KONFERENCJA
METODYCZNA
3 grudnia
2013r.
Zespół
Aspergera
Jestem Bartosz . Chodzę do
klasy drugiej ….
Czy mam łatwo ?…oj czasami
…muszę pokonywać taką
olbrzymią górkę ..że nie
zdajecie sobie sprawy …ile
wysiłku mnie to kosztuje …A
moi nauczyciele ..wiem nie jest
im łatwo …. Ale na każdym
kroku wspierają mnie.
Oto kilka przykładów na widzenie
rzeczywistości przez dzieci dotknięte
zespołem Aspergera.

Siedmiolatek na pytanie „czym się
interesuje”, odpowiada: „sprzętem
AGD i wyposażeniem kuchni z lat
70-tych”.




Kilkuletni chłopiec o sobie: „nie
mam kolegów w klasie. Jeśli już to
przyjaźnię się z dorosłymi,
uwielbiam na przykład rozmawiać z
paniami sprzątającymi w szkole”.
Inny, używający wyszukanego jak
na 8 latka języka: „klocki Lego są
znacznie fajniejsze niż próby
interakcji z młodzieżą
podwórkową”.
Kolejny kilkulatek wygłasza opinię:
„a ja tam lubię fast foody bo mają
takie środki konserwujące i
chemiczne, których próżno szukać
w zdrowej żywności”.
Dzieci w klasie pierwszej miały za
zadanie namalować
dalmatyńczyka. Jakież było
zdziwienie nauczycielki kiedy jeden
z chłopców zamiast kropek
narysował na szablonie psa
swastyki. Okazało się, że nie miał
na celu obrazić czy sprowokować
kogokolwiek. Na pytanie „dlaczego
swastyki”, poważnie odpowiedział,
że „nie chciał rysować jak wszyscy
dalmatyńczyka, chciał stworzyć
owczarka niemieckiego”.
O zespole Aspergera można
mówić w kategoriach zaburzenia,
można też widzieć w nim dar
postrzegania świata inaczej,
niezależnie od opinii społecznej.
Z.A. – to zaburzenie
rozwojowe , znajdujące się w
autystycznym spektrum .
Czasami nazywa się go wysoko
funkcjonującym autyzmem
( szczególnie w USA ) .
Z.A. wziął swą nazwę od
wiedeńskiego psychiatry ,
który zauważył , że u pewnej
liczby jego pacjentów
występują problemy z
komunikacją i wychodzeniem
w interakcje .
(Asperger 1944rok) . Mimo
upływu czasu , do chwili
obecnej naukowe zrozumienie
Z.A. jest niekompletne .
Zespół Aspergera traktowany
jest jako choroba do końca
życia , korzeniami sięgająca
rozwoju prenatalnego .
Charakterystyczne
kryteria Z.A. :
1. Upośledzenie
komunikacji
interpersonalnej .
2. Ogólna społeczna
niezręczność .
3. Ubogi repertuar
zachowań z zakresu
komunikacji
niewerbalnej .
4.Wypowiedzi często
połączone z
pedantycznymi
formami zwracania się
do rozmówcy ,
i dziwne reakcje.
5.Opór w stosunku do
zmian .
6.Zamiłowanie do
powtarzalnych
aktywności .
7.Wybór bardzo
intensywnych
zainteresowań .
Zazwyczaj problemy zaczynają
pojawiać się gdy dziecko znajdzie się
wśród rówieśników.
Już od najmłodszych lat można
zauważyć, że dzieci z ZA mają słabsze
umiejętności interpersonalne, wykazują
trudności w zabawie z innymi dziećmi,
często objawia się również tendencja
do narzucania innym swojej woli. Bywa,
że z tego powodu od małego są
odrzucane i nierozumiane przez
rówieśników. Rodzice zauważają
również trudności z dostosowaniem
się do zasad i nieumiejętność w
dopasowaniu zachowania do sytuacji
społecznej, skarżą się na trudność w
wytłumaczeniu dziecku, że nie można
komentować wyglądu innych osób,
zwłaszcza na głos i to w komunikacji
miejskiej, czy też wchodzić na ołtarz,
aby księdzu pokazywać wypadniętego
mleczaka…
W wieku przedszkolnym
zaobserwować można trudności w
rozwoju ruchowym:
problemy z jazdą na rowerze,
niezgrabność przy zabawie piłką,
bieganie na sztywnych nogach, czy też
odmienne odczuwanie bodźców
płynących z zewnątrz, np.
nadwrażliwość na dźwięki czy zapachy,
wybiórczość jedzenia. Średni wiek
diagnozowania dzieci z ZA to 7-8 lat.
Nadal dosyć rzadko diagnozowane są
dzieci w wieku przedszkolnym, a im
wcześniej postawiona diagnoza i
rozpoczęta odpowiednio interwencja,
tym mniejsze problemy w przyszłości .
Jak osoby o normie lub wysokiej
inteligencji , z dobrymi czy znakomitymi
umiejętnościami werbalnymi nie mogą
opanować nawet niewielkiej części
konwencji społecznych , które
przenikają całą codzienną komunikację
między ludźmi ?
Osoby z Z.A, mają :
1. Problemy ze znaczeniem :
(a) Wyrażenie tego , co chce się
powiedzieć .
(b) Zrozumienie tego , co inni mają
na myśli .
2. Problemy prowadzące do izolacji:
(a) Zastraszanie .
(b) Samotność .
(c) Odrzucenie przez rówieśników.
Mają także problemy :
(a) Podtrzymywaniem tematu .
(b) Wprowadzeniem tematu.
3. Problemy prowadzące do izolacji:
(d) Zastraszanie .
(e) Samotność .
(f) Odrzucenie przez rówieśników.
Mają także problemy :
(c) Podtrzymywaniem tematu .
(d) Wprowadzeniem tematu.
(e) Wyjaśnianiem nieporozumień .
(f) Unikaniem powtórzeń .
(g) Kontrolowaniem wtrącania się .
Rozumieniem dynamiki czekania na swoja
kolej .
Wielu nastolatków z Zespołem
Aspergera ma również problemy
psychiatryczne , a niektórzy nawet
kilka . Cierpią na depresję i stany
lękowe . Lęki mogą być ogromne
i mogą manifestować się w postaci
zaburzeń lękowych :
 Lęki społeczne .
 Ataki paniki .
 Uogólnione ataki lękowe.
* Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
Te stany mogą być bardzo
destrukcyjne
i niepokojące , ale ważne jest ,
by pamiętać , że można je
leczyć .
Dla wielu z Z.A. szkoła i przedszkole to trudny
ze względów społecznych czas .Cierpią tam
znaczne lęki . Ktokolwiek przeżył odsyłaniem z
kwitkiem , odmawianie , odrzucenie , izolację
….,
w sposób zupełnie zrozumiały boi się
powtórzenia tego doświadczenia .
Dzieci z Zespołem Aspergera
mają również znaczące problemy z
uwagą . Niekiedy
wydaje się , że w
ogóle nie zwracają uwagi na świat
zewnętrzny . Niekiedy nadmiernie
koncentruje się na swoim szczególnym
zainteresowaniu .Niektórzy mogą
cierpieć na typ deficytu uwagi
połączony z nadaktywnością (ADHD =
brak uwagi + impulsywność +
nadaktywność), polegający na
połączeniu braku uwagi z
nadaktywnością i impulsywnością . U
innych może przeważać
problem braku uwagi , odpowiadający
diagnostycznym kryteriom zaburzenia
uwagi(ADD = brak uwagi +
impulsywność ).
Inne zaburzenia : Tiki i Syndrom
Tourettea , Schizofrenia ,
Zaburzenia Maniakalno-depresyjne –
nie ma dowodów na to , że są częstsze
u ludzi z Z.A. niż w populacji ogólnej .
U dzieci z Z.A. można
jeszcze zdiagnozować inne zespoły lub
symptomy :
 Dysgrafia – trudność przełożenia
myśli na formę pisemną .
 Dysleksja – trudność w
dekodowaniu pojedynczych
wyrazów .
Dyspraksja lub rozwojowe zaburzenie
koordynacji (DCD) neurologiczne uszkodzenie lub
niedojrzałość organizacji ruchów .
 Echolalia – skłonność do
naśladowania tego , co ktoś mówi .
 Pozawerbalne zaburzenia uczenia
się (NLD) – tym terminem często
określa się specyficzne zaburzenia ,
które nie wpływają na rozwój mowy
– Zespół Aspergera jest jednym z
nich .
 Obsesyjne zaburzenie kompulsywne
– zaburzenie polegające na tym , że
u pewnych ludzi rozwijają się
obsesyjne i/lub kompulsje
(bezsensowne powtarzanie
czynności ) po to , by zredukować
uczucie dyskomfortu lub strachu .
Problemy w koordynacji ruchowej (niezgrabność
ruchowa)
U większości dzieci z zespołem
Aspergera występują problemy
związane ze sprawnością ruchową, są
to:
• zaburzenia równowagi,
• sztywny sposób poruszania się,
• występowanie współ ruchów
polegających na udziale w
określonym ruchu tych mięśni, które w
danym ruchu
nie powinny brać w ogóle udziału,
• zaburzenia rytmu i naśladowania
ruchów podczas zabawy,
• obniżona sprawność manualna,
• trudności w pisaniu,
• trudności we współpracy podczas gier
zespołowych.
Trudności te powodują, że w szkole
dzieci z zespołem
Aspergera są często eliminowane z gier
zespołowych, nie są wybierane do
drużyn. Trudność sprawia im również
nauka
czynności związanych z samoobsługą
(higiena, sprzątanie,
ścielenie łóżka, estetyczne spożywanie
posiłków),
ponieważ nie rozumieją potrzeby ich
wykonywania.
Zaburzenia sensoryczne:
U części dzieci występuje
nadwrażliwość na niektóre
bodźce sensoryczne (np. słuchowe,
wzrokowe, dotykowe,
zapachowe, smakowe). Mogą one na
niektóre dźwięki,
hałas, nadmiar bodźców wzrokowych,
migoczące światło
lamp jarzeniowych, reagować
rozdrażnieniem zatykaniem
uszu, bronieniem się przed dotykiem,
niechęcią noszenia
niektórych ubrań ze względu na ich
fakturę, metki.
Mogą też odmawiać spożywania
niektórych pokarmów, odżywiać
się selektywnie (niewielka ilość
tolerowanych potraw).
Ilość bodźców wizualnych i słuchowych
postrzegana
jako normalna dla innych osób, u
ucznia z zespołem Aspergera
może być odczuwana jako zbyt duża lub
zbyt mała, w
zależności od tego, czy ma on
przeczulicę czy niedoczulicę
w zakresie określonych kanałów
sensorycznch
.
„Jeśli człowiek nie dotrzymuje kroku swoim
towarzyszom ,to może dlatego ,że słyszy dźwięk
innego bębna . Pozwólcie mu iść w takt muzyki ,
którą słyszy , jakkolwiek innego metrum
i jakkolwiek odległej”.
(Henry Dawid Thoreau,1854)
Wskazówki ogólne dla nauczyciela w pracy
z dzieckiem
• dostosuj do indywidualnych potrzeb
ucznia miejsca
nauki i proces nauczania;
• pomóż dziecku w nabywaniu
umiejętności w zakresie
„funkcji wykonawczych”, takich jak
umiejętności organizacyjne
i umiejętności uczenia się;
• stosuj model edukacji opartej na
doświadczeniu; informacje
słowne poprzyj tekstem pisanym albo
obrazem,
ilustracją, filmem;
• przedstawiaj nowe pojęcia lub
materiał abstrakcyjny
w sposób możliwie najbardziej
konkretny;
• kreatywnie wykorzystaj
zainteresowania ucznia, np.
jeżeli interesują go dinozaury pozwól
mu liczyć dinozaury,
a nie np. kredki i ołówki; jeżeli to
możliwe, łącz
nowe zagadnienia z zainteresowaniami
dziecka;
• wspomagaj rozwój umiejętności
komunikacyjnych
dziecka (słownictwo, rozumienie);
• pracuj z uczniem w oparciu o tzw.
pozytywne wzmocnienia
― pochwały, nagradzanie, pozytywną
więź
z dzieckiem;
• wdrażaj i oczekuj od ucznia
przestrzegania zasad panujących
w szkole;
• pomóż mu w sytuacjach
przeżywanego stresu poprzez
przewidywanie, zapobieganie,
rozumienie przyczyn
i rozwiązywanie stresujących sytuacji;
• wspieraj i umożliwiaj dziecku
kontakty społeczne;
• pamiętaj, że nie ma potrzeby
wspierania ucznia w sferach,
w których radzi sobie dobrze i
stopniowo w tych
obszarach ograniczaj udzielaną mu
pomoc;
• w ocenianiu oddzielaj te obszary, w
których trudności
wynikają z zaburzeń;
• nie karz dziecka za objawy choroby;
• chroń dziecko przed przemocą
rówieśników.
Współpraca z rodzicami/opiekunami
ma kluczowe znaczenie
w opiece i edukacji dziecka z zespołem
Aspergera. Systematyczna,
planowana współpraca jest jednym z
czynników
wpływających na osiągnięcia szkolne
dziecka autystycznego,
na jego prawidłowe funkcjonowanie w
klasie oraz środowisku
szkoły. Kontakty te często inicjują sami
rodzice, ponieważ
są świadomi potrzeby współdziałania i
współpracy.
Rodzina jest pełnoprawnym
uczestnikiem procesu rewalidacji,
dlatego powinna być informowana i
wyrażać zgodę
na wszelkie oddziaływania
podejmowane wobec dziecka.
Uprawnienia te wynikają z naturalnego
prawa rodziców
do decydowania o własnym dziecku.
Niezbędne do nawiązywania korzystnej
współpracy jest
pozyskanie przez nauczyciela zaufania i
sympatii rodziców
poprzez prezentowanie postawy
akceptacji dla ich
dziecka oraz wykazywanie
potencjalnych możliwości rozwojowych
dziecka. Tylko wówczas rodzice
zaakceptują
propozycje szkoły i zechcą w nich
aktywnie pomagać. Do
różnorodnych działań na rzecz podjęcia
przez nauczyciela
konstruktywnej współpracy z rodzicami
należą:
• bliższe poznanie rodziny w
sympatycznych sytuacjach
pozaszkolnych w miejscach i
okolicznościach neutralnych
(wycieczka, ognisko);
Przedszkolak z ZA nie rozumie jak się
bawić i trzeba mu tłumaczyć reguły
gry, które jego rówieśnicy pojmują
błyskawicznie.
Jeśli zdecyduje się na udział
w zabawach grupowych, chce nimi
kierować i wprowadzać własne zasady.
Trudnością dla niego jest nawiązanie
przyjaźni, nie wie jak to zrobić. Ponadto
malucha charakteryzuje zmienność
nastroju, a także problemy z emocjami
- reaguje agresją, złością, bywa
hiperaktywny. Dzieci z zespołem
Aspergera czują się pewnie wówczas,
gdy poruszają się według ustalonych
schematów w uporządkowanym
świecie. Często mają kłopoty z
podjęciem decyzji, wobec czego
wycofują się do ulubionych zajęć.
Uwielbiają pochwały, wygrywanie,
bycie pierwszym. Problem natomiast
stanowią porażki, stawienie czoła
krytyce. Ich złe zachowanie często jest
wynikiem kłopotów ze zrobieniem
czegoś, niemożliwości w porozumieniu
się, a to z kolei prowadzi do frustracji.
Dzieci z ZA nierzadko bywają samotne,
co jednym z nich odpowiada, ale innym
nie. Na podwórku zachowują się inaczej
niż rówieśnicy. Trzeba je chronić,
występować w ich obronie, bowiem
naiwność, skupienie na detalach może
być powodem wyszydzania,
przedrzeźniających gestów oraz
przykrych ataków.
Nie zawsze jest zabawnie. Potrafi zwrócić się do starszych osób w miejscu publicznym: -Śmierdzisz
albo zapytać jakiejś staruszki: -Czemu masz taką pomarszczoną skórę? Do pani Ani, swojej
przedszkolanki, woła: -Ania, zaczekaj na mnie! Do wszystkich mówi staje niespodziewanie małpiego
rozumu. Kiedyś wskoczył do kasy w supermarkecie i ją całkowicie zablokował. Kiedyś opluł kogoś na
ulicy… Zwracając się do Huberta nie można używać metafor, czy żądać od niego myślenia
abstrakcyjnego. Ostatnio nie zrozumiał jak pani w szkole poprosiła, żeby usiadł – koło - kolegi.
Powiedział jej: -To niemożliwie. To tak jakby pani powiedziała: -Usiądź -kwadrat -kolegi. Jak ja mam
usiąść? Trzeba powiedzieć: -przy-.
Do Hube
za
mówić konkretnie i dosłownie. Nie można powiedzieć: rzuć okiem… bo odpowiada wtedy: To, idą do
pracy, powoli się starzeją i umierają. Syn Agnieszki słowa katechetki wziął dosłownie. Przypomniał
sobie, że mama mu zawsze mówi, żeby coś zjadł, bo urośnie. Po wykładzie katechetki przestał jeść.
Nie chciał wziąć do ust niczego. Ani w domu ani w szkole. -Powiedział mi, że jak nie będzie jadł to nie
urośnie, a jak nie urośnie to i nie umrze – wspomina Agnieszka. –Kosztowało mnie to wiele czasu i
zabiegów, by sytuacja wróciła do normy.
Download

03.12.2013 KONFERENCJA METODYCZNA asperger