POLSKIE CENTRUM OISTAT
1
IV EDYCJA KONKURSU IM. ZENOBIUSZA STRZELECKIEGO
NA NAJLEPSZĄ PRACĘ DYPLOMOWĄ
W ZAKRESIE SCENOGRAFII ZA OKRES 1997 – 2001
Dnia 17 grudnia 2001r. w siedzibie Centrum Scenografii Polskiej
Muzeum Śląskiego w Katowicach nastąpiło rozstrzygnięcie IV edycji
konkursu im. Zenobiusza Strzeleckiego na najlepsza pracę dyplomową
w zakresie scenografii za okres 1997 – 2001.
Jury w składzie: Adam Kilian, Jerzy Moskal, Jacek Rybarkiewicz,
Andrzej Sadowski, Kazimierz Wiśniak w pierwszej części posiedzenia
dokonało wyboru przewodniczącego, którym został jednomyślnie
Adam Kilian, a następnie ustaliło zasady oceny i wyboru
nagrodzonych prac.
Sekretarzem konkursu była Joanna Kunysz.
Na konkurs wpłynęło 11 prac: 7 prac z Akademii Sztuk Pięknych
w Krakowie, 2 prace z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie i 2 prace
z Wyższej Szkoły Sztuki Stosowanej Schola Posnaniensis w Poznaniu.
Jury w trakcie ogłaszania wyników konkursu. Od lewej: członkowie Jury: Jerzy
Moskal, Andrzej Sadowski i Kazimierz Wiśniak, przedstawiciel Wydziału Kultury
Urzędu Marszałkowskiego w Katowicach: Bolesław Błachuta, przewodniczący
Jury Adam Kilian, członek Jury i wiceprzewodniczacy PC OISTAT Jacek
Rybarkiewicz, sekretarz konkursu Joanna Kunysz.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
2
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Jury postanowiło przyznać główną nagrodę w wysokości 2000,-zł
i trzy równorzędne wyróżnienia po 500,-zł. Pula nagród ufundowana
została przez Polskie Centrum OISTAT.
Nagrodę Główną przyznano Ilonie Binarsch – absolwentce Wyższej
Szkoły Sztuki Stosowanej Schola Posnaniensis w Poznaniu za:
„... przewrotnie dowcipną koncepcję sytuacyjno plastyczną wysypiska
śmieci – metafora współczesnego świata do »Ubu Króla«
A. Jarry`ego ...” - praca wykonana pod kierunkiem Prof. Romana
Kordzińskiego i Izabeli Konarzewskiej.
Trzy wyróżnienia przyznano:
Stanisławie Kumorek – absolwentce Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie za „... nowatorskie wykorzystanie przestrzeni teatru
elżbietańskiego dla wywołania mrocznego niepokoju oraz walory
malarskie projektów kostiumów do »Tragedii o księżnej d`Amalfi«
J. Webstera ...” – praca wykonana pod kierunkiem Prof. Andrzeja
Kreutz-Majewskiego,
Magdalenie Gajewskiej – absolwentce Akademii Sztuk Pięknych
w Krakowie za „... prostotę i trafne zastosowanie kontrastu w obrazie
współczesnej wsi w scenografii do »Konopielki« E. Redlińskiego ...”
- praca wykonana pod kierunkiem Prof. Jerzego Skarżyńskiego,
Joannie Plakiewicz – absolwentce Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie za „... wyraz dbałości w rozwiązywaniu kostiumów i zastosowanie ręcznie tkanych materiałów w »Cosi fan tutte« W. A. Mozarta ...”
- praca wykonana pod kierunkiem Andrzeja Sadowskiego.
Jury podkreśliło wysoki poziom nadesłanych prac oraz różnorodność
tematyczną i formalną.
Pozostali uczestnicy konkursu:
Paweł Bitka
- projekt dekoracji i kostiumów do „Amadeusza” P. Shaffera
ASP Kraków
pod kier. Prof. A. Kreutz-Majewskiego,
Joanna Jaśko-Sroka
- projekt dekoracji i kostiumów do filmu „Jak Gyom został star-szym
ASP Kraków
panem” L. Kołakowskiego pod kier. Prof. J. Skarżyńskiego,
Piotr Kopeć
- projekt scenografii do „Opowieści Hoffmana” J. Offenbacha
ASP Kraków
pod kier. Prof. A. Kreutz-Majewskiego,
Bożena Pędziwiatr
- projekt scenografii do „Gry snów” A. Strinberga dla Teatru
ASP Kraków
Telewizji pod kier. Prof. J. Skarżyńskiego,
Paweł Walicki
- projekt scenografii do baletu „Jezioro łabędzie” P. Czajkowskiego
ASP Kraków
pod kier. Prof. A. Kreutz-Majewskiego,
Izabella Toroniewicz - projekt scenografii do „Dziady albo młodzi przyjaciele” wg „DziaASP Warszawa
dów” A. Mickiewicza pod kier. Prof. A. Sadowskiego,
Karol Furyk
- projekt scenografii do „Borysa Godunowa” M. Musorgskiego pod
Schola Posnaniensis
kier. Prof. Zb. Bednarowicza i Prof. A. Łubowskiego
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
3
WALNE ZEBRANIE
POLSKIEGO CENTRUM OISTAT
Walne Zebranie Polskiego Centrum OISTAT zostało zwoływane dwukrotnie. W pierwszym terminie nie dopisała frekwencja spowodowana
trudnościami członków PC OISTAT w pokryciu kosztów przejazdu do
Warszawy. Postanowiono zorganizować Walne Zebranie w nowym
terminie w dniu 4 marca 2002 r. w połączeniu z sympozjum n.t.:
NOWE TECHNIKI AUDIOWIZUALNE W SPEKTAKLACH TEATRALNYCH.
Sympozjum odbyło się w Teatrze Wielkim w Warszawie, a jego
program, oprócz zebrania sprawozdawczo – wyborczego PC OISTAT
obejmował:
referaty:
 Mgr inż. Jerzego Bojara
„Światło i dźwięk w teatrze
dawnym i współczesnym”,
 Dr inż. arch. Jacka Rybarkiewicza
„Odbiór audiowizualny
spektakli teatralnych”
(vide str. 20-24),
 Prof. dr hab. inż. Ryszard Jabłońskiego „Źródła laserowe w widowiskach”,
 Mgr inż. Macieja Wojciechowskiego
„Aktualny stan przepisów
dotyczących bezpieczeń Xx
stwa eksploatacji urządzeń
laserowych w widowiskach”
(vide str. 24-35),
 Dr inż. Tadeusza Fideckiego
„Możliwości wykorzystania
transmisji internetowych
w spektaklach teatralnych”,
 Mgr inż. Tomasza Ostrowskiego
„Sieć ethernetowa
w teatrze”,
a ponadto prezentację firm i efektów audiowizualnych.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
4
POLSKIE CENTRUM OISTAT
SPRAWOZDANIE
Z DZIAŁALNOŚCI POLSKIEGO CENTRUM OISTAT
w okresie od 17.11.1997 do 11.12.2001
1. INFORMACJE OGÓLNE O PRACY PC OISTAT
1.1. W okresie sprawozdawczym Polskie Centrum Międzynarodowej
organizacji Scenografów, Techników i Architektów Teatru (PC
OISTAT) starało się realizować swe cele statutowe w ramach
ograniczonych możliwości finansowych:
rozwijać i organizować teatralna myśl plastyczną, techniczną
i architektoniczną,
podnosić kwalifikacje zawodowe członków PC OISTAT w szczególności kadry technicznej teatrów,
reprezentować polskie środowisko scenografów, architektów
i techników teatru na krajowych i zagranicznych kongresach,
spotkaniach zgromadzeniach, naradach i sympozjach,
popularyzować osiągnięcia scenograficzne, architektonicznoteatralne i techniczno-teatralne.
1.2. Cele te realizowano przez organizowanie sympozjów, wystaw,
narad i kursów specjalistycznych, a także przez wydawanie i rozsyłanie członkom rzeczywistym i członkom zbiorowym biuletynów
PC OISTAT, organizowanie udziału członków i sympatyków OISTAT
w międzynarodowych imprezach jak „Praskie Quadriennale”
i „Show-tech” w Berlinie i innych, w tym w posiedzeniach komisji
problemowych i kongresach międzynarodowej organizacji
OISTAT.
2.
SPRAWY CZŁONKOWSKIE
Obecnie organizacja liczy 136 członków fizycznych i 33 członków
zbiorowych. Niestety składki członkowskie, o których płaceniu
systematycznie przypominamy, napływają bardzo nieregularnie.
Obecnie składki ma opłacone 15 członków fizycznych i tylko jeden
członek zbiorowy (Teatr Polski w Bielsku-Białej). Składki mimo skromnej
wysokości są istotnym źródłem dochodu dla organizacji i gdyby były
uiszczane regularnie poprawiły by trudną sytuację finansową
Polskiego Centrum.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
5
Wysokość składki członkowskiej wynosi obecnie 36 zł. rocznie dla
członków fizycznych, ( dla emerytów i osób w trudnej sytuacji
materialnej 18 zł. rocznie ). Dla członków zbiorowych 100 zł. rocznie.
Poważnym problemem jest brak aktywności członków PC OISTAT.
Obecna sytuacja gospodarcza kraju niestety nie sprzyja rozwijaniu
działalności społecznej. Obecnie wszystkie działania organizacyjne
i merytoryczne są realizowane przez szczupłe grono członków
zarządu, komisji rewizyjnej i ich zastępców. Konieczne jest jednak
rozszerzenie grona osób aktywnie działających w organizacji oraz
pozyskanie nowych członków fizycznych i zbiorowych.
3.
SYTUACJA FINANSOWA
Działalność Polskiego Centrum była w okresie sprawozdawczym
w bardzo poważnym stopniu limitowana skromnymi środkami
finansowymi. Źródłami dochodów PC OISTAT są w/w wpływy ze
składek członkowskich, dotacji Ministerstwa Kultury, a także, niestety
niewielkie, nadwyżki wpływów nad poniesionymi wydatkami z tytułu
organizowanych wystaw.
W okresie sprawozdawczym nastąpiło drastyczne ograniczenie
dotacji Ministerstwa Kultury i Sztuki, później przemianowanego na
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a następnie na
Ministerstwo Kultury. Dotacje ministerialne, które w poprzednich latach
oscylowały w granicach 30-40 tys. zł. (wg obecnej wartości) zostały
w ostatnich latach zredukowane do kwot rzędu 10 tys. zł. rocznie
z ograniczeniem możliwości pokrywania z tych dotacji jedynie
częściowych kosztów zadań zleconych, lecz nie kosztów związanych
z utrzymaniem sekretariatu (czynsz i opłaty) i kosztów obsługi
finansowej. Tym niemniej fakt, że Ministerstwo Kultury w miarę swoich
możliwości wciąż wspiera działalność naszego Centrum, ma ogromne
znaczenie i jest niezwykle cenne.
Całkowicie ustały wpływy zespołu rzeczoznawców.
W tym stanie rzeczy zrezygnowano z obsługi sekretarskiej i ograniczono do absolutnego minimum wszystkie koszty rzeczowe działalności,
opierając funkcjonowanie Polskiego Centrum nieomal w całości na
działalności społecznej członków zarządu.
Udział członków PC OISTAT w imprezach międzynarodowych musiał
być w tej sytuacji finansowany nie z funduszów PC OISTAT, lecz ze
środków własnych osób delegowanych do reprezentacji naszego
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
6
POLSKIE CENTRUM OISTAT
centrum. Stworzyło to oczywiste ograniczenie możliwości uczestniczenia w sympozjach, posiedzeniach komisji specjalistycznych i kongresach odbywających się w odległych od Polski krajach.
4.
PRACA ZARZĄDU PC OISTAT
4.1. Walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze PC OISTAT, które odbyło się w dniu 17 listopada 1997 r. w Teatrze Wielkim w Poznaniu
wybrało w głosowaniu tajnym zarząd w składzie:
1. kol. Zbigniew Bednarowicz
23 głosy
2. kol. Jerzy Bojar
21 głosów
3. kol. Jacek Rybarkiewicz
20 głosów
4. kol. Piotr Obracaj
20 głosów
5. kol. Stefan Brzozowski
14 głosów
6. kol. Adam Kilian
13 głosów
7. kol. Zofia Radwan
12 głosów
oraz komisję rewizyjną w skladzie:
1. kol. Stanislaw Górski
2. kol. Ewa Kałczak
3. kol. Ryszard Twardowski
-
21 głosów
19 głosów
19 głosów
ponadto głosy zebranych otrzymali kandydaci na członków
zarządu:
1. kol. Andrzej Sosnowski
2. kol. Izabella Konarzewska
3. kol. Maciej Wojciechowski
4. kol. Ewa Kosmala
a także kandydatka na członka komisji rewizyjnej:
1. kol. Henryka Cisowska
4.2. Zarząd PC OISTAT zebrał się w dniu 8 grudnia 1997 r. i uchwalił, że
osoby, które otrzymały mniejszą ilość głosów zostaną zastępcami
członków zarządu i członków komisji rewizyjnej, po czym ukonstytuował się następująco:
Przewodniczący
V-przewodniczący ds. artyst.
V-przewodniczący ds. admin.
-
kol. Jerzy Bojar
kol. Zbigniew Bednarowicz
kol. Zofia Radwan
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Sekretarz
Członkowie Zarządu
7
-
kol. Stefan Brzozowski
kol. Jacek Rybarkiewicz
kol. Piotr Obracaj
Wobec konieczności obsadzenia funkcji skarbnika, której nie podjął
się żaden z wybranych członków zarządu, funkcję tę powierzono kol.
Andrzejowi Sosnowskiemu przyjmując deklarowane przez kol. Adama
Kiliana przyjęcia funkcji z-cy członka zarządu.
Komisja Rewizyjna ukonstytuowała się w składzie:
Przewodniczący
kol. Stanisław Górski
Członkowie
kol. Ewa Kałczak
kol. Ryszard Twardowski
4.3. Obsługę finansowo-księgową objęła Pani Elżbieta Rejtner, która
zastąpiła Panią Marię Truszkowską rezygnującą z tej funkcji ze
względu na zaawansowany wiek. Jest godne podkreślenia, że
Pani Elżbieta Rejtner, poza wzorowo prowadzoną obsługą finansowo-księgową, dodatkowo społecznie zajmuje się sprawami
o charakterze organizacyjno-sekretarskimi, poświęcając wiele
swojego czasu załatwianiu spraw związanych z bieżącym funkcjonowaniem organizacji.
4.4. W okresie sprawozdawczym zaszły następujące zmiany we władzach PC OISTAT, spowodowane śmiercią naszych nieodżałowanych kolegów. Po śmierci Stanisława Górskiego w maju 1998 roku
funkcję przewodniczącego komisji rewizyjnej objął – Ryszard
Twardowski. Na członka komisji rewizyjnej została dokooptowana
kol. Henryka Cisowska.
Obecnie po śmierci Ewy Kałczak w dniu 31.10.2001 r. Komisja
Rewizyjna jest 2-osobowa. Ze względu na przewidywany bliski
termin zebrania sprawozdawczo - wyborczego zrezygnowano
z kooptacji dodatkowego członka.
4.5. Funkcje przewodniczących komisji problemowych powierzono:
Komisja Publikacji
kol. Jackowi Rybarkiewiczowi
Komisja Szkoleniowa
kol. Stefanowi Brzozowskiemu
Komisja Architektury
kol. Piotrowi Obracajowi
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
8
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Komisja Scenografii
Komisja Techniki
Komisja Historii, Teorii i Krytyki -
kol. Adamowi Kilianowi
kol. Andrzejowi Sosnowskiemu
bez obsady pod opieką innych
członków Zarządu
4.6. W okresie objętym sprawozdaniem odbyło się 40 zebrań Zarządu
PC OISTAT, w tym:
w 1997 r.
1 zebranie
w 1998 r.
10 zebrań
w 1999 r.
9 zebrań
w 2000 r.
9 zebrań
w 2001 r.
11 zebrań
Zebrania odbywały się w zasadzie w odstępach ok. miesięcznych
z wyjątkiem okresów wakacyjnych. W zebraniach brali udział
członkowie i z-cy członków zarządu i komisji rewizyjnej oraz
członkowie fizyczni OISTAT. Na zebraniach omawiano bieżące
problemy organizacyjne, ustalano plany działalności i omawiano
ich realizację.
5. DZIAŁALNOŚĆ PC OISTAT - KONGRESY, POSIEDZENIA KOMISJI
MIĘDZYNARODOWYCH, SYMPOZJA, WYSTAWY I KURSY
Mimo bardzo poważnych trudności finansowych w okresie sprawozdawczym Polskie Centrum OISTAT prowadziło w okresie
sprawozdawczym następującą działalność:
5.1.
25 listopada 1997 r. - Katowice
Rozstrzygnięcie III edycji Konkursu im. Zenobiusza Strzeleckiego na
najciekawszą pracę dyplomową z zakresu scenografii. Laureatką
głównej nagrody została Agnieszka Gierach za scenografię do opery
„Czarodziejski flet” W. A. Mozarta.
5.2.
6-9 listopada 1998 r. - TW Warszawa
Zorganizowanie Międzynarodowego Sympozjum „Program teatralny
jako źródło wiedzy o teatrze”, przy współpracy Ministerstwa Kultury.
Sympozjum było połączone z posiedzeniem Międzynarodowej Komisji
Publikacji OISTAT. Wzięło w nim udział ok. 40 osób, w tym 5 członków
zagranicznych centrów OISTAT.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
9
5.3.
czerwiec 1999 r.
Udział Polski, przy poważnym wkładzie pracy członków PC OISTAT,
w IX „Praskim Quadriennale 99”, w tym w szczególności kol. Piotra
Obracaja współautora wystawy architektury teatralnej, która zdobyła
srebrny medal.
Członkowie Zarządu PC OISTAT, w tym przewodniczący Jerzy Bojar
i v-ce przewodniczący Zbigniew Bednarowicz, uczestniczyli także
w obradach „Małego Kongresu OISTAT”.
5.4.
6-10 czerwca 1999 r.
PC OISTAT zorganizowało wycieczkę na Quadriennale dla członków
i sympatyków OISTAT, w której udział wzięło ponad 30 osób.
5.5.
czerwiec 1999 r.
Rozstrzygnięcie V Międzynarodowego Konkursu Architektonicznego
OISTAT na Światowy Teatr w Pradze z udziałem młodych architektów.
PC OISTAT aktywnie propagowało tematykę konkursu zachęcając do
udziału polskich młodych architektów i studentów. W efekcie
wpłynęły 33 prace z Polski – więcej niż z innych krajów europejskich.
3 prace polskich studentów z Wydz. Architektury Politechniki Śląskiej
w Gliwicach zdobyły 1-sze, 2-gie i 5-te wyróżnienia.
5.6.
17-18 kwietnia 2000 r. - TW Warszawa
Zorganizowanie przy współpracy Teatru Wielkiego – Opery Narodowej
i wsparciu Ministerstwa Kultury kursu dla kierownictw technicznych
teatrów. Wykłady i demonstracje przeprowadzili m. innymi: kol. Jerzy
Bojar, kol. Maciej Wojciechowski, dr inż. płk. poż. Józef Groba, kol.
Janusz Chojecki, kol. Bogusław Synkiewicz, inżynierowie z firmy
Mannesmann-Rexroth i kol. Mirosław Łysik. W konkursie uczestniczyło
ponad 30 osób.
5.7.
7-8 listopada 2000 r. - TW Warszawa
Zorganizowanie przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Teatru Wielkiego –
Opery Narodowej sympozjum p. t. „Dźwięk, obraz i światło w widowisku”. Pomysłodawcą i głównym organizatorem była kol. Ewa
Więckowska-Kosmala. W organizacji sympozjum i towarzyszącej mu
wystawie wzięli udział wszyscy członkowie Zarządu PC OISTAT.
W ramach sympozjum odbyły się wykłady i demonstracje prowadzo-
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
10
POLSKIE CENTRUM OISTAT
ne przez: kol. Jacka Rybarkiewicza, kol. Jerzego Bojara, dr inż.
Tadeusza Fideckiego, kol. Ewę Więckowską-Kosmala, kol. Stefana
Brzozowskiego, mgr inż. Tomasza Mierzwę, Janusza Bilickiego, kol.
Piotra Obracaja, kol. Ewę Kałczak-Kozieł, kol. Adama Kiliana, dr inż.
arch. Stefana Kuryłowicza, kol. Tomasza Ostrowskiego oraz przedstawicieli firm eksponujących swoje urządzenia. Sympozjum towarzyszyły
wystawy:
FAUST – Goethego w interpretacji scenograficznej kol. Ewy
Kałczak-Kozieł przy współpracy kol. Izabelli Konarzewskiej
i studentów Schola Posnaniensis
ARCHITEKTURA TEATRALNA – komisarz Anna Maląg
WYSTAWA FIRMOWA.
Zainteresowanie sympozjum i wystawą przeszło najśmielsze oczekiwania. W sympozjum udział wzięło ponad 200 osób, nie licząc
pracowników Teatru Wielkiego i Teatru Narodowego.
5.8.
11-13 maja 2001 r.
Udział w XI Kongresie OISTAT w Berlinie połączonym z wystawą SHOW
TECH 2001 kol. Kol. Jerzego Bojara i Jacka Rybarkiewicza jako
oficjalnych delegatów i wielu członków naszej organizacji jako
obserwatorów.
5.9.
8-9 października 2001 r. - TW Warszawa
Zorganizowanie przy współpracy i wsparciu Ministerstwa Kultury
i Teatru Wielkiego – Opery Narodowej kursu dla perukarzy i charakteryzatorów teatralnych z udziałem ok. 30 osób z teatrów z całej Polski.
5.10.
5-6 listopada 2001 r. - TW Warszawa
Zorganizowanie przy współpracy i wsparciu Ministerstwa Kultury
i Teatru Wielkiego – Opery Narodowej kursu dla elektryków
teatralnych z udziałem ok. 40 osób.
5.11.
17-18 grudnia 2001 r. - Katowice
Rozstrzygnięcie IV edycji Konkursu im. Zenobiusza Strzeleckiego na
najlepszą pracę dyplomową z zakresu scenografii. Laureatem
głównej nagrody została Iwona Binarsch, absolwentka Schola
Posnaniensis za scenografię do spektaklu „Król Ubu”.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
11
5.12.
W okresie sprawozdawczym kol. M. Wojciechowski i J Bojar
opracowali szereg materiałów, które mogą być w najbliższej
przyszłości, po znalezieniu źródeł finansowania, wydane
w postaci: skryptów, almanachów, vademecum, słowników
oraz innych wydawnictw o charakterze techniczno i technologiczno – teatralnym.
5.13.
Na podkreślenie zasługuje stale kontynuowana, na wysokim
poziomie
merytorycznym
i
edytorskim,
działalność
wydawnicza prowadzona przez kol. Jacka Rybarkiewicza,
który opracowuje i wydaje „BIULETYNY INFORMACYJNE
OISTAT”. Biuletyny te są wysoko oceniane przez specjalistów
z dziedzin sztuki, architektury i techniki teatralnej.
5.14.
Bardzo cennym osiągnięciem jest założenie w ostatnim
okresie z inicjatywy i przy osobistym wkładzie pracy kol.
Macieja Wojciechowskiego strony internetowej PC OISTAT
pod adresem: http://free.art.pl/pcoistat.
6. ZAMIERZENIA NA 2002 r.
6.1. Zorganizowanie w dniu 4 marca 2002 r. sympozjum p. t. „Nowe
techniki audiowizualne w spektaklach teatralnych” połączonego
z zebraniem sprawozdawczo-wyborczym PC OISTAT
6.2. Zorganizowanie kursu dla elektroakustyków teatralnych.
6.3. Zorganizowanie kursu dla malarzy i modelatorów teatralnych.
6.4. Zorganizowanie sympozjum „Dźwięk i światło w obiektach
sakralnych”.
6.5. Opracowanie materiałów na międzynarodową konferencję p. t.:
„Inscenizacja polskich sztuk teatralnych na scenach świata”.
6.6. Opracowanie materiałów potrzebnych do wydania informatora
o obowiązujących przepisach technicznych dla teatrów i innych
obiektów kultury.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
12
POLSKIE CENTRUM OISTAT
7. WNIOSKI KOŃCOWE
7.1. Działalność PC OISTAT bardzo ożywiona w latach 70-tych, 80-tych
i częściowo również w 90-tych uległa ostatnio znacznemu ograniczeniu. Rok 2001 przyniósł jednak wyraźny wzrost aktywności
organizacji, co zawdzięczamy inicjatywom, energii i przedsiębiorczości kilku osób z zarządu Centrum. Wciąż jednak za szczupłe jest
grono naszych członków, którzy chcą animować i organizować
różne formy działalności. Pozyskiwanie aktywnych, inicjatywnych
i twórczych współpartnerów jest dla organizacji sprawą „być albo
nie być”.
7.2. PC OISTAT bardzo wiele zawdzięcza wsparciu Ministerstwa Kultury,
pomocy okazywanej przez Teatr Wielki – Operę Narodową,
a także bardzo pozytywnemu stosunkowi polskich firm teatralnych
i zagranicznych, wśród których szczególną życzliwość okazywały
nam firmy REXROTH-POLSKA I A. HAUSSMANN.
Ustępujący zarząd pragnie złożyć wszystkim tym instytucjom i firmom, a w szczególności Departamentowi Sztuki i Promocji
Twórczości Ministerstwa Kultury, Centrum Scenografii Polskiej przy
Muzeum Śląskim w Katowicach, Teatrowi Wielkiemu – Operze
Narodowej i Teatrowi Narodowemu w Warszawie, bardzo
serdeczne podziękowania.
Ustępujący zarząd życzy nowo wybranym władzom PC OISTAT
sukcesów w działalności dla dobra polskiej sztuki teatralnej i ludzi
teatru, a wszystkim członkom naszej organizacji wszelkiej pomyślności
w pracy i życiu osobistym.
Przewodniczący
Jerzy Bojar
(Warszawa, grudzień 2001 r.)
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
13
Z PROTOKÓŁU WALNEGO ZEBRANIA
z 4 marca 2002 r.
Walne zebranie prowadził wybrany przez aklamację kol. Maciej
Wojciechowski. Sekretarzem została kol. Izabella Konarzewska.
Wszyscy zebrani zapoznali się ze sprawozdaniem z działalności
Polskiego Centrum OISTAT za okres od 17.11.1997 do 11.12.2001.
Po odczytaniu sprawozdań komisji problemowych i Komisji Rewizyjnej
stwierdzono, że „... Zarząd działał prawidłowo i zgodnie z przepisami. ...”. Jedyne zastrzeżenia Komisji Rewizyjnej dotyczyły małej
sprawności w ściąganiu składek i zbyt przewlekłej w czasie, rejestracji
w Sądzie zmian w składzie Zarządu.
W sprawozdaniach komisji i w dyskusji zwracano uwagę na
następujące sprawy:
- w dziedzinie wykonawstwa urządzeń teatralnych pojawiają się firmy,
które mają niedostateczne przygotowanie fachowe, a realizują
zlecenia tylko dlatego, że oferują niskie ceny. (kol. A. Sosnowski);
- należy czynić starania, by Zespół Rzeczoznawców PC OISTAT, mający w swym składzie najwybitniejszych i najbardziej doświadczonych
fachowców w dziedzinie technologii teatralnej, uczestniczył w powszechnym systemie opiniowania i uzgadniania dokumentacji projektowej obiektów i urządzeń teatralnych. (kol., kol. A. Sosnowski,
T. Ostrowski, M. Wojciechowski);
- trudności finansowe uniemożliwiające wyjazdy zagraniczne powodują, że stajemy się coraz bardziej nieobecni na światowych
spotkaniach, sympozjach i konferencjach (kol. J. Rybarkiewicz);
- istotnym jest by kontynuować i rozwijać działalność publikacyjną
i wydawniczą (kol. J. Rybarkiewicz);
- do najważniejszych spraw w działalności Komisji Scenograficznej PC
OISTAT należą: uczestnictwo w przygotowywaniu polskich ekspozycji
w Praskim Quadriennale oraz promocja i organizacja konkursu im.
Zenobiusza Strzeleckiego na najlepszą pracę dyplomową w zakresie
scenografii (kol. A. Kilian);
- organizowane przez PC OISTAT sympozja i kursy szkoleniowe dla pracowników technicznych i administracji teatralnej oraz organizatorów pracy artystycznej cieszą się dużym powodzeniem (kol. J. Bojar);
- niezbędne jest zwiększenie aktywności wszystkich członków w działalności organizacji (kol. J. Bojar);
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
14
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Ogromną pomoc w działalności PC OISTAT świadczy Teatr Wielki –
Opera Narodowa w Warszawie, poprzez nieodpłatne udostępnianie
sal teatralnych na sympozja i szkolenia oraz doraźne usługi biurowe.
Wiceprzewodniczący ustępującego Zarządu w imieniu Polskiego
Centrum OISTAT złożył na ręce Jerzego Bojara - pierwszego zastępcy
dyrektora naczelnego Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie podziękowania za dotychczasową pomoc.
W przeprowadzonych wyborach do nowego Zarządu PC OISTAT
zostali wybrani :
Jerzy Bojar
Ewa Więckowska-Kosmala
Jacek Rybarkiewicz
Izabela Konarzewska
Adam Kilian
Piotr Obracaj
Andrzej Sosnowski
-
21 głosów
20 głosów
20 głosów
19 głosów
19 głosów
17 głosów
15 głosów
-
21 głosów
19 głosów
18 głosów
13 głosów
Do Komisji Rewizyjnej zostali wybrani:
Maciej Wojciechowski
Tomasz Ostrowski
Ryszard Twardowski
Stefan Brzozowski
Na pierwszym, po Walnym Zebraniu, posiedzeniu Zarządu PC OISTAT
w dniu 28 marca 2002r. dokonano ukonstytuowania się nowych władz
w sposób następujący:
- Jerzy Bojar
- Jacek Rybarkiewicz
- Izabela Konarzewska
- Andrzej Sosnowski
- Ewa Więckowska-Kosmala
- Adam Kilian
- Piotr Obracaj
- przewodniczący
- wiceprzewodniczący
- sekretarz
- skarbnik
- członkowie zarządu
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
15
Jolanta Bojanowska
O ANDRZEJU STRACHOCKIM (1922-2001)
TROCHĘ OSOBISTYCH WSPOMNIEŃ
Był wykładowcą techniki teatralnej w Studium Scenografii AkaArchitekt,
demii Sztuk Pięknych w Warszascenograf,
wie w połowie lat 60-tych.
plastyk,
Kierownikiem Studium na Wydziale
członek Armii Krajowej,
Wnętrz
był
Prof.
Władysław
pseudonim:
„Żmijewski”,
Daszewski.
kapitan w st. spoczynku
Scenografia z założenia była tzw.
drugim fakultetem lub specjalizaodznaczony:
cją po trzecim roku plastycznych
Złotym Krzyżem z Mieczami,
studiów ogólnych. Tylko architekci
Krzyżem Armii Krajowej,
z techniką teatralną nie mieli speoraz trzykrotnie
cjalnych problemów. Reszta słuMedalem Wojska Polskiego
chaczy dobry pomysł i wizje malarskie przekładała ponad wszystko.
Zmagałam się nie tylko z materią przedmiotu, lecz również z życiem.
Tryb zaoczny studiów nie istniał, a ja tylko na takiej zasadzie mogłam
studiować. Równolegle studiowałam w Łodzi, na swojej macierzystej
uczelni, gdzie właśnie przygotowywałam się do dyplomu.
Otrzymałam pracę asystencką. Założyłam rodzinę. Pomagali mi więc,
z wielkiej dobroci, scenograf i asystent Aniela Wojciechowska i bardzo
życzliwy i przyjazny Andrzej Strachocki. Dzięki niemu zdobyłam
dokumentację fotograficzną do swego pierwszego dyplomu. Andrzej
sam dobrze fotografował. Również dzięki niemu przebrnęłam przez
drugi dyplom.
Byłam zafascynowana malarską i scenograficzną awangardą.
Zakochana w twórczości czeskiego scenografa Josefa Svobody
i Anglika Ralpha Koltaina, a także debiutującego młodego polskiego
scenografa Andrzeja Majewskiego. Bardzo szanowałam i ceniłam
pomnikowe zasługi Prof. Daszewskiego. Nie potrafiłam jednak bronić
swoich pasji i racji. Dwa tygodnie przed terminem dyplomu moje
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
16
POLSKIE CENTRUM OISTAT
prace zostały odrzucone. Musiałam podjąć nowy temat, bez
przekonania i potwornie zmęczona. To właśnie Andrzej Strachocki
uratował mnie, pomagając mi przebrnąć przez trudy egzaminu.
Na dyplomie poznałam przyszłą żonę Strachockiego.
Wróciłam do Łodzi.
Andrzej pracował w zawodzie, projektował architekturę teatralną,
nauczał, nawet malował. Chyba wraz ze śmiercią Daszewskiego
opuścił Akademię. Spotykaliśmy się na wystawach, zjazdach
OISTAT-u, wyjazdach na kolejne Quadriennale, a nawet na
wakacjach odwiedzaliśmy się nawzajem nad morzem.
Andrzej był gawędziarzem. Opowiadał, opowiadał...: wojna, czasy
powojenne, teatralny dom i praca. A myśmy słuchali... .
Wróciłam do Warszawy. Być może, że widywałam go częściej. Ale
ostatnie lata, kiedy obydwoje Strachoccy zaczęli chorować nasze
kontakty stały się rzadsze. Tylko czasem telefon i solenna obietnica, że
odwiedzę. Za późno ... . Tyle małych spraw przeszkadzało. Za
małych... .
Adam Kilian
ŻEGNAJĄC EWĘ ...
(KAŁCZAK-KOZIEŁ w październiku 2001 r.)
... Słońce świeciło przez liście złocąc łódzki cmentarz. Żegnałem Ewę
spontanicznie, od serca wspominając Jej postać i twórcze
dokonania.
Po studiach i dyplomie w Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi
pracowała przez niecałe trzy lata na uczelni, a potem działała jako
wolny artysta scenograf, malarz, projektant. Zrealizowała 26 wystaw
indywidualnych oraz ok. 50 samodzielnych realizacji kostiumowo –
scenograficznych do spektakli teatralnych, telewizyjnych i filmów, za
które zyskiwała nagrody, wyróżnienia i stypendia twórcze. Brała udział
w ok. 150 wystawach i prezentacjach zbiorowych w kraju i za granicą
oraz w wielu plenerach i sympozjach krajowych i międzynarodowych.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
17
Wreszcie od jesieni 1981 r., kiedy zyskując stypendium Ministerstwa
Kultury i Sztuki wyjechała do Niemiec na I-sze Międzynarodowe Sympozjum Scenograficzne i związane z nim warsztaty, które odbyły się
w potężnym, tajemniczym Zamku w Burg Gnandstein związała się na
dalsze twórcze lata z „Faustem” Goethego. Powstała tam Jej pierwsza koncepcja kształtu plastycznego dla teatru. Dlaczego z klasyki
niemieckiej wybrała właśnie „Fausta” ? „... Może dlatego, że to wielkie dzieło jest traktatem o losie człowieka, o Jego egzystencjonalnych aspiracjach i społecznych dążeniach – Jego możliwościach
i granicach samorealizacji...” – przytaczam słowa artystki, która podjęła trudną próbę przeobrażenia pytań filozoficznych w kształt
plastyczny; formę i kolor. Rysunek geometryczny koła został wpisany
w kwadrat; kojarzy się z Leonardem da Vinci i z kabalistycznym
znakiem łączenia nieba z ziemią – a więc „białe i czarne” – jak sama
wspominała – „...a pomiędzy niebem i piekłem cała reszta – czas
i przestrzeń, trwanie i przemijanie...”. Autentyczny kawał drzewa, który
być może przeleżał w wodzie dziesiątki lat, zwietrzały, postrzępiony,
o unikalnej fakturze, wprawiony w powolny, obrotowy ruch w przestrzeni scenicznej był dla Kałczak zwornikiem scenografii, głównym
akcentem, symbolem.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
18
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Drążąc przez lata temat Fausta z uporem dociekała prawdy
artystycznej. Było to Jej dzieło życia – niedokończona symfonia, której
nie zrealizowała w teatrze. Możliwość realizacji Jej koncepcji w Teatrze Bertolta Brechta ze względu na wy-darzenia polityczne spełzła na
niczym.
Swoją wizję Fausta prezentowała wielokrotnie na wystawach, ostatnio
w 2000 r., czasie sympozjum p. t. „Dźwięk, obraz i światło w widowisku”
w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej w Warszawie.
Jej długoletni twórczy dialog z „Faustem” był drogą, nieustannym
poszukiwaniem, wiecznym głodem niespełnienia, o czym mówiła:
„... z wielką pokorą wobec Boga wpisuję się do otwartej księgi
"faustowskiego dramatu"...”.
Jolanta Bojanowska
WSPOMNIENIE
O EWIE KAŁCZAK-KOZIEŁ
(1936 – 2001)
Czułam potrzebę napisania kilku
słów o Ewie. Może nie była to
przyjaźń, lecz na pewno bliska,
wieloletnia znajomość i dobre stosunki koleżeńskie.
Kończyła studia w Łodzi, nieco wcześniej ode mnie, w Państwowej
Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych na Wydziale Tkaniny i Ubioru.
Pamiętam Jej charakterystyczną, filigranową sylwetkę, zawsze dobrze
ubraną, z gładkimi jasnymi włosami spiętymi w koński ogon, potem
kok na bok.
Łódź miała duże środowisko teatralno – telewizyjno – filmowe, trochę
rozproszone – dużo osób dojeżdżających. A jednak istniało kilka sta-
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
19
łych teatrów dramatycznych, dwa teatry muzyczne, szkoła filmowa,
wyższa szkoła plastyczna i muzyczna. Przy Związku Plastyków nie
istniała Sekcja Scenograficzna. Założyła ją w latach siedemdziesiątych właśnie Ewa Kałczak. Zorganizowała dużą wystawę
działających i rozpoczynających działalność łódzkich scenografów.
Jako juror i przedstawiciel zarządu głównego z Warszawy został
zaproszony Prof. Zenobiusz Strzelecki i przeprowadzono tzw. uzwyczajnienie członków ZPAP. W ten to sposób sekcja scenografów łódzkich
zdobyła podstawy bytu. Ewa stanęła na jej czele. Była świetnym
organizatorem, działaczem, społecznikiem. Z Jej starań wyniknęły
wystawy zbiorowe i indywidualne, plenery, nie mówiąc o zebraniach
i koleżeńsko – towarzyskich spotkaniach.
Ewa namówiła mnie na złożenie programu i podania o stypendium.
Otrzymałam tuż przed stanem wojennym roczne stypendium Ministra
Kultury. Pozwoliło mi to przeżyć. Niestety czas nie sprzyjał rozwojowi
twórczemu.
Mobilizowanie kolegów, stałe działanie i angażowanie się w różne
prace środowiska było Jej dniem codziennym. Ta postawa społecznikostwa, niekoniecznie dyskontowana, była osobistym sukcesem, czy
jakąś interesownością. Lubiła i ceniła kolegów. Czy zawsze dobrze Ją
rozumiano i odbierano ? W Łodzi chyba tak.
Była poza tym doskonałym kumplem. Ten tylko się dowiedział, kto
z nią, na przykład, przemierzał w celach kulturalnych i kulinarnych
uliczki Pragi.
Zakochała się na plenerowym wyjeździe do Niemiec w „Fauście”
J. W. Goethego. Do realizacji Jej projektów scenograficznych, na
skutek politycznego trzęsienia ziemi nie doszło. Ale powstało wiele
prac – skończonych propozycji i szkiców, różnych wersji, do których
wracała. Z tego materiału powstała obszerna i ciekawa wystawa
w jednej z renomowanych galerii łódzkich. Wizytówkę tej twórczości
zobaczyliśmy na ostatnim, ubiegłorocznym zjeździe OISTAT-u w Warszawie.
Zmarła, dla mnie zupełnie nieoczekiwanie, pełna radości życia. Nie
umiała się skarżyć. Myślę, że w anielskim gronie uda się Jej zaskoczyć
niebieską widownię realizacją „Fausta”. Tam pewno spełniają się Jej
Marzenia.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
20
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Dr inż. arch. Jacek Rybarkiewicz
ODBIÓR AUDIOWIZUALNY SPEKTAKLI TEATRALNYCH
(referat wygłoszony na sympozjum 4.03.2002r.)
Zmysł wzroku i słuchu należą do pierwszoplanowych w odbiorze
widowiska teatralnego. O obiektach posiadających dobre warunki
odbioru mówi się, że posiadają dobrą widoczność i dobrą słyszalność.
Zmysły wzroku i słuchu nie są jedynymi jakie uczestniczą w percepcji dzieła teatralnego. Twórcy teatralni poszukują środków angażujących i inne zmysły. Te dwa jednak (oprócz nich również zmysł węchu)
odbierają bodźce pochodzące z zewnątrz, z pewnej odległości. Każde
przybliżenie widza do miejsca akcji zmniejsza pole obserwacji wizualnej
(w przypadku zmysłu wzroku) i zmniejsza zakres przestrzenny źródła
czytelnie odbieralnych impulsów dźwiękowych (w przypadku zmysłu
słuchu), lecz pozwala powiększyć ilość zmysłów, poprzez które widz może
odbierać to co dzieje się w ramach akcji dzieła teatralnego.
Udział zmysłów w odbiorze dzieła teatralnego przebiega nie ściśle
wedle ich biologicznych właściwości, lecz we współdziałaniu z wyobraźnią i myśleniem, a także poprzez filtr doświadczenia. Jest to rodzaj
świadomości zmysłowej sprzężonej ze świadomością intelektualną.
Psycholog Augustyn Bańka stwierdza: „... przyjęło się uważać, że spostrzeganie przestrzeni i zachowania przestrzenne znajdują się w bezpośredniej
relacji jedynie do zmysłów telepatycznych, głównie wzroku i słuchu (...)
tymczasem przestrzeń odbierana jest przez niemal każdy moduł
sensoryczny i zachowania przestrzenne są determinowane przez każdy
rodzaj wrażeń. ...”. (1/)
Całokształt wrażeń stwarza pewien psychofizyczny wizerunek
mentalny w umyśle odbiorcy, określany jako „aktualizację stanu
orientacji” (2/) odpowiadający faktycznej percepcji dzieła.
1/ Augustyn Bańka „Architektura psychologicznej przestrzeni życia – behawioralne podstawy
projektowania”, Gemini S. C. Poznań 1997r., str.52, 53.
2/ Antonina Kłoskowska „Socjologia kultury”, Państwowe Wydawnictwo Naukowe,
Warszawa 1983, str. 131.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
21
Przy pomocy samego wzroku w teatrze widz odbiera jednocześnie to co się dzieje w przestrzeni scenicznej i mieści się w całokształcie
struktury dzieła teatralnego, a więc:
postacie i przedmioty, ich kształt, rozmiar i fakturowość
(powierzchowność),
ruch z jego rytmem, spowolnieniami i przyspieszeniami,
związki kształtu, barwy i światła,
ogólną kompozycję przestrzenną z ewentualnymi akcentami
elementów tej przestrzeni, ich kumulacją lub rozpraszaniem,
lecz także:
wystrój wnętrza lub wygląd przestrzeni, w których widowisko
teatralne się odbywa;
innych ludzi – widzów: ich ilość, wygląd, zachowania i reakcje.
Zaś przy pomocy słuchu w teatrze widz odbiera treść wypowiadanych słów, całą gamę intonacyjną głosu i innych dźwięków, muzykę
oraz wszelkie efekty akustyczne, a także - jak w przypadku wzroku - całą
akustyczną atmosferę widowiska z odgłosem reakcji widzów włącznie.
Jednoczesność odbioru poszczególnych impulsów odbieranych
zarówno wzrokiem jak i słuchem powoduje - w przypadku wrażeń
wizualnych - niejednolity, wybiórczy zakres odbioru – widz bowiem nie
zawsze jest w stanie zarejestrować lub dostrzec wszystkie efekty optyczne
znajdujące się w polu kreacji, a w przypadku wrażeń słuchowych
nakładanie się efektów zakłócające jakość odbioru poszczególnych
wątków: tekstowych, muzycznych i całego tła dźwiękowego.
Natura stworzyła znane warunki percepcji. Technika natomiast
wprowadziła możliwość wspomagania i wzmacniania odbieralności
bodźców. Możliwość oświetlenia przestrzeni scenicznej pozwala uniezależnić odbiór wzrokowy od warunków naturalnych, a nagłośnienie
przestrzeni audytoryjnej pozwala nie tylko poprawić warunki słyszalności,
ale również selekcjonować poszczególne ścieżki dźwiękowe.
Trzeba jednak pamiętać, że środki techniczne w teatrze nie tylko
wspomagają i wzmacniają odbiór, lecz same stają się tworzywem artystycznym. I jeśli nawet przyjąć, że aktor, który w teatrze jest jednocześnie
twórcą i tworzywem w całym zakresie artykulacyjnym: swego głosu, gestu, mimiki, ruchu, czy też ogólnego wyglądu, jest nadrzędnym składnikiem
dzieła teatralnego, to bywa, że światło i dźwięk są równorzędnym tworzywem, z którego może być kreowana postać sceniczna. Samodzielną postacią sceniczną może być sam efekt świetlny ( np. snop światła ) lub
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
22
POLSKIE CENTRUM OISTAT
dźwięk na rzecz którego, czy też wokół którego toczy się akcja teatralna.
Ten quasidemokratyczny fakt nakazuje postrzegać każde z tworzyw
w kategoriach specyficznych systemów semiotycznych, bowiem każdemu niejako przypisana jest określona paleta znaków. Dominacja jednego
z systemów nie niweluje wspólnoty koegzystujących naraz w danej chwili
w teatrze wszystkich stosowanych systemów.
Wszystkie razem wywołują u widza pewien stan emocjonalny,
u każdego odmienny, zależnie od jego wrażliwości i umiejętności
postrzegania. Stan emocjonalny ściśle jest związany – wręcz go reguluje z odbiorem znaków, nawet gdy ten odbiór jest zgodny z intencją
twórców dzieła teatralnego. Ale też potrafi kierować odbiorem w sferę
doznań nieintecjonalnych, czyli nie całkiem zamierzonych przez artystę
teatralnego. Jeśli przyjmiemy, że każdy z systemów semiotycznych
posługuje się właściwym sobie kodem znakowym, to wszystkie naraz
powodują pewną dekodyzację znaczeń. A to prowadzi w sferę doznań
metaforycznych, metonimicznych, czy alegorycznych i nawet gdy
mogłoby się udać je odnieść do znaczeń symbolicznych, to w teatrze
z symbolu, który w swej naturze posiada referencje arbitralne może
przeistoczyć się w symbol symbolu. (3/)
Rozważania powyższe ukazują jak subtelną jest sfera stosowania
i odbioru środków audiowizualnych w teatrze. Przejawia się ona napięciami o różnorodności znaczeń i wielorodności funkcji od głównej, dominującej do narracyjnego tła. Jednakże techniczna substancjonalność nie
stanowi sama w sobie jakości artystycznej, a jest wobec całej wymowy
dzieła teatralnego służebną. Wszystkie zatem parametry techniczne
powinny być podporządkowane sensowi całości dzieła teatralnego,
a w tym sensom poszczególnych wątków i warstw.
Środki audiowizualne – rozumiane dosłownie, a więc wywołujące
efekty przeznaczone na odbiór wzrokowo – słuchowy - mogą wyzwalać
odczucia podniecenia, uspokojenia, przygnębienia lub wesołości, czy też
inne, odwołujące się do doświadczenia, a więc pobudzające inne zmysły jak: równowagi, temperatury i kinestezji. Umieszczenie np. pojedynczego przedmiotu w zaciemnionej przestrzeni scenicznej nie pozwalającej
3/ Por. Krzysztof Pleśniarowicz „Przestrzenie deziluzji”, Towarzystwo Autorów i Wydawców
Prac Naukowych Universitas, Kraków 1996r., str. 84 oraz Patrice Pavis „Słownik
terminów teatralnych”, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo,
Wrocław-Warszawa-Kraków 1998r., str. 492-493.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
23
na odniesienie do znanych elementów tej przestrzeni zakłóca skalę
i utrudnia ocenę wielkości tego przedmiotu. Zaś ruchome światła lub
emitowane obrazy mogą zakłócić poczucie równowagi bądź wywołać
wrażenie przeciążeń. Zdarza się, że twórcy sięgają, a technika
audiowizualna na to pozwala, do bardziej agresywnych form oddziaływania, jak np. oślepianie światłem, czy „porażanie” ekstremalnymi natężeniami dźwięku. Niestety bywa, że efekty takie stosowane są ponad
dopuszczalną miarę i poza sensowny wymiar.
Odbiór audiowizualny pojmowany w kategoriach bezpośredniego
oddziaływania na zmysły, przede wszystkim wzroku i słuchu nie jest jedyną
formą odbioru audiowizualnego spektaklu teatralnego. Można bowiem
odbierać spektakl za pomocą audiowizualnego obrazu, który sam
w sobie – jako odmienny rodzaj „materialności medialnej” – posiada swój
odmienny w stosunku do dzieła teatralnego status. ( 4/) Pojawienie się
technicznie spreparowanego obrazu audiowizualnego w odbiorze
spektaklu teatralnego wprowadza odmienne relacje w stosunku do
rzeczywistości scenicznej. Następuje swoisty dialog pomiędzy obrazem
audiowizualnym spektaklu teatralnego a rzeczywistością. (5/) Przy czym
jeśli ten obraz audiowizualny odbierany jest w osobności niekoniecznie
należałoby go traktować jako substytutalną imitację, bowiem kreuje on
nową rzeczywistość, a w każdym razie w odmiennej rzeczywistości działa.
Wprowadza też nowy rodzaj poczucia przestrzenności. (6/)
Jeśli jednak obraz taki pojawia się w koegzystencji przestrzennej ze
spektaklem, albo w postaci telebimów ustawionych w obrębie widowni,
albo też w przestrzeni scenicznej, na których wyświetlany jest równolegle
z rzeczywistą akcją sceniczną, staje się środkiem wspomagającym, zwielokratniającym wymiar kadru scenicznego. Jednakże w takim przypadku
obraz audiowizualny przybiera status bądź to symbolu, bądź
dodatkowego kodu semiotycznego.
4/ Andrzej Gwóźdź „Obrazy i rzeczy”, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych
Universitas, Kraków 1997r., str. 36.
5/ Por. Alain Renaud „Obraz cyfrowy albo technologiczna katastrofa obrazów” w „Pejzaże
audiowizualne” w wyborze i opracowaniu Andrzeja Gwoździa, Towarzystwo Autorów
i Wydawców Prac Naukowych Universitas, Kraków 1997r., str.338.
6/ Por. Eugeniusz Wilk „Ku proksemice przekazów audiowizualnych” w „Prędkość
i przyjemność”, praca zbiorowa pod redakcją Andrzeja Gwoździa, Wydawnictwo
Szumacher, Kielce 1994r., str. 182.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
24
POLSKIE CENTRUM OISTAT
Możliwość wprowadzenia w obręb spektaklu teatralnego obrazu
audiowizualnego, jednego lub wielu, odtwarzanego poprzez mikrokamery umieszczone w przestrzeni scenicznej lub w kostiumie aktora ( 7/)
pozwala odbierać spektakl teatralny w zupełnie innych ujęciach, niż
główny kreator teatralny (reżyser-inscenizator) mógł przewidzieć. Wybiegając nieco naprzód w czasie, można sobie wyobrazić (technicznie jest
to już możliwe), że widz, spośród ujęć z różnych kamer, mógłby samemu
dobierać sobie odrębny zestaw obrazów, a w ten sposób znaleźć się
w sferze interaktywnych możliwości i zupełnie nowych relacji przestrzennych, z których do rzeczywistości wirtualnych już blisko.
7/ Autor oglądał spektakl baletowy w Tel Avivie (Izrael), 1995r., gdzie tancerz miał
umieszczoną minikamerę w kostiumie, a obraz był emitowany w czasie tańca jednocześnie
na ekranie znajdującym się w obrębie sceny.
Mgr. inż. Maciej Wojciechowski
AKTUALNY STAN PRZEPISÓW DOTYCZĄCYCH
BEZPIECZEŃSTWA
EKSPLOATACJI URZĄDZEŃ LASEROWYCH W WIDOWISKACH
(Wystąpienie w ramach Sympozjum Polskiego Centrum OISTAT
pt. „Nowe Techniki Audiowizualne w Spektaklach Teatralnych „
4 marca 2002)
W połowie roku 2001 ukazała się Polska Norma PN-EN 60825-1
pt. „Bezpieczeństwo urządzeń laserowych - Klasyfikacja sprzętu, wymagania i przewodnik użytkownika”.
Norma jest identyczna z EN 60825-1:1994 i jest tłumaczeniem angielskiej wersji. Napisana jest niezwykle hermetycznym językiem fachowym,
jest bardzo obszerna i porusza wszystkie aspekty związane z przygotowaniem , handlem , usługami i użytkowaniem urządzeń laserowych.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
25
Przeznaczona jest przede wszystkim dla osób zajmujących się tymi
problemami na co dzień .
Norma zawiera kilka istotnych informacji i definicji przydatnych
w praktyce obsługi obiektów widowiskowych i pod takim kątem przygotowane zostało niniejsze wystąpienie.
Norma klasyfikuje w swoim punkcie 9 urządzenia laserowe na pięć
klas (definicje zawarte są w załączniku nr. 1)
Sposób rozpoznania klasy lasera opisany jest w punkcie 5 normy
(załącznik nr 2) .
Wymagane etykiety i napisy ostrzegawcze opisane są w punkcie
5.9 normy (załącznik nr 3).
Elementy jakie muszą być załączone do urządzenia w formie
dokumentacji i materiałów informacyjnych opisane są w punkcie 6 normy
(Załącznik nr 4) .
Analiza innych zapisów normy wykazuje, że zakwalifikowanie
urządzenia do określonej klasy wymaga niezwykle specjalistycznej wiedzy ,
a pomiary jakie należy wykonać przy klasyfikowaniu wymagają specjalistycznego laboratorium.
Przy zakupie urządzenia przeznaczonego dla obiektu widowiskowego należy w związku z tym kierować się informacjami określonymi
w załącznikach i sprawdzić , czy urządzenie oznakowane jest i wyposażone
w odpowiednią dokumentację zgodną z Normą.
W załaczniku nr 5 pokazano zalecenia i zasady bezpieczeństwa
jakie należy przestrzegać przy stosowaniu poszczególnych klas urządzeń
laserowych przy różnych rodzajach zastosowania ( pkt 12.5 i 12.6 normy).
Analizując zapisy normy można stwierdzić iż :
Do pokazów, projekcji lub widowisk na nie nadzorowanych obszarach
zaleca się stosowanie tylko urządzeń laserowych klasy 1 lub klasy 2.
Z analizy poprzednich punktów, można przypuszczać, iż zastosowanie urządzeń oznaczonych jako klasa 1 i 2 nie wymaga żadnych
specjalnych środków bezpieczeństwa. Należy jedynie zachować procedury
wymienione w konkretnych punktach normy.
W dalszym ciągu punktu 12.5. norma dopuszcza jednak
zastosowanie urządzeń laserowych o wyższych klasach :
Zaleca się, aby użycie laserów wyższych klas do takich celów było
dozwolone jedynie wtedy, gdy działający laser znajduje się pod kontrolą
doświadczonego, dobrze wyszkolonego operatora i/lub gdy widzowie
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
26
POLSKIE CENTRUM OISTAT
są chronieni przed promieniowaniem na poziomach przekraczających
odpowiednie MDE ( maksymalna dopuszczalna ekspozycja) .
Nie ma jednak w normie odniesienia co to znaczy: doświadczony,
dobrze wyszkolony operator. W normie i zapisach znajdujących się w załącznikach wymieniany jest jedynie: inspektor ds. bezpieczeństwa
laserowego jako osoba sprawdzająca prawidłowość działania urządzeń
i nadzorująca operatora. Autor niniejszego wystąpienia, mimo intensywnych poszukiwań nie znalazł ani instytucji, ani osoby mogącej skomentować zasady funkcjonowania tych osób.
MDE (maksymalna dopuszczalna ekspozycja) –określenie tego
parametru opisane jest w pkt. 13 normy na pięciu stronach. Opis
określenia tego parametru jest przeznaczony dla osób wyspecjalizowanych
w tej materii. W uwagach zawarto m.in. informację , że: ... parametr ten
nie powinien być traktowany jako sztywna granica bezpiecznie/niebezpiecznie. Ekspozycja winna być tak mała jak to możliwe . ...
WNIOSKI :
Zdaniem autora niniejszego wystąpienia z analizy tych zapisów
wynikają dla osób odpowiedzialnych za obiekty widowiskowe następujące
wnioski :
- w obiekcie widowiskowym (obsługiwane przez pracowników instytucji widowiskowej) mogą być stosowane wyłącznie urządzenia
klasy 1 i 2 , odpowiednio oznakowane i udokumentowane; przy
zachowaniu warunków określonych w normie,
- należy przestrzegać zasady , iż zakazane są jakiekolwiek czynności
zmieniające parametry urządzeń laserowych przez pracowników
instytucji widowiskowej ,
- w przypadku przyjmowania w obiekcie widowiskowym imprezy
„obcej” z zastosowaniem urządzeń laserowych należy dopilnować,
aby w umowie zawarte było zastrzeżenie, iż używanie urządzenia
laserowego będzie zgodne zapisami normy, a wszelka odpowiedzialność wobec osób trzecich jest po stronie wynajmującego obiekt ,
- w przypadku wynajmowania przez instytucję widowiskową efektu
laserowego w umowie należy zastrzegać: konieczność stosowania
zasad określonych w normie, przedstawienia przez operatora odpowiedniej dokumentacji i oświadczenia o przejęciu odpowiedzialności
za skutki działania urządzenia laserowego wobec osób trzecich .
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
27
PYTANIA I WĄTPLIWOŚCI AUTORA.
- kto i gdzie może przeszkolić operatorów urządzeń laserowych ? –
- gdzie można znaleźć osobę z tytułem „inspektor ds. bezpieczeństwa
laserowego, „który podejmie się nadzorowania i ew. opiniowania
spraw związanych z zastosowaniem urządzeń laserowych w obiektach widowiskowych ?
- jakie kryteria i formalne wymagania stawiają sobie i swoim
pracownikom firmy profesjonalnie oferujące „usługi laserowe” ?
Autor niniejszego wystąpienia chętnie podejmie dyskusję z osobami zainteresowanymi na temat: w jaki sposób zabezpieczyć wszystkie strony formalnie, a przede wszystkim praktycznie widzów przed faktycznymi
i wyimaginowanymi niebezpieczeństwami wynikającymi ze stosowania
promieniowania laserowego w widowiskach.
Apeluję również do zainteresowanych o opinię na temat: kto, w jaki sposób i z czyjego upoważnienia winien zająć się przygotowaniem
odpowiednich fachowców w tej dziedzinie.
W krajach UE są to bardzo poważne programy firmowane przez
instytucje powołane w trybie ustawowym – a u nas ?
Maciej Wojciechowski
PS . Wszelkie uwagi , polemiki i wnioski proszę przekazywać na adres
Polskiego Centrum OISTAT lub
Bezpośrednio na adres internetowy : [email protected]
ZAŁĄCZNK NR 1 .
9
Klasyfikacja
9. 1 Wprowadzenie
Ze względu na możliwy szeroki zakres długości fal, składowych energii
i charakterystyk impulsowych wiązki laserowej, zagrożenia powstające
w ich wyniku zmieniają się bardzo szeroko. Nie jest możliwe traktowanie
laserów jako pojedynczej grupy urządzeń, do której można stosować
wspólne granice bezpieczeństwa.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
28
POLSKIE CENTRUM OISTAT
9.2 Opis klasy lasera
Klasa 1
Lasery, które są bezpieczne w racjonalnie przewidywalnych warunkach
pracy.
Klasa 2
Lasery emitujące promieniowanie widzialne w zakresie długość fal od
400 nm do 700 nm; ochrona oka jest z a p e w n i o n a w sposób naturalny
przez instynktowne reakcje obronne, w tym odruch mrugania.
Klasa 3A
Lasery bezpieczne pr zy patrzeniu nie uzbrojonym okiem. W przypadku
laserów emitujących promieniowanie w zakresie długości fal od 400 nm
do 700 nm ochrona oka jest zapewniona przez instynktowne rea k cj e
obronne, w tym odruch mrugania. W przypadku innych długości fali
zagrożenie nie uzbrojonego oka nie jest większe niż dla urządzeń klasy 1.
Bezpośrednie patrzenie w wiązkę laserów klasy 3A przez przyrządy
optyczne (n. lornetki, teleskopy, mikroskopy) może być niebezpieczne.
Klasa 3B
Bezpośrednie patrzenie w wiązkę tych laserów jest zawsze
niebezpieczne. Patrzenie na odbicia rozproszone jest zwykle bezpieczne
(patrz także uwaga do 12.5.2c)).
Klasa 4
Lasery zdolne także do wytwarzania niebezpiecznych odbić rozproszonych. Mogą one powodować obrażenia skór y, mogłyby też spowodować zagrożenie pożarem. Ich stosowanie wymaga ekstremalnej ostrożności .
ZAŁĄCZNK NR 2 .
5.
Etykietowanie
5.1.
Postanowienia ogólne
Każde u rzą d ze ni e l a s ero w e powinno mieć przytwierdzoną
etykietę(y) zgodnie z wymaganiami zawartymi w poniższych rozdziałach. Etykiety powinny być umieszczone w sposób trwały, powinny być
czytelne i wyraźne nie wid o czne podczas eksploatacji, obsługi i ser.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
29
wisu, stosownie do swego przeznaczenia. Powinny być tak umieszczone,
aby można było je odczytać bez konieczności ekspozycji ludzi na promieniowanie laserowe p r zewyższaj ące GED dla klasy 1. Obramowanie
etykiety, tekst i symbole powinny być czarne na żółtym tle, z wyjątkiem
urządzeń klasy 1, gdzie nie trzeba stosować tej kombinacji kolorów.
Jeżeli rozmiar lub konstrukcja urządzenia sprawia, że etykietowanie jest
niepraktyczne, etykieta powinna być dołączona do informacji dla użytkownika lub umieszczona na opakowaniu.
5.2
Klasa 1
Każde urządzenie laserowe klasy 1 powinno mieć przymocowaną
etykietę objaśniającą zawierającą napis:
URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 1
lub zamiast tego, na odpowiedzialność producenta, to samo stwierdzenie może być zawarte w informacji dla użytkownika.
5.3 Klasa 2
Każde urządzenie laserowe klasy 2 powinno mieć przymocowaną etykietę
ostrzegawczą i etykietę objaśniającą zawierającą napis:
PROMIENIOWANIE LASEROWE
NIE WPATRYWAĆ SIĘ W WIĄZKĘ
URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 2
5.4 Klasa 3A
Każde urządzenie laserowe klasy 3A powinno mieć przymocowaną
etykietę ostrzegawczą i etykietę objaśniającą zawierającą napis:
PROMIENIOWANIE LASEROWE
NIE WPATRYWAĆ SIĘ W WIĄZKĘ
NIE SPOGLĄDAĆ W WIĄZKĘ PRZEZ PRZYRZĄDY OPTYCZNE
URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 3A
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
30
POLSKIE CENTRUM OISTAT
5.5 Klasa 3B
Każde urządzenie laserowe klasy 3B powinno mieć przymocowaną
etykietę ostrzegawczą i etykietę objaśniającą zawierającą napis:
PROMIENIOWANIE LASEROWE
UNIKAĆ WIĄZKI LASEROWEJ
URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 3B
5.6 Klasa 4
Każde urządzenie laserowe klasy 4 powinno mieć przymocowaną etykietę ostrzegawczą i etykietę objaśniającą zawierającą napis:
PROMIENIOWANIE LASEROWE
CHRONIĆ OCZY l SKÓRĘ
PRZED PROMIENIOWANIEM
BEZPOŚREDNIM LUB ROZPROSZONYM
URZĄDZENIE LASEROWE KLASY 4
ZAŁĄCZNK NR 3 .
5..9 Etykiety płyt dostępu
5.9.1 Etykiety płyt
Każde połączenie, każda płyta obudowy ochronnej i każda płyta dostępu osłony
zabezpieczającej, które po przemieszczeniu lub usunięciu umożliwiają dostęp
ludzi do promieniowania laserowego przewyższającego GED dla klasy 1,
powinny mieć przymocowaną etykietę zawierającą napis:
UWAGA - PROMIENIOWANIE LASEROWE PRZY OTWARCIU
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
31
Dodatkowo etykieta ta powinna zawierać napis:
NIE WPATRYWAĆ SIĘ W WIĄZKĘ
jeśli dostępne promieniowanie nie przewyższa GED dla klasy 2;
NIE WPATRYWAĆ SIĘ W WIĄZKĘ
NIE SPOGLĄDAĆ W WIĄZKĘ PRZEZ PRZYRZĄDY OPTYCZNE
jeśli dostępne promieniowanie nie przewyższa GED dla klasy 3A;
UNIKAĆ WIĄZKI LASEROWEJ
jeśli dostępne promieniowanie nie przekracza GED dla Klasy 3B;
CHRONIĆ OCZY l SKÓRĘ
PRZED PROMIENIOWANIEM
BEZPOŚREDNIM LUB ROZPROSZONYM
jeśli dostępne promieniowanie przekracza GED dla klasy 3B dla dowolnej
długości fali.
5.9.2 Etykiety płyt z blokadami bezpieczeństwa
Właściwe etykiety powinny być wyraźnie związane z każdą blokadą bezpieczeństwa, którą można łatwo odłączyć ręcznie i w ten sposób umożliwić dostęp
ludzi do promieniowania laserowego przewyższającego GED dla klasy 1.
Etykiety te powinny być widoczne przed oraz w czasie odłączania blokady
i być umieszczone w pobliżu otworu powstałego na skutek usunięcia obudowy
ochronnej. Powinny one zwierać napis:
UWAGA - PROMIENIOWANIE LASEROWE
PRZY OTWARCIU
I ODŁĄCZONYCH BLOKADACH
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
32
POLSKIE CENTRUM OISTAT
ZAŁĄCZNK NR 4 .
6.
Inne wymagania dotyczące informacji
6.1. Informacja dla użytkownika
Jako integralną część dowolnej instrukcji obsługi lub dokumentacji technicznoruchowej, zgodnie z przepisami dostarczanej wraz z urządzeniem laserowym,
producenci urządzeń powinni dostarczyć (lub dopilnować, aby były
dostarczone):
a) Odpowiednie instrukcje prawidłowego montażu, obsługi i bezpiecznego
użytkowania, zawierające wyraźne ostrzeżenia dotyczące sposobów
uniknięcia możliwej ekspozycji na niebezpieczne promieniowanie laserowe.
b) Wykaz (we właściwych jednostkach) rozbieżności wiązki dla wiązek
skolimowanych, czasu trwania impulsu i maksymalnej mocy (lub energii)
wyjściowej, wraz z wielkościami łącznego błędu pomiaru i spodziewanym
wzrostem mierzonych wartości w dowolnym czasie po wyprodukowaniu,
dodanych do wartości mierzonych w czasie produkcji (nie ma potrzeby podawania czasów impulsów będących rezultatem niezamierzonej synchronizacji modów, jednak powinny być podane warunki związane z urządzeniem, o których wiadomo, że powodują niezamierzoną synchronizację
modów).
Dodatkowo, w przypadku urządzeń z laserem osadzonym i innych urządzeń
zawierających lasery wbudowane, podobna informacja powinna być dostarczona w celu opisania lasera wbudowanego. Informacja powinna także zawierać odpowiednie instrukcje dla użytkownika dotyczące bezpieczeństwa,
w celu uniknięcia niezamierzonej ekspozycji na niebezpieczne promieniowanie laserowe.
c) Czytelne reprodukcje (kolor dowolny) wszystkich wymaganych etykiet
i ostrzeżeń przed zagrożeniem, które mają być przymocowane do urządzenia laserowego lub dostarczone wraz z nim. Powinno być wskazane umiejscowienie każdej etykiety mocowanej do urządzenia lub, w przypadku etykiet dostarczonych z urządzeniem, stwierdzenie, że etykiety te nie mogły
być przymocowane do urządzenia, ale zostały dostarczone z urządzeniem,
wraz z podaniem formy i sposobu, w jaki były dostarczone.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
33
d) Wyraźne wskazanie, w instrukcji obsługi, lokalizacji wszystkich otworów wyjściowych lasera.
e) Wykaz czynności regulacyjnych i kontrolnych oraz wymaganych do
tego rodzaju urządzeń, a także procedur eksploatacji i obsługi, wraz
z ostrzeżeniem: „Uwaga - stosowanie urządzeń regulacyjnych lub
kontrolnych oraz przeprowadzanie procedur innych niż podane, może
spowodować ekspozycję na niebezpieczne promieniowanie".
f) W przypadku urządzenia laserowego nie zawierającego źródła zasilania
niezbędnego do emisji laserowej - zestawienie wymagań zapewniających
bezpieczeństwo i dotyczących kompatybilności źródła zasilania lasera.
6.2. Informacje handlowe i serwisowe
Producenci urządzeń laserowych powinni wyposażyć lub spowodować
wyposażenie:
a) Wszystkich katalogów, kart informacyjnych i broszur opisowych, w klasyfikację każdego urządzenia laserowego pod względem bezpieczeństwa.
b) Handlowców i dystrybutorów oraz innych osób, na żądanie, w odpowiednie instrukcje procedur i regulacji serwisowych dla każdego modelu
urządzenia laserowego. Instrukcje te powinny zawierać: wyraźne ostrzeżenia i środki zapobiegawcze, jakie należy przedsięwziąć w celu uniknięcia
możliwych ekspozycji na promieniowanie i innych zagrożeń, oraz harmonogram obsługi niezbędny do utrzymania urządzenia w stanie sprawności.
Wszystkie instrukcje serwisowe powinny zawierać listę kontroli i procedur, które mogłyby być wykorzystane przez osoby inne niż producent, lub
jego agenci, do zwiększania poziomów dostępnej emisji promieniowania
oraz czytelny opis miejsc, w których znajdują się przemieszczalne części
obudowy ochronnej, które mogłyby umożliwić dostęp ludzi do promieniowania laserowego przewyższającego GED podane w tablicach 1, 2, 3 i 4.
Instrukcje te powinny zawierać procedury zapobiegawcze dla personelu
obsługi oraz czytelne reprodukcje (kolor dowolny) wymaganych etykiet
i ostrzeżeń przed zagrożeniem.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
34
POLSKIE CENTRUM OISTAT
ZAŁĄCZNK NR 5 .
ZALECENIA STOSOWANIA I ZACHOWANIA
ZASAD BEZPIECZEŃSTWA .
12.4.
La sero w e pokazy, projekcje i wystawy.
Do pokazów, projekcji lub wido wisk na nie nadzorowanych obszarach
zaleca się stosowanie tylko urządzeń laserowych klasy 1 lub klasy 2.
Zaleca się, aby użycie laserów wyższych klas do takich celów było dozwolone jedynie wtedy, gdy działający laser znajduje się pod kontrola,
doświadczonego, dobrze wyszkolonego operatora i/lub gdy widzo wie
są chronieni przed promieniowaniem na poziomach przekraczających
odpowiednie MDE.
Zaleca się, aby każde urządzenie laserowe przeznaczone do pokazów,
wykorzystywane do celów nauczania w szkołach itp. spełniało wszystkie
odpowiednie wymagania dotyczące urządzeń laserowych klasy 1 lub
klasy 2 i uniemożliwiało dostęp ludzi do promieniowania laserowego
przekraczającego odpowiednie granice emisji dostępnej dla klasy 1 lub
klasy 2.
12.5.
Laboratoryjne i warsztatowe instalacje laserowe.
1 2. 5. 1. Urządzenia laserowe klasy 2 i klasy 3A.
Wymagane są jedynie środki zabezpieczające przed ciągłym patrzeniem
bezpośrednio w wiązkę laserową; chwilowa (do 0,25 s) ekspozycja, która
może nastąpić na skutek przypadkowego spojrzenia, nie jest uważana za
zagrożenie Jednak zaleca się, aby wiązka laserowa nie była celowo kierowana w stronę ludzi. Użycie przyrządów optycznych wspomagających widzenie (np. lornetek) może stanowić zagrożenie przy stosowaniu
urządzeń laserowych klasy 3A.
12. 5. 2. Urządzenia laserowe klasy 3A pozycjonujące, do wyznaczania kierunku l
poziomujące.
a) Zaleca się, aby tylko wykwalifikowani i przeszkoleni pracownicy upoważnieni przez inspektora ds. bezpieczeństwa laserowego byli wyznaczani do
instalowania, regulacji i obsługi sprzętu laserowego.
b) Zaleca się, aby obszary, w których lasery te są używane, były oznaczone
standardowymi laserowymi znakami ostrzegawczymi.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
POLSKIE CENTRUM OISTAT
35
c) Zaleca się, aby justowanie lasera było prowadzone za pomocą środków
mechanicznych lub elektronicznych, jeśli jest to możliwe.
d) Zaleca się stosowanie środków ostrożności uniemożliwiających personelowi bezpośrednie patrzenie w wiązkę (długotrwałe patrzenie w wiązkę jest
niebezpieczne). Bezpośrednie spoglądanie w wiązkę przez przyrządy optyczne
(np. teodolit) może być niebezpieczne i nie jest zalecana taka możliwość bez
specjalnej zgody inspektora ds. bezpieczeństwa laserowego.
e) Zaleca się, aby wiązka laserowa była zatrzymana na końcu swojego toru
użytecznego, a zwłaszcza we wszystkich przypadkach, gdy stanowiący zagrożenie tor wiązki (odniesiony do NOdZW) wykracza poza obszar kontrolowany.
f) Zaleca się, aby tor wiązki laserowej był zlokalizowany znacznie powyżej
lub poniżej poziomu oczu, jeśli jest to możliwe
g) Zaleca się stosowanie środków ostrożności uniemożliwiających mimowolne kierowanie wiązki w stronę powierzchni typu zwierciadlanego
(szczególnie ważne dla płaskich powierzchni typu zwierciadlanego).
h) Zaleca się przechowywanie nieużywanego lasera w pomieszczeniu niedostępnym dla nie upoważnionego personelu.
12.5.3. Urządzenia laserowe klasy 3B.
Lasery klasy 3B są potencjalnie niebezpieczne, jeżeli wiązka wychodząca z lasera lub odbita w sposób zwierciadlany pada bezpośrednio na
niezabezpieczone oko (patrzenie w wiązkę). W celu uniknięcia bezpośredniego patrzenia w wiązkę i do kontroli odbić zwierciadlanych zaleca
się stosowanie następujących środków zabezpieczających:
a) działanie lasera tylko w obszarze kontrolowanym,
b) zapobieganie niezamierzonym odbiciom zwierciadlanym,
c) zapewnienie, aby wiązka laserowa na końcu swojego toru użytecznego padała, jeśli to możliwe, na rozpraszający ją obiekt
o takim kolorze i współczynniku odbicia, które umożliwiają jej
lokalizację przy minimalnym zagrożeniu wynikającym z odbicia.
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
36
POLSKIE CENTRUM OISTAT
KONSULTACYJNY ZESPÓŁ RZECZOZNAWCÓW
przy POLSKIM CENTRUM MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI
SCENOGRAFÓW, TECHNIKÓW I ARCHITEKTÓW TEATRU
oferuje następujące usługi specjalistyczne:






wykonywanie projektów technologicznych oraz branżowych dla
teatrów, kin, domów kultury oraz sal wielofunkcyjnych,
wykonywanie kompleksowych lub tylko specjalistycznych
projektów dla tych obiektów,
doradztwo, opracowywanie opinii oraz ekspertyz dotyczących
obiektów widowiskowych,
opracowywanie instrukcji obsługi urządzeń oraz stanowiskowych
instrukcji bhp
projektowanie oświetlenia wystawienniczego,
reżyseria oświetlenia teatralnego oraz wystawienniczego.
Nasi rzeczoznawcy biorą udział w projektowaniu, uruchamianiu
i eksploatacji wielu obiektów widowiskowych.
Zespół zapewnia fachowe i terminowe realizowanie zamówień po
cenach umiarkowanych.
Adres: Plac Teatralny Nr 1 – gmach Teatru Wielkiego,
00-077 Warszawa
tel. (22) –692 02 94
fax. (22) –826 04 23 i 826 04 26
Biuletyn Informacyjny Polskiego Centrum OISTAT ukazuje się od 14 lat. Zawiera informacje
o działalności organizacji i jej najważniejszych wydarzeniach oraz sygnalizuje nowości
w zakresie techniki teatralnej, regulacjach prawnych związanych z realizacją widowisk
teatralnych i znaczących dokonaniach w zakresie scenografii i architektury teatru.
Redakcja Biuletynu chętnie przyjmuje wszelkie materiały kwalifikujące się do publikacji.
Możliwe jest też umieszczanie reklam. Biuletyn dociera do członków PC OISTAT, teatrów
w Polsce oraz za granicę do ponad 30 członkowskich centrów OISTAT.
WYDAWCA:
REDAKTOR:
SKŁAD I DRUK:
POLSKIE CENTRUM MIĘDZYNARODOWEJ ORGANIZACJI
SCENOGRAFÓW, TECHNIKÓW I ARCHITEKTÓW TEATRU
Teatr Wielki, 00-076 Warszawa, ul. Moliera 5
tel. (48-22) 69 20 200, (48-22) 69 20 294
dr inż. arch. Jacek RYBARKIEWICZ, tel. (48-33) 81 72 441
.
BIULETYN NR 1/2002 (39) ROK XIV
TEKST 1
Poniżej: makieta i kostium do »Ubu Króla« A. Jarry`ego wg projektu Ilony Binarsch
– absolwentki WSSS Schola Posnaniensis w Poznaniu, laureatki Nagrody Głównej
w Konkursie OISTAT im. Z. Strzeleckiego na najlepszą pracę dyplomową w
zakresie scenografii.
TEKST 2
W numerze:
IV EDYCJA KONKURSU IM. ZENOBIUSZA STRZELECKIEGO,
WALNE ZEBRANIE PC OISTAT,
ŚWIATOWY KONGRES OISTAT W BERLINIE` 2001,
SYMPOZJUM PC OISTAT „NOWE TECHNIKI AUDIOWIZUALNE
W SPEKTAKLACH TEATRALNYCH”,
WSPOMNIENIA O EWIE KAŁCZAK-KOZIEŁ
I ANDRZEJU STRACHOCKIM
TEKST 3
Uroczystość ogłoszenia wyników IV edycji Konkursu OISTAT im. Z. Strzeleckiego
i wręczenia nagród.
Obok od lewej: Ilona Binarsch – laureatka Nagrody Głównej, absolwentka WSSS
Schola Posnaniensis w Poznaniu, Jerzy Moskal – Dyrektor Centrum Scenografii
Polskiej w Katowicach, juror, autor wystawy pokonkursowej, Prof. Andrzej
Sadowski – juror.
Poniżej od lewej: scenograf Adam Kilian – przewodniczący Jury, laureatki
wyróżnień: Stanisława Kumorek – absolwentka ASP Kraków, Magdalena
Gajewskiej – absolwentka ASP Kraków, Joanna Plakiewicz – absolwentka ASP
Warszawa.
TEKST 4
Poniżej wyróżnione prace w Konkursie im. Z. Strzeleckiego`01, od lewej: fotosy z
wystawy pokonkursowej scenografii do »Konopielki« E. Redlińskiego wg projektu
Magdaleny Gajewskiej, malarskie projekty kostiumów Stanisławy Kumorek do
»Tragedii o księżnej d`Amalfi« J. Webstera, projekt scenografii Joanny Plakiewicz
do »Cosi fan tutte« W. A. Mozarta.
TEKST 5
Nowowybrany podczas Światowego Kongresu OISTAT w Berlinie Komitet
Wykonawczy i Zarząd OISTAT: na pierwszym planie w środku: Maija Pekkanen –
Przewodnicząca OISTAT (Finlandia), w pierwszym rzędzie od lewej: Leon
I. Brauner – sekretarz Kom. Wyk. (USA), Michael Ramsaur – przewodniczący
Międzynarodowej Komisji Edukacji (USA), Karin Winkelsesser – członek Kom.
Wyk. (Niemcy), SungChul Kim – wiceprzewodniczący OISTAT (Korea Płd.), Louis
Janssen - wiceprzewodniczący OISTAT (Holandia), In-Suk Suh – przewodniczący
Międzynarodowej Komisji Scenografii (Korea Płd.), w drugim rzędzie od lewej:
Eric Fielding (USA), Jan Kramer – przewodniczący Międzynarodowej Komisji
Architektury, Simona Rybáková – członek Kom. Wyk. (Republika Czech), John
B. Mayberry – przewodniczący Międzynarodowej Komisji Technologii (Kanada),
Bob Logger – przewodniczący Międzynarodowej Komisji Historii i Teorii
(Holandia), Martin Godfrey - członek Kom. Wyk., skarbnik (Wielka Brytania).
Na zdjęciu brakuje: Petera McKinnona – członka Kom. Wyk. (Kanada) i Erica de
Ruytera – tymczasowego przewodniczącego Międzynarodowej Komisji Publikacji
i Informacji (Holandia).
Poniżej:
Przewodnicząca OISTAT wiceprzewodniczący
wiceprzewodniczący
Maija Pekkanen
OISTAT
OISTAT
(Finlandia)
SungChul Kim
Louis Janssen
(Korea Płd.)
(Holandia)
Uwaga: ramkę wyrzucić
TEKST 6
Prezentacja świateł laserowych – Firmy Laserland
TEKST 7
Sympozjum PC OISTAT „Nowe techniki audiowizualne w spektaklach
teatralnych” w Teatrze Wielkim w Warszawie 4 marca 2002.
u góry: otwarcie sympozjum;
u dołu: przygotowanie do pokazu zastosowania farb fluorescencyjnych na ciele
modelek.
Download

POLSKIE CENTRUM OISTAT 1