1
Źródła prawa
finansowego
Wykład 2
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Źródła prawa finansowego
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Zagadnienia ogólne (specyfika źródeł prawa finansowego)
Znaczenie Konstytucji jako źródła prawa finansowego
Akty prawa międzynarodowego i prawa europejskiego jako źródła prawa
finansowego.
Ustawy w prawie finansowym
Akty wykonawcze w prawie finansowym
Akty prawa miejscowego
Akty niebędące źródłami prawa powszechnie
obowiązującego:
7.
8.
9.
2
Akty polityki finansowej i akty planowania finansowego
Akty organów NBP
Interpretacje prawa podatkowego
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Zagadnienia ogólne
(specyfika źródeł prawa finansowego)
3
Prawo finansowe kształtowało się pod wpływem walki
politycznej stanów społecznych (głównie szlachty) z
panującym:
-dążono do tego aby daniny nie mogły być nakładane przez
panującego w sposób nieograniczony, a zwłaszcza bez zgody
szlachty (później parlamentu)
-później kontrolą stanów objęto wydatkowanie środków
pochodzących z danin oraz decydowanie o wielkości
planowanych dochodów publicznych oraz o przeznaczeniu i
wielkości wydatków publicznych
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Powstały historycznie system źródeł
prawa opiera się na założeniach, że:
4
Zasady finansów publicznych powinny być
unormowane w konstytucji państwa
Uprawnienia i obowiązki prawnofinansowe oraz
procedura ich realizacji muszą być unormowane w
aktach pochodzących od parlamentu
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Problem części ogólnej prawa
finansowego
5
• Prawo finansowe nie ma normatywnie ujętej części ogólnej, na wzór
prawa cywilnego, prawa karnego, prawa pracy.
• Przyczyną tego stanu rzeczy jest trudność zbudowania jednej części
ogólnej dla zasadniczo różnych stosunków prawnych takich jak:
stosunki prawne w prawie budżetowym, stosunki prawne prawa
podatkowego, stosunki prawne prawa celnego, stosunki prawne
prawa dewizowego. Inny jest w każdym z tych stosunków prawnych
układ uprawnień i obowiązków (inny jest ich charakter prawny),
stosują je inne podmioty, obowiązują tu różne procedury, inny jest
system pojęć ogólnych itd. Wspólny jest tylko przedmiot czyli
działalność finansowa (gromadzenie i wydatkowanie środków
finansowych, ale w każdym z tych stosunków inaczej.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Znaczenie regulacji konstytucyjnej
w prawie finansowym
6
1. Konstytucja z 1952 r. ograniczała unormowania prawnofinansowe do budżetu.
2. Pozwalała na normowanie podstawowych spraw finansowych,
w tym nawet podatków, poza ustawami. Powodowało to
szereg negatywnych skutków takich jak:
a) przesunięcie ciężaru podstawowych unormowań prawnofinansowych na akty podustawowe,
b) naruszanie podstawowych praw i wolności obywatelskich
przez akty prawa finansowego, które nie miały umocowania
konstytucyjnego ani ustawowego,
c) niestabilność prawa finansowego spowodowaną licznymi
zmianami aktów wykonawczych rządu i Ministra Finansów.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Konstytucjonalizacja prawa
finansowego
7
1. Konstytucjonalizację prawa finansowego zapoczątkowała
działalność Trybunału Konstytucyjnego oraz Mała
Konstytucja.
2. W Konstytucji RP z 1997 r. unormowano następujące
kwestie prawno-finansowe:
a) sposób gromadzenia i wydatkowania środków finansowych
na cele publiczne (art. 216 ust.1),
b) uchwalanie budżetu państwa (i jego zmian)
lub prowizorium budżetowego art. (219-225),
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Konstytucjonalizacja prawa
finansowego c.d.
8
c. Stanowienie podatków i innych ciężarów
publicznych (art. 84 i 217),
d. warunki i formy korzystania z kredytu publicznego
oraz udzielania gwarancji i poręczeń finansowych
przez państwo (art. 216 ust. 4 i 5),
e. ratyfikację umów międzynarodowych
przewidujących znaczne obciążenie państwa pod
względem finansowym (art. 89 ust. 1 pkt 4),
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Konstytucjonalizacja prawa
finansowego c.d.
9
f. Określenie organizacji i zasad działania NBP (art. 227
ust. 7)
g. Określenie zasad i trybu nabywania, zbywania,
obciążania nieruchomości, udziałów i akcji oraz emisji
papierów wartościowych przez Skarb Państwa, NBP i
inne państwowe osoby prawne (art. 216 ust. 2),
h. zakazano zwiększania wydatków lub ograniczania
dochodów planowanych przez RM, które powodowałyby
zwiększenie deficytu budżetowego ponad poziom
przewidziany w projekcie ustawy budżetowej (art. 220).
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Konstytucjonalizacja prawa finansowego:
reguły ostrożnościowe wynikające z prawa
wspólnotowego:
10
1) Zakaz pokrywania deficytu budżetowego przez
zaciąganie zobowiązania w centralnym banku
państwa (art. 220 ust. 2)
2) Zakaz zaciągania pożyczek lub udzielania gwarancji i
poręczeń finansowych, w następstwie których
państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości
PKB (art. 216 ust.5)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Art. 87 Konstytucji RP
Katalog źródeł prawa RP
11
1. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa
Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy,
ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz
rozporządzenia.
2. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa
Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania
organów, które je ustanowiły, akty prawa
miejscowego.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Wyrok TK z dnia 28 czerwca
2000 r. (K.25/99,Legalis)
12
Analiza Konstytucji a zwłaszcza jej rozdziału III, potwierdzona
poglądami ekspertów , nie pozostawia wątpliwości, że
ustrojodawca w sposób w pełni zamierzony i jednoznacznie
wyrażony przyjął w Konstytucji przedmiotowo i podmiotowo
zamknięty system źródeł prawa powszechnie
obowiązującego. Z prac legislacyjnych nad nową Konstytucją
wynika, że wspomniane zamknięcie w stosunku do aktów
prawnych powszechnie obowiązujących miałoby się wyrażać
w tym, że Konstytucja wyczerpująco wyliczałaby formy aktów
normatywnych (przedmiotowy aspekt zamkniętej koncepcji
źródeł prawa) oraz podmioty upoważnione do ich wydawania
(…).
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Hierarchia aktów prawnych i
powiązania między nimi
13
Źródła prawa podatkowego zostały przez
Konstytucję zhierarchizowane formalnie i powiązane
merytorycznie.
Zachodzi między nimi takie powiązanie, że
Konstytucja wyznacza w części zakres finansowej
regulacji ustawowej, a ustawa określa treść aktu
wykonawczego jakim jest rozporządzenie.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty prawa międzynarodowego i
europejskiego jako źródła prawa
finansowego
Źródłami prawa finansowego są także:
1) Umowy i konwencje międzynarodowe
2) Akty międzynarodowych organizacji
finansowych
3) Prawo Unii Europejskiej
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
14
Umowy i konwencje
międzynarodowe
15
Konstytucja RP zalicza do źródeł prawa powszechnie
obowiązującego w Polsce:
1)Umowy międzynarodowe ratyfikowane na podstawie zgody
wyrażonej w ustawie przyjętej w normalnym postępowaniu
ustawodawczym (art.89 ust.1) lub w procedurze szczególnej
(art. 90 ust.2), bądź zgody wyrażonej w referendum.
2) umowy, dla których ratyfikacji nie ma wymogu uzyskania
takiej zgody (art. 89 ust.2)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Stosunek prawa krajowego do
aktów prawa
międzynarodowego
16
Akty prawa międzynarodowego mają pierwszeństwo
przed ustawą krajową w sytuacji, gdy treści umowy nie można
pogodzić z obowiązującą w Polsce ustawą.
=> Oznacza to konieczność zmiany prawa wewnętrznego i
dostosowania go do treści ratyfikowanej przez RP umowy
międzynarodowej
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Umowy i konwencje
międzynarodowe c.d.
17
Umowy międzynarodowe mają największe znaczenie
w prawie celnym, dewizowym, podatkowym.
W prawie podatkowym (tzw. międzynarodowe prawo
podatkowe) umowy międzynarodowe mają znaczenie
w zakresie zapobiegania podwójnemu
opodatkowaniu,
specjalnego statusu podatkowego osób zaliczanych
do personelu dyplomatycznego i konsularnego,
unikania opodatkowania przez wprowadzanie
dochodów do tzw. rajów podatkowych.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Umowy i konwencje
międzynarodowe c.d.
18
W prawie dewizowym i celnym:
Istotną rolę odgrywają konwencje i umowy
międzynarodowe ratyfikowanie przez RP, dotyczące
handlu międzynarodowego, podejmowania inwestycji
zagranicznych.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Prawo Unii Europejskiej
19
- Prawo unijne ma pierwszeństwo przed prawem
wewnątrzkrajowym
- Akcesja do UE oznacza konieczność
dostosowania prawa wewnętrznego do
dyrektyw prawa unijnego.
- Harmonizacja w zakresie VAT-u, akcyzy,
podatków bezpośrednich
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Prawo Unii Europejskiej c.d.
20
Tzw. Biała Księga, 1995 r.
Potrzeba dostosowania prawa polskiego w m.in. następujących obszarach:
•
•
•
•
•
•
Prawo walutowe,
Prawo dewizowe
Prawo bankowe
Prawo budżetowe
Prawo podatkowe
Prawo celne
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Prawo Unii Europejskiej c.d.
21
Art. 126 ust. 1 TFUE
Państwa członkowskie unikają nadmiernego deficytu budżetowego (…)
ust. 2 Komisja nadzoruje rozwój sytuacji budżetowej i wysokość długu
publicznego(…)
Bada poszanowanie dyscypliny budżetowej na podstawie poniższych dwóch
kryteriów:
- Czy stosunek między planowanym lub rzeczywistym deficytem publicznym a
PKB przekracza wartość odniesienia (…)
- Czy stosunek między długiem publiczny a PKB przekracza wartość
odniesienia (…)
- Wartości odniesienia są sprecyzowanie w Protokole w sprawie procedury
dotyczącej nadmiernego deficytu (deficyt nieprzekraczający 3% PKB, dług
publiczny nieprzekraczający 60 % PKB)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Prawo Unii Europejskiej c.d.
22
art. 325 TFUE
ust. 1. Unia i Państwa członkowskie
zwalczają nadużycia finansowe i wszelkie
inne działania naruszające interesy finansowe
Unii za pomocą środków podejmowanych
zgodnie z niniejszym artykułem(…)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Prawo Unii Europejskiej c.d.
Art. 99 Traktatu Rzymskiego
- Potrzeba harmonizacji podatków
pośrednich.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
23
Rola ustaw prawa finansowego
w świetle Konstytucji RP
24
W Konstytucji szeroko określono ustawową materię
finansów publicznych. Obejmuje ona:
1. Określanie sposobu gromadzenia i wydatkowania
środków finansowych na cele publiczne (art. 216
ust.1)
2. Uchwalanie budżetu państwa (i jego zmian)
lub prowizorium budżetowego art. (219-225)
3. Stanowienie podatków i innych ciężarów
publicznych (art. 84 i 217)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Rola ustaw prawa finansowego
w świetle Konstytucji RP c.d.
25
4. Określenie warunków i form korzystania z kredytu
publicznego oraz udzielania gwarancji i poręczeń
finansowych przez państwo (art. 216 ust. 4 i 5), a także
ratyfikacji umów międzynarodowych przewidujących znaczne
obciążenie państwa pod względem finansowym (art. 89 ust.
1 pkt 4).
5. Określenie organizacji i zasad działania NBP (art. 227 ust.
7)
6. Określenie zasad i trybu nabywania, zbywania, obciążania
nieruchomości, udziałów i akcji oraz emisji papierów
wartościowych przez Skarb Państwa, NBP i inne państwowe
osoby prawne (art. 216 ust. 2)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Problematyka budżetowa w
świetle Konstytucji RP
26
(art. 216 ust. 5, 219-226, 240)
Wymóg ustawowej formy dla uchwalenia budżetu (oraz zasady
jego roczności, uprzedniości, szczegółowości)
Ustawa zwykła (rolę tę pełni ustawa o finansach publicznych z
2009 r.) ma określać:
-zasady i tryb opracowywania projektu budżetu państwa,
-stopień jego szczegółowości
-wymagania, którym powinien odpowiadać projekt ustawy
budżetowej
-zasady i tryb wykonywania ustawy budżetowej
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Pozycja ustawy i wymagania treściowe co do
27
ustawy podatkowej w świetle Konstytucji
Art. 84.
Każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i
świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w
ustawie
Art. 217.
Nakładanie podatków, innych danin publicznych,
określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i
stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i
umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od
podatków następuje w drodze ustawy.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty wykonawcze w prawie
finansowym
28
Art. 92 Konstytucji RP
1. Rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w
Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia
zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. Upoważnienie
powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i
zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne
dotyczące treści aktu.
2. Organ upoważniony do wydania rozporządzenia nie może
przekazać swoich kompetencji, o których mowa w ust. 1, innemu
organowi.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty wykonawcze w prawie
finansowym c.d.
29
Przepisy Konstytucji w całości (art. 217)
lub w części (art. 216 ust. 1-4, 218, 219 ust.2)
ograniczają prawo do wydawania rozporządzeń.
Konstytucyjnie zdefiniowane treści mogą być
wyłącznie przedmiotem unormowania
ustawowego.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Przykład
30
Sprzeczne z art. 217 Konstytucji są
rozporządzenia, które na podstawie upoważnienia
ustawowego określałyby podmioty, przedmioty
opodatkowania, stawki podatkowe, zasady
przyznawania ulg i umorzeń i kategorie podmiotów
zwolnionych od opodatkowania.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty prawa miejscowego
31
Art. 94
Organy samorządu terytorialnego oraz terenowe
organy administracji rządowej, na podstawie i w
granicach upoważnień zawartych w ustawie,
ustanawiają akty prawa miejscowego
obowiązujące na obszarze działania tych organów.
Zasady i tryb wydawania aktów prawa
miejscowego określa ustawa.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Europejska Karta Samorządu
Terytorialnego
32
Art. 6 ust. 1 EKST
Jeśli bardziej ogólne postanowienia ustawy nie stanowią
inaczej, społeczności lokalne powinny móc samodzielnie
ustalać swą wewnętrzną strukturę administracyjną
Art.9 ust. 3 EKST
Przynajmniej część zasobów finansowych społeczności
lokalnych powinna pochodzić z opłat i podatków
lokalnych, których wysokość społeczności te mają
prawo ustalać, w zakresie ustalonym ustawą.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Stanowienie prawa miejscowego
przez j.s.t.
33
Na podstawie upoważnień ustawowych j.s.t. przysługuje
prawo stanowienia przepisów powszechnie
obowiązujących na obszarze działania organów, które je
ustanowiły- zwanych dalej przepisami lokalnymi.
(art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym,
art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie powiatowym, art. 9
ustawy o samorządzie województwa)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Kompetencje j.s.t. do stanowienia przepisów
lokalnych w zakresie prawa finansowego
można podzielić na 3 grupy
34
1) Uprawnienia do stanowienia lokalnego prawa
podatkowego i opłatowego w granicach upoważnień
wynikających z odrębnych ustaw oraz ustawy o
samorządzie gminnym, powiatowym, województwa.
2) Uprawnienia do stanowienia przepisów lokalnych
określających wewnętrzny ustrój i kompetencje prawnofinansowe organów j.s.t.
3) Uprawnienia do stanowienia przepisów lokalnych w
przedmiocie zasad zarządu mieniem j.s.t. oraz zasad i
trybów korzystania z lokalnych obiektów użyteczności
publicznej.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Obowiązki j.s.t. w zakresie
prawa finansowego
35
W przypadku niektórych podatków i opłat mamy do
czynienia z obowiązkowym uzupełnieniem treści ustawy
podatkowej przez akt prawa miejscowego.
Np. stawki podatku od nieruchomości, art. 5 ustawy o
podatkach i opłatach lokalnych:
1. Rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość
stawek podatku od nieruchomości, z tym że stawki nie
mogą przekroczyć rocznie (…)
Bez takiego uzupełnienia nie może powstać obowiązek
podatkowy.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
36
Akty polityki finansowej i
akty planowania
finansowego
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty polityki finansowej
37
Do aktów polityki finansowej należy zaliczać:
założenia polityki pieniężnej, tworzone
przez RPP.
czteroletnią strategię zarządzania długiem
Skarbu Państwa oraz oddziaływania na
państwowy dług publiczny (opracowywaną
przez Ministra Finansów), art.75 u.f.p.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty polityki finansowej c.d.
38
Założenia polityki pieniężnej
art. 12 ustawy o NBP
Rada Polityki Pieniężnej, zwana dalej "Radą", ustala
corocznie założenia polityki pieniężnej i przedkłada je
do wiadomości Sejmowi równocześnie z
przedłożeniem przez Radę Ministrów projektu ustawy
budżetowej. Rada składa Sejmowi sprawozdanie z
wykonania założeń polityki pieniężnej w ciągu 5
miesięcy od zakończenia roku budżetowego.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty polityki finansowej c.d.
39
Strategia zarządzania długiem Skarbu Państwa oraz
oddziaływania na państwowy dług publiczny
Art. 75 u.f.p.
1. Minister Finansów opracowuje czteroletnią strategię zarządzania długiem
Skarbu Państwa oraz oddziaływania na państwowy dług publiczny,
uwzględniając w szczególności:
1) uwarunkowania zarządzania długiem związane ze stabilnością
makroekonomiczną gospodarki;
2) analizę poziomu państwowego długu publicznego;
3) prognozy poziomu państwowego długu publicznego i długu Skarbu
Państwa;
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty polityki finansowej c.d.
40
4) prognozy kosztów obsługi długu Skarbu Państwa;
5) kształtowanie struktury zadłużenia;
6) prognozy i analizę niewymagalnych zobowiązań z tytułu
poręczeń i gwarancji Skarbu Państwa.
2. Dokument, o którym mowa w ust. 1, Minister Finansów
przedstawia Radzie Ministrów do zatwierdzenia.
3. Rada Ministrów po zatwierdzeniu dokumentu, o którym mowa
w ust. 1, przedstawia go Sejmowi wraz z uzasadnieniem
projektu ustawy budżetowej
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty planowania finansowego
41
Wydłużenie okresu planowania budżetowego:
Planowanie kroczące- dwuletnie- polega na corocznym
uchwalaniu budżetu na rok następny oraz ogólnych założeń
na kolejny rok budżetowy. W kolejnym roku te założenia
stanowią ramy dla budowy szczegółowego budżetu.
Planowanie wieloletnie- towarzyszyć ma w założeniu
planowaniu rocznemu. Uchwalane są na kilkuletnie okresy
ramowe plany dochodów i wydatków, natomiast coroczne,
szczegółowe budżety mają w założeniu realizować
stopniowo zadania objęte planami pięcioletnimi.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty planowania finansowego c.d.
Instytucje służące wydłużeniu okresu
planowania budżetowego:
a) Wieloletni Plan Finansowy Państwa
b) Wieloletnie prognozy finansowe
c) Programy wieloletnie
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
42
43
Akty planowania finansowego
c.d.
Wieloletni Plan Finansowy Państwa
 Plan dochodów i wydatków oraz przychodów i rozchodów
budżetu państwa sporządzany na cztery lata budżetowe
(art.103 u.f.p.)
 Jest on zestawiany w układzie obejmującym funkcje państwa
wraz z celami i miernikami stopnia wykonywania tej funkcji.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty planowania finansowego c.d.
44
Treść Wieloletniego Planu Finansowego Państwa
(art. 104 u.f.p)
a)
b)
c)
d)
e)
f)
g)
h)
Podstawowe wielkości makroekonomiczne
Kierunki polityki fiskalnej
Prognozy dochodów i wydatków budżetu państwa
Kwota deficytu i potrzeb pożyczkowych budżetu państwa oraz
źródła ich finansowania
Prognozy dochodów i wydatków budżetu środków europejskich
Wynik budżetu środków europejskich
Skonsolidowana prognoza bilansu sektora finansów publicznych
Kwota państwowego długu publicznego
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty
planowania finansowego c.d.
.
45
Wieloletni Plan Finansowy:
• Stanowi podstawę przygotowania projektu ustawy
budżetowej na kolejny rok budżetowy
• Kwota deficytu- ma charakter dyrektywny (kwota deficytu w
projekcie ustawy budżetowej nie może być co do zasady
większa niż wynikająca z Planu)
• Projekt opracowuje Minister Finansów, przedstawia go do
uchwalenia Radzie Ministrów.
• Aktualizowany corocznie przez Radę Ministrów w drodze
uchwały
• Realizacja WPFP jest poddana kontroli (art.107 u.f.p)
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Akty organów NBP
Nie są one zaliczane do źródeł prawa
finansowego.
Uważa się je za tzw. akty kierownictwa
wewnętrznego.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
46
Interpretacje prawa
podatkowego
47
• Interpretacje prawa podatkowego będą szeroko
omawiane odrębnie.
• W tym miejscu powiedzmy tylko czym różnią się
interpretacje od obowiązującego prawa.
• Interpretacje odpowiadają na pytanie w jaki sposób
należy interpretować oraz stosować przepisy prawa
podatkowego w indywidualnej sprawie, w sytuacji
faktycznej, w której znajduje się lub może znaleźć się
osoba zainteresowana.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Interpretacje prawa
podatkowego c.d.
48
• Postanowienie zawierające interpretację nie ustanawia
żadnej normy indywidualnej, nie orzeka o prawach i
obowiązkach strony, lecz jedynie przedstawia pogląd
dotyczący rozumienia treści przepisów prawa
podatkowego i sposobu ich zastosowania w odniesieniu
do określonej sprawy indywidualnej. Urzędowa
interpretacja nie jest przejawem działalności administracji
publicznej o władczym charakterze
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Interpretacje prawa
podatkowego c.d.
49
Interpretacje nie zawierają takich reguł postępowania adresatów jakie
występują w przepisach obowiązującego prawa albo w rozstrzygnięciach
indywidualnych. Klasyczne przepisy prawne stanowią bowiem, że: „Jeżeli
wystąpi sytuacja A, to powinieneś się zachować B”. Reguły zawarte w
interpretacjach nie odnoszą się natomiast w ogóle do postępowania w
rzeczywistości „fizycznej”. Ich rolą jest wskazanie jakie znaczenie nadawać
przepisom w określonej sytuacji faktycznej. Reguły zawarte w interpretacjach
mają następującą postać: „Jeżeli podatnik P jest zobowiązany do złożenia
deklaracji lub organ podatkowy OP jest obowiązany do wydania decyzji D, a
elementem podatkowego stanu faktycznego PSF jest sytuacja faktyczna SF,
to znaczenia jakie należy nadawać przepisom powinny być – według
poglądów autorów interpretacji - ZP1, ZP2, ZP3, ZPN+1”.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Interpretacje prawa
podatkowego c.d.
50
Treścią interpretacji są reguły wskazujące sposób rozumienia norm
prawnych. Upraszczając: zawartość interpretacji to zatem reguły
traktujące o normach prawnych. W interpretacjach zawarte są reguły
„interpretujące” a obowiązujące prawo to normy „interpretowane”. Z
ustaleń tych wynika bardzo ważny wniosek, że ze względu na treść reguł
zawartych w interpretacjach nie można ich uznać za obowiązujące prawo,
ponieważ odnoszą się one do prawa właśnie, a nie do stosunków przez
prawo regulowanych.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Interpretacje prawa
podatkowego c.d.
51
Żaden przepis nie przewiduje
powstawania stosunku prawno
podatkowego na skutek
interpretacji.
Interpretacje są tylko wzorcami
wykładni dla konkretnych spraw
podatkowych.
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Podsumowanie
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
52
Zagadnienia ogólne (specyfika źródeł prawa finansowego)
Znaczenie Konstytucji jako źródła prawa finansowego
Akty prawa międzynarodowego i prawa europejskiego jako źródła
prawa finansowego.
Ustawy w prawie finansowym
Akty wykonawcze w prawie finansowym
Akty prawa miejscowego
Akty polityki finansowej i akty planowania finansowego
Akty organów NBP
Interpretacje prawa podatkowego
Prof. dr hab. Henryk Dzwonkowski
Kierownik Katedry Prawa Finansowego Uniwersytet Łódzki
Download

specyfika źródeł prawa finansowego