Dzienniczek
pomiarów ciśnienia tętniczego
i częstości akcji serca
CMC/2015/03/WJ/03
Dane pacjenta
Czym jest ciśnienie tętnicze krwi?
Imię: ...........................................
Nazwisko: ................................................................
PESEL: ........................................................................
Ciśnienie tętnicze krwi jest to nacisk, jaki wywiera krew na ściany
naczyń tętniczych. Przepływając przez naczynia, krew dostarcza
tlen i substancje odżywcze do wszystkich narządów organizmu
człowieka. Prawidłowe ciśnienie krwi zapewnia odpowiedni
przepływ krwi przez te narządy.
Jakie czynniki wpływają na wysokość ciśnienia tętniczego?
Ciśnienie tętnicze krwi zależy w głównej mierze od wypełnienia światła
naczyń tętniczych oraz od sztywności ścian tych naczyń. Nieprawidłowości
lub zaburzenia tych dwóch elementów wpływają na wahania ciśnienia
tętniczego, zarówno na zbyt wysokie, jak i zbyt niskie jego wartości.
Rozpoznane choroby:
Nadciśnienie tętnicze
Choroba wieńcowa
Przebyty zawał serca
Niewydolność serca
Wszczepiony stymulator/defibrylator
Cukrzyca
Pieczątka lekarza prowadzącego
W razie wypadku powiadomić:
.....................................................................................
02
Kiedy ciśnienie jest prawidłowe, a kiedy wysokie?
Rozróżniamy ciśnienie skurczowe i rozkurczowe. Ogólnie przyjmuje się, że
skurczowe ciśnienie tętnicze krwi nie powinno przekraczać wartości 140 mmHg,
a rozkurczowe – 90 mmHg. To ogólne zalecenie dotyczy większości osób
dorosłych, jednakże są pewne grupy pacjentów, u których zalecane
docelowe wartości ciśnienia tętniczego mogą być niższe.
Optymalne ciśnienie tętnicze wynosi do 120/80 mmHg.
Za prawidłowe wartości ciśnienia tętniczego uważa się te pomiędzy
120-129 mmHg oraz 80-84 mmHg. Istnieje jeszcze tzw. ciśnienie wysokie
prawidłowe. Osiąga ono wartości między 130-139 mmHg oraz 85-89 mmHg.
Zbyt wysokie ciśnienie tętnicze to kilkukrotnie stwierdzone w spoczynku
wartości ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 mmHg, przy czym
nadciśnienie tętnicze pierwszego stopnia stwierdza się w przypadku
wartości 140-159 mmHg i/lub 90-99 mmHg, nadciśnienie tętnicze drugiego
03
stopnia w przypadku wartości 160-179 mmHg i/lub 100-109 mmHg
i nadciśnienie tętnicze trzeciego stopnia, kiedy wartości sięgają poziomu co
najmniej 180/110 mmHg. Zarejestrowanie w kilku pomiarach powyższych
wyników może być uznane za rozpoznanie nadciśnienia tętniczego.
Kiedy rozpoznajemy nadciśnienie tętnicze?
Ważnym czynnikiem jest zapobieganie procesom miażdżycowym w naczyniach.
Z drugiej strony zaleca się, żeby pacjenci unikali sytuacji prowadzących do
podwyższonych wartości ciśnienia tętniczego w przypadku już rozpoznanego
nadciśnienia tętniczego. Wówczas, oprócz farmakoterapii, która jest zalecana
przez lekarza, osoby te powinny ograniczyć spożycie zbyt dużej ilości soli
kuchennej, zmniejszyć masę ciała i zadbać o odpowiedni wysiłek fizyczny.
Wszystkie te zachowania wpływają na obniżenie podwyższonego ciśnienia
tętniczego.
Nadciśnienie tętnicze możemy rozpoznać na podstawie prawidłowo
wykonanych średnich pomiarów ciśnienia, kiedy jego wartości są równe
lub wyższe niż 140 mmHg w przypadku ciśnienia skurczowego i/lub
90 mmHg w przypadku ciśnienia rozkurczowego, dokonanego w czasie
przynajmniej dwóch wizyt lekarskich lub kiedy wartości są równe albo
wyższe niż 180/110 mmHg, a pomiarów (przynajmniej dwóch) dokonano na
tej samej wizycie.
Ważne jest, że aby stwierdzić nadciśnienie w drugiej sytuacji, należy
wykluczyć występowanie czynników, które te wartości podwyższają,
czyli: lęk, jakikolwiek ból czy spożycie alkoholu. Lekarz może stwierdzić
nadciśnienie tętnicze również na podstawie
wywiadu – udokumentowanych
podwyższonych wartości ciśnienia
czy faktu przyjmowania leków
hipotensyjnych.
Jak zapobiegać nadciśnieniu tętniczemu?
Nadciśnieniu tętniczemu można zapobiegać już na etapie tzw. prewencji
pierwotnej, czyli przed wystąpieniem pierwszych znaków podwyższonego
ciśnienia. Zapobieganie rozwojowi nadciśnienia w takich sytuacjach to
zazwyczaj prowadzenie zdrowego stylu życia: odpowiedniej diety oraz
aktywności fizycznej.
04
U których pacjentów należy myśleć
o profilaktyce nadciśnienia tętniczego?
Profilaktykę nadciśnienia tętniczego prowadzi się wśród ogółu osób
zagrożonych chorobą oraz wśród pacjentów zagrożonych w większym
stopniu niż ogół.
Zatem profilaktyka pierwotna skierowana jest na grupę osób zagrożonych
chorobą: z rodzinnym obciążeniem chorób układu krążenia (udar, zawał serca,
niewydolność serca), osoby z cukrzycą lub chorobą nerek, z przynajmniej
dwoma czynnikami ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych
i ciśnieniem wyższym niż 130/85 mmHg.
05
Jak często i prawidłowo dokonywać pomiaru
ciśnienia tętniczego i tętna?
Jednym z elementów kontroli podstawowych parametrów życiowych u pacjenta
z chorobami sercowo-naczyniowymi jest pomiar ciśnienia tętniczego i tętna.
Pomiar ciśnienia tętniczego należy wykonywać u każdego pacjenta
z rozpoznanym nadciśnieniem tętniczym, a pomiary w celu oceny
prawidłowej kontroli docelowych wartości ciśnienia tętniczego powinny
być regularne.
Pomiar ciśnienia tętniczego u pacjentów
w warunkach domowych zaleca się
z zastosowaniem automatycznego
aparatu pomiarowego naramiennego
lub nadgarstkowego. Powinien odbywać
się w spoczynku, w spokoju, w pozycji
siedzącej.
Prawidłowo przeprowadzony pomiar ciśnienia jest podstawą rozpoznania
i ewentualnych decyzji dotyczących diagnozy i leczenia. Istotne znaczenie
mają warunki prowadzenia pomiarów ciśnienia u pacjenta. Należy zwrócić
uwagę, by pomiary odbywały się przynajmniej 30 minut od momentu
wypicia kawy czy zapalenia papierosa i w odstępie 1-2 minut, jeżeli wartości
znacznie się różnią. U osób w starszym wieku, z cukrzycą czy innymi
chorobami mogącymi powodować hipotonię ortostatyczną, pomiarów
należy dokonywać w 1. i 5. minucie od przyjęcia pozycji stojącej.
W niektórych uzasadnionych sytuacjach wykonuje się pomiary na obu
kończynach górnych lub dolnych. W wielu sytuacjach uzasadniony jest
pomiar ciśnienia tętniczego wielokrotnie w ciągu dnia, gdyż docelowa
kontrola ciśnienia powinna być zapewniona stale, przez 24 godziny na dobę.
06
Na automatycznym aparacie do pomiaru ciśnienia tętniczego w warunkach
domowych zazwyczaj istnieje możliwość uzyskania wyniku częstości akcji
serca, czyli tętna. Ogólnie przyjmuje się, że średnie prawidłowe spoczynkowe
tętno wynosi około 60 uderzeń na minutę. Zbyt duże tętno może być
objawem zaburzeń rytmu pracy serca, zwiększonego napięcia układu
nerwowego, zaburzeń hormonalnych i innych.
W warunkach gabinetowych do pomiarów ciśnienia tętniczego pacjentów
należy używać regularnie kalibrowanego manometru.
Jakie domowe pomiary ciśnienia tętniczego należy uznać
za prawidłowe u pacjenta z nadciśnieniem tętniczym?
Należy podkreślić, że domowe systematyczne pomiary ciśnienia tętniczego
nie tylko zmniejszają ryzyko wystąpienia reakcji białego fartucha w gabinecie
lekarskim, ale często są zgodne z wynikami, które obserwuje się podczas
stałego ambulatoryjnego pomiaru ciśnienia tętniczego.
„Wartości domowe” wykazują również
lepszą korelację z ryzykiem wystąpienia
chorób sercowo-naczyniowych niż wartości
obserwowane w gabinecie. Nieprawidłowe
ciśnienie tętnicze zmierzone w domu jest
wówczas, gdy średnia wartość ciśnienia
z kilku pomiarów jest równa lub przekracza
wartość 130/80 mmHg. Szczególnie zaleca
się mierzyć ciśnienie samodzielnie w domu
w tygodniu poprzedzającym wizytę lekarską.
07
Jakie są zalecenia dietetyczne dla pacjentów
z nadciśnieniem tętniczym?
Zalecenia dietetyczne to przede wszystkim zmniejszenie masy ciała
osiągnięte przez zredukowanie liczby spożywanych kalorii: unikanie alkoholu,
tłuszczów zwierzęcych, soli i jednoczesne zwiększenie spożycia owoców
i warzyw. Redukcji masy ciała sprzyja także codzienna aktywność fizyczna.
Redukcja masy ciała, zwłaszcza otyłości, prowadzi do obniżenia wartości
ciśnienia tętniczego, zmniejszenia zaburzeń lipidowych i insulinooporności.
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
Zmniejszenie wagi o 10 kg to obniżenie ciśnienia o około 5-20 mmHg,
a zmniejszenie spożycia soli do 4,35-5,8 g NaCl/dobę to redukcja ciśnienia
o 2-8 mmHg!
Zatem zaleca się:
1. zwiększyć spożycie owoców, warzyw i innych pokarmów pochodzenia
roślinnego do 4-5 porcji dziennie (300 gramów/dzień);
2. ograniczyć spożycie soli kuchennej do mniej niż 5 g NaCl/dzień.
08
09
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
10
rozkurczowe
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Tętno
(uderz./min)
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
11
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
12
rozkurczowe
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Tętno
(uderz./min)
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
13
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
14
rozkurczowe
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Tętno
(uderz./min)
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
15
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
16
rozkurczowe
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Tętno
(uderz./min)
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
17
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
18
rozkurczowe
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Tętno
(uderz./min)
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
19
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
20
rozkurczowe
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Tętno
(uderz./min)
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
21
rozkurczowe
Tętno
(uderz./min)
Tabela pomiarów ciśnienia
tętniczego i tętna
Data
badania
Godzina
pomiaru
Ciśnienie tętnicze (mmHg)
skurczowe
rozkurczowe
Zalecenia lekarskie dla pacjenta
rano
Tętno
(uderz./min)
w południe
wieczorem
22
23
Zalecenia lekarskie dla pacjenta
Zalecenia lekarskie dla pacjenta
rano
rano
w południe
w południe
wieczorem
wieczorem
24
25
Zalecenia lekarskie dla pacjenta
rano
w południe
wieczorem
Materiał na podstawie zaleceń PTNT i ESC opracował:
Dr hab. n. med. Marcin Grabowski
26
27
Download

Dzienniczek do pomiarów ciśnienia tętniczego i częstości