Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Praca dyplomowa
Temat pracy:
„Banki Spółdzielcze i ich rola w finansowaniu działalności gospodarczej”
Autor (autorzy):
Ocena pracy wraz z uzasadnieniem......................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
..................................................................................................................................
Promotor
..................................
Przewodniczący
Komisji Egzaminacyjnej
Dyrektor
.................................................
..............................
Katowice, kwiecień 2002
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Spis Treści
Strona
Wstęp
1. Banki Spółdzielcze w systemie bankowym kraju...............................................4
1.1. Pojęcie Banku Spółdzielczego...................................................................4
1.2. Rola i działalność banku............................................................................9
2. Rachunek bankowy..........................................................................................10
2.1. Otwarcie rachunku bankowego.....................................................................12
2.2. Obowiązki banku oraz posiadacza rachunku bankowego...........................14
2.3. Karta wzorów podpisów..........................................................................15
2.4. Karty płatnicze.........................................................................................17
2.5. Wyciągi....................................................................................................18
2.6. Oprocentowanie na rachunku bankowym....................................................19
3. Rachunki bankowe oraz formy rozliczeń za pomocą rachunków bankowych
w Banku Spółdzielczym w Tychach...................................................................................20
3.1. Rachunki bankowe...................................................................................20
3.2. Rozliczenia gotówkowe...........................................................................26
3.3. Rozliczenia bezgotówkowe.....................................................................29
4. Rola banku w finansowaniu działalności gospodarczej na lokalnym rynku...34
4.1. Rodzaje kredytów....................................................................................34
4.2. Lokaty......................................................................................................41
4.3. Zabezpieczenia.........................................................................................46
Zakończenie..........................................................................................................52
Bibliografia...........................................................................................................53
Spis tabel i wykresów...........................................................................................54
Załączniki.............................................................................................................55
2
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Wstęp
Tematem naszej pracy są „Banki Spółdzielcze i ich rola w finansowaniu
działalności gospodarczej”.
W pierwszym rozdziale poruszone zostały zagadnienia związane z
działalnością Banku Spółdzielczego, z rolą jaką odgrywa ten bank w
finansowaniu przedsiębiorstw oraz osób prywatnych.
Kolejny rozdział naszej pracy przedstawia pojęcie rachunku bankowego,
zasady jego otwierania i prowadzenia.
W rozdziale trzecim omówione zostały rachunki bankowe oraz formy
rozliczeń za pomocą rachunków na przykładzie Banku Spółdzielczego w
Tychach.
Ostatni rozdział poświęcony jest ogólnej charakterystyce kredytów, zasad
ich udzielania a także formy zabezpieczeń w celu ograniczenia ryzyka banku.
Ponadto w rozdziale tym opisane zostały rodzaje lokat, ich oprocentowanie oraz
warunki jakie trzeba spełnić aby zostać posiadaczem lokaty.
W naszej pracy wykorzystałyśmy różnorodną literaturę książkową oraz
materiały źródłowe uzyskane w Banku Spółdzielczym w Tychach. Wszelkiego
rodzaju informatory oraz broszury znacznie ułatwiły nam pisanie pracy a także
pozwoliły dokładniej poznać i zrozumieć niektóre zagadnienia.
3
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
1. Banki Spółdzielcze w systemie bankowym kraju
1.1 Pojęcie banku spółdzielczego
Bank Spółdzielczy to instytucja finansowa kredytująca małe oraz średnie
przedsiębiorstwa i udzielająca pożyczek osobom prywatnym. Banki spółdzielcze
tworzą sieć samodzielnych jednostek z kapitałem różnej wysokości. Mają
osobowość prawną, a ich działalność opiera się na zasadzie rozrachunku
gospodarczego. Swym członkom i udziałowcom, którymi oprócz rolników są
niewielkie przedsiębiorstwa produkcyjno – handlowe, udzielają kredytów
pochodzących głównie ze środków depozytowych1.
Banki spółdzielcze w Polsce mają tradycje sięgającą połowy XIX w. W
czterdziestoleciu poprzedzającym I wojnę światową rozwinęły się banki ludowe
skupione wokół Banku Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu ( zał. 1886 r.)
oraz wiejskie spółdzielnie kredytowe związane z Centralną Kasą Spółek
Rolniczych ( zał. 1909 r.), które później nazwano Kasami Stefczyka. W okresie
międzywojennym działało kilka typów spółdzielni kredytowych będących
instytucjami krótkoterminowego kredytu lokalnego. Po II wojnie światowej
banki spółdzielcze działały jako gminne i miejskie spółdzielnie kredytowe a w
1957
r.
powstał
Centralny
Związek
Spółdzielni
Oszczędnościowo
–
Pożyczkowych, który z bankiem Rolnym przekształcono w 1957 r. w Bank
Gospodarki Żywnościowej, równocześnie spółdzielniom oszczędnościowo –
pożyczkowym nadano nazwę „Banki Spółdzielcze”2. Od 1982 r. bankom tym
przywrócono zasady działania wynikające z prawa spółdzielczego, co dawało im
ograniczoną
wcześniej
samodzielność.
Obecnie
podstawową
jednostką
operacyjną jest bank spółdzielczy, prowadzący samodzielną działalność
zazwyczaj na obszarze gminy, w której znajduje się jego siedziba.
1
2
Bernard & Colli „Słownik ekonomiczny i finansowy” Wydawnictwo „Książnica” 1994 str. 21
Zbigniew Krzyżkiewicz „Leksykon bankowo – giełdowy” Wydawnictwo „Poltext” 1998 str. 57
4
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Na szczeblach regionalnym i krajowym osiągnięto koncentrację kapitałową i
organizacyjną przez utworzenie zrzeszeń:
 regionalnych w drodze zawarcia umowy zrzeszenia przez banki
spółdzielcze, mające siedzibę na obszarze danego regionu, oraz przez
bank pełniący funkcje banku regionalnego,
 krajowego w drodze zawarcia umowy zrzeszenia przez banki
regionalne i bank krajowy ( BGŻ). W wyniku porozumień powstał
wzajemnie zależny układ organizacyjny, umożliwiający sporządzanie
na szczeblu regionu skonsolidowanego bilansu oraz solidarną
odpowiedzialność za zobowiązania. Banki Spółdzielcze zachowują
osobowość prawną, ma ją także bank regionalny jako spółka akcyjna
banków spółdzielczych. Bank Gospodarki Żywnościowej został
przekształcony w spółkę akcyjną działającą pod firmą BGŻ S.A, której
akcjonariuszami są banki spółdzielcze i skarb państwa3.
Bank spółdzielczy może być utworzony w trybie określonym ustawą
„Prawo Spółdzielcze”, za zezwoleniem Komisji Nadzoru Bankowego przy
uwzględnieniu przepisów o restrukturyzacji banków spółdzielczych i BGŻ.4
Historia Banku Spółdzielczego w Tychach
W czerwcu 2000 roku Bank Spółdzielczy w Tychach wkroczył w drugie
stulecie swoich dziejów. W zakładaniu spółdzielczych placówek Polacy zaboru
pruskiego korzystali z wypróbowanych wzorów niemieckich, gdzie prekursorami
spółdzielczości bankowej byli Herman Schulze i Fryderyk W. Raiffeisen.
W okresie walki o podział Górnego Śląska, a więc w czasie powstań
śląskich istniało na tym terenie 15 banków ludowych. Członkiem banku bądź
kasy pożyczkowej mógł zostać każdy obywatel zdolny do działań prawnych po
wypełnieniu i podpisaniu deklaracji oraz wniesieniu określonego udziału5.
Zbigniew Krzyżkiewicz „Leksykon bankowo – giełdowy” Wydawnictwo „Poltext” 1998 str. 57
Zbigniew Krzyżkiewicz „Leksykon bankowo – giełdowy” Wydawnictwo „Poltext” 1998 str. 58
5
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 3
3
4
5
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Z reprodukowanego dokumentu – rejestru sądowego dokonanego w Sądzie
Grodzkim w Mikołowie – wynika, że w dniu 26 czerwca 1900 roku została
zarejestrowana
Tyska
Kasa
Pożyczkowa,
stanowiąca
spółdzielnię
z
nieograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Tychach. Rejestr ten
sporządzony w języku niemieckim, obecnie przechowywany jest w archiwum
Sądu Rejonowego w Katowicach.
Naczelnym organem wykonawczym Tyskiej Kasy Pożyczkowej był zarząd
składający się z sześciu osób. Na jego czele stał przewodniczący, a funkcję
zastępcy pełnił wiceprzewodniczący. Najwyższym organem uchwałodawczym
było zgromadzenie ogólne, które zatwierdzało wyniki działalności gospodarczej.
W dniu 26 lutego 1910 roku, dokonano zmiany nazwy spółdzielni na: Tyska
Kasa Oszczędności i Pożyczek z nieograniczoną odpowiedzialnością z siedziba w
Tychach. Na tym samym zebraniu zatwierdzano także nowy statut. W rok 1919
Tyska Kasa Oszczędności i Pożyczek wkroczyła w nowym klimacie politycznym,
który wynikł z klęski Niemiec w I wojnie światowej i odrodzenia się państwa
polskiego po 123 latach niewoli. W latach 1919-1921 członkowie Tyskiej Kasy
Oszczędności i Pożyczek wszystkie siły poświęcili walce o przyłączenie Śląska
do Polski. Ziemia tysko - pszczyńska była jednym z ważniejszych ośrodków
ruchu powstańczego6. Wśród działaczy powstańczych dominowali ludzie
związani z Tyską Kasą Oszczędności i Pożyczek, tacy jak na przykład ojciec i
trzech braci Krzyżowskich, Paweł Latusek, Ryszard Wydra i inni. Lata I wojny
światowej oraz powstań śląskich nie sprzyjały rozwojowi takich instytucji jak
spółdzielnie i kasy oszczędnościowe. Niepewność jutra, brak stałej pracy, straty
wynikające z działań zbrojnych – to główne czynniki utrwalające stan
wyczekiwania. Polska gospodarka zniszczona w czasie wojny borykała się z
rozlicznymi kłopotami, które rzutowały na funkcjonowanie prawie wszystkich
instytucji. Szczególnie negatywny wpływ na stabilizację życia gospodarczego
wywierała inflacja, która wkrótce przerodziła się w hiperinflację. Dopiero rok
1924 i reformy Władysława Grabskiego poprawiły sytuację i stworzyły nadzieję
6
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 15
6
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
na wyraźne postępy w stabilizacji gospodarki i życia politycznego 7. W
odtworzonej Kronice Banku Spółdzielczego w Tychach znaleźć możemy
następujący zapis:
„Najgorszy okres dla Kas Oszczędności i Pożyczek spółdzielni z nieograniczoną
odpowiedzialnością był okres od 1924 roku, w którym na skutek silnej inflacji
ogromna ich wielkość straciła niemal całe swoje mienie i zaprzestała swojej
działalności8. Powyższe wydarzenia poderwały zaufanie udziałowców i wkładów
wskutek prawie całkowitego zdewaluowania zdeponowanych środków”.
Okazuje się, że w 1925 roku Kasy nie było stać nawet na opłacenie bilansu,
który należało złożyć w Sądzie w Mikołowie i opublikować w prasie. Dopiero w
dniu 22 maja 1927 roku odbyło się Walne Zebranie, na którym zatwierdzono
nowy Statut opracowany na podstawie polskiej Ustawy o spółdzielniach z 29
października 1920 roku. Spółdzielnia przyjęła wówczas nazwę: Kasa
Oszczędności i Pożyczek z nieograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w
Tychach. W czasie tego zebrania ustalono również, że zarząd składać się będzie
z 5 osób, a Rada nadzorcza z 7 osób. Terenem działania Kasy stały się Tychy
wraz z przynależnymi do nich koloniami oraz Paprocany. Kolejne zebranie
członków odbyło się w dniu 8 grudnia 1928 roku w lokalu Jana Drabika. W
czasie tego zebrania wniesiono pewne poprawki do Statutu, polegające na
poszerzeniu terenu działalności Kasy przez dodanie określenia, że swym
zasięgiem obejmuje Tychy i okolice, oraz zmniejszono liczbę członków zarządu
do 3, a Rady Nadzorczej do 6 osób9. Z informacji zamieszczonej w „Rolniku
Śląskim” 12 maja 1929 roku dowiadujemy się, że jej działalność koncentrowała
się na:
 przejmowaniu oszczędności z oprocentowaniem,
 udzielaniu pożyczek na cele gospodarcze tylko członkom spółdzielni,
 zbycie produktów rolnych i wyrobów wiejskiego przemysłu,
 hurtowym nabywaniu artykułów gospodarczych i ich sprzedaży,
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 21
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 22
9
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 22
7
8
7
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
 zakupie maszyn i urządzeń rolniczych oraz ich udostępnieniu za
odpłatnością,
 gromadzeniu niepodzielnego majątku związkowego10.
W sierpniu 1957 r. Zjazd Delegatów Kas Spółdzielczych powołał do życia
Związek Spółdzielni Oszczędnościowo – Pożyczkowej (SOP). Była to centrala
organizacyjno-rewizyjna. Ustawa z 13 kwietnia 1960 r. o prawie bankowym
określiła statut SOP i jej zakres działalności oraz uprawniła do używania nazwy
,, bank’’ z dodatkiem ,, spółdzielczy’’ rzadziej ,,ludowy’’. Trzeba przyznać, że
dokonanie wówczas zmiany stworzyły szersze możliwości rozwoju SOP-ów.
Znalazło to wyraz między innymi w pozyskiwaniu nowych członków11. Jednym
z
powodów
zwiększenia
SOP-ów
była
zgoda
ministra
finansów
na
wprowadzenie książeczek oszczędnościowych obiegowych na podobnych
zasadach jak w PKO. W marcu 1963 r. Zgromadzenie Przedstawicieli
postanowiło zmienić dotychczasową nazwę na Bank Spółdzielczy. Bank
Spółdzielczy w Tychach liczył wówczas już 815 członków. Od roku 1968 banki
spółdzielcze zaprzestały kredytowania ludności miejskiej kredytem ratalnym,
gdyż zadanie to przyjęła Obsługa Ratalnej Sprzedaży (ORS). Od tego czasu
Bank Spółdzielczy zaczął spełniać swoje statutowe zadania, co wpłynęło na jego
rozwój. W końcu 1974 r. miał już ponad 1700 członków12.
W 1975 roku na podstawie ustawy o prawie bankowym wszystkie
spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe uzyskały wspólną nazwę - banki
spółdzielcze. W związku z nowymi warunkami oraz prawnymi regulacjami Bank
Spółdzielczy od 1990 roku rozpoczął samodzielną działalność. Gdyż przestały
obowiązywać
ustalone
odgórne
stopy
procentowe
dla
gromadzonych
oszczędności i udzielanych kredytów. Zgodnie z regulacjami prawnymi z
początku lat dziewięćdziesiątych Bank Spółdzielczy w Tychach jest spółdzielnią
o nieograniczonej liczbie członków, prowadzącą samodzielnie swoją działalność.
Gospodarczy Bank Południowo-Zachodni (GBPZ) pełni funkcję Banku
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 23
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 28
12
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 30
10
11
8
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Regionalnego. Po przeprowadzeniu centrali banku do budynku przy ulicy
Damrota, dokonano w 1999 roku modernizacji w siedzibie Filii w Tychach przy
ulicy Niepodległości 55. W czerwcu 2000 roku Bank Spółdzielczy w Tychach
wkroczył w drugie stulecie dziejów osiągając najlepsze wyniki w swojej
historii13.
Wykres 1. Liczba klientów posiadających oszczędności w Banku Spółdzielczym
12000
10000
8000
6000
4000
2000
0
Liczba
klientów
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
Źródło: Materiał udostępniony przez Bank Spółdzielczy w Tychach
1.2 Rola i działalność banku spółdzielczego
Obecnie rolę banków spółdzielczych można scharakteryzować następująco:
 przyjmowanie zwrotnych wkładów pieniężnych (depozytów) w zamian
za odsetki,
 świadczenie usług finansowych związanych z obiegiem pieniądza jako
środka cyrkulacji i środka płatniczego,
 udzielanie kredytów dla przedsiębiorstw i osób fizycznych.
Początkowo składano depozyty w bankach kierując się przede wszystkim
względami bezpieczeństwa. Z czasem odsetki uzyskiwane za pozostawienie
13
Jan Kantyka ,,Bank Spółdzielczy w Tychach’’ 2000 str. 37
9
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
pieniędzy do dyspozycji banku stały się głównym motywem przechowywania
depozytów.
Duży wpływ na decyzje dotyczące deponowania oszczędności w bankach
miało porównanie wysokości stopy procentowej ze stopą inflacji, czyli tempem
wzrostu średniego poziomu cen w gospodarce14. Jeżeli stopa procentowa
przewyższa stopę inflacji otrzymamy dodatnią realną stopę procentową. W
sytuacji odwrotnej mamy ujemną realną stopę procentową zniechęcającą do
przechowywania oszczędności w banku, gdyż siła nabywcza zdeponowanych
oszczędności obniża się.
Ważną rolą jest obsługa rozliczeń finansowych i obiegu pieniądza między
różnymi podmiotami życia gospodarczego. Banki prowadzą rachunki bieżące dla
przedsiębiorstw, instytucji i osób fizycznych, przeprowadzają rozliczenia między
różnymi podmiotami krajowymi i zagranicznymi, regulują płatności oraz
dokonują bezgotówkowych przelewów bankowych. W celu usprawnienia obsługi
finansowej klientów wprowadza się książeczki czekowe i karty kredytowe.
Banki przyjmując depozyty i udzielając pożyczki występują w charakterze
wyspecjalizowanych pośredników finansowych między oszczędzającymi a
inwestorami. Udzielając kredytu bank ponosi ryzyko z ewentualnym brakiem
możliwości spłaty kredytu wraz z należnymi odsetkami przez kredytobiorców 15.
2. Rachunek bankowy
Rachunek bankowy znany od dawna w praktyce bankowej jako
specyficzny rodzaj umowy, wprowadzony został do polskiego systemu prawa
cywilnego w 1964 r. W myśl postanowień kodeksu cywilnego Bank, który
prowadzi rachunek bankowy, zobowiązuje się względem posiadacza rachunku
(na czas oznaczony lub nie oznaczony) do pewnych obowiązków. Natomiast
posiadacz rachunku bankowego zobowiązuje się do pewnych obowiązków
względem banku. Prawa i obowiązki posiadacza rachunku bankowego i banku
14
15
Roman Milewski ,,Podstawy ekonomii’’ Wydawnictwo Naukowe PWN 1999 str. 467
Roman Milewski „Podstawy ekonomi” Wydawnictwo Naukowe PWN 1999 str. 467
10
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
wynikające z umowy rachunku bankowego można podzielić na prawa i
obowiązki o charakterze cywilnoprawnym - których można dochodzić na drodze
sporu, oraz prawa i obowiązki o charakterze administracyjno – prawnym,
których nie można dochodzić na drodze sporu, tylko strona uprawniona (bank)
może zmusić posiadacza rachunku do przestrzegania przepisów w drodze
postępowania administracyjnego, przed właściwą władzą lub w drodze sankcji
bankowych16.
Rachunek bankowy (zwany również kontem bankowym) służy do
przechowywania środków pieniężnych w banku oraz do przeprowadzenia
rozliczeń pieniężnych za jego pośrednictwem, a także wykazuje na bieżąco stan
środków pieniężnych posiadanych w banku.
Istotną cechą rachunku bankowego jest to, że stanowi on ekonomiczną podstawę
obrotu bezgotówkowego.
Rachunek bankowy stał się dla jednostek gospodarki uspołecznionej:

obowiązkową formą gromadzenia środków pieniężnych i dokonywania
rozliczeń pieniężnych,

obowiązkową formą uczestniczenia w obrocie bezgotówkowym,

metodą sprawowania przez bank kontroli nad gospodarką pieniężną
jednostek posiadających rachunki bankowe,

przymusową
formą
zabezpieczenia
środków
pieniężnych
przed
kradzieżą, pożarem itp.17.
Przez jednostki gospodarki uspołecznionej należy rozumieć:

urzędy, zakłady, instytucje i przedsiębiorstwa państwowe,

spółki, w których państwo, instytucje lub przedsiębiorstwa państwowe
posiadają udział wynoszący, co najmniej 50 % kapitału zakładowego,

organizacje spółdzielcze,

organizacje polityczne, zawodowe i społeczne.
Ludwik Musioł„Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 66
17
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 69
16
11
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
2.1 Otwarcie rachunku bankowego
Rachunek bankowy otwiera się i prowadzi odrębnie dla każdego klienta,
który taki rachunek założył w banku. Wpłat na rachunki mogą dokonywać
wszyscy (bez ograniczeń) z reguły robią to dłużnicy. Rachunek bankowy otwiera
się na podstawie zawartej z klientem umowy. W umowie rachunku bankowego
bank zobowiązuje się do przechowywania środków pieniężnych posiadacza
rachunku oraz do przeprowadzenia na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych.
Polecenia wypłat z rachunku wykonywane są przez bank do wysokości salda
dodatniego na rachunku (ze strony banku, saldem dodatnim jest saldo kredytowe
“Ma”, a ze strony podmiotu gospodarczego saldo debetowe “Wn”). W przypadku
braku pokrycia rachunku poza rachunkami kredytowymi saldo rachunku jest
dodatnie (w ewidencji bankowej saldo kredytowe; w ewidencji posiadacza
rachunku saldo debetowe). Istnieje jednak możliwość, za zgodą banku,
zadłużenia się na tych rachunkach (przejście do salda ujemnego) do określonej
kwoty. Saldo z zasady ujemne mają tylko rachunki kredytowe (w banku saldo
debetowe, u kredytobiorcy saldo kredytowe), z których realizuje się polecenia
wypłat do wysokości przyznanego kredytu. Wniosek o otwarcie rachunku
bankowego powinien zawierać szereg ustaleń o charakterze formalno-prawnym.
Podmioty gospodarcze poza przechowywaniem środków pieniężnych dokonują
za pośrednictwem rachunków bankowych rozmaitych operacji rozliczeniowych,
korzystają z kredytów, deponują lokaty terminowe i celowe i dlatego otwierają
kilka rachunków bankowych o różnym charakterze. Otwarcie rachunku w
walucie obcej w celu dokonywania rozliczeń dewizowych wymaga od
wnioskodawcy udokumentowania określonych uprawnień wynikających z prawa
dewizowego18. Posiadacz rachunku (osoba fizyczna lub prawna) może
swobodnie dysponować środkami zgromadzonymi na rachunku, ale na wniosek
wierzycieli sąd może nakazać zablokowanie lub nawet zajęcie aktywów.
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 71
18
12
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
W trakcie wypłat bank zobowiązany jest sprawdzać podpisy ze złożonymi
wcześniej wzorami - jest to jeden ze sposobów zabezpieczenia wkładów.
W ściśle określonych przypadkach bank może dokonać wypłat bez decyzji
osób upoważnionych np. z tytułu odsetek od kredytów i opłat bankowych,
zobowiązań wynikających z decyzji sądowych i administracyjnych. Również na
żądanie organów sądowych, prokuratorskich i finansowych mogą być na
rachunkach zablokowane określone kwoty środków pieniężnych, których
posiadacz rachunku nie może rozdysponować.
Wniosek o otwarcie rachunku bankowego składany jest w dwóch
jednobrzmiących egzemplarzach. Powinien on być podpisany przez osoby
fizyczne występujące we własnym imieniu, bądź przez osoby upoważnione do
składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych w imieniu
jednostki występującej o otwarcie rachunku bankowego. Osoby występujące w
imieniu jednostki powinny złożyć swoje podpisy pod pieczęcią firmującą tę
jednostkę.
Zakres uprawnień osób działających w imieniu jednostek występujących o
otwarcie rachunku bieżącego w banku spółdzielczym ustala się na podstawie
przedłożonych dokumentów:
 wpisu do rejestru,
 statutu,
 aktu o powołaniu jednostki,
 uchwały,
 nominacji,
 pełnomocnictwa.
Wniosek o otwarcie rachunku bankowego powinien być podpisany w
obecności pracownika banku spółdzielczego, który zobowiązany jest sprawdzić
tożsamość osób podpisujących wniosek z ich dowodami osobistymi19. Nie jest to
konieczne, jeżeli podpisy tych osób, cechy dowodów osobistych, oraz
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 72
19
13
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
uprawnienie do podpisania wniosku były już wcześniej sprawdzone i wiadomo,
że są aktualne.
W umowie rachunku określane są także inne warunki prowadzenia rachunku.
W niektórych bankach te pozostałe warunki mogą być określane w specjalnym
regulaminie, który jest integralnym załącznikiem do umowy20.
2.2 Obowiązki banku oraz posiadacza rachunku bankowego
Do najważniejszych obowiązków banku wynikających z zawartej umowy
rachunku bankowego należą:
 przechowywanie środków pieniężnych posiadacza rachunku,
 zwrot przechowywanych środków pieniężnych na każde żądanie
posiadacza rachunku bankowego,
 dokonywanie rozliczeń pieniężnych na zlecenie posiadacza rachunku
bankowego,
 dokonywanie zapisów operacji na rachunku bankowym,
 wysyłanie posiadaczowi rachunku bankowego wyciągu z rachunku z
podaniem stanu (salda) środków pieniężnych na rachunku21.
Do obowiązków posiadacza rachunku bankowego należy:
 przestrzeganie przepisów o rozliczeniach pieniężnych oraz innych
postanowień umownych,
 zawiadomienie banku, w którym posiada rachunek, o każdej zmianie
swego miejsca zamieszkania lub siedziby,
 zgłoszenie bankowi niezgodności salda rachunku bankowego w ciągu
czternastu dni od daty otrzymania wyciągu z rachunku,
 gromadzenie swoich środków pieniężnych na rachunku bankowym22.
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 72
21
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 80
22
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 81
20
14
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
2.3 Karta wzorów podpisów
Karta wzorów podpisów jest dla banku spółdzielczego dokumentem
ustalającym osoby uprawnione do dysponowania środkami na rachunku
bankowym, oraz służy do ewidencji wzorów podpisów.
Karta wzorów podpisów występuje w dwóch egzemplarzach (oryginał i
kopia). Oryginał przeznaczony jest dla banku spółdzielczego prowadzącego
rachunek bankowy, a kopia służy posiadaczowi rachunku do prowadzenia
ewidencji osób upoważnionych do dysponowania środkami na rachunku oraz
wzorów ich podpisów. Na karcie wzorów podpisów dwie kolumny oznaczone
cyframi rzymskimi I i II przeznaczone są do wpisywania imion i nazwisk,
stanowisk oraz wzorów podpisów osób upoważnionych do dysponowania
środkami na rachunku bankowym. Osoba, której nie podano stanowiska,
powinna być określona mianem “pełnomocnik”. Jeżeli na karcie wzorów
podpisów zarówno w kolumnie I jak i w kolumnie II nie zostaną wypełnione
wszystkie pozycje, należy je zakreślić tak, aby uniemożliwić późniejsze pisanie
dodatkowych danych. Jeżeli posiadacz rachunku bankowego chce upoważnić do
dysponowania środkami na jego rachunku tyle osób, że wzory ich podpisów nie
mieszczą się na jednej stronie, może wypełnić dodatkową kartę z tym jednak, że
pierwszą stronę tj. wniosek o otwarcie rachunku bankowego powinien opatrzyć
odbitką pieczęci firmującej oraz podpisy osób uprawnionych do składania
oświadczeń w zakresie praw i obowiązków w imieniu instytucji23.
Karta wzorów podpisów złożona przez posiadacza rachunku bankowego
w banku spółdzielczym jest ważna do czasu pisemnego odwołania podanych na
niej osób upoważnionych do dysponowania środkami na rachunku bankowym.
W zależności od charakteru prawnego jednostki, do wniosku o otwarcie
rachunku bankowego poszczególne jednostki dołączają odpowiednie dokumenty.
Posiadacz rachunku powinien zawiadomić bank spółdzielczy, w którym
posiada rachunek o wszystkich zmianach w dokumentacji złożonej przy
otwieraniu rachunku bankowego. Powinien również zawiadomić bank o
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 93
23
15
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
ewentualnym wygaśnięciu pełnomocnictw udzielonych do dysponowania
środkami na rachunku bankowym. Złożona w banku karta wzorów podpisów
osób upoważnionych do dysponowania środkami na rachunku bankowym jest
ważna do czasu pisemnego zawiadomienia banku o odwołaniu tych osób ze
stanowisk, z którymi uprawnienia te były związane, lub o cofnięciu czy też
wygaśnięciu udzielonych pełnomocnictw. Po otrzymaniu zawiadomienia o
utracie przez osoby wymienione w karcie wzorów podpisów uprawnień do
dysponowania środkami na rachunku bankowym, bank umieszcza o tym
adnotację na karcie wzorów, przekreślając jednocześnie imiona i nazwiska osób,
które utraciły prawo dysponowania środkami na rachunku bankowym. Jeśli karty
wzorów podpisów posiadały również placówki banku spółdzielczego, to
właściwy bank spółdzielczy zobowiązany jest natychmiast zawiadomić o tym te
placówki. Utrata uprawnień jednej lub więcej osób nie powoduje zmiany całej
karty wzorów podpisów, jeśli pozostałe osoby, biorąc pod uwagę wymaganą
liczbę podpisów, mogą prawidłowo dysponować środkami na rachunku
bankowym. W przypadku utraty uprawnień do dysponowania środkami na
rachunku bankowym przez wszystkie osoby, lub, gdy liczba osób jest nie
wystarczająca do prawidłowego dysponowania środkami na rachunku bankowym
zachodzi konieczność złożenia nowej karty wzorów podpisów. Posiadacz
rachunku bankowego może do już posiadanej w banku karty zgłosić uzupełnienie
na czas określony lub nie określony24. Jeżeli uzupełnienie ma charakter trwały, to
w okresie przejściowym można posługiwać się kilkoma kartami wzorów,
jednakże ze względów porządkowych, należy zażądać od posiadacza rachunku
złożenia w terminie możliwie najkrótszym nowej karty, zawierającej wszystkie
osoby uprawnione do dysponowania środkami na rachunku bankowym. Pierwszą
kartę wzorów podpisów nawet, jeśli została już unieważniona, bank przechowuje
jako dokument otwarcia rachunku, łącznie z pozostałą dokumentacją do tego
rachunku, gdyż zawiera ona na pierwszej stronie wniosek posiadacza rachunku o
otwarcie rachunku bankowego. Wszystkie adnotacje dotyczące zmian w karcie
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str.94
24
16
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
wzorów mogą być dokonywane przez głównego księgowego banku, lub przez
osobę przez niego do tego upoważnioną25.
2.4 Karty płatnicze
Karta płatnicza wydawana przez bank stanowi niewielki prostokątny
kawałek plastiku z wytłoczonymi i kodowanymi elektronicznie informacjami
dotyczącymi posiadacza karty. Karta płatnicza służy do bezgotówkowego
dokonywania płatności za towary, usługi i z tytułu innych zobowiązań oraz
pobierania gotówki z banku, a często również z bankomatów. W celu dokonania
płatności wystarczy okazać kartę i podpisać rachunek, zaś karty mogą być przy
transakcji sprawdzane przez urządzenie dekodujące lub specjalne elektroniczne
terminale26.
Karty płatnicze mogą mieć charakter kart debetowych, kredytowych lub
typu charge. Na podstawie kart debetowych można dokonywać płatności lub
pobierać gotówkę tylko do wysokości stanu swego konta w banku, zaś karta
kredytowa upoważnia do dokonywania transakcji do wysokości przyznanego
przez bank kredytu, który musi być następnie spłacony. Tak, więc posiadacz
karty kredytowej nie musi mieć rachunku bankowego. Karta typu charge zwana
również kartą obciążeniową, podobnie jak karta kredytowa, może być stosowana
do wysokości ustalonego przez bank limitu. Dług zaciągnięty przy jej użyciu
musi być w całości spłacony bankowi na koniec okresu rozliczeniowego (np. raz
w miesiącu lub kwartale) po otrzymaniu z banku określonego rozliczenia. Z
takich kart najczęściej korzystają osoby prawne, czyli firmy i przedsiębiorstwa.
Karty płatnicze mogą być ważne tylko na terenie kraju, lub mogą mieć
zasięg międzynarodowy. Do popularnych w Polsce kart, którymi można płacić
również za granicą, mając rachunek w polskim banku, należą przykładowo karta
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 94
26
Stanisław Dębski „Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw” cz. 2 Wydawnictwo Szkolne i
Pedagogiczne 1994 str. 61
25
17
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
VISA Classic przeznaczona dla osób fizycznych oraz VISA Business dla
podmiotów gospodarczych27.
2.5 Wyciągi
Banki spółdzielcze zobowiązane są do bieżącego wysyłania wyciągów z
rachunków. Bank zobowiązany jest przy każdej zmianie stanu rachunku
bankowego przesyłać jego posiadaczowi wyciąg z rachunku z ustaleniem salda,
podaje się saldo początkowe, dokonane w danym dniu operacje i saldo końcowe.
Posiadacz rachunku jest zobowiązany sprawdzić zapisy i obliczenie salda
końcowego. Przy bardziej ożywionych obrotach na rachunku bankowym
dokonuje się wiele zapisów w ciągu każdego dnia. W takich przypadkach nie
sporządza się wyciągu dla każdej operacji z ustaleniem każdego salda, lecz
wyciąg obejmujący wszystkie operacje z całego dnia i wyprowadza się saldo na
koniec dnia. Do poszczególnych pozycji wyciągu powinny być dołączone
dokumenty przeznaczone dla posiadacza rachunku. Przy realizacji czeków osób
fizycznych Bank Spółdzielczy nie dołącza do wyciągu załączników, powinien
natomiast podać na wyciągu numer zrealizowanych czeków. Wyciągi z rachunku
wraz z dołączonymi dokumentami Bank Spółdzielczy wydaje posiadaczowi
rachunku lub osobie przez niego na piśmie upoważnionej bądź wysyła je przez
pocztę w terminach uzgodnionych z posiadaczem rachunku28. Doręczania
wyciągów
może
odbywać
się
również
za
pośrednictwem
skrytek
zainstalowanych w banku. Korzystający ze skrytek zobowiązani są złożyć w
banku pisemne oświadczenie, że dokumenty dotyczące rachunków bankowych i
korespondencję złożoną przez bank do skrytki uważają za dostarczoną.
Stanisław Dębski „Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw” cz. 2 Wydawnictwo Szkolne i
Pedagogiczne 1994 str. 62
28
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 98
27
18
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
2.6 Oprocentowanie na rachunku bankowym
Środki pieniężne i kredyty na rachunkach bankowych są oprocentowane,
czyli banki płacą odsetki od zdeponowanych środków pieniężnych i pobierają
odsetki od udzielonych kredytów. Generalną zasadą banków jest płacenie
niższych odsetek od zdeponowanych na rachunkach środków pieniężnych niż
pobierane od udzielanych kredytów. Różnica między odsetkami pobieranymi
przez banki a płaconym stanowi podstawowy dochód banków.
W praktyce bankowej stosuje się różne metody obliczenia oraz zasady
pobierania i wypłacania odsetek. Okres deponowania środków pieniężnych w
banku i wykorzystania kredytu liczy się w dniach. Banki stosują dwie metody ich
obliczania:

pierwsza metoda zakłada 360 dni w roku i po 30 dni w każdym
miesiącu,

druga metoda zakłada 360 dni w roku, a w każdym miesiącu wg
kalendarza.
Oprocentowanie środków na rachunkach bankowych trwa włącznie od
następnego dnia kalendarzowego po dniu wpłaty do dnia dokonania wypłaty.
Oprocentowanie lokat trwa stosownie do okresu zawarcia umowy. Odsetki od
środków na rachunkach bankowych dopisuje się kwartalnie lub rocznie, przy
lokatach krótszych od jednego roku po upływie ustalonego okresu29.
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 126
29
19
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
3. Rachunki bankowe oraz formy rozliczeń za pomocą
rachunków bankowych w Banku Spółdzielczym w Tychach
3.1 Rachunki bankowe
Rachunek bieżący koncentruje zazwyczaj całość operacji pieniężno –
kredytowych wynikających z normalnej, codziennej działalności gospodarczej
danej jednostki. Przeznaczony jest do ewidencji wpływów na ten rachunek, na
przykład z tytułu wpłat własnych, przelewów należności, realizacji czeków
rozrachunkowych, otrzymanych kredytów i pożyczek, oraz do ewidencji wypłat
z rachunku, na przykład gotówki, spłaty zobowiązań, spłaty kredytów, przelewu
podatków i składek ubezpieczeniowych oraz innych płatności bezgotówkowych.
Za czynności spełniane w związku z prowadzeniem rachunku bieżącego bank
pobiera prowizje lub opłaty30.
Rachunki bieżące są rachunkami podstawowymi, prowadzonymi dla
podmiotów gospodarczych. Rachunek bieżący może być umową zawartą między
dwiema osobami prawnymi utrzymującymi stałe kontakty handlowe. Jednakże
termin ten odnosi się głównie do metody rozliczeń księgowych stosowanej w
relacji: klient – bank. Rachunek bieżący koncentruje zazwyczaj całość operacji
pieniężno – kredytowych wynikających z normalnej, codziennej działalności
gospodarczej31.
Stanisław Dębski „Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw” cz. 2 Wydawnictwo Szkolne i
Pedagogiczne 1994 str. 58
31
Jan Głuchowski „Bankowość” Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej 1999 str. 19
30
20
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Wykres 2. Ilość kont bieżących
1990
1991
2000
1992
1993
1500
1994
Ilość kont
bieżących 1000
1995
500
1997
1996
1998
0
1999
Lata
Źródło: Materiał udostępniony przez Bank Spółdzielczy w Tychach
Tabela 1. Konta bieżące w Banku Spółdzielczym w Tychach
Lata
Wielkość
Ilość
Wysokość
Ilość
Wysokość
Ilość
wkładów
depozytariuszy
wkładów
innych depozytariuszy
wkładów
depozytariuszy
przedsiębiorstw
przedsiębiorstw
podmiotów
indywidualnych
Indywidualnych niefinansowych w podmiotów
i spółdzielni w i spółdzielni
innych
budżetów gmin budżetów gmin
w
tysiącach PLN
niefinansowych
PLN
tysiącach
tysiącach PLN
1990
646,35
965
412,54
220
-
-
1991
924,30
1.062
381,54
222
713,75
5
1992
2.108,42
1.230
520,63
238
608,86
4
1993
2.069,54
1.317
581,95
249
586,37
4
1994
4.507,22
1.280
733,69
223
1.249,46
4
1995
4.354,50
1.290
910,75
218
2.383,31
3
1996
3.802,46
1.396
1.016,67
211
2.548,11
3
1997
9.609,01
1.330
1.248,46
210
2.508,66 3
1998
8.238,23
1.363
1.228,50
204
2.345,00 3
1999
10.812,19 1.611
1.501,87
207
2.040,62 3
Źródło: Materiał udostępniony przez Bank Spółdzielczy w Tychach
21
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Rachunki lokat terminowych przeznaczone są do lokowania środków
pieniężnych na z góry określony czas od miesiąca do dwóch lat (z możliwością
przedłużenia tego okresu) w zamian za wyższe oprocentowanie. Korzystają z
tych rachunków podmioty gospodarcze i ludność, wszyscy, którzy mają
nadwyżki środków pieniężnych w walucie krajowej lub obcej. Oprocentowanie
wkładów terminowych jest z reguły wyższe niż na rachunkach bieżących i zależy
od czasu pozostawienia środków pieniężnych w banku.
Rachunki kredytowe przeznaczone są do wykorzystania przyznanych
przez bank kredytów i ich spłaty. Na rachunku lokat terminowych jednostki
gospodarcze, które obywają się bez pomocy kredytowej banku, gromadzą swoje
wolne środki pieniężne. Otwarcie rachunku następuje zazwyczaj po dokonaniu
pierwszej wpłaty na okres kilkumiesięczny czy kilkuroczny, określony zawartą z
bankiem umową. Korzystają z nich przedsiębiorstwa zachęcone wyższym
oprocentowaniem rachunków lokat terminowych od rachunków bieżących.
Rachunki czekowe i oszczędnościowo-rozliczeniowe prowadzone są
przez niektóre banki (PKO, banki spółdzielcze) dla osób fizycznych. Na rachunki
te powinny być dokonywane systematyczne wpłaty (przelew) z tytułu
wynagrodzenia, emerytury lub renty. Z rachunków tych pobiera się gotówkę lub
płaci za pomocą czeku, można także poleceniami przekazu (zapłaty) regulować
inne zobowiązania.
Osoba
ubiegająca
się
o
otwarcie
rachunku
oszczędnościowo-
rozliczeniowego składa we właściwym dla jego miejsca zamieszkania (siedziby)
wniosek o otwarcie rachunku, używając do tego celu odpowiedniego formularza,
który otrzymuje w banku spółdzielczym. Wniosek o otwarcie rachunku
oszczędnościowo-rozliczeniowego powinien być wypełniony czytelnie (piórem,
długopisem, a jeśli to jest możliwe - na maszynie). Należy podkreślić, że
posiadacz rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego może upoważnić członka
rodziny posiadającego pełną
zdolność
22
do czynności prawnych
-
do
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
dysponowania
tymi
środkami
na
rachunku32.
Wniosek
o
otwarcie
oszczędnościowo-rozliczeniowego rachunku powinien być podpisany przez
zainteresowaną osobę (np. rolnika lub rzemieślnika, pełnomocnika zespołu
rolników indywidualnych). Przed złożeniem podpisów pracownik banku
spółdzielczego powinien osoby podpisujące wylegitymować, a cechy ich
dowodów osobistych wpisać w odpowiedniej rubryce na karcie wzorów
podpisów. Fakt złożenia podpisów w obecności upoważnionego pracownika
banku spółdzielczego i sprawdzeniu dokumentacji rachunku oszczędnościoworozliczeniowego powinien być stwierdzony jego podpisem w miejscu na to
przeznaczonym. Jeżeli posiadacz rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego
zamierza wydawać dyspozycje ze swego rachunku nie tylko w banku
spółdzielczym, w którym otworzył rachunek, ale również i w jego placówkach,
wówczas powinien złożyć kartę wzorów podpisów w tylu egzemplarzach, w ilu
placówkach będzie składał dyspozycje. Decyzję o otwarciu rachunku
oszczędnościowo-rozliczeniowego podejmuje w banku spółdzielczym dyrektor, a
w oddziałach osoba upoważniona przez dyrektora. O podjętej decyzji bank
powinien zawiadomić wnioskodawcę w ciągu siedmiu dni od daty złożenia
wniosku33.
Po podjęciu pozytywnej decyzji posiadacz rachunku oszczędnościoworozliczeniowego powinien otrzymać w banku książeczkę czekową i ewentualnie
książeczkę przelewową. Przed wydaniem książeczki czekowej wszystkie
blankiety czekowe powinny być ostemplowane przez bank pieczęcią zawierającą
nazwę, adres i numer rachunku bankowego placówki prowadzącej rachunek
oszczędnościowo-rozliczeniowy. Ponadto na blankietach czekowych powinien
być wpisany numer rachunku oraz imię i nazwisko jego posiadacza. Fakt
wydania książki czekowej za pokwitowaniem odbioru oraz numery zawartych w
niej blankietów czekowych należy odnotować na karcie analitycznej posiadacza
rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego .
Zbigniew Krzyżkiewicz „Rozliczenia pieniężne” Vademecum Warszawa 1992 r. str. 77
Zbigniew Krzyżkiewicz „Rozliczenia pieniężne” Vademecum Warszawa 1992 r. str. 77
32
33
23
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Posiadacz takiego rachunku otrzymuje w banku przepisy dla posiadaczy
tych rachunków. Przyjęcie do wiadomości i stosowania otrzymanych przepisów
posiadacz rachunku potwierdza swoim podpisem na wniosku o otwarcie
rachunku34.
Rachunki
oszczędnościowo-rozliczeniowe
służą
ich
posiadaczom
do
gromadzenia na nich środków pieniężnych oraz do dysponowania tymi środkami
pieniężnymi zarówno w formie gotówkowej, jak i bezgotówkowej. Gromadzenie
środków odbywa się przede wszystkim w drodze przekazywania należności z
tytułu dostaw produktów rolnych oraz należności za wykonane dostawy, roboty i
usługi. Ponadto na rachunki te mogą być zapisywane wpływy bezgotówkowe od
innych instytucji oraz osób fizycznych z różnych tytułów. Poza tym na rachunki
oszczędnościowo-rozliczeniowe
mogą
być
również
dokonywane
wpłaty
gotówkowe zarówno przez samych posiadaczy tych rachunków, jak i przez
osoby trzecie. W ramach posiadanych środków na rachunku oszczędnościoworozliczeniowym posiadacz tego rachunku może wydawać dyspozycje za pomocą
czeków gotówkowych, bezgotówkowych lub poleceń przelewu. Wszystkie
dyspozycje wydane przez posiadacza rachunku muszą być podpisane zgodnie z
wzorami podpisów złożonymi w banku. Czeki bezgotówkowe są stosowane
przede wszystkim jako forma zapłaty za zakupione towary, świadczone usługi
oraz służą do opłacenia zobowiązań podatkowych. Na czekach zrealizowanych w
formie bezgotówkowej powinna być zamieszczona klauzula ’do rozrachunku’,
’do rozliczenia’, lub równoznaczna. Posiadacz rachunku oszczędnościoworozliczeniowego może wystawiać wyłącznie czeki imienne, to jest na osoby,
które będą dokonywać zapłaty czekami lub podejmować na podstawie czeku
gotówkę. Jeśli realizowane czeki nie znajdują częściowo lub całkowicie pokrycia
w przyznanym kredycie czy w zgromadzonych środkach na rachunku, bank
księguje kwotę nie mającą pokrycia bezpośrednio na koncie Kredyty
przeterminowane. Bank, który przyjął czeki, a nie prowadzi rachunków oszczędnościowo rozliczeniowych wystawców czeków, rozliczeń z tego tytułu
Zbigniew Krzyżkiewicz „Podręcznik do nauki bankowości” Wydawnictwo „Zarządzanie i finanse”
1997 str.165
34
24
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
dokonuje za pomocą polecenia pobrania w ciężar rachunków głównych banków
prowadzących te rachunki wystawców czeków35.
Zamknięcie rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego może nastąpić w
ciągu 30 dni od daty złożenia na piśmie przez jedną ze stron, tzn. przez
posiadacza
rachunku
lub
banku,
wypowiedzenia
umowy
rachunku
oszczędnościowo - rozliczeniowego
Do powodów, na podstawie których bank może wypowiedzieć umowę, należy
między innymi:
 wystawienie czeku bez pokrycia ,
 nie branie udziału w rozliczeniach bezgotówkowych z tytułu sprzedanych
produktów rolnych, zrealizowanych dostaw, robót lub zamówień przez
rzemieślników oraz zakupionych towarów i usług,
 brak obrotów na rachunku przez okres 6 miesięcy,
 zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa lub zakładu,
 niepodawanie na odwrocie czeku rodzaju zakupionego towaru, lub
świadczonej usługi w przypadku realizacji czeku w ciężar kredytów
przyznanych w ramach kont kredytów celowych,
 nieprzestrzeganie
innych
przepisów
dla
posiadaczy
rachunków
oszczędnościowo-rozliczeniowych.
3.2 Rozliczenia gotówkowe
Rozliczenia gotówkowe polegające na przyjęciu wpłaty lub dokonaniu
wypłaty, mogą być dokonane przez bank spółdzielczy na podstawie
odpowiednich dowodów wpłat lub wypłat zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Za prawidłowy dowód gotówkowy możemy uważać taki dowód, który zawiera,
co najmniej następujące elementy:
 określenie rodzaju dokumentu lub jego nazwę,
 datę sporządzenia (wystawienia) dokumentu, jeśli to wynika z treści
formularza,
Zbigniew Krzyżkiewicz „Rozliczenia pieniężne” Vademecum Warszawa 1992 r. str. 79
35
25
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
 określenie stron biorących udział w rozliczeniu,
 sumę wpłaty lub wypłaty,
 ewentualne inne elementy przewidziane treścią formularza,
 przy dowodach wypłaty - podpis osoby (osób) zlecającej wypłatę36.
4. Rola banku w finansowaniu działalności gospodarczej na
lokalnym rynku
4.2 Rachunki lokat terminowych oszczędnościowych
Bank Spółdzielczy w Tychach prowadzi rachunki lokat:
 terminowych o zmiennym oprocentowaniu,
 terminowych o stałym oprocentowaniu.
Przez umowę rachunku lokat terminowych Bank zobowiązuje się wobec
klienta do przechowywania jego wkładu pieniężnego co najmniej przez
zadeklarowany okres i wypłacenia mu odsetek.
Osoba zgłaszająca otwarcie rachunku lokaty terminowej zobowiązana jest
okazać dokument tożsamości pracownikowi banku, który wypisuje kartę
ewidencyjną do rachunku oszczędnościowego opatrzonej klauzulą:
„Wkłady wnoszę na okres ... miesięcy ze zmiennym oprocentowaniem i
kapitalizacją”, a dla wkładów terminowych o stałym oprocentowaniu: „ Wnoszę
wkład na okres ... miesięcy ze stałym oprocentowaniem i przyjmuję warunki
określone w regulaminie dotyczące lokat”37.
Ludwik Musioł „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach spółdzielczych” Poznań 1996
str. 58
37
Informacje udostępnione przez Bank Spółdzielczy w Tychach
36
26
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Na dowód zawarcia umowy Bank wręcza klientowi dowód wpłaty
zawierający: numer rachunku lokaty terminowej, określenie terminu wkładu,
imię i nazwisko oraz adres klienta, datę oraz kwotę cyfrowo oraz słownie. Kasjer
po przyjęciu gotówki potwierdza wpłatę stemplem kasowym.
Za początek okresu umownego przyjmuje się dzień wniesienia wkładu.
Dla każdej wpłaty otwierany jest odrębny rachunek. Rachunek lokaty terminowej
charakteryzuje się tym, że podjęcie wkładu z tego rachunku może nastąpić po
upływie okresu zadeklarowania. Właściciel rachunku może złożyć dyspozycję
dotyczącą dokonania przelewu lokaty lub należnych odsetek na wskazany przez
siebie rachunek38.
Rachunek lokaty terminowej ze zmiennym oprocentowaniem
Rachunek lokaty terminowej ze zmiennym oprocentowaniem zawierana
jest na okres 1,3,6,9,12,24,36 miesięcy. Rachunki te oprocentowane są według
zmiennej stopy procentowej, co oznacza, że oprocentowanie może być wyższe
lub niższe aniżeli w dniu wniesienia wpłaty.
Tabela 7. Zmienne oprocentowanie na rachunkach lokat terminowych
Poniżej 20 tys. zł
Od 20 tys. zł
1 miesiąc
8,60%
9,10%
3 miesiące
8,90%
9,50%
6 miesięcy
9,15%
9,70%
9 miesięcy
9,40%
10,10%
12 miesięcy
10,00%
10,50%
24 miesiące
11,00%
11,50%
36 miesięcy
11,20%
11,70%
Zmienne oprocentowanie
Źródło: Materiał udostępniony przez Bank Spółdzielczy. (dane z dnia 01.01.2002 r.)
38
Informacje udostępnione przez Bank Spółdzielczy w Tychach
27
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Odsetki naliczane za ostatni okres umowy mogą być pobrane w
dowolnym czasie, jednak nie później niż przed upływem kolejnego terminu
naliczania odsetek. Za niedotrzymanie terminu zawartego w umowie i wycofanie
wkładu klient otrzymuje pomniejszone odsetki, których wysokość ustalana jest
Uchwałami Zarządu i podawana do wiadomości klientów przez wywieszenie na
tablicy ogłoszeń w lokalach banku39.
Lokata progresywna jest to lokata, której oprocentowanie wzrasta z
każdym miesiącem przetrzymywania pieniędzy w Banku. Przy likwidacji lokaty
wypłacane jest oprocentowanie za pełne przetrzymane miesiące wg przyjętego
oprocentowania, a za dni ostatniego miesiąca wg oprocentowania miesiąca
poprzedniego. Na przykład, jeśli klient chce zlikwidować rachunek w pierwszym
miesiącu, otrzymał odsetki za przetrzymany okres wg oprocentowania dla lokat
do jednego miesiąca. Jeśli likwidacja lokaty nastąpi w trzecim miesiącu, klient
otrzyma za cały okres odsetki wg stopy procentowej lokat dwumiesięcznych.
Jeśli likwidacja nastąpi w szóstym miesiącu, klient otrzyma odsetki za cały okres
wg oprocentowania dla lokat pięciomiesięcznych.
 Lokata może być zawierana maksymalnie na okres 12 miesięcy i nie jest
odnawialna.
 Rachunki lokat progresywnych oprocentowane są wg zmiennej stopy
procentowej.
 Odsetki są po okresie umownym.
 Lokata
Progresywna
stwarza
możliwość
wycofania
wkładu
w
dowolnym momencie wraz z należnymi odsetkami z czas trwania
lokaty.
 Minimalna wpłata dla Lokaty Progresywnej wynosi 5000 PLN40.
Informacje zawarte w rgulaminie rachunków lokat terminowych oszczędnościowych dla osób
fizycznych prowadzonych przez Bank Spółdzielczy w Tychach
40
Informacje udostępnione przez Bank Spółdzielczy w Tychach
39
28
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Tabela 9. Lokata Progresywna – oprocentowanie zmienne
1 miesiąc
1,50 
7 miesięcy
8,70 
2 miesiące
7,00 
8 miesięcy
8,90 
3 miesiące
7,10 
9 miesięcy
9,10 
4 miesiące
7,20 
10 miesięcy
9,30 
5 miesięcy
8,00 
11 miesięcy
9,50 
6 miesięcy
8,50 
12 miesięcy
9,80 
Źródło: Materiał udostępniony przez Bank Spółdzielczy (dane z dnia 01.01.2002 r.)
Lokata Rentierska
Jest to lokata od której można pobierać odsetki co miesiąc w trakcie
trwania okresu lokat. Może to być np. lokata dwunastomiesięczna z wypłatą
odsetek co jeden miesiąc od daty otwarcia rachunku.
 Lokaty Rentierski zawierane są na okresy 6-miesięczne oraz
dwunastomiesięczne.
 Odsetki są płatne miesięcznie.
 Odsetki nie pobrane w terminie przez klienta są przekazywane na Konto
Osobiste, lub odrębny rachunek a’vista.
 Za niedotrzymanie terminu zawartego w umowie i wycofanie wkładu
przed terminem, klient otrzymuje odsetki od zdeponowanego kapitału w
wysokości określonej w Uchwale Zarządu Banku.
 W przypadku zerwania umowy o Lokatę Rentierską z odsetkami
płatnymi miesięcznie, Bank zwraca posiadaczowi rachunku kwotę
depozytu pomniejszoną o wcześniej wypłacone odsetki.
 Jeżeli w pierwszym dniu roboczym, po upływie zadeklarowanego
okresu przechowywania wkładu, wkład nie zostanie podjęty, uważa się
go za pozostawiony na taki sam okres, lecz na warunkach
obowiązujących w dniu przedłużenia lokaty.
 Minimalna wpłata dla Lokaty Rentierskiej wynosi 5000 PLN41.
41
Informacje udostępnione przez Bank Spółdzielczy w Tychach
29
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Tabela 10. Lokata Rentierska – oprocentowanie zmienne
6 miesięcy
9,90 
12 miesięcy
10,00 
Źródło: Materiał udostępniony przez Bank Spółdzielczy (dane z dnia 01.01.2002 r.)
Przewłaszczenie na zabezpieczenie – polega na przeniesieniu na bank przez
kredytobiorcę lub inną osobę – prawa własności rzeczy ruchomych (np. maszyny,
urządzenia, surowce, towary, pojazdy mechaniczne, dzieła sztuki, i in.) . W razie
spłaty kredytu osoba udzielająca zabezpieczenia staje się z powrotem
właścicielem rzeczy, bez potrzeby zawierania odrębnej umowy z bankiem42.
Blokada środków na rachunkach bankowych – jako zabezpieczenie kredytu
udzielonego
przez
bank
oznacza
nieodwołalne
zablokowanie
środków
pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych kredytobiorcy lub innej
osoby
wyrażającej
na
to
zgodę.
Dla
kredytobiorcy
sens
udzielenia
zabezpieczenia w tej formie może wynikać z różnicy oprocentowania środków
pieniężnych będących przedmiotem blokady oraz otrzymanego kredytu. Z
punktu widzenia banku blokada charakteryzuje się niskim ryzykiem oraz
szybkością dochodzenia z niej roszczeń.
Weksel własny in blanco składany przez kredytobiorcę jest dokumentem bez
wypisanej sumy wekslowej i terminu płatności. W momencie wystawienia
weksla nie jest bowiem znana ostateczna suma zobowiązania kredytobiorcy
wobec banku. Zależy ona od faktycznego terminu spłaty kredytu i odsetek. Na
ogół banki przyjmują weksel własny in blanco razem z deklaracją wekslową,
określającą, sposób wypełnienia weksla przez bank w razie niespłacenia kredytu
przez kredytobiorcę. W praktyce weksel in blanco z podpisem kredytobiorcy
banki przyjmują jako zabezpieczenie tylko od klientów dobrze im znanych, o
42
Wojciech Pomykało „Encyklopedia Biznesu” Tom 1 Warszawa 1995 str.455
30
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
dobrej kondycji finansowej. W innych przypadkach mogą żądać poręczenia
weksla przez osoby trzecie43.
43
Wojciech Pomykało „Encyklopedia Biznesu” Tom 1 Warszawa 1995 str.455
31
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Zakończenie
W naszej pracy wykorzystałyśmy materiały zaczerpnięte z różnych źródeł.
Głównie
korzystałyśmy
z
książek,
słowników
oraz
informacji,
które
uzyskałyśmy z Banku Spółdzielczego w Tychach. Ogólnie pisanie tej pracy było
bardzo miłą przygodą, zetknęłyśmy się z bardzo życzliwymi ludźmi. Poprzez
pisanie tej pracy poszerzyłyśmy naszą wiedze na temat rachunków bankowych,
lokat i kredytów. Mamy nadzieje, że w trakcie pisania pracy możliwie jak
najlepiej scharakteryzowałyśmy bank jako instytucje finansowo-kredytującą
przedsiębiorstwa, osoby fizyczne a także prawne. Mamy nadzieje, iż po
ukończeniu nauki zostaniemy pracownikami banku i wykorzystamy naszą
wiedze zdobytą podczas pisania tej pracy.
32
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Spis tabel i wykresów
Nr tabeli
Temat
Str.
1.
Konta bieżące w Banku Spółdzielczym w Tychach
21
2.
Kredyty na działalność gospodarczą oraz kredyty dla rolników
38
3.
Oprocentowanie kredytu 24h
40
4.
Oprocentowanie kredytów
40
5.
Oprocentowanie kredytu inwestorskiego
40
6.
Oprocentowanie kredytu samochodowego
41
7.
Zmienne oprocentowanie na rachunkach lokat terminowych
42
8.
Stałe oprocentowanie na rachunkach lokat terminowych
43
9.
Lokata Progresywna – oprocentowanie zmienne
44
10.
Lokata Rentierska – oprocentowanie zmienne
45
Nr rys.
Temat
Str.
1.
Liczba klientów posiadających oszczędności w Banku
9
Spółdzielczym
2.
Ilość kont bieżących
21
33
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Bibliografia
1. Britz Michael  „Produkty bankowe. Rynek usług finansowych”
2. Colli Bernard  „Słownik ekonomiczny i finansowy”
3. Dębski Stanisław  „Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw”
4. Fedrowicz Zenon  „Polityka pieniądza i rynek kapitału”
5.
Głuchowski Jan  „Bankowość”
6. Heropolitańska Izabela  „Kredyty, pożyczki i gwarancje bankowe”
7. Jagodzińska  Serafin Ewa  „Kredyty, pożyczki i gwarancje bankowe”
8. Jaworski Władysław Leopold  „Banki”
9. Kantyka Jan  „Bank spółdzielczy w Tychach”
10. Krzyżkiewicz Zbigniew  „Leksykon bankowo  giełdowy”
11. Krzyżkiewicz Zbigniew  „Podręcznik do nauki bankowości”
12. Krzyżkiewicz Zbigniew  „Rozliczenia pieniężne”
13. Milewski Roman  „Podstawy ekonomii”
14. Musioł Ludwik  „Rachunki bankowe i rozliczenia pieniężne w bankach
spółdzielczych”
15. Pomykało Wojciech  „Encyklopedia Biznesu” tom 1.
16. Trąba Mariusz  „Bankowość”
34
Polecamy darmowe prace mgr z bankowości
Załączniki
Załącznik nr 1 Wniosek o przyznanie kredytu krótko-, średnio-,
długoterminowego na działalność inwestycyjną
Załącznik nr 2 Umowa kredytu
Załącznik nr 3 Wniosek o udzielenie kredytu na działalność rolniczą
Załącznik nr 4 Wniosek o pożyczkę
Załącznik nr 5 Deklaracja wniesienia lokaty terminowej
Załącznik nr 6 Umowa o lokatę terminową
Załącznik nr 7 Wniosek o wydanie karty VISA Electron
Załącznik nr 8 Karta wzorów podpisów
35
Download

Banki Spółdzielcze i ich rola w finansowaniu działalności gospodarczej