WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE
Pomoc publiczna oraz
kwalifikowalność podatku VAT
w ramach Regionalnego Programu
Operacyjnego Województwa Podkarpackiego
na lata 2007-2013
Prowadzący:
Michał Rutkowski
Szkolenie finansowane przez Unię Europejską ze środków Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu
Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2007-2013
1
Archiwizacja 2007-2013
Beneficjent jest zobowiązany do
przechowywania dokumentacji związanej
z realizacją projektu do 31 grudnia 20??r. a
ad. pomocy publicznej przez okres 10 lat
od podpisania umowy (rozp. 1083/2006 art.
90 ust. 1a)
2
Trwałość projektu (rozp. 1083 art. 57)
Państwo członkowskie lub instytucja zarządzająca
zapewniają, że operacja zachowuje wkład funduszy,
wyłącznie jeżeli operacja ta, w terminie pięciu lat od
zakończenia operacji lub trzech lat od zakończenia operacji
w państwach członkowskich, które skorzystały z możliwości
skrócenia tego terminu w celu utrzymania inwestycji lub
miejsc pracy stworzonych przez MŚP, nie zostanie poddana
zasadniczym modyfikacjom:
– mającym wpływ na jej charakter lub warunki jej realizacji
lub powodującym uzyskanie nieuzasadnionej korzyści
przez przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny; oraz
– wynikającym ze zmiany charakteru własności elementu
infrastruktury albo z zaprzestania działalności
produkcyjnej.
3
Wielkości wkładu funduszy w przypadku
inwestycji objętych pomocą publiczną:
W odniesieniu do pomocy publicznej w rozumieniu
art. 87 Traktatu pomoc publiczna przyznana w
ramach programów operacyjnych podlega pułapom
określonym dla pomocy publicznej (rozp.
1083/2006 art. 54 ust. 4)
4
Konspekt
Podstawowe pojęcia i zasady
Aktualny stan prawny dotyczący RPO
Występowanie pomocy publicznej w wybranych
obszarach programów operacyjnych
Kluczowe konsekwencje dla wnioskodawców
ubiegających się o dofinansowanie zgodnie
z regułami pomocy publicznej
5
Test pomocy publicznej
Pomocą publiczną jest transfer zasobów publicznych,
o ile spełnione są łącznie następujące warunki:
transfer ten skutkuje przysporzeniem na rzecz
określonego podmiotu, na warunkach
korzystniejszych niż rynkowe,
transfer ten jest selektywny – uprzywilejowuje
określone podmioty lub wytwarzanie określonych
dóbr,
w efekcie tego transferu występuje lub może wystąpić
zakłócenie konkurencji,
transfer ten wpływa na wymianę gospodarczą między
krajami członkowskimi.
6
Podstawowe zasady
KE jest jedynym organem uprawnionym do wydania
wiążącego rozstrzygnięcia w kwestii występowania
pomocy publicznej (KE wielokrotnie uznawała różne
instrumenty za pomoc publiczną mimo odmiennego
stanowiska Państwa Członkowskiego!!!),
Zasoby publiczne mogą mieć postać finansową,
rzeczową (składniki majątku) lub niematerialną,
Transfer – transakcja między dwoma odrębnymi
podmiotami, najczęściej publicznym (przekazującym) i
niepublicznym (przyjmującym).
– Pomoc publiczną może jednak stanowić również
transfer między dwoma podmiotami publicznymi np.
województwem i gminą oraz między dwoma
podmiotami niepublicznymi, gdy jeden jest
dysponentem zasobów publicznych
7
Podstawowe zasady
Transfer zasobów publicznych nie występuje pomiędzy
jednostkami organizacyjnymi tego samego podmiotu (np.
jst. i jej zakład budżetowy)
Przysporzenie - korzyść ekonomiczna osiągana przez
podmiot, na rzecz którego dokonywany jest transfer
zasobów. Nie każdy transfer jest przysporzeniem np. gdy
całość korzyści przenoszona jest na ostatecznych
odbiorców
Pomocą publiczną jest tylko takie przysporzenie, które
następuje na warunkach korzystniejszych od rynkowych.
Stosowanie PZP zapewnia warunki rynkowe. Zlecenie
dokonane w trybie innym niż PZP może stanowić pomoc
publiczną nawet, jeśli prawo dopuszcza taki tryb. Czasami
jednak warunki rynkowe są spełnione bez postępowania
przetargowego np. sprzedaż akcji na giełdzie.
8
Podstawowe zasady
Selektywność – uprzywilejowanie określonego podmiotu lub
wytwarzania określonych dóbr. PP może być transfer zasobów
publicznych dokonany na rzecz dowolnego podmiotu np. organizacji
pozarządowej, spółki komunalnej, a nawet jst. (wykonującej
działalność gospodarczą w formie zakładu budżetowego). Nie jest
pomocą publiczną transfer, z którego na równych prawach mogą
korzystać wszystkie podmioty (nie ma selektywności)
Przepisy o pomocy publicznej dotyczą wszystkich podmiotów
niezależnie od ich cech, a w sensie przedmiotowy odnoszą się do
wszelkiej działalności związanej z oferowaniem dóbr i usług na
określonym rynku
PP nie dotyczy tych dziedzin działalności, które są wykonywane w
warunkach niekonkurencyjnych. Taka sytuacja występuje wówczas,
gdy działalność jest wykonywana w warunkach monopolu
naturalnego (np. zarządzanie liniami kolejowymi oraz zarządzanie
sieciami wodociągowymi, gazowymi i energetycznymi ) lub monopolu
prawnego (np. część usług Poczty Polskiej)
9
Podstawowe zasady
Nie zostały sformułowane ogólne kryteria, które by
jednoznacznie rozgraniczyły przypadki, w których transfer
zasobów wpływa na wymianę handlową między krajami
członkowskimi oraz takie, w których taki wpływ nie zachodzi.
Takim kryterium nie jest ani fizyczna wielkość podmiotu, ani
rozmiar jego działalności, ani też rodzaj tej działalności
Jeżeli podmiot, który otrzymuje zasoby publiczne, działa
wyłącznie na rynku lokalnym, to taki transfer nie stanowi
pomocy publicznej
10
Formy pomocy publicznej
Bezzwrotne przekazanie środków (dotacje, subsydia)
Obniżenie obciążeń podatkowych (ulga podatkowa,
umorzenie lub odroczenie płatności podatku bądź innej
daniny publicznej)
Przeniesienie własności składników majątkowych (np.
poprzez sprzedaż lub wniesienie aportem do spółki) lub
oddanie takich składników majątkowych w użytkowanie
(np. poprzez zawarcie umowy dzierżawy albo najmu)
Udzielenie pożyczki lub innej formy finansowania
zwrotnego
Udzielenie gwarancji lub poręczenia
Objęcie akcji/udziałów w spółce prawa handlowego
11
Rodzaje pomocy publicznej
pomoc indywidualna – udzielana jednemu, z góry
znanemu podmiotowi
pomoc udzielana w ramach programów
pomocowych – program pomocowy jest to akt
normatywny określający warunki udzielania
pomocy podmiotom, które nie są z góry znane
12
Aktualny stan prawny dotyczący RPO
Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego wydane na
podstawie art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach
prowadzenia polityki rozwoju są jedyną podstawą, na mocy której
można udzielić PP w ramach RPO
Obecny stan prawny uniemożliwia udzielenie pomocy indywidualnej
w ramach RPO
Jeśli do danego projektu nie ma zastosowania żaden program
pomocowy nie oznacza to automatycznie, że w projekcie tym nie
występuje pomoc publiczna
W praktyce mogą wystąpić sytuacje, w których dofinansowanie
danego projektu będzie stanowiło pomoc publiczną nie przewidzianą
w żadnym programie pomocowym. W takim przypadku Instytucja
Zarządzająca zamierzająca udzielić PP nieobjętej żadnym
programem pomocowym musi wystąpić do MRR o ustanowienie
nowego programu pomocowego lub odpowiednią nowelizację
istniejącego programu pomocowego
13
Rozporządzenia wymagające notyfikacji KE:
W sprawie udzielania pomocy na inwestycje w zakresie publicznego
transportu miejskiego w ramach regionalnych programów
operacyjnych
W sprawie udzielania pomocy na nabycie lub modernizację
pasażerskiego taboru kolejowego w ramach regionalnych
programów operacyjnych
W sprawie udzielania pomocy na inwestycje w zakresie transportu
multimodalnego w ramach regionalnych programów operacyjnych
W sprawie udzielania pomocy na inwestycje w zakresie portów
lotniczych w ramach regionalnych programów operacyjnych
W sprawie udzielania pomocy na inwestycje w zakresie: energetyki,
infrastruktury telekomunikacyjnej, infrastruktury sfery badawczorozwojowej i lecznictwa uzdrowiskowego w ramach regionalnych
programów operacyjnych
W sprawie udzielania pomocy na rewitalizację w ramach
regionalnych programów operacyjnych.
14
Rozporządzenia nie wymagające notyfikacji KE:
Z dnia 11 października 2007 r. w sprawie udzielania
regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych
programów operacyjnych (Dz. U. Nr 193, poz.. 1399);
Z dnia 11 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy
na usługi doradcze dla mikroprzedsiębiorstw oraz małych i
średnich przedsiębiorstw w ramach regionalnych
programów operacyjnych (Dz. U. Nr 193, poz. 1398);
Z dnia 2 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy
de minimis w ramach regionalnych programów
operacyjnych (Dz. U. Nr 185, poz. 1317);
Z dnia 2 października 2007 r. w sprawie udzielania pomocy
na szkolenia w ramach regionalnych programów
operacyjnych (Dz. U. Nr 185, poz. 1318);
15
Regionalna pomoc inwestycyjna
Pomoc może być udzielona wyłącznie na dokonanie tzw.
inwestycji początkowej (nowej inwestycji).
Za taką uznaje się inwestycję w aktywa materialne lub
niematerialne, związaną z utworzeniem nowego zakładu,
rozbudową istniejącego zakładu, dywersyfikacją produkcji w
istniejącym zakładzie lub zasadniczą zmianą procesu
produkcyjnego w istniejącym zakładzie.
Regionalna pomoc inwestycyjna nie może być udzielana na
inwestycje odtworzeniowe.
Aktywa materialne nabywane w ramach wspomaganego
projektu muszą być nowe (nieużywane), warunek ten nie
dotyczy inwestycji dokonywanych przez
mikroprzedsiębiorstwa, małe i średnie przedsiębiorstwa.
16
Regionalna pomoc inwestycyjna
Regionalna pomoc inwestycyjna może zostać udzielona
wyłącznie wtedy, gdy beneficjent przed rozpoczęciem prac
nad realizacją projektu złożył wniosek o przyznanie pomocy,
a organ odpowiedzialny za udzielanie pomocy potwierdził
następnie na piśmie, że projekt, co do zasady, kwalifikuje
się do pomocy, ponieważ spełnia kryteria określone w
programie pomocowym
Za rozpoczęcie prac nad realizacją projektu uważa się
podjęcie prac budowlanych lub podjęcie wiążącego
zobowiązania do nabycia urządzeń.
Podmiot zamierzający ubiegać się o regionalną pomoc
inwestycyjną może, przed otrzymaniem pisemnego
potwierdzenia o kwalifikowalności projektu (a nawet przed
złożeniem wniosku o dofinansowanie) dokonywać czynności
przygotowawczych do realizacji projektu
17
Regionalna pomoc inwestycyjna
Mapa pomocy regionalnej, obowiązująca w Polsce w
okresie 2007-13, została określona w rozporządzeniu Rady
Ministrów z dnia 13 października 2006 r. w sprawie
ustalenia mapy pomocy regionalnej (Dz.U. Nr 190, poz.
11402)
Procentowe progi maksymalnej intensywności pomocy
podlegają zwiększeniu:
– o 20 punktów procentowych w przypadku
mikroprzedsiębiorców i małych przedsiębiorców
– o10 punktów procentowych w przypadku średnich
przedsiębiorców
Jeżeli pomoc nie jest wypłacana jednorazowo, lecz w
transzach, to wartość pomocy (wyrażoną jako EDB) należy
zdyskontować czyli ustalić aktualną wartość ekonomicznej
płatności, która ma być dokonana w przyszłości
18
Regionalna pomoc inwestycyjna
W RPO może wystąpić sytuacja, w której jeden projekt
będzie dotyczył zarówno inwestycji podlegających
regułom udzielania pomocy publicznej, jak i inwestycji
nieobjętych tymi regułami. W takim przypadku:
– Jeśli projekt dotyczy dwóch inwestycji, które mogą
być fizycznie wyodrębnione, to należy go traktować
jako dwa osobne projekty, z których jeden podlega
obostrzeniom związanym z pomocą publiczną, a
drugi nie
– Jeśli zadania inwestycyjne nie mogą być fizycznie
wyodrębnione, to reguły udzielania pomocy
publicznej dotyczą całości inwestycji
19
Regionalna pomoc inwestycyjna
Regionalna pomoc inwestycyjna powinna być
udzielana pod warunkiem zagwarantowania
trwałości projektu.
Przez trwałość projektu należy rozumieć
utrzymanie inwestycji, na której realizację została
udzielona pomoc, w regionie objętym pomocą,
przez okres co najmniej 5 lat (w przypadku
mikroprzedsiębiorców, małych i średnich
przedsiębiorców – 3 lat)
Okres ten jest liczony od daty zakończenia
realizacji projektu
20
Regionalna pomoc inwestycyjna
W związku z tym, iż rozporządzenie dot. Regionalnej
pomocy inwestycyjnej nie było notyfikowane przez KE
obowiązują dodatkowe obostrzenia:
– muszą zostać spełnione warunki Wytycznych w
sprawie krajowej pomocy regionalnej na lata 200713
– pomoc nie może być udzielona na inwestycje
dotyczące prowadzenia działalności w sektorach:
rybołówstwa, budownictwa okrętowego, węgla
kamiennego, stali, włókien syntetycznych, produkcji
pierwotnej produktów rolnych; natomiast w
przypadku sektora transportu pomoc nie może być
wykorzystana na zakup środków transportu
21
Regionalna pomoc inwestycyjna
Pomoc nie może być uzależniona od wielkości eksportu ani
od wykorzystywania towarów krajowych zamiast towarów
zagranicznych, nie może też być przeznaczona na
tworzenie sieci dystrybucyjnych za granicą ani na pokrycie
wydatków bieżących związanych z działalnością eksportową
Udzielana pomoc powinna być „przejrzysta” – rozumie się
przez to pomoc, której kwota może być z góry ustalona
Pomoc nie może być udzielona beneficjentowi, na którym
ciąży obowiązek zwrotu pomocy wcześniej udzielonej
Jeżeli pomoc jest udzielana w ramach programu
pomocowego (a nie jako pomoc indywidualna), to program
ten nie może być ukierunkowany na konkretne sektory,
chyba że jest to sektor turystyki.
22
Pomoc de minimis
Pomocą de minimis jest pomoc, która ze względu na
niewielką wartość nie wpływa na wymianę gospodarczą
między krajami członkowskimi i/lub nie zakłóca
konkurencji.
Z formalnego punktu widzenia pomoc de minimis nie
jest pomocą publiczną
Graniczną kwotą pomocy de minimis jest 200 tys. € w
ciągu trzech kolejnych lat.
Oznacza to, że każdy podmiot może otrzymać w ciągu
tego okresu, z jednego lub wielu źródeł, pomoc o
łącznej wartości nieprzekraczającej 200 tys. € i pomoc
ta nie będzie uznawana za pomoc publiczną
23
Pomoc de minimis
Ograniczenia pomocy de minimis:
– Reguła de minimis nie dotyczy sektorów:
produkcji pierwotnej produktów rolnych,
rybołówstwa i akwakultury, węgla kamiennego,
– w sektorze transportu drogowego limit pomocy
de minimis wynosi 100 tys. € w ciągu trzech lat,
ponadto pomoc ta nie może zostać
wykorzystana na nabycie środków transportu,
24
Pomoc de minimis
Pomoc de minimis nie może być przyznana podmiotom
znajdującym się w trudnej sytuacji ekonomicznej (tzn.
kwalifikującym się do pomocy na ratowanie lub
restrukturyzację przedsiębiorstw),
Pomoc de minimis nie może być uzależniona od
wielkości eksportu ani od wykorzystywania towarów
krajowych zamiast towarów zagranicznych, nie może
też być przeznaczona na tworzenie sieci
dystrybucyjnych za granicą ani na pokrycie wydatków
bieżących związanych z działalnością eksportową,
Pomoc de minimis powinna być „przejrzysta” tzn. jej
kwota powinna być z góry możliwa do ustalenia.
25
Pomoc de minimis
Na władzach krajów członkowskich spoczywa obowiązek
monitorowania pomocy de minimis tak, aby zapewnić, że
żaden podmiot nie otrzyma pomocy w kwocie
przekraczającej limit 200 tys. € (lub 100 tys. € w przypadku
sektora transportu drogowego).
W Polsce organ udzielający pomocy de minimis jest
obowiązany wydać jej beneficjentowi zaświadczenie
potwierdzające ten właśnie charakter pomocy i określające
m.in. datę jej udzielenia, jej wartość, a także jej
równowartość w €.
Limit 200 tys. € dotyczy tylko pomocy udzielanej jako pomoc
de minimis – podmiot może w tym czasie otrzymać inną
pomoc publiczną w dowolnej kwocie, o ile tylko jest ona
udzielana zgodnie z prawem
26
Kumulacja pomocy
Jeżeli kumulowane są dwa środki pomocowe, przy czym obydwa
stanowią regionalną pomoc inwestycyjną, to skumulowana
intensywność pomocy nie może przekroczyć maksymalnej
intensywności regionalnej pomocy inwestycyjnej, obowiązującej w
danym regionie,
Jeżeli regionalna pomoc inwestycyjna jest kumulowana z pomocą de
minimis w odniesieniu do tych samych wydatków kwalifikowanych, to
skumulowana intensywność pomocy nie może przekroczyć
maksymalnej intensywności regionalnej pomocy inwestycyjnej,
obowiązującej w danym regionie,
Jeżeli kumulowane są dwa środki pomocowe, z których jeden
stanowi regionalną pomoc inwestycyjną (i nie może przekroczyć
pułapu maksymalnej intensywności regionalnej pomocy
inwestycyjnej), a drugi stanowi pomoc przeznaczaną na inny cel (i
nie może przekroczyć pułapu określonego w przepisach właściwych
dla tego rodzaju pomocy), to skumulowana intensywność pomocy
nie może przekroczyć tego pułapu, który jest korzystniejszy dla
beneficjenta.
27
Występowanie
pomocy publicznej
w wybranych obszarach
programów operacyjnych
28
Pomoc publiczna w dziedzinie
transportu publicznego
Projekty można podzielić na dwie kategorie:
Zakup lub modernizacja taboru służącego
wykonywaniu przewozów (autobusy, tramwaje,
wagony, szynobusy, etc.),
Tworzenie lub modernizacja infrastruktury
transportu publicznego (drogi kołowe, tory
tramwajowe i kolejowe, zajezdnie, dworce,
elektroniczne systemy biletowe, etc).
29
Pomoc publiczna w dziedzinie
transportu publicznego
Dofinansowanie na zakup taboru podmiotowi, który będzie
wykorzystywał ten tabor do wykonywania przewozów, stanowi
pomoc publiczną. Dotyczy to wszystkich przewoźników – nawet
jednostek samorządu terytorialnego, wykonujących przewozy w
formie organizacyjnej zakładu budżetowego
Nie będzie pomocą publiczną udzielenie takiego dofinansowania
podmiotowi, który nie wykonuje przewozów. Oczywiście w
powyższym przypadku może wystąpić pomoc publiczna na
drugim poziomie – związana ze sposobem udostępniania majątku
nabytego dzięki dofinansowaniu. Pomoc publiczna na tym
poziomie nie wystąpi, jeśli majątek jest udostępniany w drodze
przetargu. Może się przy tym zdarzyć, że w celu realizacji
powierzonego zadania jednostka samorządu terytorialnego
dokona transferu majątku do spółki komunalnej. W takich
okolicznościach nie jest wykluczone wystąpienie pomocy
30
publicznej
Pomoc publiczna w dziedzinie
transportu publicznego
Projekty polegające na finansowaniu tworzenia lub
modernizacji infrastruktury służącej transportowi
publicznemu należy podzielić na trzy przypadki:
– Infrastruktura stanowi własność publiczną
(beneficjentem projektu jest podmiot publiczny),
– Infrastruktura stanowi własność podmiotu
niepublicznego, który zarządza tą infrastrukturą,
ale nie prowadzi działalności przewozowej
(beneficjentem projektu jest ten podmiot),
– Infrastruktura stanowi własność przewoźnika
(beneficjentem jest przewoźnik)
31
Beneficjentem projektu jest podmiot publiczny
Tworzenie publicznej infrastruktury transportowej stanowi zadanie
państwa, a więc nie jest działalnością wykonywaną w warunkach
konkurencji. Zatem dofinansowanie środkami programu
operacyjnego projektu z tego zakresu nie stanowi PP
PP może jednak wystąpić na drugim poziomie – przy dysponowaniu
tą infrastrukturą przez władze publiczne. Jeżeli infrastruktura ta jest
ogólnodostępna to PP nie ma miejsca, gdyż nie jest spełnione
kryterium selektywności. Jeśli jednak infrastruktura ma służyć
określonemu podmiotowi (lub wręcz jest mu dedykowana), to jej
udostępnienie na zasadach nierynkowych będzie stanowiło PP dla
tego podmiotu.
Warto zwrócić uwagę, że sam fakt, iż infrastruktura ma służyć tylko
jednemu podmiotowi (albo określonej grupie podmiotów) nie
przesądza jeszcze o wystąpieniu PP. Pomoc ta nie wystąpi, jeśli
podmiot/podmioty korzystające z infrastruktury będą wyłonione w
trybie przetargu (co zapewni, że warunki korzystania z infrastruktury
są warunkami rynkowymi).
32
Beneficjentem projektu jest podmiot niepubliczny
Jeżeli infrastruktura transportowa stanowi własność
odrębnego podmiotu (który udostępnia tę
infrastrukturę za odpłatnością wszystkim
zainteresowanym przewoźnikom), to z reguły
podmiot ten działa w warunkach monopolu – jak
chociażby spółka PKP PLK S.A., która jest
monopolistą w zakresie zarządzania publicznymi
liniami kolejowymi.
Dofinansowanie ze środków programu
operacyjnego projektu polegającego na budowie,
rozbudowie lub modernizacji tej infrastruktury nie
będzie zatem stanowiło pomocy publicznej.
33
Beneficjentem jest przewoźnik
Jeżeli infrastruktura stanowi własność przewoźnika
i jest przezeń wykorzystywana do wykonywania
przewozów, to dofinansowanie tej infrastruktury
stanowi pomoc publiczną.
34
Pomoc publiczna w dziedzinie
społeczeństwa informacyjnego
W ramach RPO będą realizowane następujące
rodzaje projektów z zakresu społeczeństwa
informacyjnego:
– Tworzenie infrastruktury służącej przesyłowi
danych (sieci telekomunikacyjnych),
– Tworzenie zdolności do świadczenia usług drogą
elektroniczną w instytucjach publicznych
– Wdrażanie systemów informatycznych
wspomagających zarządzanie.
35
Pomoc publiczna w dziedzinie
społeczeństwa informacyjnego
Pomoc publiczna nie będzie dotyczyła projektów instytucji
publicznych, związanych ze świadczeniem usług administracji
publicznej drogą elektroniczną oraz wdrażaniem systemów
informatycznych.
Natomiast działalność polegająca na przesyle danych przez
sieci telekomunikacyjne stanowi działalność wykonywaną w
warunkach konkurencji. Dlatego też dofinansowanie projektu
polegającego na tworzeniu lub modernizacji sieci
telekomunikacyjnej, udzielone podmiotowi wykonującemu taką
działalność (operatorowi sieci) będzie stanowiło pomoc
publiczną.
Jednakże pomoc publiczna nie wystąpi, jeśli dofinansowanie
na budowę lub modernizację sieci telekomunikacyjnej zostanie
udzielone podmiotowi, który nie jest i nie będzie operatorem
36
sieci.
Pomoc publiczna w dziedzinie zaopatrzenia w wodę
oraz usuwania ścieków i odpadów komunalnych
Większość spośród tych zadań jest wykonywana w warunkach
monopolu naturalnego. Dotyczy to przede wszystkim: budowy i
eksploatacji sieci wodociągowych, sieci kanalizacyjnych,
oczyszczalni ścieków i wysypisk odpadów komunalnych.
Dofinansowanie projektów dotyczących budowy, przebudowy lub
modernizacji takiej infrastruktury nie stanowi pomocy publicznej
(niezależnie od tego, czy gmina wykonuje te zadania w formie
zakładu budżetowego, czy w formie spółki komunalnej).
Natomiast monopol naturalny nie występuje w przypadku
działalności polegającej na odbiorze i wywozie ścieków lub
odpadów przy użyciu środków transportu, takich jak śmieciarki i
wozy asenizacyjne.
Dofinansowanie projektów dotyczących takiej działalności, w
szczególności polegających na nabyciu lub modernizacji takich
środków transportu stanowi pomoc publiczną.
37
Pomoc publiczna dla szkół wyższych
i jednostek naukowych
Dla oceny występowania pomocy publicznej w przypadku
transferu zasobów publicznych do szkół wyższych i
jednostek naukowych niezbędne jest ustalenie, czy
działalność tych podmiotów stanowi działalność
gospodarczą. Z reguły podmioty takie wykonują następujące
rodzaje działalności:
– działalność edukacyjną w ramach systemu szkolnictwa
wyższego, finansowaną ze środków publicznych działalność taka nie stanowi działalności gospodarczej
– usługi towarzyszące ściśle związane z ww. działalnością
(np. oferowanie studentom zakwaterowania w domach
studenckich, publikacja skryptów) - należy uznać, że
usługi takie nie stanowią działalności gospodarczej, o ile
mają na celu wyłącznie umożliwienie podstawowej
działalności
38
Pomoc publiczna dla szkół wyższych
i jednostek naukowych
– studia oferowane w celu osiągnięcia zysku, które są
finansowane ze środków prywatnych, w szczególności z
opłat wnoszonych przez studentów lub ich rodziców,
stanowią usługi w porozumieniu art. 60 TWE, studia takie
są zatem działalnością gospodarczą;
– prowadzenie prac badawczych służących wyłącznie
powiększaniu zasobów wiedzy i pogłębianiu rozumienia
badanych zjawisk oraz upowszechnianie wyników tych
badań –ten zakres aktywności nie stanowi działalności
gospodarczej;
– prowadzenie prac badawczych na zlecenie (w
szczególności na zlecenie przedsiębiorstw) stanowi
działalność wykonywaną w warunkach konkurencji
(rozumowanie to odnosi się rzecz jasna również do
świadczenia usług laboratoryjno-pomiarowych).
39
Pomoc publiczna dla szkół wyższych
i jednostek naukowych
Wynika z tego, że finansowanie ze środków programu
operacyjnego infrastruktury szkół wyższych służące prowadzeniu
działalności edukacyjnej:
– W przypadku publicznych szkół wyższych - nie stanowi PP, o
ile infrastruktura ta jest wykorzystywana na potrzeby studiów
bezpłatnych (finansowanych przez państwo),
– W przypadku niepublicznych szkół wyższych - stanowi PP
– Pojawia się tutaj kwestia infrastruktury publicznych szkół
wyższych, która jest wykorzystywana zarówno na potrzeby
studiów bezpłatnych (dziennych) jak i studiów odpłatnych
(zaocznych, poddyplomowych). Zgodnie z wyjaśnieniami,
uzyskanymi przez MRR w roboczych kontaktach z KE w takim
przypadku nie należy stosować zasad udzielania PP,
natomiast kwota dofinansowania powinna być obniżona przy
zastosowaniu metodologii określonej dla tzw.„projektów
40
generujących dochód”.
Pomoc publiczna dla szkół wyższych
i jednostek naukowych
Pomocą publiczną nie będzie także ani dofinansowanie
infrastruktury (np. laboratoryjnej, informatycznej) służącej
prowadzeniu badań naukowych ani też dofinansowanie
samych bezpośrednich kosztów prowadzenia takich badań.
Natomiast świadczenie przez wyższe uczelnie usług
badawczych, które są realizowane na zlecenie
kontrahentów i których rezultaty mają służyć tym
kontrahentom jest działalnością, do której stosują się
zasady udzielania pomocy publicznej. Zatem pomocą
publiczną będzie zarówno dofinansowanie ze środków
programu operacyjnego infrastruktury służącej prowadzeniu
takiej działalności, jak i dofinansowanie samego projektu
badawczego realizowanego na potrzeby kontrahenta.
41
Pomoc publiczna dla szkół wyższych
i jednostek naukowych
Z powyższej analizy wynika problemem praktyczny, polegający
na tym, że często ta sama infrastruktura jest używana przez ten
sam podmiot zarówno do prowadzenia działalności
niepodlegającej regułom PP, jak i działalności gospodarczej (np.
przy użyciu tej samej aparatury realizuje się zarówno własne
projekty badawcze, jak i prace badawcze na zlecenie).
Sposobem rozwiązania tego problemu mogłoby być
organizacyjne wyodrębnienie działalności prowadzonej na
zlecenie, np. poprzez utworzenie spółki, która odpłatnie (po
stawkach rynkowych) korzystałaby z aparatury badawczej
jednostki macierzystej w celu realizacji zlecanych prac
badawczych.
Dofinansowanie projektu nie stanowiłoby więc PP, jednak kwota
dofinansowania musiałaby uwzględniać dochody otrzymywane
przez jednostkę macierzystą z tytułu oddania aparatury
42
badawczej w odpłatne korzystanie.
Pomoc publiczna w dziedzinie ochrony zdrowia
i lecznictwa uzdrowiskowego
Dofinansowanie środkami programów operacyjnych
projektów służących działalności zakładów opieki
zdrowotnej związanej z wykonywaniem usług
finansowanych przez NFZ nie stanowi pomocy publicznej
Dofinansowanie ze środków programu operacyjnego
udzielone niepublicznemu zakładowi opieki zdrowotnej
będzie stanowiło pomoc publiczną, chyba że
dofinansowanie to będzie udzielone pod warunkiem jego
wykorzystania w całości na cele związane z wykonywaniem
usług w ramach kontraktów z NFZ.
Dofinansowanie ze środków programu operacyjnego
projektów dotyczących lecznictwa uzdrowiskowego stanowi
pomoc publiczną – niezależnie od tego, czy beneficjentem
dofinansowania jest zoz publiczny, czy też niepubliczny
43
Pomoc publiczna w dziedzinie turystyki
W zakresie turystyki należy uczynić rozróżnienie między dwoma
rodzajami działalności:
– działalnością z zakresu tworzenia i utrzymywania
ogólnodostępnej infrastruktury turystycznej i rekreacyjnej,
– działalnością polegająca na świadczeniu usług turystycznych.
Pierwszy z powyższych typów działalności może przykładowo
polegać na wytyczaniu szlaków turystycznych, budowie ścieżek
rowerowych, miejsc biwakowych, tworzeniu systemów bezpłatnej
informacji turystycznej itp. Dofinansowanie projektów tego
rodzaju środkami programów operacyjnych nie stanowi PP.
Natomiast działalność polegająca na oferowaniu usług
turystycznych (np. usług hotelowych, gastronomicznych,
rekreacyjnych) stanowi działalność wykonywaną w warunkach
konkurencji.
Dofinansowanie projektów dotyczących takiej działalności
44
środkami programu operacyjnego będzie stanowiło PP.
Pomoc publiczna w dziedzinie kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego
Działalność dotycząca kultury i wspierania dziedzictwa
narodowego nie jest z definicji wyłączona spod
oddziaływania przepisów o pomocy publicznej
Dofinansowanie projektów dotyczących działalności
kulturalnej wykonywanej przez instytucje kultury, jst,
kościoły i inne podmioty niewykonujące działalności w
warunkach konkurencji nie stanowi pomocy publicznej
Należy jednak zauważyć, że instytucje tego rodzaju poza
działalnością podstawową mogą prowadzić inną
działalność, wykonywaną w warunkach konkurencji.
Przykładowo – muzea niejednokrotnie odpłatnie
udostępniają pomieszczenia w celu organizacji różnego
rodzaju imprez, uroczystości etc. i w tym zakresie konkurują
z innymi podmiotami wykonującymi taką działalność,
chociażby z hotelami.
45
Pomoc publiczna w dziedzinie kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego
W przypadku instytucji, które poza działalnością kulturalną
prowadzą działalność gospodarczą, publiczne finansowanie
działalności kulturalnej nie będzie stanowiło pomocy
publicznej pod warunkiem, że:
– Oba rodzaje działalności dadzą się wyraźnie rozdzielić
– finansowanie obu rodzajów działalności można wyraźnie
rozdzielić
– podmiot jest w stanie właściwie przypisywać koszty do
poszczególnych rodzajów działalności, a tym samym nie
zachodzi tzw. krzyżowe dotowanie działalności
gospodarczej.
46
Pomoc publiczna w dziedzinie kultury i ochrony
dziedzictwa narodowego
W przypadku obiektów wpisanych do rejestru zabytków
występowanie pomocy publicznej uzależnione jest od
przeznaczenia obiektu. Jeśli służy on wykonywaniu
działalności konkurencyjnej to pomoc publiczna może
wystąpić
Analogiczny problem występuje w przypadku tzw.
digitalizacji zasobów kultury. Przedsięwzięcie takie może
służyć niekomercyjnemu udostępnieniu tych zasobów
szerokiej rzeszy zainteresowanych osób, ale może też
służyć celom komercyjnym (np. sprzedaż płyt dvd z
archiwalnymi filmami).
W pierwszym przypadku sfinanansowanie projektu nie
stanowi pomocy publicznej, w drugim zaś nie sposób tego
wykluczyć.
47
Pomoc publiczna w dziedzinie mieszkalnictwa
Udzielenie wspólnocie mieszkaniowej dofinansowania w
celu renowacji części wspólnych budynku wielorodzinnego
nie będzie stanowiło pomocy publicznej
Przekazanie gminom, TBS-om oraz spółdzielniom
mieszkaniowym środków RPO z przeznaczeniem na
renowację części wspólnych budynków będzie stanowiło
pomoc publiczną dla tych podmiotów
Projekty polegające na dofinansowaniu środkami RPO
adaptacji lub remontów budynków zawierających lokale
socjalne nie będą związane z udzieleniem pomocy
publicznej
48
Konsekwencje dla wnioskodawców
ubiegających się o dofinansowanie zgodnie z
regułami pomocy publicznej
Poziom dofinansowania projektu (ewentualnie
maksymalna kwota dofinansowania)
Kwalifikowalność:
– w wymiarze czasowym
– w wymiarze przedmiotowym
49
Kwalifikowalność VAT
50
Podatek od towarów i usług (VAT)
Zgodnie z art. 3 lit. e rozporządzenia 1084/2006 oraz art. 7 ust. 1
lit. d rozporządzenia 1080/2006 podatek od towarów i usług
(VAT) może być wydatkiem kwalifikowalnym tylko wtedy, gdy nie
podlega zwrotowi (nie jest możliwe jego odzyskanie przez
beneficjenta).
VAT podlegający odzyskaniu w jakikolwiek sposób nie będzie
uważany za kwalifikowalny, nawet jeśli nie został faktycznie
odzyskany przez beneficjenta.
Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Finansów przekazanym
pismem z dnia 23 grudnia 2004 r. (Zn. PP8-901149/04/MZE/3705), w świetle przepisów o podatku od towarów i
usług „odzyskanie” podatku oznacza odliczenie go od podatku
należnego lub zwrot w określonych przypadkach, według
warunków ściśle określonych przepisami o podatku od towarów i
usług.
Pojęcie odliczenia podatku VAT (zmniejszenie podatku należnego
o podatek naliczony) na gruncie polskich przepisów podatkowych
jest pojęciem funkcjonującym jedynie w przepisach o podatku od
towarów i usług.
51
Podatek od towarów i usług (VAT)
Zaliczenie VAT do kosztów uzyskania przychodów celem
obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem
dochodowym nie jest odliczeniem ani uzyskaniem zwrotu
podatku od towarów i usług, a więc nie jest odzyskiwaniem
podatku od towarów i usług w rozumieniu art. 3 lit. e
rozporządzenia 1084/2006 oraz art. 7 ust. 1 lit. d
rozporządzenia 1080/2006.
W przypadku, gdy umowa o dofinansowanie wskazuje inny
niż beneficjent podmiot upoważniony do ponoszenia
wydatków kwalifikowalnych lub beneficjent ubiega się o
uznanie za kwalifikowalne podatku VAT poniesionego przez
podmiot upoważniony do ponoszenia wydatków
kwalifikowanych należy przedłożyć „Oświadczenie o
kwalifikowalności VAT” również dla tego podmiotu.
52
Oświadczenie o kwalifikowalności VAT
Beneficjent, który uzna VAT za wydatek kwalifikowalny jest
zobowiązany do przedstawienia we wniosku o dofinansowanie
szczegółowego uzasadnienia zawierającego podstawę prawną
wskazującą na brak możliwości obniżenia VAT należnego o VAT
naliczony zarówno na dzień sporządzania wniosku o
dofinansowanie, jak również mając na uwadze planowany sposób
wykorzystania w przyszłości majątku wytworzonego w związku z
realizacją projektu.
Brak szczegółowych informacji w ww. zakresie będzie mógł
stanowić podstawę dla IP oraz IZ do zakwestionowania wniosku o
dofinansowanie pod kątem kwalifikowalności wydatków
związanych z VAT.
Ponadto biorąc pod uwagę, iż prawo do obniżenia VAT
należnego o VAT naliczony może powstać zarówno w okresie
realizacji projektu, jak i po jego zakończeniu, beneficjenci, którzy
zaliczą VAT do wydatków kwalifikowalnych są zobowiązani
dołączyć do wniosku o dofinansowanie przekazywanego do IP
„Oświadczenie o kwalifikowalności VAT”, którego wzór stanowi
załącznik do wytycznych.
53
Oświadczenie o kwalifikowalności VAT
Oświadczenie składa się z dwóch integralnych części.
– W ramach pierwszej części beneficjent oświadcza, iż w chwili
składania wniosku o dofinansowanie nie może odzyskać w żaden
sposób poniesionego kosztu podatku VAT, którego wysokość
została określona w odpowiednim punkcie wniosku o
dofinansowanie (fakt ten decyduje o kwalifikowalności VAT).
– W części drugiej beneficjent zobowiązuje się do zwrotu
zrefundowanej ze środków unijnych części VAT, jeżeli zaistnieją
przesłanki umożliwiające odzyskanie tego podatku przez
beneficjenta.
„Oświadczenie o kwalifikowalności VAT” podpisane przez beneficjenta
powinno stanowić załącznik do zawieranej z beneficjentem umowy o
dofinansowanie.
IZ wymaga, aby podpisanie umowy o dofinansowanie z beneficjentem,
który zaliczył VAT do wydatków kwalifikowalnych było uwarunkowane
podpisaniem ww. oświadczenia.
W przypadkach budzących wątpliwości beneficjent może zwrócić się do
właściwych organów z prośbą o wydanie interpretacji przepisów prawa
podatkowego zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.
54
VAT jako wydatek kwalifikowalny
Zasada określona w ww. rozporządzeniach oznacza, iż
zapłacony VAT może być uznany za wydatek kwalifikowalny
tylko i wyłącznie wówczas, gdy beneficjentowi, zgodnie z
obowiązującym ustawodawstwem krajowym, nie przysługuje
prawo (czyli beneficjent nie ma prawnych możliwości) do
obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku
naliczonego lub ubiegania się o zwrot VAT.
Posiadanie wyżej wymienionego prawa (potencjalnej
prawnej możliwości) wyklucza uznanie wydatku za
kwalifikowalny, nawet jeśli faktycznie zwrot nie nastąpił np.
ze względu na nie podjęcie przez beneficjent czynności
zmierzających do realizacji tego prawa.
55
Prawo do obniżenia VAT należnego o VAT
naliczony
Zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, podatnikom VAT przysługuje
prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku
naliczonego w zakresie, w jakim nabywane towary lub usługi
wykorzystywane są do wykonywania czynności opodatkowanych.
Przepis zawarty w art. 88 ustawy o VAT zawiera katalog przypadków,
kiedy podatnikowi VAT nie przysługuje prawo do odliczenia podatku
naliczonego.
Podatku tego nie można odliczyć nawet wówczas, gdy dany zakup jest
bezpośrednio związany z czynnościami podlegającymi opodatkowaniu,
tym samym VAT może stanowić wydatek kwalifikowalny.
Przepisy ustawy o VAT stanowią, iż prawo do odliczenia podatku
naliczonego przysługuje beneficjentowi jedynie w przypadku, kiedy
spełnione są dwa warunki:
– beneficjent jest podatnikiem VAT oraz
– zakupione przez beneficjenta towary i usługi wykorzystywane są
przez beneficjenta do wykonywania czynności opodatkowanych.
Jeśli nie jest spełniony jeden z wymienionych warunków wówczas VAT
zawarty w dokonywanych przez beneficjenta zakupach będzie stanowił
wydatek kwalifikowalny w rozumieniu ww. rozporządzeń.
56
Status podatnika VAT
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o VAT podatnikami są podmioty
wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą, bez względu
na cel i rezultat tej działalności.
Za podatników nie uznaje się organów władzy publicznej oraz
urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych
zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa z wyłączeniem
czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów
cywilnoprawnych (art. 15 ust. 6 ustawy o VAT).
W związku z tym, prawo do obniżenia VAT należnego o VAT
naliczony będzie przysługiwało tym podmiotom dokonującym
zakupy towarów i usług finansowanych ze środków finansowych
pochodzących z Funduszu Spójności lub funduszy strukturalnych,
na podstawie prawidłowo wystawionych faktur VAT przez
podatników posiadających status podatnika czynnego w
rozumieniu art. 96 ustawy o VAT.
57
Związek zakupów z czynnościami
opodatkowanymi
Prawo do odliczenia podatku naliczonego
przysługuje wyłącznie wówczas, gdy zakupione
przez beneficjenta towary i usługi będą służyły
czynnościom opodatkowanym.
Prawo do odliczenia nie przysługuje w zakresie, w
jakim zakupy związane są z czynnościami
zwolnionymi z podatku VAT lub z czynnościami nie
podlegającymi opodatkowaniu.
58
Związek zakupów z czynnościami
opodatkowanymi
Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału
Sprawiedliwości wynika, że związek zakupów z
czynnościami opodatkowanymi powinien mieć,
zasadniczo, charakter bezpośredni.
Tym samym, beneficjent realizujący projekt
dofinansowany ze środków RPO WP będzie mógł
odliczyć VAT wówczas, gdy zakupy towarów i usług
w ramach realizowanego projektu związane są
bezpośrednio z wykonywanymi przez beneficjenta
czynnościami opodatkowanymi.
59
Odliczenie częściowe
Zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku, gdy podmiot
dokonuje zarówno transakcji zwolnionych, jak i transakcji
opodatkowanych VAT, powinien on przyporządkować naliczony
VAT odnośnie dokonywanych przez siebie zakupów do trzech
grup:
– A) naliczonego VAT wynikającego z zakupów związanych
wyłącznie z wykonywaniem czynności, w związku z którymi
przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT podatek ten w całości podlega odliczeniu (a więc zgodnie z
rozporządzeniami WE - nie może być wydatkiem
kwalifikowalnym),
– B) naliczonego VAT wynikającego z zakupów związanych
wyłącznie z wykonywaniem czynności, w związku z którymi
nie przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT
- podatek ten w całości nie podlega odliczeniu (a więc zgodnie
z Rozporządzeniami - może być uznany za wydatek
kwalifikowalny),
60
Odliczenie częściowe
– C) naliczonego VAT związanego zarówno z czynnościami, w
związku z którymi przysługuje prawo do odliczenia podatku
naliczonego VAT, jak również z czynnościami, w związku z
którymi prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT nie
przysługuje – w tym przypadku podmiot powinien:
• – albo wyodrębnić część kwoty podatku naliczonego VAT,
która może podlegać odliczeniu, jeżeli jest to możliwe,
• – albo, jeżeli takie wyodrębnienie nie jest możliwe, określić
kwotę podatku naliczonego VAT podlegającego odliczeniu
stosując tzw. współczynnik sprzedaży, o którym mowa w
art. 90 Ustawy o VAT.
Należy podkreślić, iż przedstawiony ogólny schemat rozliczania
VAT jedynie sygnalizuje, iż na gruncie Ustawy o VAT istnieje
możliwość takiego rozliczenia. Okres, w którym istnieje
obowiązek korekty podatku naliczonego odliczonego według
współczynnika sprzedaży w zależności od rodzaju nabywanych
towarów i usług może sięgać nawet 10 lat,
61
Odliczenie częściowe
W przypadku projektów realizowanych w ramach RPO WP, jeżeli
beneficjent nie będzie w stanie w jednoznaczny sposób
przyporządkować naliczonego VAT do grupy wskazanej w ppkt
C), VAT nie będzie uznany za wydatek kwalifikowalny.
Dodatkowo, beneficjent będzie związany podpisanym przez
siebie oświadczeniem, w okresie od dnia złożenia do IP/IW
wniosku o dofinansowanie projektu w ramach RPO WP, przez
okres realizacji projektu oraz przez okres trwałości projektu, tj. do
upływu 5 lat od końcowej daty okresu kwalifikowania wydatków
dla projektu określonej w umowie o dofinansowanie.
Należy podkreślić, iż każdy stan faktyczny w kontekście projektów
RPO WP wymagać będzie zawsze indywidualnego rozpatrzenia
w kontekście zagadnienia kwalifikowalności wydatków. Zgodnie
bowiem z orzecznictwem Europejskiego Trybunału
Sprawiedliwości podatnik, który wykorzystuje towary do
prowadzenia działalności gospodarczej uprawniony jest do
odliczenia VAT, przy zachowaniu obowiązujących zasad odliczeń,
nawet jeśli towary te wykorzystywane są w prowadzonej
działalności w bardzo niewielkim zakresie.
62
Odliczenie częściowe
W przypadku rozliczeń podatku od towarów i usług należy
brać pod uwagę nie tylko określenie prawa do odliczenia
VAT w momencie nabycia majątku, lecz prawo to powinno
być rozpatrywane z punktu widzenia sposobu wykorzystania
majątku w okresie eksploatacji do dnia upływu 3 lat od daty
zamknięcia PO IiŚ. Jest to związane z tym, iż każda zmiana
przeznaczenia majątku, która pośrednio wiąże się z
powstaniem prawa do odliczeń, powoduje prawo dokonania
korekty kwoty podatku odliczonego (patrz art. 91 Ustawy o
VAT) - w tym przypadku za dany okres realizacji projektu w
ramach PO IiŚ.
63
Kwalifikowalność VAT - Sektor transportu
Opodatkowaniu VAT podlega jedynie co do zasady odpłatne
świadczenie usług.
W związku z tym beneficjent realizujący projekt w ramach
RPO WP, którego przedmiotem jest budowa infrastruktury
drogowej, nie będzie mógł odliczyć VAT zawartego w cenie
zakupionych towarów i usług. Użytkownicy tej infrastruktury
korzystają bowiem z niej, co do zasady, nieodpłatnie.
Dla takich podmiotów VAT będzie stanowił wydatek
kwalifikowalny.
W przypadku np. prowadzenia działalności w postaci
odpłatnego udostępniania autostrad, działalność taka
podlega opodatkowaniu VAT, co może oznaczać, iż w takim
przypadku VAT nie będzie mógł być wydatkiem
64
kwalifikowalnym.
Kwalifikowalność VAT - sektor
środowiska
Gmina realizuje projekt z zakresu budowy
kanalizacji, a po zrealizowaniu przedsięwzięcia
będzie jego operatorem i będzie pobierać opłaty
od użytkowników indywidualnych. W tym
przypadku VAT nie może być wydatkiem
kwalifikowalnym.
Gmina realizuje projekt np. z zakresu budowy
kanalizacji. Po zrealizowaniu przedsięwzięcia
składniki majątku sfinansowanego ze środków
pochodzących z RPO WP są przekazywane:
65
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
– a) aportem do należącej do gminy spółki komunalnej (podatnik
VAT), która będzie operatorem przedsięwzięcia i która będzie
pobierać opłaty od użytkowników indywidualnych za korzystanie z
wybudowanej kanalizacji;
• Zgodnie z art. 15 ust. 2 Ustawy o VAT do działalności
gospodarczej, której prowadzenie przesądza o statusie
podatnika VAT, zalicza się czynności polegające m.in. na
wykorzystaniu towarów w sposób ciągły do działalności
zarobkowej. Oznacza to, że wykorzystanie składników majątku
trwałego jako aportu, co do zasady jest czynnością
podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT. Jednakże, na
mocy §8 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie wykonania
przepisów ustawy o VAT zwalnia się od podatku wkłady
niepieniężne (aporty) wnoszone do spółek prawa handlowego i
cywilnego. Zgodnie z art. 86 ust. 1 Ustawy o VAT,
wykonywanie dostaw zwolnionych od podatku nie daje prawa
do odliczeń i zwrotu podatku naliczonego. Biorąc powyższe
pod uwagę, w przedmiotowym przypadku VAT poniesiony
przez gminę w związku z budową infrastruktury będzie
wydatkiem kwalifikującym się do wsparcia w ramach RPO WP.
66
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
– b) na podstawie umowy dzierżawy gminnej spółce komunalnej lub
zakładowi budżetowemu;
• Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu
podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa
towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
Umowa dzierŻawy zaliczana jest na podstawie art. 8 ust. 1
ustawy do świadczenia usług, lub na podstawie art. 7 ust. 1 pkt
2 ustawy o VAT, stanowi dostawę towarów, o ile spełnione są
warunki określone w tym przepisie. Przepis ten określa, iż
dzierżawę (najem, leasing) uznaje się za dostawę towarów
pod warunkiem, iż umowa nie przewiduje, że w następstwie
normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą
zapłaty ostatniej raty zostanie przeniesione prawo własności.
Zatem, jeżeli umowa dzierżawy nie zawiera takiego warunku
tego typu czynność stanowi świadczenie usług. W związku z
powyższym w tej sytuacji podatnikowi VAT przysługuje prawo
do odliczenia VAT związanego z inwestycją i VAT nie może
być wydatkiem kwalifikowalnym.
67
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
– c) na podstawie umowy użyczenia spółce komunalnej lub
zakładowi budżetowemu;
• Umowa użyczenia ma charakter nieodpłatny. Z tego względu,
przy tej formie zagospodarowania majątku trwałego gminy
każdy stan faktyczny powinien być analizowany oddzielnie pod
kątem przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o VAT oraz postanowień:
– art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, który stanowi, że
opodatkowaniu podlega odpłatna dostawa towarów i
odpłatne świadczenie usług,
– art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, który m. in. stanowi, iż
nieodpłatne świadczenie usług, jeżeli nie są one związane
z prowadzeniem przedsiębiorstwa, a podatnikowi
przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku
należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu
towarów i usług związanych z tymi usługami, w całości lub
części, traktuje się jak odpłatne świadczenie usług.
68
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
• Brak prawa do obniżenia podatku należnego może być
związany np. z nabyciem składników majątku od osoby
fizycznej nie będącej podatnikiem VAT, która w związku z
tym nie jest upoważniona do wystawiania faktur. Brak prawa
do odliczeń może także mieć miejsce, gdy składniki majątku
mają związek z czynnościami, które nie podlegają
opodatkowaniu. W tym ostatnim przypadku należy zwrócić
uwagę na wyżej cytowany art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, który
do działalności gospodarczej włączającej w obszar
opodatkowania VAT zalicza czynności wykorzystywania
towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób
ciągły do celów zarobkowych.
69
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
• W związku z powyższym należy przyjąć, iż tylko w
przypadku niektórych umów użyczenia, gdzie będzie
pewność spełnienia takich warunków jak:
– podatnik (gmina) od samego początku nie przewiduje
odpłatnego udostępnienia składników majątkowych (np.
poprzez ich najem, dzierżawę, wniesienie aportem) i
działalność podatnika w zakresie składników
majątkowych wytworzonych w związku z realizacją
projektu FS lub EFRR nie jest związana z pobieraniem
przez niego określonej formy wynagrodzenia,
– faktyczny użytkownik majątku użyczonego przez gminę
(np. zakład budżetowy lub spółka komunalna) nie będzie
go wykorzystywał do wykonywania czynności odpłatnych
w imieniu gminy, nie będzie służyło gminie prawo do
odliczeń przy nabyciu składników majątkowych, a tym
samym, VAT będzie mógł stanowić wydatek
kwalifikowalny.
70
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
– d) najpierw (np. na okres 5 lat) na zasadzie umowy
użyczenia, a następnie gmina sygnalizuje zmianę
wykorzystania posiadanych składników majątku poprzez
wniesienie ich aportem do spółki;
• wykorzystanie towarów w sposób ciągły do działalności
zarobkowej, zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT, jest
zaliczane do działalności gospodarczej podatnika i
obejmuje to także przekazywanie składników majątku w
formie aportu. Jeżeli gmina zakłada wykorzystanie tych
składników poprzez wniesienie ich aportem (nawet w
późniejszym okresie, po kilku latach udostępniania
majątku na zasadzie umowy użyczenia), składniki tego
majątku będą niewątpliwie związane z działalnością
gospodarczą podatnika w rozumieniu ustawy o VAT.
71
Kwalifikowalność VAT - sektor środowiska
• W sytuacji czasowego, nieodpłatnego wykorzystania tego
majątku na cele nie związane z prowadzeniem
przedsiębiorstwa (umowa użyczenia), będzie miał
zastosowanie przepis art. 8 ust. 2 ustawy o VAT gdzie
wymieniono przypadki nieodpłatnego świadczenia usług,
które są traktowane jako odpłatne świadczenie usług. W
tego typu sytuacjach nieodpłatne świadczenie usług będzie
podlegało opodatkowaniu i podatnikowi będzie
przysługiwało prawo do zmniejszenia podatku należnego o
podatek naliczony, a co za tym idzie VAT nie będzie mógł
zostać uznany za wydatek kwalifikowalny.
72
Download

Pomoc publiczna oraz kwalifikowalność VAT