
ekwici, popularzy,
kwestia agrarna,
optymaci, reforma
cezaryzm
wojskowa Gajusza
– zna daty: reform
Mariusza
Grakchów (133 i 123 – zna daty: reformy
r. p.n.e.), wkroczenia wojskowej Gajusza
Cezara do Rzymu (49 Mariusza (k. II w.
r. p.n.e.), bitwy pod
p.n.e.), dyktatury
Farsalos (48 r. p.n.e.), Publiusza Korneliusza
id marcowych (44 r.
Sulli (82–79 r. p.n.e.),
p.n.e.)
bitwy pod Filippi (42
– identyfikuje
r. p.n.e.)
postacie: Tyberiusza – identyfikuje
Grakchusa, Gajusza
postacie: Gajusza
Grakchusa, Gnejusza Mariusza, Publiusza
Pompejusza, Marka
Korneliusza Sulli,
Antoniusza,
Marka Licyniusza
Oktawiana
Krassusa, Kleopatry
– przedstawia
VII, Lepidusa
– zna daty:
powstania
Wercyngetoryksa
(52 r. p.n.e.), bitwy
pod Alezją (52 r.
p.n.e.)
– identyfikuje
postacie:
Wercyngetoryksa,
Marka Brutusa,
Kasjusza
Longinusa, Katona
Młodszego,
Decymusa
– omawia różnice
polityczne między
stronnictwami
politycznymi w
starożytnym
Rzymie
– omawia związki
– porównuje i ocenia
niewolnictwo w
Rzymie z jego
wcześniejszymi
formami na Bliskim
Wschodzie oraz w
Grecji.
walki wybitnych
polityków o wpływy
polityczne w
republice rzymskiej.
5. Powstanie
cesarstwa
– powstanie
cesarstwa
– pryncypat
– wyjaśnia znaczenie
terminu cesarstwo
– zna datę końca
przyczyny, realizację i
skutki reform
agrarnych Grakchów
– przedstawia
przebieg powstania
Spartakusa
– omawia przebieg
walki wybitnych
polityków o wpływy
w republice rzymskiej
– wyjaśnia przyczyny
załamania się ustroju
republikańskiego w
Rzymie.
– wskazuje na mapie
zdobycze
terytorialne Rzymu u
schyłku republiki,
miejsca bitew
stoczonych podczas
wojen domowych
– opisuje społeczne i
gospodarcze skutki
podbojów
republikańskiego
Rzymu
– omawia położenie
niewolników w
starożytnym Rzymie
– omawia istotę i
skutki reformy
wojskowej Gajusza
Mariusza
– wymienia
przyczyny i skutki
dyktatury Publiusza
Korneliusza Sulli
– opisuje działalność
militarną i polityczną
Juliusza Gajusza
Cezara.
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów: pryncypat, terminów: prefekt,
pretorianie
prokurator, kohorta
między
przemianami
społecznogospodarczymi a
kryzysem
republiki.
– zna datę bitwy w
Lesie
Teutoburskim (9 r.
– ocenia politykę
wewnętrzną i
zewnętrzną
6. Pryncypat
i dominat
– monarchia czy
republika?
– panowanie
Oktawiana
Augusta
– dynastia
julijsko-klaudyjska
– podboje
rzymskie w I w.
n.e.
republiki rzymskiej
(31 r. p.n.e.)
– identyfikuje postać
Oktawiana Augusta
– wymienia cechy
charakterystyczne
pryncypatu.
– zna datę
faktycznego przejęcia
władzy przez
Oktawiana (27 r.
p.n.e.)
– identyfikuje postać
Nerona
– omawia
okoliczności
powstania cesarstwa
rzymskiego
– omawia miejsce i
funkcje cesarza w
państwie
– omawia
kompetencje senatu i
urzędników
rzymskich w epoce
pryncypatu.
– panowanie
Flawiuszów i
Antoninów
– romanizacja i
urbanizacja
prowincji
– wojny w okresie
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
romanizacja,
urbanizacja
– omawia przyczyny,
przejawy i skutki
romanizacji prowincji
– wyjaśnia znaczenie
terminów: limes,
centralizacja,
absolutyzacja,
dominat
– zna czas
wprowadzenia
– zna datę początku
podboju Brytanii (43
r. n.e.)
– identyfikuje
postacie: Tyberiusza,
Kaliguli, Klaudiusza
– wskazuje na mapie
terytoria przyłączone
do Rzymu przez
Oktawiana Augusta
– omawia politykę
Oktawiana Augusta
wobec prowincji
rzymskich
– opisuje reformy
wojskowe Oktawiana
Augusta
– przedstawia
zmiany w sferze
obyczajowości,
kulturze i religii w
czasach panowania
Oktawiana Augusta.
– wyjaśnia znaczenie
terminu tetrarchia
– zna datę wybuchu
powstania w Judei
(66 r. n.e.)
– identyfikuje
postacie: Trajana,
n.e.)
– identyfikuje
postać Arminiusza
– opisuje relacje
między cesarzem a
innymi
instytucjami
państwa
– przedstawia
panowanie
władców z dynastii
julijskoklaudyjskiej
– opisuje etapy
rozwoju
terytorium Rzymu
w okresie rządów
Oktawiana
Augusta.
Oktawiana Augusta.
– zna daty: wojen z
Dakami (101–106
r. n.e.), wyprawy
przeciwko Partom
(114–117 r. n.e.),
najazdów
Alemanów i
– omawia i ocenia
politykę rzymską
wobec plemion
barbarzyńskich
najeżdżających
imperium.
7.
Kultura
antycznego
Rzymu
pryncypatu
– limes i
zagrożenie
zewnętrzne
imperium
– dominat i
tetrarchia
rzymskich.
dominatu (k. III w.
n.e.)
– identyfikuje postać
Dioklecjana
– wyjaśnia, jaką rolę
odgrywał limes
– omawia cechy
charakterystyczne
dominatu jako formy
sprawowania władzy.
Hadriana
– wskazuje na mapie
obszary podbojów
rzymskich z okresu
pryncypatu, Wał
Hadriana, rzymskie
umocnienia
graniczne
– opisuje politykę
cesarzy rzymskich w
epoce pryncypatu
– omawia konflikty
wewnętrzne i
zewnętrzne Rzymu w
okresie pryncypatu
– wymienia
przyczyny
wprowadzenia
dominatu.
Franków na Rzym
(pocz. III w. n.e.)
– identyfikuje
postacie:
Wespazjana,
Tytusa, Decebala,
Waleriana
– wskazuje na
mapie kierunki
najazdów plemion
barbarzyńskich na
Imperium
Rzymskie
– omawia
ekspansję
terytorialną Rzymu
w okresie
pryncypatu
– porównuje ustrój
Rzymu w okresach:
pryncypatu i
dominatu.
– kształtowanie
się kultury
rzymskiej
– literatura
rzymska
– filozofia
rzymska
– wyjaśnia znaczenie
terminów: akwedukt,
Panteon, Koloseum
– identyfikuje
postacie:
Wergiliusza,
Horacego, Owidiusza
– zna datę spisania
Prawa XII tablic (V w.
p.n.e.)
– identyfikuje
postacie: Katona
Starszego, Cycerona,
Tacyta, Seneki
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
kazuistyka, geniusz,
auspicja, mitraizm
– identyfikuje
postacie: Mecenasa,
Tytusa Liwiusza,
– wyjaśnia
znaczenie terminu
haruspicja
– identyfikuje
postacie: Plauta,
Fabiusza Piktora,
Lukrecjusza
– ocenia osiągnięcia
cywilizacyjne kultury
starożytnego Rzymu i
ich wpływ na
współczesną Europę.
– prawo rzymskie
– architektura i
sztuka
– osiągnięcia
techniczne
– religia w
antycznym
Rzymie
– wymienia cechy
charakterystyczne
kultury starożytnego
Rzymu.
– wymienia cechy
charakterystyczne
literatury rzymskiej
– omawia cechy
charakterystyczne
prawa rzymskiego
– przedstawia
osiągnięcia rzymskiej
sztuki i architektury
– opisuje osiągnięcia
techniczne
starożytnych
Rzymian
– omawia religię
starożytnych
Rzymian.
Marka Aureliusza
– omawia źródła
kultury starożytnego
Rzymu
– omawia osiągnięcia
Rzymian w dziedzinie
historiografii
– opisuje kierunki
rozwoju filozofii
rzymskiej
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
pojawił się kult
cesarza i jakie miał
znaczenie.
– omawia wpływ
religii greckiej i
kultów
wschodnich na
religię
starożytnego
Rzymu
– porównuje
wierzenia religijne
starożytnych
Greków i Rzymian.
8.
– początki
Początki
chrześcijaństwa
chrześcijaństwa – powstanie
Kościoła
powszechnego
– prześladowania
chrześcijan
– chrześcijaństwo
religią tolerowaną
i państwową
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Mesjasz,
Stary Testament,
Nowy Testament,
Kościół powszechny
– zna daty: narodzin
Jezusa (7–6 r. p.n.e.),
śmierci Jezusa (30 r.
n.e.)
– identyfikuje
postacie: Jezusa, św.
Pawła z Tarsu
– wskazuje na mapie
– wyjaśnia znaczenie
terminów: biskup,
herezja, sobór,
diecezja, patriarcha
– zna daty:
pierwszych wielkich
prześladowań
chrześcijan (64 r.
n.e.), wydania Edyktu
mediolańskiego (313
r. p.n.e.), uznania
chrześcijaństwa za
religię panującą (392
– wyjaśnia znaczenie
terminu arianizm
– zna datę soboru w
Nicei (325 r. n.e.)
– wskazuje na mapie
siedziby
patriarchatów
– opisuje powstanie
chrześcijaństwa
– wymienia
przyczyny
popularności
chrześcijaństwa w
– wyjaśnia
znaczenie
terminów:
gnostycyzm,
apokryfy,
chrystogram
– identyfikuje
postać Decjusza
– przedstawia
pierwsze podziały
wśród chrześcijan.
– ocenia stosunek
państwa rzymskiego i
starożytnych Rzymian
do chrześcijan.
miejsce powstania
chrześcijaństwa
– opisuje początki
religii
chrześcijańskiej.
9.
Upadek
Imperium
Rzymskiego
– kryzys
wewnętrzny
imperium
– próby reform
– wielka
– zna datę upadku
cesarstwa
zachodniorzymskiego (476 r. n.e.)
– omawia przejawy
r. n.e.)
– identyfikuje
postacie: Poncjusza
Piłata, Konstantyna
Wielkiego,
Teodozjusza
Wielkiego
– wskazuje na mapie
kierunki
rozprzestrzeniania
się i zasięg
chrześcijaństwa
– przedstawia proces
powstawania
Kościoła
powszechnego
– omawia stosunek
państwa rzymskiego
do chrześcijan
– opisuje proces
zmiany
chrześcijaństwa z
religii
prześladowanej w
państwową.
– wyjaśnia znaczenie
terminu latyfundium
– zna daty: założenia
Konstantynopola
(330 r. n.e.), podziału
świecie rzymskim
– omawia stosunek
starożytnych
Rzymian do
chrześcijan.
– wyjaśnia znaczenie
terminu kolon
– zna daty: nadania
obywatelstwa
rzymskiego
– zna daty:
złupienia Rzymu
przez Wizygotów
(410 r. n.e.),
złupienia Rzymu
– ocenia przyczyny
upadku Imperium
Rzymskiego.
1. Barbarzyńska
Europa
wędrówka ludów
– upadek
cesarstwa
zachodniorzymskiego
– dlaczego upadł
Rzym?
kryzysu
gospodarczego i
społecznego w
Imperium Rzymskim.
– plemiona
germańskie
– królestwa
barbarzyńskie
– organizacja
monarchii
– wymienia nazwy
królestw
barbarzyńskich
powstałych po upadku
cesarstwa
zachodniorzymskiego
cesarstwa
rzymskiego (395 r.
n.e.)
– identyfikuje
postacie:
Konstantyna
Wielkiego,
Teodozjusza
Wielkiego, Attyli,
Odoakra
– wskazuje na mapie
linię podziału
cesarstwa
rzymskiego
– omawia przyczyny
kryzysów:
gospodarczego i
społecznego w
Imperium Rzymskim
– omawia
okoliczności upadku
cesarstwa
zachodniorzymskiego.
wszystkim wolnym
mieszkańcom
cesarstwa (212 r.
n.e.), bitwy pod
Adrianopolem (378 r.
n.e.), bitwy na
Polach
Katalaunijskich (451
r. n.e.)
– identyfikuje
postacie: Romulusa
Augustulusa,
Teodoryka
– przedstawia próby
reform cesarstwa
podejmowane przez
cesarzy rzymskich i
ich skutki.
WCZESNE ŚREDNIOWIECZE
– wyjaśnia znaczenie
– wyjaśnia znaczenie
terminów: reguła
terminu arianizm
zakonna, benedyktyni
– zna daty: migracji
– zna daty:
Wandalów do Afryki
kształtowania się
(429 r.), wkroczenia
królestw anglosaskich
Longobardów do Italii
przez Wandalów
(455 r. n.e.)
– wskazuje na
mapie kierunki
migracji plemion
barbarzyńskich
– omawia zasięg,
przebieg i skutki
najazdów plemion
barbarzyńskich na
Rzym w okresie
wielkiej wędrówki
ludów
– wymienia
przyczyny upadku
Imperium
Rzymskiego.
– wyjaśnia znaczenie
terminu ting (wiec)
– zna daty:
pokonania Odoakra
przez Ostrogotów
(493 r.), złupienia
– ocenia religijną i
cywilizacyjną rolę
klasztorów.
2. Cesarstwo
bizantyjskie
barbarzyńskich
– upadek państw
barbarzyńskich
– Kościół na
przełomie epok
– religijna i
cywilizacyjna rola
klasztorów
– chrystianizacja
Irlandii i Brytanii
– omawia religijną i
cywilizacyjną rolę
klasztorów
– przedstawia
powstanie Brytanii.
(k. VI w.), powstania
zakonu benedyktynów
(p. VI w.),
chrystianizacji Irlandii
(V w.)
– identyfikuje postacie:
Odoakra, św.
Benedykta z Nursji, św.
Patryka
– wskazuje na mapie
królestwa
barbarzyńskie powstałe
po upadku cesarstwa
zachodniorzymskiego
– omawia organizację
polityczną monarchii
barbarzyńskich
– opisuje wkład
cywilizacji rzymskiej w
organizację królestw
barbarzyńskich.
(586 r.),
– identyfikuje postacie:
Teodoryka I Wielkiego,
Winfryda-Bonifacego
– omawia organizację
plemion germańskich
– opisuje okoliczności
powstania królestw
barbarzyńskich
– opisuje proces
chrystianizacji Wysp
Brytyjskich
– przedstawia
okoliczności upadku
państw
barbarzyńskich.
Rzymu przez
Wandalów (455 r.)
– identyfikuje
postacie: Genzeryka,
Grzegorza Wielkiego,
Kasjodora, św.
Kolumbana
– omawia sytuację
Kościoła na
przełomie
starożytności i
średniowiecza.
– Bizancjum na
przełomie epok
– restauracja
cesarstwa
rzymskiego
– polityka
wewnętrzna
Justyniana I
– kultura i sztuka
Bizancjum
– Kodeks
– wyjaśnia znaczenie
terminu Bizancjum
– identyfikuje postać
Justyniana I Wielkiego
– wskazuje na mapie
Konstantynopol oraz
terytorium Bizancjum
po podziale cesarstwa
rzymskiego
– omawia politykę
wewnętrzną i
– wyjaśnia znaczenie
terminu kodyfikacja
justyniańska
– zna daty: wkroczenia
wojsk bizantyjskich do
Italii (536 r.), wydania
Kodeksu Justyniana
(534 r.)
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
Bizancjum
– wyjaśnia znaczenie
terminów: ikonoklazm,
renesans macedoński
– zna daty: wyprawy
Belizariusza przeciwko
Wandalom (533 r.),
interwencji Justyniana
I w Hiszpanii (552–555
r.), najazdu
Longobardów na Italię
(568 r.), ataku Arabów
– wyjaśnia znaczenie
terminów: „ogień
grecki”, tem
– zna daty:
powstania Nika w
Konstantynopolu
(532 r.), zdobycia
bizantyjskich
posiadłości w
Hiszpanii przez
Wizygotów (571–572
– ocenia rolę Bizancjum
w kultywowaniu
tradycji antycznej i
upowszechnianiu
chrześcijaństwa.
Justyniana
– architektura w
Bizancjum
– kryzys Bizancjum
– przemiany
społeczne w
Bizancjum
– dynastia
macedońska
zewnętrzną Justyniana
Wielkiego.
– wyjaśnia, jakie były
źródła potęgi
Bizancjum
– omawia cechy
charakterystyczne i
znaczenie Kodeksu
Justyniana
– opisuje rolę
Bizancjum w
kultywowaniu tradycji
antycznej i
upowszechnianiu
chrześcijaństwa
– wymienia dzieła
sztuki i architektury
bizantyjskiej
– opisuje przemiany
ustrojowe i społeczne,
które dokonały się w
Bizancjum w VII w.
– wyjaśnia, na czym
polegał renesans
macedoński.
na Konstantynopol
(717 r.), chrystianizacji
Bułgarii (864 r.)
– identyfikuje postać
Belizariusza
– wskazuje na mapie
obszary przyłączone do
Bizancjum w czasach
panowania Justyniana I
Wielkiego
– omawia chronologię
dziejów Bizancjum
– omawia kulturę i
sztukę Bizancjum
– omawia spory o
religię w Bizancjum
– omawia zagrożenie
zewnętrzne dla
Bizancjum w 2. poł. VII
i VIII w.
– omawia panowanie
dynastii macedońskiej
w Bizancjum.
r.), oblężenia
Konstantynopola
przez Awarów i
Słowian (626 r.),
bitwy pod Niniwą
(627 r.), sojuszu
Bazylego II i
Włodzimierza
Wielkiego (988 r.),
pokonania Bułgarów
przez Bazylego II
(1018 r.)
– identyfikuje
postacie:
Tryboniana,
Prokopiusza z
Cezarei, Herakliusza
I, Bazylego I
Macedończyka,
Bazylego II
Bułgarobójcy,
Włodzimierza
Wielkiego
– wskazuje różnice w
rozwoju Bizancjum i
krajów łacińskiej
Europy
– omawia
okoliczności i
przejawy kryzysu w
Bizancjum w VI w.
– opisuje rywalizację
bizantyjsko-perską i
3.
Świat
islamu
4.
Monarchia
– Arabia przed
Mahometem
– powstanie islamu
i jego rozwój
– podboje arabskie
– powstanie
imperium Arabów
– cywilizacja islamu
i jej cechy
charakterystyczne
– podział imperium
muzułmańskiego
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: islam,
prorok, Koran
– zna datę ucieczki
Mahometa z Mekki do
Medyny (622 r.)
– identyfikuje postać
Mahometa
– wskazuje na mapie
pierwotne siedziby
plemion arabskich,
kierunki ekspansji
Arabów, zasięg
podbojów arabskich,
miejsce bitwy pod
Poitiers
– omawia zasady
religijne islamu i ich
wpływ na organizację
państwa oraz
społeczeństwa.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: hidżra,
dżihad, szariat, kalif,
sułtan, meczet
– zna daty: najazdu
Arabów na Hiszpanię
(711 r.), oblężenia
Konstantynopola przez
Arabów (717 r.), bitwy
pod Poitiers (732 r.)
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
Arabów, zasięg
podbojów arabskich,
miejsce bitwy pod
Poitiers
– opisuje Koran i jego
znaczenie dla świata
arabskiego
– omawia etapy i
zasięg podbojów
arabskich
– wymienia czynniki,
które wpłynęły na
trwałość podbojów
arabskich
– omawia osiągnięcia
cywilizacyjne islamu.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: arabizacja,
islamizacja, minaret,
szyici, sunnici,
astrolabium
– zna daty: narodzin
Mahometa (570/571
r.), pierwszego
objawienia Mahometa
(610 r.), powrotu
Mahometa do Mekki
(630 r.), śmierci
Mahometa (632 r.)
– identyfikuje postacie:
Alego, Abu Bakra,
Umara, Usmana
– omawia organizację i
sposób życia plemion
arabskich przed
Mahometem
– omawia życie i
działalność Mahometa
– omawia sytuację w
świecie arabskim po
śmierci Mahometa
– wymienia cechy
charakterystyczne
architektury arabskiej.
– powstanie
państwa Franków
– wyjaśnia znaczenie
terminu monarchia
– wyjaśnia znaczenie
terminów: majordom,
– wyjaśnia znaczenie
terminu prawo salickie
jej skutki.
Uczeń:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: dżizja,
mihrab
– zna daty: bitwy nad
rzeką Tałas (751 r.),
powstania kalifatu
Umajjadów (661 r.),
wybuchu rewolty
Abbasydów (747 r.)
– identyfikuje postać
Abu al-Abbasa
– wyjaśnia, jaką rolę
odegrali Arabowie w
przejmowaniu i
utrwalaniu nauki
greckiej
– omawia przyczyny,
przebieg i skutki
podziału imperium
arabskiego.
– zna daty: zajęcia
Burgundii przez
Uczeń:
– ocenia znaczenie
cywilizacji islamskiej dla
średniowiecznej i
współczesnej Europy.
– ocenia znaczenie
polityki Pepina
Franków
– społeczeństwo w
monarchii
Merowingów
– panowanie
dynastii
Merowingów
– organizacja
monarchii Franków
– powstanie
monarchii
patrymonialnej
– początki potęgi
Karolingów
– panowanie
Pepina Krótkiego
patrymonialna
– zna datę chrztu
Chlodwiga (496 r.)
– identyfikuje postać
Chlodwiga I
– omawia znaczenie
przyjęcia chrztu przez
Chlodwiga
– wymienia cechy
charakterystyczne
ustroju państwa
frankijskiego.
5.
Imperium
– powstanie
imperium
– wyjaśnia znaczenie
terminu renesans
hrabstwo, beneficjum,
senior, wasal,
Merowingowie,
Karolingowie
– zna daty: bitwy pod
Poitiers (732 r.),
przejęcia władzy przez
Pepina Krótkiego (747
r.), powstania Państwa
Kościelnego (756 r.)
– identyfikuje postacie:
Karola Młota, Pepina
Krótkiego
– wskazuje na mapie
zasięg państwa
Franków w końcu V i w
poł. VIII w.
– przedstawia etapy
formowania się
państwa Franków
– omawia okoliczności i
skutki osłabienia
władzy monarszej
Merowingów
– przedstawia
okoliczności powstania
monarchii
patrymonialnej
– omawia rolę władcy i
dworu królewskiego w
państwie Franków.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: marchia,
– zna daty: przejęcia
urzędu majordoma
przez Karola Młota
(714 r.), detronizacji
Merowingów (751 r.),
pokonania
Longobardów przez
Pepina Krótkiego (755–
756 r.)
– identyfikuje postać
Childeryka III
– wskazuje na mapie
zasięg Państwa
Kościelnego
– omawia proces
kształtowania się
państwa Franków
– omawia strukturę
społeczną monarchii
Merowingów
– omawia rządy
władców z dynastii
Merowingów
– przedstawia rolę
wiecu w państwie
frankijskim
– wyjaśnia, co było
źródłem potęgi
Karolingów
– omawia panowanie
Pepina Krótkiego.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: trivium,
Franków (534 r.),
podziału państwa
Franków po śmierci
Karola Młota (741 r.)
– identyfikuje
postacie: Childeryka,
Grzegorza z Tours,
Arnulfa z Metzu,
Karlomana
– porównuje ustroje:
monarchii
patrymonialnej i
cesarstwa
rzymskiego
– omawia wpływ
Karolingów na rządy
władców z dynastii
Merowingów
– wyjaśnia, na czym
polegał sakralny
charakter
wczesnośredniowiec
znych monarchii.
Krótkiego dla losów
państwa frankijskiego i
średniowiecznej
Europy.
– identyfikuje
postacie: Alkuina,
– ocenia znaczenie
traktatu z Verdun dla
Karolingów
Karolingów
– reformy
karolińskie
– reforma
wojskowa
– reforma edukacji
– zmiany w języku
łacińskim
– renesans
karoliński
– odnowienie
cesarstwa
– kryzys imperium
Karolingów
karoliński
– zna datę koronacji
cesarskiej Karola
Wielkiego (800 r.)
– identyfikuje postać
Karola Wielkiego
– wskazuje na mapie
zasięg państwa Karola
Wielkiego
– wyjaśnia, na czym
polegał renesans
karoliński.
kapitularz, skryba,
zasada senioratu
– zna daty: koronacji
Karola Wielkiego na
króla Longobardów
(774 r.), traktatu z
Verdun (843 r.)
– identyfikuje postacie:
Lotara, Ludwika
Niemieckiego, Karola
Łysego
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
Karola Wielkiego,
Akwizgran
– wymienia
postanowienia traktatu
z Verdun
– omawia reformy
karolińskie dotyczące
administracji,
finansów, wojskowości
i edukacji
– omawia okoliczności,
przebieg i skutki
odnowienia cesarstwa
– omawia
postanowienia i skutki
traktatu z Verdun.
quadrivium, minuskuła
karolińska
– zna daty: śmierci
Pepina Krótkiego (768
r.), przejęcia władzy
przez Karola Wielkiego
(771 r.), pokonania
Awarów (796 r.),
śmierci Karola
Wielkiego (814 r.)
– identyfikuje postacie:
Leona III, Ludwika
Pobożnego
– wskazuje na mapie
zdobycze terytorialne
Karola Wielkiego
– przedstawia przebieg
i skutki ekspansji
Karola Wielkiego
– przedstawia
osiągnięcia
architektury z epoki
Karolingów
– omawia sytuację
państwa frankijskiego
po śmierci Karola
Wielkiego.
Pawła Diakona,
Hrabana Maura,
Einharda
– omawia
okoliczności dojścia
do władzy Karola
Wielkiego
– omawia zmiany w
języku i piśmie
łacińskim.
kształtowania się
narodów współczesnej
Europy
– ocenia wpływ
organizacji i kultury
państwa Franków na
średniowieczną
Europę.
6.
Kształtowanie
się ustroju
– gospodarka i
społeczeństwo we
wczesnym
– wyjaśnia znaczenie
terminów: gospodarka
towarowo-pieniężna,
– wyjaśnia znaczenie
terminów: gospodarka
naturalna, włość
– wyjaśnia znaczenie
terminów: trybut,
suzeren, szeryf
– omawia wpływ
przemian
gospodarczych na
– ocenia gospodarcze,
społeczne i polityczne
skutki feudalizmu.
feudalnego
średniowieczu
– władztwo
gruntowe
– feudalizm
– hołd lenny
– rozwój systemu
lennego
– drabina feudalna
senior, wasal, renta
feudalna, pańszczyzna,
hołd lenny, lenno,
drabina feudalna,
feudalizm
– wymienia cechy
charakterystyczne
społeczeństwa
feudalnego.
senioralna, władztwo
gruntowe, immunitet,
beneficjum, szlachta,
kasztelan,
rozdrobnienie feudalne
– wyjaśnia, na czym
polegało władztwo
gruntowe
– omawia wpływ
immunitetu na
kształtowanie się
władztwa gruntowego
– wyjaśnia, jakie
miejsce w
średniowiecznym
społeczeństwie
zajmowało rycerstwo.
– omawia przejawy i
skutki regresu
gospodarczego w
Europie po upadku
cesarstwa
zachodniorzymskiego
– opisuje kształtowanie
się stosunków
wasalno-lennych
– omawia system
zależności
wynikających z drabiny
feudalnej.
strukturę
średniowiecznego
społeczeństwa
– omawia rozwój
systemów lennych w
Europie Zachodniej
oraz Anglii i
porównuje je.
7.
– upadek dynastii
Karolingów
– początki
królestwa
francuskiego
– powstanie Rzeszy
– cesarstwo
Ottonów
– Skandynawia i
Normanowie
– najazdy wikingów
– podboje
Normanów
– wyjaśnia znaczenie
terminu wikingowie
(Normanowie)
– identyfikuje postać
Ottona I Wielkiego
– wskazuje na mapie
królestwa Francji,
Niemiec i Anglii
– omawia panowanie
Ottona I i okoliczności
jego koronacji
cesarskiej
– wymienia nazwy
plemion
zamieszkujących
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Kapetyngowie,
Ludolfingowie, idea
uniwersalizmu
cesarskiego
– zna daty: przejęcia
tronu
zachodniofrankijskiego
przez dynastię
Kapetyngów (987 r.),
powstania państwa
niemieckiego (919 r.),
bitwy pod Hastings
(1066 r.)
– wyjaśnia znaczenie
terminu runy
– zna daty: bitwy na
Lechowym Polu (955
r.), początku ekspansji
wikingów (793 r.)
– identyfikuje postacie:
Hugona Kapeta,
Henryka I, Ottona II,
Ruryka
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
wikingów, miejsce
bitwy na Lechowym
Polu, miejsce bitwy
– wyjaśnia znaczenie
terminów: konung,
jarl
– zna datę końca
panowania dynastii
Karolingów w
państwie
wschodniofrankijski
m (911 r.)
– identyfikuje
postacie: Karola
Grubego, Konrada I,
Teofano, Rollona,
Edwarda Wyznawcy,
Harolda
Europa
Zachodnia w IX i
X wieku
– porównuje cesarską
koncepcję
uniwersalizmu z XXwiecznym projektem
zjednoczonej Europy
– ocenia rolę wikingów
w kształtowaniu się
państw i narodów
średniowiecznej
Europy.
8.
Słowianie
i Węgrzy
– pochodzenie
Słowian
– organizacja
plemion
słowiańskich
– pierwsze
państwo Słowian
– Wielkie Morawy
– działalność Cyryla
i Metodego
– państwa
słowiańskie na
Skandynawię.
– identyfikuje postacie:
Ottona III, Wilhelma I
Zdobywcy
– wskazuje na mapie
siedziby wikingów,
Normandię
– opisuje powstanie
królestwa francuskiego
– przedstawia
powstanie państwa
niemieckiego
– omawia
uniwersalistyczne
plany Ottona III
– omawia przyczyny
ekspansji Normanów w
Europie.
– wyjaśnia znaczenie
terminu Słowianie
– wskazuje na mapie
państwa słowiańskie,
państwo Bułgarów,
królestwo węgierskie
– wymienia państwa
Europy Środkowej,
Południowej i
Wschodniej, które
przyjęły chrzest w
obrządkach: łacińskim
– wyjaśnia znaczenie
terminów: wiec, osada
służebna, prowincja
kościelna
– zna czas ekspansji
Słowian (k. V w.) oraz
datę misji Cyryla i
Metodego (863 r.)
– identyfikuje postacie:
św. Cyryla, św.
Metodego
– wskazuje na mapie
pod Hastings, państwa
normańskie w Europie
– charakteryzuje
strukturę wewnętrzną
państw (zarówno
terytorium francuskie
jak i niemieckie uległo
rozdrobnieniu,
powstały liczne
księstwa, które co
prawda podlegały
monarsze, lecz na
luźniejszych zasadach)
powstałych po
traktacie z Verdun
– wyjaśnia przyczyny
sukcesów ekspansji
normańskiej w Europie
– opisuje przebieg
wypraw Normanów i
ich zasięg.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
Prasłowianie, żupan,
głagolica
– zna czas powstania
państwa
wielkomorawskiego (p.
IX w.) oraz daty:
przyjęcia chrztu przez
Mojmira I (831 r.),
przyjęcia chrztu przez
Bułgarów (866 r.),
Godwinsona,
Roberta Guiscarda,
Eryka Rudego, Leifa
Erikssona
– omawia
okoliczności upadku
dynastii Karolingów
– charakteryzuje
plemiona
zamieszkujące
Skandynawię?
– zna czas powstania
Serbii i Chorwacji (X i
XI w.) oraz daty:
zajęcia Kijowa przez
Olega (882 r.),
koronacji Stefana I
Wielkiego (1000 r.)
– identyfikuje
postacie: Rościsława,
Świętopełka,
Asparucha, Olega,
św. Olgi Kijowskiej,
– porównuje role
Awarów i
Protobułgarów w
dziejach
Słowiańszczyzny.
9.
Ziemie polskie
do X wieku
Bałkanach
– Ruś Kijowska
– powstanie
monarchii
węgierskiej
oraz greckim.
kierunki ekspansji
plemion słowiańskich i
ich podział terytorialny
– opisuje organizację
plemion słowiańskich
– przedstawia podział
plemion słowiańskich
– opisuje działalność
św. Cyryla i św.
Metodego
– omawia okoliczności
powstania Rusi
Kijowskiej.
– pierwsi
mieszkańcy ziem
polskich
– Słowianie na
ziemiach polskich
– wyjaśnia znaczenie
terminów: gród,
drużyna
– zna czas powstania
państw plemiennych:
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kultura
archeologiczna, opole,
gospodarka
przemienno-odłogowa
przyjęcia chrztu przez
Włodzimierza
Wielkiego (988 r.),
bitwy na Lechowym
Polu (955 r.), przyjęcia
chrztu przez Węgrów
(974 r.)
– identyfikuje postacie:
Samona, Mojmira I,
Ruryka, Włodzimierza
Wielkiego
– omawia pochodzenie
Słowian
– omawia okoliczności
powstania państwa
Samona
– opisuje okoliczności
powstania, organizację
i losy państwa
wielkomorawskiego
– omawia wpływ
działalności
„apostołów Słowian”
na chrystianizację
Bałkanów
– opisuje proces
budowania państwa
węgierskiego.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kultura
łużycka, Geograf
bawarski
– identyfikuje postacie:
Arpada, Gejzy,
Stefana I Wielkiego
– przedstawia
procesy
państwotwórcze na
Bałkanach
– wyjaśnia polityczne
i doktrynalne
przyczyny wrogości
niemieckiej hierarchii
kościelnej wobec
misji św. Cyryla i św.
Metodego
– wyjaśnia, na czym
polegały związki
między Bizancjum a
Rusią Kijowską.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: kultura
łużycka, kultura
lateńska, ceramika
sznurowa
– omawia znaczenie
badań
archeologicznych dla
poznania początków
państwowości polskiej.
10.
Początki
państwa
polskiego
– kultury
archeologiczne na
ziemiach polskich
– organizacja
społeczna Słowian
– wierzenia
Słowian
– plemiona polskie
– pierwsze państwa
plemienne
– początki państwa
Polan
Wiślan (2. poł. IX w.) i
Polan (X w.)
– wskazuje na mapie
siedziby plemion
polskich
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
powstały pierwsze
państwa plemienne na
ziemiach polskich
– opisuje proces
tworzenia się państwa
Polan.
– państwo Mieszka
I
– chrzest Polski
– postępy w
tworzeniu
monarchii
– panowanie
Bolesława
Chrobrego
– misja św.
Wojciecha
– zjazd gnieźnieński
– wojny polskoniemieckie
– Polska
królestwem
– wyjaśnia znaczenie
terminu zjazd
gnieźnieński
– zna daty: chrztu
Mieszka I (966 r.),
bitwy pod Cedynią
(972 r.), zjazdu
gnieźnieńskiego (1000
r.), koronacji Bolesława
Chrobrego (1025 r.)
– identyfikuje postacie:
Mieszka I, Bolesława
Chrobrego, św.
Wojciecha
– wskazuje na mapie
zasięg terytorialny
państwa Mieszka I na
początku i pod koniec
– zna czas osiedlenia
się plemion
słowiańskich na
ziemiach polskich (V–VI
w. n.e.)
– wskazuje na mapie
główne grody państw
plemiennych
– omawia gospodarkę
plemion słowiańskich
– opisuje organizację
społeczną i polityczną
Słowian
– omawia wierzenia
Słowian.
– wyjaśnia znaczenie
terminu Dagome iudex
– zna daty: powstania
biskupstwa w Poznaniu
(968 r.), utraty Grodów
Czerwieńskich (981 r.),
spisania dokumentu
Dagome iudex (ok. 991
r.), wyprawy misyjnej
biskupa Wojciecha
(997 r.), wojen z
cesarzem Henrykiem II
(1002–1018 r.), pokoju
w Budziszynie (1018 r.),
przyłączenia do Polski
Grodów Czerwieńskich
(1018 r.)
– identyfikuje postacie:
Siemowita, Leszka,
Siemomysła
– opisuje pierwszych
mieszkańców ziem
polskich
– wymienia cechy
kultury łużyckiej na
przykładzie Biskupina
– wyjaśnia, jaką rolę w
procesie formowania
się państw
plemiennych odegrały
wojny pomiędzy
poszczególnymi
ludami.
– wyjaśnia znaczenie
terminu palatium
– zna daty: objęcia
rządów przez Mieszka I
(ok. 960 r.), ślubu
Mieszka I z Dobrawą
(965 r.), wyprawy
Wichmana (967 r.),
zajęcia ziemi
krakowskiej (ok. 985
r.), zajęcia Śląska przez
Mieszka I (990 r.),
utraty Grodów
Czerwieńskich (981 r.),
beatyfikacji biskupa
Wojciecha (999 r.),
zajęcia Łużyc, Miśni i
Milska przez Bolesława
– zna czas trwania
kultur: łużyckiej (XV–
IV w. p.n.e.) i
lateńskiej (V i IV w.
p.n.e.)
– opisuje kultury
archeologiczne na
ziemiach polskich
– wymienia
przyczyny kontaktów
handlowych między
starożytnym
Rzymem a
plemionami
bałtyjskimi.
– zna daty: sojuszu
Mieszka I z Czechami
(965 r.), ślubu
Mieszka I z Odą (977
r.), pokoju w
Poznaniu (1005 r.)
– pokazuje na mapie
przebieg wypraw
wojennych w latach
1002–1018
– przedstawia
stosunki polskoczeskie w czasach
panowania Mieszka I
– przedstawia
stosunki polskoruskie w czasach
panowania
– ocenia przyczyny i
skutki przyjęcia
chrześcijaństwa przez
Mieszka I
– ocenia polityczne i
religijne znaczenie
zjazdu gnieźnieńskiego.
11.
– panowanie
jego panowania, zasięg
terytorialny państwa
Bolesława Chrobrego
na początku i pod
koniec jego
panowania, Poznań,
Gniezno
– wyjaśnia okoliczności
przyjęcia chrztu przez
Mieszka I
– omawia
postanowienia
uczestników zjazdu
gnieźnieńskiego o
charakterze
politycznym i
religijnym.
Dobrawy, Radzima
Gaudentego, Henryka II
– wskazuje na mapie
Kraków, Wrocław,
Kołobrzeg, kierunek
wyprawy misyjnej
biskupa Wojciecha, Ruś
Kijowską, Grody
Czerwieńskie
– omawia przyczyny i
skutki przyjęcia
chrześcijaństwa przez
Mieszka I
– opisuje relacje
Mieszka I z sąsiadami
– omawia przyczyny
wydania i treść
dokumentu Dagome
iudex
– przedstawia
przyczyny, przebieg i
skutki misji biskupa
Wojciecha
– opisuje przyczyny i
skutki wojen Bolesława
Chrobrego z Niemcami
– omawia okoliczności
koronacji Bolesława
Chrobrego i jej
znaczenie dla
państwowości polskiej.
– zna daty: koronacji
– wyjaśnia znaczenie
Chrobrego (1002 r.),
Bolesława
przyłączenia Czech,
Chrobrego.
Moraw i Słowacji (1003
r.), zajęcia Milska i
Łużyc (1007 r.), utraty
Pomorza (1007 r.),
wypraw Henryka II
(1015 i 1017 r.),
wyprawy kijowskiej
Bolesława Chrobrego
(1018 r.)
– identyfikuje postacie:
Ibrahima ibn Jakuba,
Wichmana, Hodona,
Jordana, Ody,
Świętopełka, Jarosława
Mądrego
– wskazuje na mapie
Milsko, Łużyce, Miśnię,
Czechy, Morawy,
Słowację
– opisuje początki
panowania Mieszka I –
do czasu przyjęcia
przez niego chrztu
– opisuje okoliczności
przejęcia władzy przez
Bolesława Chrobrego
– opisuje przebieg
wojen Bolesława
Chrobrego z
Niemcami.
– wyjaśnia znaczenie
– zna daty:
– ocenia postępowanie
Kryzys
monarchii
piastowskiej
Mieszka II
– kryzys monarchii
piastowskiej
– powrót
Kazimierza I
Odnowiciela
– odbudowa
państwa
piastowskiego
– król Bolesław II
Śmiały
– biskup krakowski
Stanisław – święty
czy zdrajca?
– panowanie
Władysława
Hermana
– konflikt
Bolesława
Krzywoustego ze
Zbigniewem
– podbój i
chrystianizacja
Pomorza
Mieszka II (1025 r.),
powrotu Kazimierza
Odnowiciela do kraju
(1040 r.), koronacji
Bolesława Śmiałego
(1076 r.)
– identyfikuje postacie:
Mieszka II, Kazimierza I
Odnowiciela,
Bolesława Śmiałego,
Bolesława
Krzywoustego
– opisuje skutki
załamania się rządów
Mieszka II
– omawia reformy
wewnętrzne
przeprowadzone przez
Kazimierza
Odnowiciela
– omawia przyczyny i
skutki konfliktu
Bolesława Śmiałego z
biskupem
Stanisławem.
terminów: prawo
rycerskie, bulla
– zna daty: wygnania
Mieszka II i przejęcia
władzy przez Bezpryma
(1031 r.), powstania
ludowego w państwie
piastowskim (1034 r.),
odzyskania Mazowsza
(1047 r.), opanowania
Śląska (1050 r.),
konfliktu Bolesława
Śmiałego z biskupem
Stanisławem (1079 r.),
odzyskania Pomorza
Gdańskiego (1116 r.),
zhołdowania Pomorza
Zachodniego (1122 r.)
– identyfikuje
postacie: Bezpryma,
Stanisława ze
Szczepanowa,
Władysława Hermana,
Galla Anonima
– wskazuje na mapie
zasięg powstania
ludowego, etapy
jednoczenia ziem
polskich przez
Kazimierza
Odnowiciela, zasięg
podbojów Bolesława
Krzywoustego
terminów: palatyn,
Bulla gnieźnieńska
– zna daty: najazdu
sąsiadów na państwo
Mieszka II (1031 r.),
najazdu Brzetysława
(1039 r.), odnowienia
arcybiskupstwa w
Gnieźnie (1076 r.),
detronizacji Bolesława
Śmiałego (1079 r.),
podziału państwa
przez Władysława
Hermana (1097 r.),
odsunięcia Zbigniewa
od władzy przez
Bolesława
Krzywoustego (1106
r.), najazdu Henryka V
na Polskę (1109 r.),
wydania Bulli
gnieźnieńskiej (1136 r.)
– identyfikuje postacie:
Jarosława Mądrego,
Konrada II, Brzetysława
I, Sieciecha, Zbigniewa,
Henryka V, Lotara III
– wskazuje na mapie
ziemie utracone przez
państwo Piastów na
rzecz sąsiadów w 1031
r.
– omawia podział
porozumienia w
Bolesława Śmiałego i
Merseburgu (1034
biskupa Stanisława.
r.), zjazdu w
Quedlinburgu (1054
r.), zjazdu w
Merseburgu (1135 r.)
– identyfikuje
postacie: Miecława,
Rychezy, Marii
Dobroniegi, Ottona z
Bambergu
– omawia przyczyny,
przejawy i skutki
wzrostu znaczenia
możnowładztwa w
czasach panowania
Władysława
Hermana
– omawia przyczyny,
przejawy i skutki
konfliktu
Władysława
Hermana z synami
– omawia relacje
państwa polskiego z
cesarstwem
niemieckim w
czasach panowania
Bolesława
Krzywoustego.
12.
Państwo
wczesnopiastowskie
– Polska monarchią
patrymonialną
– drużyna
monarsza i jej rola
– struktura
społeczna
– wyjaśnia znaczenie
terminów: monarchia
patrymonialna,
drużyna
– wymienia cechy
charakterystyczne
– opisuje przyczyny i
przejawy załamania się
rządów Mieszka II
– przedstawia skutki
powstania ludowego w
państwie piastowskim
– opisuje etapy
odbudowy
państwowości polskiej
przez Kazimierza
Odnowiciela
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
Bolesław Śmiały sięgnął
po koronę
– omawia politykę
ekspansji Bolesława
Krzywoustego
– omawia znaczenie
kroniki Galla Anonima
dla poznania
początków
państwowości polskiej.
państwa dokonany
przez Władysława
Hermana
– omawia okoliczności
przejęcia władzy przez
Mieszka II
– omawia okoliczności
powrotu do kraju
Kazimierza
Odnowiciela i przejęcia
przez niego władzy
– omawia panowanie
Bolesława Śmiałego
– omawia przebieg
konfliktu Bolesława
Śmiałego z biskupem
Stanisławem
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
Bolesław Krzywousty
przejął pełną władzę
nad krajem
– opisuje politykę
Bolesława
Krzywoustego wobec
Kościoła.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: dwór
monarszy, organizacja
grodowa, prawo
rycerskie, wojewoda
(palatyn), kanclerz,
– wyjaśnia znaczenie
terminów: komornik,
cześnik, stolnik,
koniuszy, łowczy,
miecznik, włodarz,
okręg grodowy,
– wyjaśnia znaczenie
terminów: stróża,
podworowe, narzaz
– omawia rodzaje
danin wynikających z
prawa książęcego
– porównuje
organizację państwa
pierwszych Piastów z
organizacją państwa
frankijskiego.
1.
Cesarstwo
i papiestwo
monarchii
wczesnopiastowski
ej
– prawo rycerskie
– dwór monarszy i
urzędy dworskie
– organizacja
grodowa
– ustrój prawa
książęcego
polskiej monarchii
patrymonialnej.
– papiestwo po
upadku
cesarstwa
rzymskiego
– feudalizacja
Kościoła
– ruch odnowy
– wielka schizma
– wyjaśnia znaczenie
terminów: schizma,
symonia, nepotyzm,
ekskomunika
– zna daty: wielkiej
schizmy wschodniej
(1054 r.),
upokorzenia Henryka
komes, kasztelan,
osada służebna, prawo
książęce, regalia,
prawo zwyczajowe
– zna czas
utrzymywania się
monarchii
patrymonialnej w
Polsce (X–XIII w.)
– omawia skład i
znaczenie drużyny
– opisuje strukturę
społeczną monarchii
wczesnopiastowskiej
– wyjaśnia istotę prawa
rycerskiego
– opisuje organizację
grodową państwa
piastowskiego
– wyjaśnia, jaką funkcję
w państwie
piastowskim pełniły
osady służebne.
powołowe (poradlne,
– omawia rodzaje
podymne), stan,
regaliów w państwie
przewód
piastowskim.
– wskazuje i omawia
elementy władzy
monarszej w państwie
piastowskim
– omawia organizację
dworu monarszego
– omawia kompetencje
urzędników dworskich
– opisuje społeczne i
polityczne skutki
wprowadzenia prawa
rycerskiego
– wyjaśnia, w jaki
sposób uformowała się
struktura grodowa
– omawia prawo
książęce
– wyjaśnia, jaką rolę w
państwie odgrywały
regalia.
Europa i Polska w XI–XIV wieku
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów:
terminów:
feudalizacja,
antypapież,
inwestytura świecka, kongregacja,
reforma kluniacka,
patriarcha,
nikolaizm, reforma
konklawe, prawo
gregoriańska,
kanoniczne
Dictatus papae,
– zna daty: reformy
– zna daty: synodu
rzymskiego (1059
r.), I soboru
laterańskiego
(1123 r.),
powstania prawa
kanonicznego (poł.
XI w.), zabójstwa
– ocenia wpływ
rywalizacji między
cesarstwem a
papiestwem na role
cesarza i papieża w
średniowiecznej
Europie.
wschodnia
– reforma
gregoriańska
– spór o
inwestyturę
– odrodzenie
prawa
IV w Canossie (1077
r.)
– identyfikuje
postacie: Grzegorza
VII, Henryka IV
– opisuje przyczyny i
skutki wielkiej
schizmy wschodniej
– wyjaśnia, na czym
polegał spór o
inwestyturę między
papiestwem a
cesarstwem.
konkordat wormacki
– zna daty: ogłoszenia
dokumentu Dictatus
papae (1075 r.),
konkordatu
wormackiego (1122
r.)
– identyfikuje
postacie: Henryka V,
Kaliksta II
– wskazuje na mapie
granicę podziału
chrześcijaństwa po
wielkiej schizmie
wschodniej
– omawia przejawy
kryzysu papiestwa i
Kościoła w X w.
– wyjaśnia, na czym
polegała feudalizacja
Kościoła oraz jakie
były jej skutki
polityczne i społeczne
– opisuje okoliczności
wielkiej schizmy
wschodniej
– omawia przebieg
sporu o inwestyturę
między Grzegorzem
VII a Henrykiem IV.
kluniackiej (X/XI w.),
reform
gregoriańskich
(1075–1076 r.),
synodu w Wormacji
(1076 r.), zdobycia
Rzymu przez
Henryka IV (1084 r.)
– identyfikuje postać
Mikołaja II
– omawia proces
odnowy w Kościele
w X i XI w.
– wyjaśnia, w jaki
sposób rozwiązano
spór o inwestyturę
między papiestwem
a cesarstwem.
Tomasza Becketa
(1170 r.)
– identyfikuje
postacie: Henryka
II, Tomasza
Becketa, Gracjana
– omawia sytuację
papiestwa po
upadku cesarstwa
rzymskiego
– opisuje
okoliczności i skutki
wprowadzenia
prawa
kanonicznego.
2.
Wyprawy
krzyżowe
– pielgrzymki do
Ziemi Świętej
– świat
muzułmański w
XI w.
– geneza wypraw
krzyżowych
– I krucjata
– walka o Ziemię
Świętą
– armia
krzyżowców
– zakony
rycerskie
– IV krucjata
– przyczyny klęski
i skutki krucjat
– templariusze –
pobożni rycerze
w habitach czy
heretycy?
– wyjaśnia znaczenie
terminów: krucjaty,
zakon rycerski,
templariusze,
joannici, Krzyżacy
– zna daty: I krucjaty
rycerskiej (1096 r.),
zdobycia Akki przez
muzułmanów (1291
r.)
– wskazuje na mapie:
Ziemię Świętą,
Jerozolimę
– wyjaśnia genezę
wypraw krzyżowych
do Ziemi Świętej
– omawia działalność
zakonów rycerskich
podczas krucjat
– przedstawia
przyczyny klęski
wypraw krzyżowych.
– wyjaśnia znaczenie
terminu handel
lewantyński
– zna daty: synodu w
Clermont (1095 r.),
utworzenia Królestwa
Jerozolimskiego
(1099 r.), IV krucjaty
(1202–1204 r.)
– identyfikuje
postacie: Urbana II,
Godfryda z Bouillon,
Baldwina z Bouillon
– wskazuje na mapie:
Królestwo
Jerozolimskie, Akkę
– wyjaśnia
ideologiczne podłoże
krucjat
– omawia
okoliczności, w jakich
zorganizowano I
krucjatę do Ziemi
Świętej
– opisuje etapy walk
o Ziemię Świętą
– omawia skutki
krucjat dla Europy i
Europejczyków.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: emir,
pokój boży
– zna daty:
pojawienia się
Turków seldżuckich
w Azji Mniejszej (XI
w.), krucjaty ludowej
(1096 r.), powstania
hrabstwa Edessy i
księstwa Antiochii
(1098 r.), utworzenia
hrabstwa Trypolisu
(1099 r.), powstania
zakonu templariuszy
(1118 r.) powstania
zakonu joannitów
(1154 r.), powstania
zakonu krzyżackiego
(1191 r.), istnienia
cesarstwa
łacińskiego (1204–
1261 r.), spalenia na
stosie Jacques’a de
Molaya (1314 r.)
– identyfikuje
postacie: Konrada III,
Ludwika VII,
Saladyna, Filipa II
Augusta, Ryszarda
– wyjaśnia
znaczenie terminu
mamelucy
– zna daty: bitwy
pod Manzikertem
(1071 r.), II krucjaty
(1147–1149 r.),
bitwy pod Hattin
(1187 r.), III
krucjaty (1189–
1192 r.), krucjaty
dziecięcej (1212 r.),
odzyskania
Jerozolimy przez
Fryderyka II (1229
r.), uwięzienia
templariuszy przez
Filipa IV Pięknego
(1307 r.),
rozwiązania zakonu
templariuszy (1312
r.)
– identyfikuje
postacie: Waltera
bez Mienia, Piotra
Eremity, Rajmunda
z Tuluzy,
Boemunda II,
Hugona hrabiego
Vermandois,
– konfrontuje
badania historyczne
dotyczące
działalności i losów
templariuszy z mitami
na ich temat
– omawia oraz ocenia
skutki krucjat dla
Europy i
Europejczyków
– ocenia postawy
uczestników krucjat.
3.
Gospodarka
średniowiecznej
Europy
– średniowieczna
gospodarka
– przemiany w
rolnictwie
– rozwój
– wyjaśnia znaczenie
terminów: renta
feudalna,
trójpolówka
– wyjaśnia, jakie
– wyjaśnia znaczenie
terminów: pług,
patrycjusze,
pospólstwo, plebs,
cech, gildia, bank
Lwie Serce,
Fryderyka I
Barbarossy,
Jacques’a de
Molaya, Filipa IV
Pięknego
– wskazuje na
mapie: trasę
wyprawy ludowej, I
wyprawy rycerskiej
oraz IV wyprawy
krzyżowej, hrabstwo
Edessy, księstwo
Antiochii, hrabstwo
Trypolisu
– opisuje
bezpośrednie
przyczyny, przebieg
oraz skutki I i IV
wyprawy krzyżowej
– przedstawia armię
krzyżowców i
metody
prowadzenia przez
nich walki.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: chomąto,
ruch kolonizacyjny,
mistrz, Hanza,
jarmark, weksel,
Aleksego IV
– omawia sposoby
pielgrzymowania
do Ziemi Świętej w
X i XI w.
– opisuje sytuację
polityczną
panującą na
Bliskim Wschodzie
w XI w.
– wyjaśnia
kontrowersje
związane z krucjatą
dziecięcą
– omawia losy
zakonów rycerskich
po krucjatach
– przedstawia
udział Polaków w
wyprawach
krzyżowych.
– wyjaśnia, jaką
rolę odgrywał
Związek
Hanzeatycki
– omawia genezę i
– ocenia społeczne i
gospodarcze skutki
ożywienia
gospodarczego w
Europie w X i XI w.
4.
Powstanie
monarchii
stanowej
osadnictwa
– odrodzenie
ośrodków
miejskich
– rozwój miast
– ludność miejska
– rozwój handlu
– Hanza
– powrót
gospodarki
pieniężnej
korzyści osiągano
dzięki zastosowaniu
trójpolówki
– wymienia cechy
charakterystyczne
średniowiecznego
miasta.
– przemiany
społeczne
– kształtowanie
się stanów
– powstanie i
początki
reprezentacji
stanowej
– monarchia
stanowa w Anglii
– Wielka karta
swobód
– Stany
Generalne we
Francji
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
społeczeństwo
stanowe, parlament
– omawia strukturę
średniowiecznego
społeczeństwa
feudalnego
– omawia strukturę
społeczeństwa
stanowego.
– opisuje przemiany
w rolnictwie
– wyjaśnia, na czym
polegał rozwój miast
w średniowiecznej
Europie
– omawia strukturę i
cechy
charakteryzujące stan
mieszczański
– omawia rolę
cechów i gildii w
średniowiecznych
miastach.
lichwa
– omawia ożywienie
gospodarcze w
Europie w X i XI w.
– przedstawia ruch
kolonizacyjny od X
do XIV w. oraz
omawia jego skutki
– przedstawia proces
odradzania się miast
– przedstawia
przejawy rozwoju
handlu w
średniowiecznej
Europie.
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów:
terminów:
możnowładztwo,
nobilitacja,
rycerstwo, Izba
przywileje generalne,
Lordów, Izba Gmin,
Kortezy, zasada
Stany Generalne
suwerenności
– zna daty: ogłoszenia monarchii
Wielkiej karty swobód – zna datę zwołania
(1215 r.), zwołania
angielskiego
pierwszego
parlamentu
parlamentu w Anglii
wzorcowego (1295
(1264 r.), zwołania
r.)
Stanów Generalnych – identyfikuje
(1302 r.)
postacie: Ryszarda
– przedstawia
Lwie Serce, Jana bez
funkcjonowanie
instytucji
finansowych w
średniowiecznej
Europie.
– wyjaśnia
znaczenie terminu
precedens
– zna daty: nadania
Wielkiej karty
Leónu (1188 r.),
wydania Złotej bulli
Karola IV (1356 r.)
– identyfikuje
postacie:
Marsyliusza z
Padwy, Alfonsa I,
Henryka II,
Tomasza Becketa,
Henryka III, Edwarda
I
– ocenia społeczne i
polityczne skutki
powstania
społeczeństwa
stanowego w
Europie.
średniowieczne
społeczeństwo
feudalne
– przedstawia
społeczeństwo
stanowe
– przedstawia
postanowienia
Wielkiej karty swobód
– omawia
uprawnienia
parlamentu
angielskiego i Stanów
Generalnych.
5.
Kościół w
średniowieczu
– duchowość
monastyczna
– średniowieczne
klasztory
– przemiany życia
religijnego
– cystersi
– pojawienie się
herezji
– waldensi i
katarzy
– wyjaśnia znaczenie
terminów: herezja,
inkwizycja,
dominikanie,
franciszkanie
– identyfikuje
postacie: św.
Franciszka z Asyżu,
św. Dominika
Guzmana
– przedstawia
Ziemi, Szymona z
Montfort, Filipa IV
Pięknego
– wskazuje
przesłanki przemian
społecznych w
średniowieczu
– wyjaśnia
okoliczności
powstania
reprezentacji
stanowych w Anglii i
we Francji
– wyjaśnia wpływ
Wielkiej karty
swobód na
kształtowanie się
angielskiej
reprezentacji
stanowej.
– wyjaśnia znaczenie – wyjaśnia znaczenie
terminów:
terminów: ruch
monastycyzm,
eremicki, kameduli,
cystersi, zakon
kartuzi, kanonicy
żebraczy
regularni, waldensi,
– zna daty: założenia katarzy (albigensi)
zakonu franciszkanów – zna datę
(1209 r.), założenia
pojawienia się
zakonu dominikanów waldensów (1176 r.)
(1216 r.)
– identyfikuje
– identyfikuje postać postacie: Arnolda z
– wskazuje
ideologiczne
przesłanki
powstawania
reprezentacji
stanowych.
– omawia
okoliczności
pojawienia się
duchowości
monastycznej
– opisuje stosunek
papiestwa do
ruchów
heretyckich w
Kościele
– omawia relacje
– ocenia postawę
Kościoła oraz jego
wyznawców wobec
ruchów heretyckich w
średniowiecznej
Europie.
6.
Kultura
średniowiecznej
Europy
– krucjaty
przeciwko
albigensom
– zakony
żebracze
– papiestwo – od
kryzysu do potęgi
kierunki przemian
życia religijnego
– omawia
średniowieczne
herezje.
– kultura w
czasach
karolińskich i
ottońskich
– cechy kultury
średniowiecznej
– znaczenie
symboli i
rytuałów
– rozwój
piśmiennictwa i
– wyjaśnia znaczenie
terminów: styl
romański, styl
gotycki
– zna daty:
pojawienia się stylu
romańskiego (X w.),
pojawienia się stylu
gotyckiego (poł. XII
w.)
– wymienia główne
św. Bernarda z
Clairvaux
– omawia
monastycyzm
cysterski
– omawia
okoliczności
powstania zakonu
franciszkanów i
przedstawia
działalność jego
członków
– omawia
okoliczności
powstania zakonu
dominikanów i
przedstawia
działalność jego
członków.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
uniwersalizm,
renesans ottoński,
siedem sztuk
wyzwolonych,
uniwersytet,
scholastyka, tomizm,
Wulgata
– zna daty: renesansu
ottońskiego (X–XI w.),
Brescii, Piotra Valdy,
Fryderyka I
Barbarossy,
Innocentego III
– wskazuje na mapie
obszary
rozprzestrzeniania
się herezji
waldensów i
albigensów
– omawia wpływ
cystersów na rozwój
gospodarczy
średniowiecznej
Europy
– wyjaśnia przyczyny
pojawienia się
średniowiecznych
herezji.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Biblia
pauperum, portal,
apsyda, rozeta,
nominalizm
– identyfikuje
postacie: Piotra
Abélarda, Wilhelma
Ockhama
– wyjaśnia, na czym
polegała służebna
między
papiestwem a
cesarstwem w XII
w.
– identyfikuje
postacie:
Hroswithy z
Gandersheim,
Adelajdy, Teofano
– wyjaśnia, jaką
rolę w rozwoju
kultury
średniowiecznej
odgrywały kobiety
– przedstawia
– ocenia
charakterystyczne dla
średniowiecza
poglądy na świat i
miejsce w nim
człowieka.
7.
Imperium
mongolskie
czytelnictwa
– siedem sztuk
wyzwolonych
– uniwersytety
– architektura
średniowiecza
– sztuka
średniowiecza
– kultura miejska
– filozofia
średniowieczna
– czy w
średniowieczu
dominowała
łacina?
– literatura
świecka
cechy kultury
średniowiecza
– omawia cechy
charakterystyczne
architektury
romańskiej i
gotyckiej.
– zjednoczenie
plemion
mongolskich
– podboje
Czyngis-chana
– Europejczycy w
Chinach
– wyjaśnia znaczenie
terminu haracz
– zna daty: najazdu
Mongołów na Węgry
(1241 r.), bitew pod
Chmielnikiem i
Legnicą (1241 r.)
wynalezienia
ruchomej czcionki
(1455 r.)
– identyfikuje
postacie: Jana
Gutenberga, św.
Tomasza z Akwinu
– przedstawia
średniowieczny
uniwersalizm
– wyjaśnia, na czym
polegał renesans
ottoński
– omawia rolę
uniwersytetów w
średniowiecznej
edukacji
– wymienia cechy
charakterystyczne
sztuki średniowiecza
– wyjaśnia, jaką rolę
w średniowieczu
odgrywała łacina.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: Wielki
Step, Złota Orda
– zna daty: przejęcia
zwierzchnictwa nad
Mongołami przez
Temudżyna (1206 r.),
rola literatury, sztuki
i nauki wobec religii
– omawia rolę
symboli i rytuałów w
średniowiecznej
komunikacji
społecznej
– przedstawia
rozwój
piśmiennictwa i
czytelnictwa w
średniowieczu
– omawia
średniowieczną
filozofię i jej kierunki
– przedstawia
rozwój literatury
świeckiej
– omawia znaczenie
szkół katedralnych
dla rozwoju edukacji
średniowiecznej.
stosunek ludzi
żyjących w
średniowieczu do
osiągnięć
cywilizacji
antycznej
– omawia rolę
języków
narodowych w
średniowieczu.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
szamanizm, sinizacja
– zna daty: bitwy
nad rzeką Kałką
(1223 r.),
rozpoczęcia
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: kurułtaj,
ułus, jarłyk
– zna daty: zajęcia
Chin przez
Mongołów (1279
– omawia oraz ocenia
wpływ ekspansji
mongolskiej na dzieje
cywilizacji:
europejskiej i
azjatyckiej.
8.
Rozbicie
– dalsza
ekspansja
Mongołów
– armia
mongolska
– podbój Rusi
– inwazja
mongolska na
Węgry i Polskę
– rozpad
imperium
mongolskiego
– wyjaśnia, jakie były
przyczyny sukcesów
militarnych
Mongołów
– przedstawia
inwazję mongolską
na Węgry i Polskę.
podboju księstw
ruskich przez
Mongołów (1237 r.),
najazdów
mongolskich na
Polskę (1241, 1259 i
1287 r.)
– identyfikuje
postacie: Temudżyna
(Czyngis-chana),
Marca Polo
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
Mongołów, Złotą
Ordę
– przedstawia etapy
budowania imperium
mongolskiego w
czasach rządów
Czyngis-chana
– przedstawia
kontakty
Europejczyków z
Chińczykami w
średniowieczu
– opisuje armię
mongolską.
– testament
Bolesława
– wyjaśnia znaczenie
terminów: seniorat,
– wyjaśnia znaczenie
terminu interdykt
odbudowy imperium
mongolskiego przez
Timura Chromego
(1370 r.)
– identyfikuje
postacie: Batuchana, Kubilaja,
Timura Chromego
(Tamerlana)
– wskazuje na mapie
ziemie podbite przez
Czyngis-chana
– opisuje
osadnictwo, religię i
organizację plemion
mongolskich
– omawia proces
jednoczenia plemion
mongolskich
– omawia podbój
Rusi przez
Mongołów
– przedstawia
działania Timura
Chromego mające
doprowadzić do
odbudowy imperium
mongolskiego.
– zna daty: konfliktu
Władysława
r.), bitwy na
równinie Mohi
(1241 r.), bitwy
pod Ankarą (1402
r.)
– identyfikuje
postacie: Ugedeja,
Hulagu
– omawia historię
imperium
mongolskiego w
XIII w.
– omawia
ekspansję
mongolską
przeciwko
państwom
muzułmańskim
– wyjaśnia, w
jakich
okolicznościach
doszło do rozpadu
imperium
mongolskiego.
– zna daty:
porozumienia w
– ocenia
konsekwencje
dzielnicowe
Krzywoustego
– walki o władzę
po śmierci
Bolesława
Krzywoustego
– upadek zasady
senioratu
– apogeum
rozbicia
dzielnicowego
– Pomorze w
okresie rozbicia
dzielnicowego
pryncypat, książę
senior, książę junior
– zna datę ustawy
sukcesyjnej wydanej
przez Bolesława
Krzywoustego (1138
r.)
– identyfikuje
postacie:
Władysława
Wygnańca,
Bolesława
Kędzierzawego,
Mieszka Starego,
Kazimierza
Sprawiedliwego
– wskazuje na mapie
ziemię krakowską
– omawia zapisane w
ustawie sukcesyjnej
postanowienia o
charakterze
politycznym i
terytorialnym.
9.
Rozwój
– przyczyny
ożywienia
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
– zna daty: wieców w
Łęczycy (1141 i 1180
r.), zjazdu w Gąsawie
(1227 r.)
– identyfikuje
postacie: Henryka
Sandomierskiego,
Leszka Białego,
Henryka Brodatego,
Henryka Pobożnego
– wskazuje na mapie
podział terytorialny
państwa
piastowskiego w
1138 r.
– wyjaśnia przyczyny
wydania przez
Bolesława
Krzywoustego ustawy
sukcesyjnej
– przedstawia
okoliczności upadku
zasady senioratu
– opisuje
okoliczności, w
których doszło do
upadku zasady
pryncypatu.
– wyjaśnia znaczenie
terminów: umowa
Wygnańca z
książętami juniorami
(1144 r.), wygnania
Władysława
Wygnańca i
wyprawy Konrada III
na Polskę (1146 r.),
wyprawy Fryderyka I
Barbarossy na Polskę
(1157 r.), bitwy nad
Mozgawą (1195 r.)
– identyfikuje
postacie: Salomei,
Piotra Włostowica,
Fryderyka I
Barbarossy,
Świętopełka
– przedstawia
przebieg walk o
władzę między
synami Bolesława
Krzywoustego
– wyjaśnia, jaką rolę
odegrali książęta
śląscy w dążeniach
zjednoczeniowych
państwa polskiego.
Krzyszkowie (1157
r.), buntu możnych
przeciwko
Mieszkowi
Staremu (1177 r.)
– omawia historię
Pomorza w okresie
rozbicia
dzielnicowego.
upadku zasad:
senioratu i
pryncypatu dla
państwa polskiego.
– wyjaśnia znaczenie
terminów:
– wyjaśnia wpływ
lokacji na prawie
– porównuje rozwój
gospodarczy Europy i
gospodarczy
ziem polskich w
XII i XIII wieku
gospodarczego
– kolonizacja na
prawie
niemieckim
– lokowanie wsi
– powstanie
miast i prawa
lokacyjne
– początki
społeczeństwa
stanowego
kolonizacja na
prawie niemieckim,
społeczeństwo
stanowe
– zna czas trwania
kolonizacji na prawie
niemieckim (XIII–XV
w.)
– przedstawia
kolonizację na
prawie niemieckim
– przedstawia
społeczeństwo
stanowe w Polsce.
lokacyjna, immunitet,
zasadźca, wolnizna,
dziesięcina, sołtys,
ława wiejska,
podgrodzie, prawo
lokacyjne, wójt,
szlachta
– identyfikuje postać
Wincentego Kadłubka
– wskazuje na mapie
zasięg kolonizacji na
prawie niemieckim
– wyjaśnia wpływ
immunitetów na
rozwój gospodarczy
ziem polskich
– omawia przyczyny i
zasięg kolonizacji na
prawie niemieckim
– wymienia
uprawnienia
osadników i sołtysów
wsi lokowanych na
prawie niemieckim
– przedstawia
przyczyny
ukształtowania się
stanów w Polsce.
Zwierciadło saskie,
„wolni goście”
– zna daty: pierwszej
lokacji miejskiej
(Złotoryja – 1211 r.),
przywileju
borzykowskiego
(1210 r.)
– identyfikuje postać
Henryka Kietlicza
– omawia przyczyny
ożywienia
gospodarczego za
ziemiach polskich w
XII i XIII w.
– omawia skutki
gospodarcze i
społeczne kolonizacji
na prawie
niemieckim
– omawia proces
lokowania wsi na
prawie niemieckim
– przedstawia
korzyści płynące z
lokacji wsi na prawie
niemieckim
– opisuje proces
lokowania miast na
prawie niemieckim
niemieckim na
układ przestrzenny
wsi
– porównuje
wygląd miast
lokowanych na
prawach:
magdeburskim i
lubeckim
– wyjaśnia wpływ
przemian
zachodzących w
rolnictwie na
powstawanie
miast.
ziem polskich
– ocenia wpływ
kolonizacji na prawie
niemieckim na
gospodarczy i
społeczny rozwój
państwa polskiego.
10. Sąsiedzi
Polski w XII i XIII
wieku
– Marchia
Brandenburska
– Polska i
Bałtowie w XIII w.
– powstanie
zakonu
krzyżackiego
– państwo
krzyżackie w
Prusach
– rozpad Rusi
Kijowskiej
– Czechy w XIII w.
– zna daty:
sprowadzenia
Krzyżaków do Polski
(1226 r.), podboju
Prus przez Krzyżaków
(1283 r.)
– identyfikuje postać
Konrada
Mazowieckiego
– przedstawia etapy
budowania państwa
krzyżackiego w
Prusach
– wyjaśnia przyczyny
sukcesów Krzyżaków
w walkach z Prusami.
– wyjaśnia znaczenie
terminu komtur
– zna daty: powstania
Marchii
Brandenburskiej (poł.
XII w.), nadania
Krzyżakom ziemi
chełmińskiej (1228
r.), podboju Prus
przez Krzyżaków
(1283 r.), koronacji
Wacława II (1300 r.),
przyłączenia
kawalerów
mieczowych do
zakonu krzyżackiego
(1237 r.)
– identyfikuje
postacie: Mendoga,
Giedymina,
Hermanna von Salzy,
Wacława II
– wskazuje na mapie
kierunki ekspansji
krzyżackiej, ziemię
chełmińską, Żmudź
– omawia proces
kształtowania się
społeczeństwa
stanowego w Polsce.
– zna daty:
powstania Nowej
Marchii (poł. XIII w.),
przyjęcia chrztu
przez Mendoga
(1251 r.), nadania
przywileju
kruszwickiego (1230
r.), wydania Złotej
bulli (1235 r.),
przeniesienia
siedziby wielkiego
mistrza krzyżackiego
do Malborka (1309
r.), założenia zakonu
kawalerów
mieczowych w
Inflantach (1202 r.)
– identyfikuje postać
Albrechta
Niedźwiedzia
– wskazuje na mapie
etapy budowy
państwa
krzyżackiego w
Prusach, Nową
– zna daty:
powstania
antykrzyżackiego
(1260 r.), koronacji
Daniela (1253 r.),
otrzymania
dziedzicznego
tytułu
królewskiego przez
Przemysła
Ottokara I (1198
r.), bitwy pod
Dürnkrutt (1276 r.)
– identyfikuje
postacie:
Chrystiana,
Henryka II, Daniela,
Przemysła
Ottokara I,
Przemysła
Ottokara II
– wymienia
przyczyny i skutki
krucjat północnych
– opisuje rozbicie
dzielnicowe Rusi
– ocenia polityczne
skutki powstania
państwa zakonnego
w Prusach.
– omawia politykę
polskich książąt
dzielnicowych wobec
Prus
– wyjaśnia, jaką rolę
odgrywała twierdza
krzyżacka w
Malborku.
11.
Próby
zjednoczenia
Królestwa
Polskiego
– ziemie polskie
w poł. XIII w.
– przesłanki
zjednoczenia
państwa
polskiego
– walki o tron
krakowski
– koronacja
Przemysła II
– Przemyślidzi na
tronie polskim
– kto odnowił
Królestwo
Polskie?
– zna datę koronacji
Przemysła II (1295 r.)
– identyfikuje
postacie: Przemysła
II, Władysława
Łokietka
– przedstawia
okoliczności
pierwszej po okresie
rozbicia
dzielnicowego
koronacji królewskiej
w Polsce i jej
znaczenie dla
procesu
zjednoczeniowego.
– zna daty: zamachu
w Rogoźnie (1296 r.),
koronacji Wacława II
(1300 r.), powrotu
Władysława Łokietka
z wygnania (1304 r.)
– identyfikuje
postacie: Jakuba
Świnki, Henryka IV
Probusa, Wacława II
– wskazuje na mapie
władztwa Henryka IV
Probusa, Przemysła II
i Wacława II
– wskazuje przesłanki
zjednoczenia ziem
polskich
Marchię
– omawia etapy
ekspansji Marchii
Brandenburskiej na
ziemiach polskich i
jej skutki
– omawia proces
tworzenia się
państwa litewskiego
– opisuje powstanie
zakonu krzyżackiego
– omawia strukturę
zakonu krzyżackiego.
– wyjaśnia znaczenie
terminu
partykularyzm
– zna daty: synodu w
Łęczycy (1285 r.),
przywileju
lutomyskiego (1291
r.), śmierci Wacława
II (1305 r.)
– identyfikuje
postacie: Bolesława
Wstydliwego,
Bolesława Rogatki,
Leszka Czarnego
– omawia historię
polityczną ziem
polskich w poł. XIII
Kijowskiej
– omawia rozwój
monarchii czeskiej
w XIII w.
– zna daty:
pierwszego
turnieju
rycerskiego na
ziemiach polskich
(1243 r.), układu w
Kępnie (1288 r.)
– identyfikuje
postać Mściwoja II
– opisuje walki o
tron krakowski po
śmierci Leszka
Czarnego
– omawia
okoliczności
przejęcia władzy w
Polsce przez
– ocenia rolę Kościoła
w dążeniach
zjednoczeniowych
– ocenia próby
odbudowy
państwowości
polskiej w końcu XIII i
1. poł. XIV w.
– omawia rolę
Kościoła w dążeniach
zjednoczeniowych.
1.
Odrodzenie
Królestwa
Polskiego
– początek
rządów
Władysława
Łokietka
– utrata
Pomorza
Gdańskiego
– walka o
zjednoczenie
kraju
– odrodzona
monarchia
polska
– konflikt z
Krzyżakami i
Czechami
– Krzyżacy –
najeźdźcy czy
krzewiciele
– zna daty: zajęcia
Pomorza
Gdańskiego przez
Krzyżaków
(1308/1309 r.),
koronacji
Władysława
Łokietka (1320 r.)
– identyfikuje
postać Władysława
Łokietka
– wskazuje na
mapie ziemie
wchodzące w skład
państwa polskiego
w czasach
panowania
Władysława
Łokietka
w.
Wacława II.
– wyjaśnia
okoliczności utraty
zwierzchnictwa
polskiego nad ziemią
lubuską
– omawia
panowanie czeskich
Przemyślidów w
Polsce.
Schyłek średniowiecza
– zna daty: zajęcia
– zna daty: buntu
– zna daty:
Krakowa,
wójta Alberta
przejęcia
Małopolski i
(1312 r.), procesu
Wielkopolski przez
Pomorza
w Inowrocławiu
Henryka
Gdańskiego przez
(1320–1321 r.),
Głogowskiego
Władysława
sojuszu czesko(1306 r.), zjazdu w
Łokietka (1306 r.),
krzyżackiego (1329 Sulejowie (1318 r.),
najazdu
r.), wojny polskowydania bulli przez
Brandenburczyków krzyżackiej (1329– Jana XXII (1319 r.),
na Pomorze
1332 r.)
przymierza polskoGdańskie (1308 r.), – identyfikuje
litewskiego i
rzezi Gdańska
postacie: wójta
sojuszu Polski z
(1308 r.),
Alberta, Jana
książętami
odzyskania
Muskaty, Karola
zachodniopomorski
Wielkopolski przez Roberta, Elżbiety
mi (1325 r.),
Władysława
Łokietkówny, Jana najazdu Polaków
Łokietka (1314 r.),
Luksemburskiego
na Brandenburgię
bitwy pod
– opisuje
(1326 r.), wyprawy
Płowcami (1331 r.) okoliczności
Jana
– przedstawia i ocenia
kontrowersyjne opinie na
temat działalności Krzyżaków
oraz prowadzonej przez nich
polityki.
2.
Monarchia
Kazimierza
Wielkiego
cywilizacji?
– przedstawia
okoliczności utraty
przez Polskę
Pomorza
Gdańskiego
– omawia etapy
odradzania się
państwa polskiego
w czasach rządów
Władysława
Łokietka.
– początek
rządów
Kazimierza
Wielkiego
– zawarcie
pokoju z
Czechami
– wyjaśnia
znaczenie terminu
Akademia
Krakowska
– zna daty:
koronacji
Kazimierza
– wskazuje na
mapie ziemie
polskie pozostające
poza granicami
państwa
Władysława
Łokietka, Płowce
– wyjaśnia
symboliczne i
propagandowe
znaczenie rzezi
Gdańska
– omawia
okoliczności
przejęcia władzy w
Małopolsce i
Wielkopolsce przez
Władysława
Łokietka
– omawia
przyczyny, przebieg
i skutki wojny z
Krzyżakami.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: przymus
drożny, prawo
składu, Statut
piotrkowski, Statut
wiślicki, Korona
przejęcia władzy
przez Władysława
Łokietka
– przedstawia
przyczyny i skutki
buntu mieszczan
krakowskich pod
przywództwem
wójta Alberta
– przedstawia
okoliczności oraz
znaczenie
uzyskania korony
polskiej przez
Władysława
Łokietka
– przedstawia
przebieg i
znaczenie bitwy
pod Płowcami.
Luksemburskiego
na Małopolskę
(1327 r.)
– identyfikuje
postacie: sędziego
Boguszy, Henryka
Głogowskiego
– omawia politykę
budowania
sojuszów przez
Władysława
Łokietka.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: bojar,
sukcesja
– zna daty:
zhołdowania
Mazowsza przez
– zna daty: zajęcia
– ocenia politykę zagraniczną
ziemi wschowskiej i wewnętrzną Kazimierza
przez Polskę (1343 Wielkiego.
r.), konfliktu
polsko-czeskiego
(1345 r.), włączenia
księstwa płockiego
– rozstrzygnięcie
sporu z
Krzyżakami
– podbój Rusi
Halickiej
– polityka
gospodarcza
– polityka
wewnętrzna
– założenie
uniwersytetu w
Krakowie
– sprawa
sukcesji
– ocena
panowania
Kazimierza
Wielkiego
Wielkiego (1333 r.),
utworzenia
Akademii
Krakowskiej (1364
r.)
– identyfikuje
postać Kazimierza
Wielkiego
– wskazuje na
mapie ziemie
odziedziczone i
przyłączone do
Polski przez
Kazimierza
Wielkiego
– wskazuje reformy
Kazimierza
Wielkiego, które
najbardziej
przyczyniły się do
awansu
cywilizacyjnego
Polski w XIV w.
Królestwa
Polskiego
– zna daty: zjazdów
w Wyszehradzie
(1335 i 1339 r.),
pokoju w
Namysłowie (1348
r.), pokoju w
Kaliszu (1343 r.),
przyłączenia Rusi
Halickiej do Polski
(1340 r.), wydania
Statutu wiślickiego
i Statutu
piotrkowskiego
(1346 r.)
– wskazuje na
mapie granice
Korony Królestwa
Polskiego
– omawia stosunki
polsko-czeskie w
czasach panowania
Kazimierza
Wielkiego
– opisuje stosunki
polsko-krzyżackie
w czasach
panowania
Kazimierza
Kazimierza
Wielkiego (1351 r.),
sądu papieskiego w
Warszawie (1339
r.), wypraw
Kazimierza
Wielkiego na Ruś
(1340–1366 r.),
nadania przywileju
Żydom (1334 r.),
układu w Budzie
(1355 r.), zjazdu
monarchów w
Krakowie (1364 r.)
– identyfikuje
postacie: Jana
Luksemburskiego,
Ludwika I
Wielkiego
– omawia
okoliczności
przejęcia władzy
przez Kazimierza
Wielkiego
– przedstawia
podbój Rusi
Halickiej i jego
skutki
– przedstawia
kierunki rozwoju
do państwa
polskiego (1351 r.)
– identyfikuje
postacie: Karola IV
Luksemburskiego,
Bolesława III,
Jerzego II
Trojdenowica,
Bogusława V
– przedstawia
położenie
międzynarodowe
Polski na początku
panowania
Kazimierza
Wielkiego
– wyjaśnia
okoliczności
włączenia
Mazowsza w strefę
wpływów państwa
polskiego
– omawia relacje
między
Kazimierzem
Wielkim a
Kościołem.
Wielkiego
– omawia
postanowienia
pokojów: w Kaliszu
i Namysłowie
– omawia akcję
kolonizacyjną na
ziemiach polskich
w XIV w. i jej skutki
gospodarcze
– opisuje rozwój
handlu
– przedstawia
kodyfikację prawa
w Polsce i jej skutki
– omawia
organizację
Akademii
Krakowskiej i
znaczenie tej
uczelni.
3.
Europa
Zachodnia w
XIV i XV wieku
– ugruntowanie
potęgi Francji
– geneza
konfliktu Anglii z
Francją
– wojna
– zna datę wojny
stuletniej (1337–
1453 r.)
– opisuje przyczyny
wojny stuletniej.
gospodarczego
Polski w XIV w.
– przedstawia
reformę
monetarną
przeprowadzoną
przez Kazimierza
Wielkiego
– omawia zmiany,
które zaszły w
administrowaniu
państwem
– omawia
usprawnianie
systemu
sądownictwa w
Polsce w czasach
rządów Kazimierza
Wielkiego
– przedstawia
problem sukcesji
po Kazimierzu
Wielkim i sposób
jego rozwiązania.
– wyjaśnia
– wyjaśnia
znaczenie terminu znaczenie
rekonkwista
terminów:
– zna daty: bitwy
gallikanizm, Złota
pod Crécy (1346 r.), bulla
zdobycia Grenady
– zna daty: bitwy
– wyjaśnia
znaczenie terminu
kolegium siedmiu
elektorów
– zna daty: bitwy
pod Courtrai (1320
– ocenia wpływ
średniowiecznych konfliktów
zbrojnych na rozwój poczucia
tożsamości narodowej
Europejczyków.
stuletnia
– wojna „Dwóch
Róż” w Anglii
– monarchia
burgundzka
– cesarstwo
niemieckie w XIII
w.
– panowanie
Luksemburgów
– wojny
szwajcarskie
– rekonkwista na
Półwyspie
Iberyjskim
(1492 r.)
– identyfikuje
postacie: Joanny
d’Arc, Karola VII
– przedstawia
pozycję Francji w
Europie w XIII i XIV
w.
– wyjaśnia
militarne znaczenie
bitwy pod Crécy
– omawia rolę
Joanny d’Arc w
wojnie stuletniej.
pod Maupertuis
(1356 r.), bitwy pod
Azincourt (1415 r.),
spalenia na stosie
Joanny d’Arc (1431
r.), wydania Złotej
bulli (1356 r.),
przejęcia władzy w
Niemczech przez
Habsburgów (1438
r.), pokoju w
Bazylei (1499 r.),
wojny „Dwóch
Róż” (1455–1485
r.)
– identyfikuje
postacie: Filipa
Pięknego, Filipa VI,
Edwarda III,
Rudolfa I
Habsburga, Karola
IV Luksemburga
– wskazuje na
mapie miejsca
najważniejszych
bitew z okresu
wojny stuletniej,
państwa
chrześcijańskie na
Półwyspie
r.), przejęcia
władzy we Francji
przez Walezjuszów
(1328 r.), pokoju w
Brétigny (1360 r.),
rozejmu w Brugii
(1375 r.),
oswobodzenia
Orleanu (1429 r.),
pokoju w Arras
(1435 r.), pokoju w
Senlis (1493 r.),
zjazdu w Rhense
(1338 r.),
powstania sejmu
związkowego (1415
r.), początku
rekonkwisty (718
r.), bitwy pod
Navas de Tolosa
(1212 r.)
– identyfikuje
postacie: Edwarda
(Czarnego Księcia),
Jana Dobrego,
Karola V, Henryka
IV Lancastera,
Karola VI, Henryka
V, Karola Śmiałego,
Maksymiliana I,
4.
Kryzys u
schyłku
średniowiecza
– „czarna
śmierć”
– kryzys
gospodarczy
– bunty
społeczne
– upadek
rycerstwa
– niewola
– wyjaśnia
znaczenie terminu
„czarna śmierć”
– zna datę epidemii
dżumy (1347–1352
r.)
– przedstawia
skutki społeczne i
gospodarcze
– wyjaśnia
znaczenie terminu
niewola
awiniońska
– zna daty: niewoli
awiniońskiej
(1309–1377 r.),
wielkiej schizmy
zachodniej (1378–
Iberyjskim
– omawia przebieg
działań wojennych
w czasie wojny
stuletniej
– wyjaśnia
przyczyny i skutki
wojny „Dwóch
Róż” w Anglii
– opisuje walkę
Szwajcarów o
niezależność
– omawia walki o
tron cesarski w
Niemczech w XIII i
XIV w.
– przedstawia
główne etapy
rekonkwisty na
Półwyspie
Iberyjskim.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: „taniec
śmierci”, żakeria,
koncyliaryzm,
kurializm, list
żelazny
– zna daty: żakerii
(1358 r.), soboru w
Pelagiusza
– omawia
powiązania
dynastyczne
Kapetyngów i
Plantagenetów
oraz konsekwencje
tych związków
– przedstawia
historię polityczną
monarchii
burgundzkiej
– wyjaśnia, do
jakich zmian w
dziedzinie
wojskowości doszło
w wyniku wojen
toczonych w XIV i
XV w.
– wyjaśnia
znaczenie terminu
lollardowie
– zna daty:
powstania
chłopskiego we
Flandrii (1323–
1328 r.), powstania
Wata Tylera (1381
– omawia i ocenia stosunek
średniowiecznych
Europejczyków do Żydów.
5. Początki
rządów
awiniońska
papieży
– spory o istotę
Kościoła
– ruchy
reformatorskie
w Kościele
„czarnej śmierci”.
1417 r.), soboru w
Konstancji (1414–
1418 r.), spalenia
na stosie Jana Husa
(1415 r.)
– identyfikuje
postacie: Marcina
V, Jana Husa
– wskazuje na
mapie kierunki
rozprzestrzeniania
się dżumy, obszary
Europy nieobjęte
epidemią „czarnej
śmierci”
– omawia
okoliczności
rozprzestrzeniania
się „czarnej
śmierci” w Europie
– omawia
przyczyny,
przejawy i skutki
kryzysu papiestwa
w XIV w.
–
Andegawenowie
– zna datę unii w
Krewie (1385 r.)
– wyjaśnia
znaczenie terminu
Pizie (1409 r.),
soboru w Bazylei
(1431 r.)
– identyfikuje
postacie:
Bonifacego VIII,
Filipa Pięknego,
Johna Wiklefa
– wyjaśnia
przyczyny,
przejawy i skutki
kryzysu
gospodarczego w
XIV w.
– omawia
przyczyny i skutki
buntów
społecznych w XIVwiecznej Europie
– wyjaśnia
przyczyny upadku
średniowiecznego
rycerstwa
– wyjaśnia rolę
soboru w
Konstancji dla
przezwyciężenia
kryzysu w Kościele.
– zna daty:
przejęcia władzy w
r.), unii florenckiej
(1439 r.)
– identyfikuje
postacie: Wata
Tylera, Jana XXIII
– omawia ruchy
reformatorskie w
Kościele w XIV i XV
w.
– wyjaśnia, na
czym polegała XIVwieczna koncepcja
nowej pobożności.
– zna daty: sojuszu
Witolda z
– omawia i ocenia politykę
dynastyczną Władysława
Jagiellonów
na tronie
polskim
– pogańska
Litwa
– unia Polski z
Litwą w Krewie
– współpraca
polsko-litewska
– unia w Horodle
– polityka
dynastyczna
Jagiełły
– Jagiellonowie –
władcy
dynastyczni czy
państwowi?
– identyfikuje
postacie: Jadwigi
Andegaweńskiej,
Władysława
Jagiełły
– wskazuje na
mapie terytorium
Polski i Litwy po
unii w Krewie
– wymienia
postanowienia unii
w Krewie oraz
omawia jej
znaczenie dla
państw: polskiego i
litewskiego.
unia personalna
– zna daty:
wydania przywileju
koszyckiego (1374
r.), unii w Horodle
(1413 r.),
przywileju
jedlneńskokrakowskiego
(1430 i 1433 r.),
koronacji
Władysława II
Jagiellończyka na
króla Czech (1471
r.), koronacji
Władysława II
Jagiellończyka na
króla Węgier (1490
r.)
– identyfikuje
postacie: Ludwika
Węgierskiego,
Witolda,
Kazimierza
Jagiellończyka,
Władysława II
Jagiellończyka
– wskazuje na
mapie Żmudź,
Krewo, Horodło
Polsce przez
Andegawenów
(1370 r.), koronacji
Jadwigi
Andegaweńskiej
(1384 r.), koronacji
Władysława
Jagiełły (1386 r.),
unii wileńskoradomskiej (1401
r.)
– identyfikuje
postacie:
Giedymina,
Olgierda, Kiejstuta
– przedstawia
okoliczności
przejęcia władzy w
Polsce przez
Andegawenów
– omawia
znaczenie
przywileju
koszyckiego dla
państwa polskiego
– opisuje stosunki
polsko-litewskie do
czasu unii w
Horodle
– omawia
Krzyżakami (1398
r.), bitwy nad
Worsklą (1399 r.)
– przedstawia
dzieje Litwy do
czasu unii polskolitewskiej w
Krewie.
Jagiełły i Kazimierza
Jagiellończyka.
6.
Wojny z
zakonem
krzyżackim
– stosunki z
Krzyżakami
– przyczyny
konfliktu polskokrzyżackiego
– wielka wojna z
zakonem
krzyżackim
– bitwa pod
Grunwaldem
– I pokój w
Toruniu
– spór polskokrzyżacki na
soborze w
– zna daty: wielkiej
wojny z zakonem
krzyżackim (1409–
1411 r.), bitwy pod
Grunwaldem (15
VII 1410 r.), I
pokoju w Toruniu
(1411 r.), wojny
trzynastoletniej
(1454–1466 r.), II
pokoju toruńskiego
(1466 r.)
– identyfikuje
postacie:
Władysława
– wymienia
postanowienia
przywileju
koszyckiego
– omawia
okoliczności
zawarcia unii
krewskiej
– wymienia
postanowienia unii
w Horodle oraz
omawia jej
znaczenie dla
państw: polskiego i
litewskiego.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: Związek
Pruski,
inkorporacja
– zna daty:
oblężenia
Malborka (VII–IX
1410 r.), bitwy pod
Koronowem (10 X
1410 r.), soboru w
Konstancji (1414–
1418 r.), powstania
Związku Pruskiego
(1440 r.), aktu
okoliczności
zawarcia unii
horodelskiej
– omawia politykę
dynastyczną
Władysława
Jagiełły i Kazimierza
Jagiellończyka.
– zna daty:
powstania
antykrzyżackiego
na Żmudzi (1409
r.), zajęcia ziemi
dobrzyńskiej przez
Krzyżaków (1409
r.), „wojny
głodowej” (1414
r.), podpisania
traktatu
melneńskiego
(1422 r.), pokoju w
Brześciu Kujawskim
(1435 r.), bitwy pod
– zna daty:
powstania
antykrzyżackiego
na Żmudzi (1401
r.), walk litewskokrzyżackich (1403–
1404 r.), pokoju w
Raciążu (1404 r.),
rozejmu polskokrzyżackiego (1410
r.), zjazdu w
Lubowli (1412 r.),
bitwy pod Dąbkami
(1431 r.), wojny
polsko-krzyżackiej
– ocenia politykę Władysława
Jagiełły i Kazimierza
Jagiellończyka wobec zakonu
krzyżackiego w XV w.
Konstancji
– dalsze walki z
Krzyżakami
– opozycja
stanowa w
państwie
zakonnym
– wojna
trzynastoletnia
Jagiełły, Witolda,
Ulricha von
Jungingena,
Kazimierza
Jagiellończyka
– omawia
przyczyny i skutki
wielkiej wojny z
zakonem
krzyżackim
– wymienia
postanowienia I
pokoju w Toruniu
– omawia
przyczyny i skutki
wojny
trzynastoletniej
– wymienia
postanowienia II
pokoju
toruńskiego.
inkorporacji Prus
do Polski (1454 r.),
bitwy pod
Świecinem (1462
r.), bitwy na
Zalewie Wiślanym
(1463 r.)
– identyfikuje
postacie: Jana
Bażyńskiego, Piotra
Dunina
– wskazuje na
mapie miejsca
bitew polskokrzyżackich
stoczonych
podczas wielkiej
wojny i wojny
trzynastoletniej
– omawia
postanowienia I i II
pokoju toruńskiego
– omawia przebieg
wielkiej wojny z
zakonem
krzyżackim
– przedstawia
militarne i
polityczne
znaczenie
Chojnicami (1454
r.), przejęcia
Malborka przez
Polaków (1457 r.)
– identyfikuje
postacie: Henryka
von Plauena,
Mikołaja Trąby,
Pawła Włodkowica,
Zawiszy Czarnego
– wskazuje na
mapie kierunki
działań wojsk
polskich i
krzyżackich
podczas wielkiej
wojny oraz wojny
trzynastoletniej
– omawia stosunki
Polski i Litwy z
państwem
krzyżackim na
pocz. XV w.
– wyjaśnia
okoliczności
pojawienia się
opozycji stanowej
w państwie
zakonnym
– opisuje
(1431–1435 r.),
bitwy pod
Wiłkomierzem
(1435 r.),
powstania Związku
Jaszczurczego (k.
XIV w.)
– identyfikuje
postacie: Zygmunta
Luksemburskiego,
Mikołaja z Ryńska
– opisuje próby
realizacji przez
Polskę i Litwę
programu
rewindykacji
Żmudzi, Pomorza
Gdańskiego, ziem:
chełmińskiej oraz
michałowskiej w 1.
poł. XV w.
7.
Europa
Środkowa i
Wschodnia w
XV wieku
zwycięstwa sił
polsko-litewskich
pod Grunwaldem
– omawia przebieg
wojny
trzynastoletniej
– omawia
znaczenie II pokoju
toruńskiego dla
państwa polskolitewskiego.
– Czechy w
– zna daty: spalenia – wyjaśnia
czasach
Jana Husa na stosie znaczenie
panowania
(1415 r.), wojen
terminów:
Luksemburgów
husyckich (1419–
husytyzm, artykuły
– pojawienie się 1436 r.)
praskie
husytyzmu
– identyfikuje
– zna daty:
– wojny husyckie postać Jana Husa
ogłoszenia
– armia husycka – omawia
artykułów praskich
– powstanie
przyczyny i skutki
(1420 r.), bitwy pod
imperium
wojen husyckich.
Warną (1444 r.),
osmańskiego
zajęcia
– Węgry w XV w.
Konstantynopola
–
(1453 r.), koronacji
uniezależnienie
Władysława II
się Rusi od
Jagiellończyka na
Mongołów
króla Czech (1471
r.), koronacji
Władysława II
Jagiellończyka na
działalność Związku
Pruskiego.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów:
utrakwiści
(kalikstyni),
taboryci,
kompaktaty
praskie
– zna daty: bitwy
pod Lipanami
(1434 r.), przyjęcia
kompaktatów
praskich (1436 r.),
bitwy na
Kulikowym Polu
(1380 r.),
uwolnienia się Rusi
od podległości
wobec Tatarów
– zna daty:
przejęcia władzy w
Czechach przez
Jana
Luksemburskiego
(1311 r.), założenia
uniwersytetu w
Pradze (1348 r.),
detronizacji
Zygmunta
Luksemburskiego
przez praski sejm
(1421 r.), bitew
pod Kutną Horą i
Nemeckim Brodem
(1422 r.), przejęcia
władzy przez
Jerzego z
Podiebradów (1458
– omawia i ocenia zmiany
układu sił politycznych w
Europie ŚrodkowoWschodniej w XV w.
króla Węgier (1490
r.), bitwy pod
Mohaczem (1526
r.)
– identyfikuje
postacie:
Władysława III
Warneńczyka,
Władysława II
Jagiellończyka,
Ludwika
Jagiellończyka
– wskazuje na
mapie państwa, w
których panowali
Jagiellonowie
– przedstawia
okoliczności
pojawienia się
husytyzmu
– przedstawia
postulaty religijne
husytów
– wyjaśnia
okoliczności, w
których
Jagiellonowie
przejęli trony:
czeski i węgierski.
(1480 r.)
– identyfikuje
postacie: Jana
Luksemburskiego,
Karola IV,
Zygmunta
Luksemburskiego,
Jana Žižki, Jerzego z
Podiebradów,
Macieja Korwina,
Osmana I,
Mehmeda II,
Dymitra Dońskiego,
Iwana III Srogiego
– wskazuje na
mapie kierunki
ekspansji imperium
osmańskiego w XV
w.
– omawia
panowanie
Luksemburgów w
Czechach
– opisuje rozwój
husytyzmu i
stosunek cesarstwa
do tego ruchu
religijnego
– omawia przebieg
wojen husyckich
r.), bitwy na
Kosowym Polu
(1389 r.), bitwy pod
Nikopolis (1396 r.),
bitwy pod Ankarą
(1402 r.), przejęcia
władzy na
Węgrzech przez
Macieja Korwina
(1458 r.), bitwy na
jeziorze Pejpus
(1242 r.), zdobycia
Nowogrodu
Wielkiego (1478 r.)
– identyfikuje
postacie: Wacława
IV, Jana V
Paleologa,
Aleksandra
Newskiego,
Mamaja,
Tochtamysza
– wskazuje na
mapie kierunki
ekspansji Wielkiego
Księstwa
Moskiewskiego w
XV w.
– omawia
uzbrojenie i sposób
8.
Monarchia
polska w XIV i
XV wieku
– zmiany w
administracji
polskiej w XIII w.
– władza
monarsza i
urzędy centralne
– dwór
monarszy
– podział
administracyjny
– administracja
lokalna
– rozwój
reprezentacji
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: sejm
walny, sejmik
ziemski, izba
poselska, senat,
gospodarka
folwarczna
– zna datę
zwołania
pierwszego sejmu
walnego (1493 r.)
– identyfikuje
postacie:
– wyjaśnia
znaczenie
terminów:
wojewoda, Korona
Królestwa
Polskiego,
monarchia
elekcyjna, starosta,
przywilej generalny
– zna daty:
przywileju
koszyckiego (1374
r.), przywileju
jedlneńsko-
– opisuje historię
polityczną Węgier
w XV w.
– opisuje
powstanie
imperium
osmańskiego
– opisuje proces
uniezależnienia się
Rusi od Mongołów
– wyjaśnia, w jakich
okolicznościach
Wielkie Księstwo
Moskiewskie stało
się „trzecim
Rzymem”.
– wyjaśnia
znaczenie
terminów: taksy
wojewodzińskie,
sąd podkomorski,
sąd ziemski, sąd
grodzki, sejm
prowincjonalny
– zna daty:
przywileju z Budy
(1355 r.),
przywileju
czerwińskiego
(1422 r.),
walki armii
husyckiej
– omawia
znaczenie
polityczne i
gospodarcze
Nowogrodu
Wielkiego.
– przedstawia
podział
administracyjny
państwa polskiego
– wyjaśnia, jaki
wpływ na podział
administracyjny
Polski miało
rozbicie
dzielnicowe.
– ocenia rolę króla w
monarchii elekcyjnej w
czasach panowania
Jagiellonów
– ocenia wpływ przywilejów
szlacheckich na
funkcjonowanie państwa
polskiego w XV i na pocz. XVI
w.
stanowej
– przywileje
szlacheckie
– cechy polskiej
monarchii
stanowej
– początki
gospodarki
folwarcznej
Władysława
Jagiełły, Kazimierza
Jagiellończyka
– wymienia cechy
charakterystyczne
gospodarki
folwarcznej
– omawia cechy
polskiej monarchii
stanowej.
krakowskiego
(1430 i 1433 r.),
statutów
nieszawskich (1454
r.), konstytucji Nihil
novi (1505 r.)
– identyfikuje
postacie: Ludwika
Węgierskiego, Jana
Olbrachta,
Aleksandra
Jagiellończyka
– opisuje dwór
monarszy i jego
funkcjonowanie
– wyjaśnia
znaczenie idei
monarchii
wyrażonej w
Koronie Królestwa
Polskiego
– wymienia
najważniejsze
szlacheckie
przywileje
polityczne i
omawia ich
postanowienia.
przywileju
warckiego (1423
r.), przywileju
piotrkowskiego
(1496 r.)
– omawia zasady
ustrojowe
monarchii
elekcyjnej w Polsce
– omawia zmiany w
administracji
polskiej w XIII w.
– przedstawia
różnice między
urzędami
nadwornymi i
koronnymi
– opisuje instytucje
administracji
lokalnej w Polsce i
ich kompetencje
– wymienia
najważniejsze
szlacheckie
przywileje
gospodarcze i
omawia ich
postanowienia
– omawia proces
tworzenia się
9.
Kultura polska
w
średniowieczu
– początki
kultury łacińskiej
– pierwsze
zabytki kultury
polskiej
– ośrodki życia
kulturalnego
– początki
polskiego
dziejopisarstwa
– rozwój
cywilizacyjny
Polski w XIII w.
– rola Akademii
Krakowskiej
– literatura w
późnym
średniowieczu
– architektura i
sztuka romańska
oraz gotycka na
ziemiach
polskich
– identyfikuje
postacie: Galla
Anonima, Mikołaja
Kopernika
– wymienia cechy
charakterystyczne
kultury polskiego
średniowiecza.
reprezentacji
stanowej w Polsce.
– identyfikuje
– identyfikuje
postacie:
postacie: Iwona
Wincentego
Odrowąża,
Kadłubka, Wita
Stanisława ze
Stwosza, Jana
Skarbimierza,
Długosza
Pawła Włodkowica
– wskazuje ośrodki – omawia
życia kulturalnego
pojawienie się
w średniowiecznej kultury łacińskiej w
Polsce i omawia ich Polsce
działalność
– wyjaśnia, jaką
– omawia początki rolę odgrywali
polskiego
zagraniczni
dziejopisarstwa
misjonarze w X i XI
– omawia
w.
znaczenie Akademii – omawia rolę
Krakowskiej dla
zakonów w
rozwoju
rozwoju
cywilizacyjnego
cywilizacyjnym
średniowiecznej
średniowiecznej
Polski
Polski
– omawia cechy
– omawia
charakterystyczne
przykłady
sztuki polskiej w
średniowiecznego
średniowieczu
kultu świętych
– omawia rozwój
– omawia rozwój
architektury w
literatury polskiej
Polsce do XV w.
w późnym
– identyfikuje
postać Witelona
– omawia rozwój
cywilizacyjny Polski
w XIII w.
– porównuje
kulturę
średniowiecza
polskiego i
europejskiego.
– omawia i ocenia wpływ
chrześcijaństwa na
przemiany cywilizacyjne na
ziemiach polskich.
średniowieczu
– omawia rozwój
szkolnictwa w
średniowiecznej
Polsce.
Download

plan wynikowy - Dlanauczyciela.pl