Uploaded by User2696

10583

advertisement
Anna Maria Janiak
Wydział Pedagogiczno-Artystyczny w Kaliszu
Uniwersytet im Adama Mickiewicza w Poznaniu
Czynniki społeczno-kulturowe i przyrodnicze wpływające na poziomy aktywności fizycznej
uczniów szkoły podstawowej
„Podstawowym warunkiem podejmowania wszelkich badań naukowych jest uświadomienie
sobie przez badacza celów. Wszelka działalność ludzka, jeśli ma być skuteczna, musi być celowa.
Wszelkie działania, dokonywane na zasadzie prób i błędów, skazane są na niepowodzenie. Podobny
los spotyka badania nie związane z żadnym określonym celem badawczym, a także takie badania,
których cel jest zbyt ogólny lub niemożliwy do zrealizowania.” (M. Łobocki 1978, s.55)
„Świadomość celów spełnia różne funkcje w toku działania: pozwala działanie
zaplanować, czyli przewidzieć jego etapy oraz umożliwia racjonalną organizację działań poprzez
wyłonienie i uporządkowanie zadań składowych. Świadomość celu działania zapewnia najbardziej
ekonomiczne wykorzystanie energii i zasobów na rzecz realizacji celów, co jest niezbędnym
warunkiem koordynacji zadań i środków objętych działaniem, pozwala także na dokonanie kontroli,
korekt i oceny uzyskanych wyników.” (H. Muszyński 1971, s.150)
Przedmiotowy zakres badań to czynniki społeczno-kulturowe i przyrodnicze wpływające na
poziomy
aktywności fizycznej, natomiast podmiotowy zakres badań: uczniowie szkół
podstawowych
Zakres badawczych zainteresowań sprecyzowałam w następujących celach mojej pracy:
1.
Ustalenie czynników społeczno-kulturowych i przyrodniczych różnicujących
aktywność fizyczną dziecka. (cel poznawczy)
2.
Istotność czynników społeczno-kulturowych i przyrodniczych warunkujących
aktywność fizyczną (cel poznawczy)
3.
Badanie czy czynniki społeczno-kulturowe i przyrodnicze działają w
interakcji czy w izolacji(cel poznawczy)
4.
Publikowanie artykułów związanych z krzewieniem aktywności fizycznej
wśród uczniów szkoły podstawowej (cel teoretyczny)
5.
Ustalenie dyrektyw pedagogicznych kierowanych pod adresem nauczyciela
pragnącego budować postawy sprzyjające aktywności fizycznej wśród
uczniów szkoły podstawowej (cel praktyczny)
1
6.
Ustalenie dyrektyw pedagogicznych kierowanych do rodziców pragnących
kształtować w swoich dzieciach odpowiednie postawy wobec aktywnego
spędzania wolnego czasu (cel praktyczny)
Zgodnie z procedurą postępowania badawczego następnym etapem było sformułowanie
problemów badawczych oraz określenie zmiennych. „Problem badawczy jest to pewne pytanie lub
zespół pytań, na które odpowiedzi ma dostarczyć badanie.” „Sformułowanie problemu pozwala na
wyznaczenie terenu badawczych poszukiwań z zakresu interesujących badacza zjawisk. Stanowi
również zapoczątkowanie pewnego procesu myślenia, który w efekcie ma doprowadzić do
wartościowych naukowo wniosków.” (H.Muszyński 1971, s.14)
Dokładnie określone zmienne pomagają w możliwie pełnym zrozumieniu sformułowanych
problemów. Zmienne to cechy właściwości zjawisk, które są przedmiotem badań naukowych, i
których występowanie da się konstatować lub zmierzyć.
Zmienne zależna globalna : aktywność fizyczna
Zmienna niezależna globalna: czynniki społeczno-kulturowe i przyrodnicze
Zmienna zależna
ZZY
Aktywność fizyczna
Zmienne niezależne
x1
miejsce zamieszkania
x2
infrastruktura rekreacyjno-sportowa
x3
środowisko rówieśnicze w miejscu
zamieszkania
x4
tradycje regionalne
x5
moda
x6
media
x7
status materialny rodziny
Przy opracowaniu problemów badawczych na specjalną uwagę zasługują następujące kryteria
poprawności metodologicznej:
1.
„Precyzyjność w określeniu problemów badawczych.
2.
Usytuowanie problemów badawczych na tle dotychczasowych osiągnięć naukowych.
3.
Empiryczna sprawdzalność” (M. Łobocki 1982 str.69)
W mojej pracy określiłam następujące problem i hipotezę główną, oraz problemy szczegółowe:
2
Problem główny: W jakim stopniu czynniki społeczno-kulturowe i przyrodnicze warunkują
aktywność fizyczną dziecka w szkole podstawowej
Hipoteza główna: Im bardziej otoczenie społeczno-kulturowe i przyrodnicze sprzyja
uprawnianiu aktywności fizycznej, tym w wyższym stopniu czynniki te wpływają na wzrost
aktywności fizycznej dzieci uczących się w szkole podstawowej.
Problem szczegółowy 1
– W jakim stopniu miejsce zamieszkania sprzyja podejmowaniu
aktywności fizycznej dzieci w szkole podstawowej?
Problem szczegółowy 2
– W jaki stopniu infrastruktura rekreacyjno-sportowa i jej atrakcyjność
wpływa na podejmowanie aktywność fizycznej jest podejmowana?
Problem szczegółowy 3
– W jaki stopniu grupa rówieśnicza wpływa na częstość i formę
podejmowania aktywności fizycznej przez uczniów szkół
podstawowych?
Problem szczegółowy 4
– W jakim stopniu tradycje regionalne w pływają na kształtowanie się
nawyku podejmowania aktywności fizycznej?
Problem szczegółowy 5
– W jaki stopniu moda wpływa na podejmowanie aktywności fizycznej?
Problem szczegółowy 6
– Jak media wpływają na formy podejmowania aktywności fizycznej?
Problem szczegółowy 7
– Jaki wpływ ma status materialny rodziny na podejmowanie aktywności
fizycznej, rodzaje tych aktywności i ich rozłożenie w czasie?
Aby móc zbadać wyżej wymienione problemy badawcze należy dookreślić czyli zdefiniować
czym są, jak są rozumiane podane zmienne. W swojej pracy posłużyłam się dwoma rodzajami
definicji tj definicja projektująca i definicja operacyjna.
Definicja projektująca dookreśla jak rozumiemy daną zamienną i jak ją rozpatrujemy w
prowadzanym przez nas procesie badawczym.
Definicja projektująca 1
–
Miejsce zamieszkania to miejsce, w którym osoba przebywa z
zamiarem stałego pobytu
Definicja projektująca 2
–
Infrastruktura to kompleks urządzeń użyteczności publicznych,
niezbędny do zapewnienia należytego funkcjonowania życia ludności,
odpowiednio rozmieszczony w przestrzeni.
Definicja projektująca 3
–
Grupa rówieśnicza to organizm wyróżniony spośród innych nie ze
względu na cechę demograficzną, ale ze względu na bliskie
współuczestnictwo
Definicja projektująca 4
–
Tradycja regionalna: przekazywane z pokolenia na pokolenie treści
kultury (takie jak: obyczaje, poglądy, wierzenia, sposoby myślenia i
zachowania, normy społeczne), uznane przez zbiorowość za
społecznie doniosłe dla jej współczesności i przyszłości
3
Definicja projektująca 5
–
Moda to zbiorowa chęć społeczeństwa do naśladowania określonych
wzorców zachowań czy wyglądu.
Definicja projektująca 6
–
Media to środki masowego przekazu.
Definicja projektująca 7
–
Status materialny: posiadanie lub nieposiadanie pewnych dóbr
materialnych oraz możliwość zaspokojenia odpłatnych edukacyjnych,
rozrywkowych i wypoczynkowych potrzeb rodziny
Definicja operacyjna to definicja określająca czynności prowadzące do określenia danej zmiennej.
Definicja operacyjna 1
–
Miejsce zamieszkania to miejsce tym ważniejsze im bardziej związane
z życiem osobistym, rodzinnym, zawodowym
Definicja operacyjna 2
–
Infrastruktura obejmuje budynki użyteczności publicznej takie jak
boiska, baseny, korty, tory sportowe.
Definicja operacyjna 3
–
Grupa rówieśnicza to względnie znacząca grupa społeczna w życiu
człowieka. Bardzo duże znaczenie ma w przypadku gdy uzależnia się
od niej znaczącą większość podejmowanych decyzji. Natomiast
znikomy wpływ ma w przypadku braku korelacji pomiędzy nastrojami
panującymi w grupie a podejmowanymi decyzjami.
Definicja operacyjna 4
–
Tradycje regionalne mają względny wpływ na życie człowieka.
Bardzo duży wpływ tradycje regionalne mają w przypadku
kształtowania obyczajów, poglądów, wierzeń, sposobu myślenia i
zachowania, natomiast mały wpływ mają w przypadku braku korelacji
między wyznawanymi poglądami itp. A tradycjami regionalnymi,
rodzinnymi.
Definicja operacyjna 5
–
Im większa chęć społeczeństwa do naśladowania określonych
wzorców zachowania i wyglądu tym większy wpływ mody ma życie
człowieka.
Definicja operacyjna 6
–
Dostęp do informacji płynących z mediów będzie tym większy im
większa możliwość skorzystania z środków masowego przekazu
takich jak telewizji, Internet czy radio.
Definicja operacyjna 7
–
Status materialny rodziny będzie tym wyższy im rodzina posiada
dobra materialne i częściej zaspokaja swoje potrzeby
Hipoteza szczegółowa wg Babbiego to sprawdzalne oczekiwanie wobec rzeczywistości.
Hipoteza szczegółowa 1
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im miejsce zamieszkania bardziej
sprzyja podejmowaniu aktywności fizycznej, tym częściej jest ona
4
podejmowana.
Hipoteza szczegółowa 2
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im infrastruktura rekreacyjnosportowa jest atrakcyjniejsza, tym chętniej aktywność fizyczna jest
podejmowana.
Hipoteza szczegółowa 3
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im rówieśnicy są bardziej pozytywnie
nastawieni do podejmowania aktywności, tym częściej podejmują
aktywność fizyczną
Hipoteza szczegółowa 4
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im aktywność fizyczna jest częściej w
ramach realizowania tradycji regionalnych tym częściej aktywność
fizyczna jest podejmowana.
Hipoteza szczegółowa 5
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im bardziej modny staje się
wysportowany wizerunek, tym intensywniej aktywność fizyczna jest
podejmowana
Hipoteza szczegółowa 6
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im częściej w mediach promowane
jest podejmowanie aktywności fizycznej, tym częściej aktywność
fizyczna jest podejmowana.
Hipoteza szczegółowa 7
– Istnieje prawdopodobieństwo, że im wyższy status materialny rodziny,
tym wyższe możliwości podjęcia aktywności fizycznej.
Ostatnim elementem który należy wykonać zanim przystąpi się do wyboru metody i techniki
badawczej jest określenie wskaźników. Wskaźnik to pewna właściwość, po której poznajemy, że dane
zjawisko wystąpiło. To pewien fakt, zdarzenie, stan czy proces, który daje się zaobserwować i na
podstawie którego poznajemy, że występuje dane zjawisko lub interesująca nas cecha. Warunkiem
bycia wskaźnikiem jest zachodzenie związku między właściwością zjawiska stanowiącego wskaźnik a
właściwością przez ten wskaźnik wskazywaną. Stosunek łączący wskaźnik z właściwością
wskazywaną może być różny. Może on mieć charakter związku umownego lub rzeczowego.
Możemy wyróżnić następujące rodzaje wskaźników:
o definicyjne wskazują na rodzaj powiązania wskaźnika z wartością wskazywaną. Za ich
pomocą definiowana jest cecha mająca być przedmiotem badania. Dobór wskaźnika do
określonego zjawiska polega na uprzednim zdefiniowaniu pojęcia tego zjawiska, które
wskaźnik ma wyrażać.
o empiryczne - zarówno cecha wskazywana jak i wskaźnik dają się zaobserwować. Tym samym
relacja zachodząca między wskaźnikiem a cechą wskazywaną ma charakter związku
empirycznego, rozstrzygalnego bezpośrednio na podstawie dokonanych obserwacji.
o inferencyjne - wskaźnik nie definiuje zjawiska wskaźnikowego i nie jest ono obserwowalne. O
wystąpieniu danego zjawiska wnioskujemy w sposób pośredni, tzn., że dane zjawisko zaszło,
choć ma ono charakter właściwości ukrytej.
5
zmienna
wskaźniki
Skala
miejsce zamieszkania
Wskazanie miejsca zamieszkania przez ucznia:
Skala nominalna
infrastruktura
Wskazanie z jakich obiektów korzysta uprawiając
Skala nominalna
rekreacyjno-sportowa
sport.
środowisko
Wypowiedzi uczniów stwierdzające czy :
rówieśnicze w
Koledzy chętnie uprawiają sporty?
miejscu zamieszkania
Jaką dyscyplinę sportu uprawiają?
Skala nominalna
Jakie inne aktywności spędzania czasu podejmują?
tradycje regionalne
Wypowiedzi uczniów stwierdzające czy :
Skala nominalna
W regionie organizowane są wydarzenia sportowe
Czy podczas wydarzeń kulturalnych organizowane
są konkursy sportowe.
moda
Uczeń określa w jakim stopniu modne jest obecnie
Skala porządkowa
podejmowanie aktywności fizycznej
media
Uczeń określa czy w oglądanych przez niego
Skala nominalna
programach w telewizji, słuchanych audycjach
mówi się o aktywności fizycznej, podejmuje ją?
status materialny
Uczeń odpowiada na pytania:
rodziny
Czy posiada własny sprzęt sportowy np. rower,
Skala nominalna
narty?
Czy wyjeżdża na wakacje? Jak często ile razy w
Skala porządkowa
roku?
Czy uczęszcza na dodatkowe płatne zajęcia
Skala nominalna
sportowe?
Aktywność fizyczna
Uczeń odpowiada jak często podejmuje aktywność
Skala interwałowa
fizyczną?
W metodologii stosuje się najczęściej cztery metody: metodę monograficzną, studium
indywidualnych przypadków, eksperyment pedagogiczny i metodę sondażu pedagogicznego. Pod
pojęciem metody badawczej A.Kamiński rozumie: „zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów
koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących całość postępowania badacza, zmierzającego do
rozwiązania określonego problemu naukowego.”
W każdej metodzie stosuje się charakterystyczne dla niej techniki badawcze. Pełnią
one wobec metody rolę służebną. Techniką badawczą są więc „czynności praktyczne, regulowane
6
starannie wypracowanymi dyrektywami, pozwalającymi na uzyskanie optymalnie sprawdzalnych
informacji, opinii, faktów.”
Ze względu na grupę badawczą, jaką są uczniowie szkoły podstawowej zdecydowałam się na
przeprowadzenie wywiadu „Wywiad jest rozmową badającego z respondentem lub respondentami
według opracowanych wcześniej dyspozycji lub w oparciu o specjalny kwestionariusz.” Z wielu
względów uznałam tę technikę za najwłaściwszą dla charakteru moich badań.
Badania należy przeprowadzić zarówno na terenach miejskich jak i wiejskich w możliwie na
możliwie dużej liczbie respondentów, tak by możliwa była analiza procentowa i wyeliminowanie
błędu wrażliwości na wielkość próby.
Skala nominalna jest najbardziej najprostszym typem skali pomiarowej. Otrzymywana jest w
wyniku przyporządkowania podmiotom kategorii. Jeden wynik może znaleźć się tylko w jednej
kategorii lub grupie. Po zdefiniowaniu kategorii dla zmiennej jakościowej, można ustalić liczebność, z
jaką jest owa zmienna reprezentowana. Dopuszczalne metody statystyczne dla zmiennych
prezentowanych na skali nominalnej to:
•
•
•
•
•
•
Liczebność,
Proporcje
Odsetki
Modalna
Test chi-kwadrat
Test dwuwymiarowy
Skala porządkowa nazywana również rangową, pozwala nie tylko na grupowanie w kategorie
ale również na ich porządkowanie. Zmienne porządkowe muszą podlegać pewnym kryteriom
uporządkowania, np. skale ocen. Dopuszczalne metody statystyczne, które mogą być używane na skali
porządkowej (rangowej):
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Liczebność,
Proporcje
Odsetki
Modalna
Test chi-kwadrat
Test dwuwymiarowy
Mediana
Centyle
Współczynnik korelacji.
Skala interwałowa jest podobna do skali przedziałowej, posiada wszystkie jej cechy jednak w
przypadku skali interwałowej istnieje możliwość określenia wielkości przedziałów w podanych
kategoriach. W przypadku skali interwałowej można skorzystać z następujących narzędzi
statystycznych:
7
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Liczebność,
Proporcje
Odsetki
Modalna
Test chi-kwadrat
Test dwuwymiarowy
Mediana
Centyle
Współczynnik korelacji
Średnia arytmetyczna
Wariacja
Odchylenie standardowe
Współczynnik korelacji „r”Pearsona.
Ostatnią ze skal, na których można prezentować wyniki badań pedagogicznych jest skala
ilorazowa. Pozwala ona porównywać pomiary i obliczać ich stosunek do siebie. Na tej skali oprócz
wymienionych w poprzednich skalach (nominalnej, rangowej i interwałowej) wskaźników
statystycznych można dokonywać wszelkich obliczeń arytmetycznych i statystycznych, ze względu na
naturalny punkt zerowy występujących na tej skali.
Bibliografia:
Bereźnicki F., 1997, Prace magisterskie z pedagogiki. Przewodnik metodologiczny dla
studentów, Uniwersytet Szczeciński, Warszawa.
Brzeziński J.,1980, Elementy metodologii badań psychologicznych PWN, Warszawa
Gnitecki J., 2007 Wstęp do ogólnej metodologii badań w naukach pedagogicznych (tom II)
UAM, Poznań
Gnitecki J., 2004, Wstęp do metod i przetwarzania wyników badań w naukach
pedagogicznych PTP Poznań
Grzesiak J. Statystyka w metodologii badań pedagogicznych IPA UAM 1996
Kamiński A., 1970, Metoda, technika, procedura badawcza w pedagogice empirycznej: w
Studia Pedagogiczne t.19, Warszawa.
Łobocki M., 1978, Metody badań pedagogicznych. PWN, Warszawa.
Muszyński H., 1971, Wstęp do metodologii pedagogiki. PWN, Warszawa.
Nowak S., 1970, Metodologia badań społecznych. PWN, Warszawa.
Pilch T., Wujek T., 1974, Metody i techniki badań w pedagogice: w Godlewski M.,
Krawcewicz S., Wujek T.,(red.) „Pedagogika - podręcznik akademicki.” PWN, Warszawa.
8
Download