Mózgi kobiet i mężczyzn
Na podstawie artykułu
Anna Grabowska „Panorama PAN”
styczeń 2014
http://panorama.pan.pl/Archiwum.html
Różnice poznawcze
Uzdolnienia
• Mężczyźni wykazują np. wyższość w wykonywaniu
różnych zadań wymagających wyobraźni
przestrzennej lub złożonych operacji
matematycznych, kobiety zaś w niektórych
zadaniach językowych oraz wymagających
precyzji manualnej.
• Badania wskazują ponadto na wyższą wrażliwość
kobiet na subtelne sygnały emocjonalne,
zwłaszcza wyrażane w mimice twarzy. Z kolei
mężczyźni łatwiej dopuszczają się aktów agresji.
Waga mózgu
• Najbardziej oczywista i widoczna gołym okiem
różnica polega na tym, że przeciętnie mózgi
męskie są o ok. 10% większe.
Substancja szara i biała
• Po pierwsze, kobiety mają proporcjonalnie więcej
substancji szarej, zaś mężczyźni więcej substancji białej
i płynu mózgowo-rdzeniowego.
• Ponieważ substancja szara to ciała komórek
nerwowych i krótkie połączenia między nimi
(dendryty), a substancja biała to długie połączenia
między odległymi częściami mózgu, wyższa proporcja
substancji szarej u kobiet oznacza, że więcej tkanki
nerwowej jest u nich zaangażowanej w procesy
przetwarzania informacji w stosunku do tkanki
zaangażowanej w przekazywanie informacji.
Kora mózgowa
• Tezę tę potwierdzają obserwacje wskazujące,
że kora mózgowa (składająca się z substancji
szarej) jest u kobiet grubsza i wykazuje większą
liczbę i poziom komplikacji zakrętów. Co
więcej, neurony są w niej gęściej upakowane.
Wszystkie te fakty interpretuje się jako
dowody na istnienie u kobiet mechanizmu
kompensacyjnego, umożliwiającego
zmieszczenie w tej samej objętości większej
ilości tkanki mózgowej (szarej substancji).
Asymetria mózgowa
• Kolejna różnica, wielokrotnie stwierdzana w
badaniach, dotyczy asymetrii mózgowej.
Mózgi mężczyzn są bardziej asymetryczne niż
kobiece tj. dwie półkule wykazują większą
specjalizację funkcjonalną. Np. funkcje
językowe są u mężczyzn silniej powiązane z
lewą półkulą, zaś funkcje wzrokowoprzestrzenne z prawą. U kobiet zaś, funkcje te
są w większym stopniu reprezentowane w obu
półkulach.
Spoidło wielkie
• części spoidła wielkiego, stanowiącego główną
wiązkę włókien łączącą dwie strony mózgu, u
kobiet są większe. Ponadto, czas transmisji
informacji pomiędzy półkulami jest u mężczyzn
dłuższy i kierunkowo asymetryczny.
• konsekwencją długiego czasu transmisji
międzypółkulowej był stosunkowo większy
rozrost połączeń wewnątrzpółkulowych w
stosunku do międzypółkulowych oraz
wzmocnienie półkulowej specjalizacji.
Dominujące połączenia w mózgu mężczyzn (A) i kobiet (B). Po lewej stronie widoczny mózg z góry, po prawej z
boku.
Połączenia wewnątrzpółkulowe i
międzypółkulowe
• u kobiet dominująca okazała się sieć połączeń
poprzecznych łączących dwie półkule, czyli takich, które
przechodzą przez spoidło wielkie. U mężczyzn
natomiast dominują połączenia wewnątrzpółkulowe,
łączące tylne i przednie części mózgu.
• Autorzy sugerują, że budowa mózgu u mężczyzn sprzyja
zapewnieniu dobrych połączeń pomiędzy strukturami
kontrolującymi percepcję i koordynację czynności,
natomiast u kobiet mózg przystosowany jest do
łączenia struktur zajmujących się analitycznym (lewa
półkula) i intuicyjnym (prawa półkula) sposobem
rozwiązywania zadań.
Osoby w skanerze rezonansu magnetycznego
wykonywały zadania matematyczne
• Okazało się, że rozwiązywanie tych zadań wywołuje
znacznie silniejszą aktywację w mózgu mężczyzn niż kobiet.
Co ciekawe, dokładnie w tych miejscach, gdzie stwierdzono
różnice w aktywności na korzyść mężczyzn, stwierdzono
również różnice w objętości i gęstości substancji szarej na
korzyść kobiet.
• Dane te pokazują, po pierwsze, że mózgi kobiet zdają się
pracować bardziej wydajnie z punktu widzenia zużycia
energii, przeznaczonej na wykonanie tej samej pracy (bo
zadanie wykonywały na podobnym poziomie). Po drugie,
wyższa wydajność mózgu kobiecego może być osiągana
dzięki zwiększeniu gęstości substancji szarej w tych samych
rejonach, które wykazują większą aktywację w mózgu
męskim
Empatia
• Codzienne doświadczenia oraz badania naukowe wskazują, że
kobiety są bardziej empatyczne. Badania funkcjonalnym
rezonansem magnetycznym ujawniły, że kobiety odczuwają empatię
w sytuacji zadawania bólu nawet takim osobom, które zachowały
się wcześniej wobec nich nieuczciwie, nie fair.
• Natomiast w przypadku mężczyzn mózg działał w sposób bardziej
„interesowny”. Aktywacja struktur związanych z empatią
następowała tylko wówczas, gdy patrzyli na ból osób, które
zachowywały się wobec nich fair. Co więcej, mężczyźni na widok
bólu zdawanego osobom nieuczciwym najwyraźniej odczuwali
satysfakcję, gdyż aktywowały się u nich struktury związane z
układem nagrody. U kobiet takich aktywacji nie było.
• Stwierdzono też u kobiet większą objętość substancji szarej w
obszarach tzw. neuronów lustrzanych, które odgrywają istotną rolę
w empatii.
Download

Mózgi kobiet i m**czyzn