Maria Skłodowska-Curie herbu Dołęga (ur. 7 listopada 1867 r. w
Warszawie, zm. 4 lipca 1934 r. w Sancellemoz) — światowej sławy
uczona pochodzenia polskiego. Większość życia spędziła we Francji, tam
też rozwinęła swoją karierę naukową. Zajmowała się badaniami z zakresu
fizyki i chemii. Żona Pierre'a Curie, matka Eve Curie i Irène Joliot-Curie.
Do jej największych dokonań należą: opracowanie teorii
promieniotwórczości, technik rozdzielania izotopów promieniotwórczych
oraz odkrycie dwóch nowych pierwiastków — radu i polonu. Pod jej
osobistym kierunkiem prowadzono też pierwsze w świecie badania nad
leczeniem raka za pomocą promieniotwórczości. Była prekursorem nowej
gałęzi chemii — radiochemii.
Dwukrotnie wyróżniona Nagrodą Nobla za osiągnięcia naukowe. Po raz
pierwszy w roku 1903 z fizyki wraz z mężem za badania nad odkrytym
przez Antoine'a Henri Becquerela zjawiskiem promieniotwórczości, a
drugi raz w roku 1911 z chemii za wydzielenie czystego radu. Do dziś
pozostaje jedyną kobietą, która tę nagrodę otrzymała dwukrotnie.
Maria urodziła się jako piąte dziecko w znanej rodzinie
nauczycielskiej. Jej dziadek Józef Skłodowski był szanowanym
lubelskim pedagogiem. Ojciec Władysław Skłodowski był
nauczycielem matematyki i fizyki oraz dyrektorem kolejno dwóch
warszawskich gimnazjów męskich, prowadził również w domu
stancję dla chłopców. Matka zaś była dyrektorką prestiżowej
warszawskiej pensji dla dziewcząt z dobrych domów. Chorowała na
gruźlicę i zmarła, gdy Maria miała 12 lat. Ojciec był
wolnomyślicielem, matka zaś głęboko wierzącą katoliczką.
Gdy miała 10 lat, Maria rozpoczęła naukę na pensji dla dziewcząt,
którą wcześniej prowadziła jej matka, gdy była jeszcze zdrowa;
następnie kształciła się w gimnazjum dla dziewcząt, które ukończyła
12 czerwca 1883 r. Kolejny rok spędziła dość beztrosko na wsi u
ziemiańskiej rodziny jej ojca, a następnie przy boku ojca w
Warszawie, gdzie trudniła się okazjonalnym udzielaniem korepetycji.
W tym czasie zawarła ze swoją starszą siostrą Bronisławą umowę, że
będzie ją wspierać finansowo w trakcie jest studiów medycznych w
Paryżu, w zamian za podobne wsparcie za 2 lata. W związku z tym
została guwernantką najpierw w prawniczej rodzinie z Krakowa, a
następnie u ziemiańskiej rodziny Żórawskich, krewnych jej ojca, z
którą to rodziną związała się na 2 lata.
W trakcie pracy u rodziny Żórawskich zakochała się z wzajemnością w
Kazimierzu Żórawskim, przyszłym wybitnym matematyku, jednak jego
rodzice stanowczo odrzucili pomysł ślubu ich syna z ubogą krewną, a
sam Kazimierz nie potrafił się im przeciwstawić, co skończyło się dla
Marii utratą pracy. Maria znalazła pracę u rodziny Fuchsów w Sopocie,
gdzie spędziła kolejny rok, stale wspierając finansowo siostrę
Bronisławę.
Na początku 1890 r., zgodnie z wcześniejszą umową, Bronisława, która
kilka miesięcy wcześniej poślubiła Kazimierza Dłuskiego, zaprosiła ją
do swojego paryskiego mieszkania, oferując wikt i opierunek. Marii nie
było jednak stać na czesne, poza tym liczyła wciąż na ślub z
Kazimierzem Żórawskim, z którym widywała się w Warszawie. Z obu
względów wróciła do ojca, u którego przebywała do jesieni 1891 r.,
dorabiając sobie korepetycjami. Wreszcie, po ustawicznych naleganiach
siostry i otrzymaniu listu od Kazimierza, w którym stanowczo z nią
zerwał, zdecydowała się w październiku tego roku na wyjazd do
Francji.
Maria Skłodowska-Curie na banknocie 20000zł z 1989 roku.
W Paryżu w 1891 r. Maria zdała jako pierwsza kobieta w
historii egzaminy wstępne na wydział fizyki i chemii
Sorbony. W dzień studiowała, a wieczorami pracowała jako
korepetytorka, z trudem zarabiając na utrzymanie. W 1893
r. uzyskała licencjat z fizyki i zaczęła pracować jako
laborantka w przemysłowym laboratorium zakładów
Lippmana. W tym czasie dalej studiowała na Sorbonie,
uzyskując drugi licencjat z matematyki w 1894 r.
Również w 1894 r. poznała swojego przyszłego męża, Francuza Pierre'a
(Piotra) Curie, który był w tym czasie doktorantem w laboratorium
Becquerela. Po zrobieniu doktoratu przez Pierre'a, Maria poślubiła go w
1895 r.
Pierre zarekomendował Marię Becquerelowi, który zaproponował jej
podjęcie studiów doktoranckich pod jego opieką. Becquerel zaproponował
jej pozornie mało atrakcyjny i pracochłonny temat zbadania, dlaczego
radioaktywność niektórych rodzajów rudy uranowej jest znacznie wyższa,
niż wynikałoby to z udziału w niej czystego uranu.
Maria, początkowo z pomocą robiącego licencjat młodego chemika
Debierne'a, rozpoczęła żmudną pracę rozdzielania rudy uranowej na
pojedyncze związki chemiczne i poszukiwanie związku powodującego jej
wysoką radioaktywność. Do zespołu tego dołączył później Pierre. Badania
te po 4 latach doprowadziły do odkrycia najpierw polonu, następnie dużo
bardziej radioaktywnego radu, a także do wyjaśnienia prawdopodobnych
przyczyn zjawiska radioaktywności jako efektu rozpadu jąder atomów. W
1903 r. Maria jako pierwsza kobieta w historii otrzymała tytuł doktora
fizyki i w tym samym roku przyznano jej też Nagrodę Nobla.
Po otrzymaniu Nagrody Nobla Maria i Pierre stali się nagle bardzo
sławni. Pierre'owi władze Sorbony przyznały stanowisko profesora i
zezwoliły na założenie własnego laboratorium, w którym Maria została
kierownikiem badań. W tym też czasie urodziła swoje dwie córki Eve i
Irène.
19 kwietnia 1906 r. Pierre zginął, przejechany przez konny wóz
ciężarowy. Maria straciła towarzysza życia i pracy. 13 maja tego samego
roku rada wydziałowa postanowiła utrzymać katedrę, stworzoną dla
Pierre'a Curie, i powierzyła ją Marii wraz z pełnią władzy nad
laboratorium. Umożliwiło to wyjście Marii z cienia. Stała się w ten
sposób pierwszą kobietą profesorem Sorbony. Parę lat później, w 1911
r., tylko dwóch głosów zabrakło jej do tego, aby stała się jednym z
czterdziestu członków Académie française. Według niektórych ocen
zadziałały tu w znacznej mierze ataki prasy, w gwałtowny sposób
przejawiającej nieufność wobec rzadkiego jeszcze wówczas zjawiska,
jakim była kobieta naukowiec, a także ksenofobiczną postawę wobec
cudzoziemców.
Wkrótce po porażce w Akademii dotknęła Marię kolejna wrzawa. Głośnym echem
odbił się w prasie bulwarowej we Francji i poza jej granicami romans Marii Curie z
fizykiem francuskim Paulem Langevinem, który trwał około roku, w l. 1910/11.
Langevin był żonaty i porzucił swoją rodzinę. Maria Curie w oczach prasy, zwłaszcza
brukowej, była osobą rozbijającą rodzinę Langevinów, w dodatku była od Paula o 4
lata starsza, a na domiar złego — była cudzoziemką.
Jako że była zadeklarowaną ateistką i pochodziła z Polski, która dla większości
Francuzów była utożsamiana z bliżej nieokreślonym terytorium pod berłem cara, gdzie
znaczny procent ludności stanowili Żydzi — snuto przypuszczenia, że jest Żydówką
(co w tamtych czasach było w ksenofobicznych kręgach Francji uważane za mocno
podejrzane — nie ucichły bowiem jeszcze resentymenty, które kilkanaście lat
wcześniej doprowadziły do sprawy Dreyfusa), pomimo że w rzeczywistości pochodziła
ze szlacheckiego polskiego rodu Dołęga-Skłodowskich, a w dzieciństwie została
ochrzczona w wierze katolickiej. Domniemania paryskich brukowców oparte były na
tym, że Maria nosiła po babce drugie imię Salomea, które w Polsce było bardzo
popularnym imieniem chrześcijańskim, zaś we Francji kojarzyło się z Salomé,
używanym przez Żydówki. Gazety przez dłuższy czas epatowały się tym romansem,
umieszczając sprawę na pierwszych stronach. Protesty Marii, o ile w ogóle były
drukowane, zamieszczano drobnym drukiem, mimochodem, na ostatnich stronach.
Michel Langevin, wnuk Paula, ożenił się wiele lat później z Hélène Joliot, wnuczką
Marii Skłodowskiej-Curie. Oboje byli, podobnie jak ich rodzice i dziadkowie,
naukowcami (w ich przypadku — fizykami nuklearnymi); Hélène Langevin-Joliot (ur.
w 1927 r.) jest obecnie emerytowanym dyrektorem badań w CNRS (Centre national de
la recherche scientifique) w Paryżu.
Pod koniec 1911 r., po niepowodzeniu w Académie
française i po skandalu prasowym, dostała swoją drugą
Nagrodę Nobla, dzięki której przekonała rząd Francji do
przeznaczenia środków na budowę niezależnego Instytutu
Radowego, który został zbudowany w 1914 r. i w którym
prowadzono badania z zakresu chemii, fizyki i medycyny.
Instytut ten stał się kuźnią noblistów — wyszło z niego
jeszcze czterech laureatów Nobla, w tym córka Marii, Irène,
i jej zięć Fryderyk Joliot.
DYPLOM NAGRODY NOBLA Z 1911 r.
W czasie I wojny światowej Maria została szefem wojskowej
komórki medycznej zajmującej się organizowaniem
polowych stacji rentgenograficznych, które w sumie
obsłużyły ponad 3 miliony przypadków urazów wśród
francuskich żołnierzy.
Po wojnie uczona nadal szefowała Instytutowi Radowemu w Paryżu i
jednocześnie jeździła po świecie, gdzie pomagała poprzez swoją
fundację zakładać medyczne instytuty leczenia chorób
nowotworowych. W 1932 r. z pomocą prezydenta Mościckiego jeden
z takich instytutów został założony w Warszawie. Jego pierwszym
szefem została siostra Marii, Bronisława — ta sama, która kiedyś
ściągnęła Marię do Paryża.
Maria Skłodowska-Curie zmarła 4 lipca 1934 r. w klinice w
Sallanches w Sabaudii na białaczkę spowodowaną
najprawdopodobniej silnym napromieniowaniem.
W roku 1995 Maria została pierwszą kobietą pochowaną pod kopułą
paryskiego Panteonu w uznaniu jej zasług.
Była odznaczona Legią Honorową.
Lata 1890-1891 - Maria Skłodowska uzyskuje dostęp do Laboratorium
Muzeum Przemysłu i Rolnictwa . Kierownikiem Pracowni Fizycznej w
Muzeum był kuzyn Marii - Boguski Józef Jerzy ( 1853-1933) – fizykochemik.
W latach 1875-1876 Józef Boguski był asystentem Dmitrija Mendelejewa
( 1834 -1907). Po powrocie do Polski Józef Boguski utrzymywał
przyjacielskie stosunki ze swoim nauczycielem, posyłał jemu nowe
prace i komunikaty
o planach naukowych. Józef Boguski w liście wysłanym w 1898 r .
do Dmitrija Mendelejewa poinformował go o odkryciu polonu i radu przez
Marię Skłodowską- Curie.
1891 r. wyjazd Marii Skłodowskiej na studia do Paryża
1893 r. Maria Sklodowska uzyskuje licencjat z fizyki
1894 r. Maria Sklodowska uzyskuje licencjat z matematyki
1895 r. ( 26 lipca ) małżeństwo Marii Skłodowskiej z Pierre Curie.
1897 r. ( 12 wrzesień) - urodziny córki Ireny.
Irena Curie w 1918 r. uzyskuje licencjat z fizyki; zostaje asystentką Marii
Skłodowskiej- Curie. W 1925 r.Irena Curie broni pracy doktorskiej
pt." Badania nad promieniami alfa polonu". W 1934 r. Irena Joliot - Curie
wraz z mężem Frederickiem Joliot - Curie dokonuje odkrycia zjawiska
sztucznej promieniotwórczości. W 1935 r. wraz z mężem Irena zostaje
laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie chemii ( przyznaną za syntezy
nowych pierwiastków promieniotwórczych). Irena Joliot - Curie i
Frederic Joliot- Curie mieli dwoje dzieci : córkę Helenę ( została
badaczem jądrowym) i syna Pierre ( został biofizykiem). Irena Joliot Curie zmarła na białaczkę 17 marca 1956 roku w wieku 59 lat.
1898 r. pierwsza samodzielna praca naukowa Marii Skłodowskiej - Curie
zaproponowana przez prof. Gabriela Lippmanna " Własności
magnetyczne zahartowanej stali".
1898 r. odkrycie polonu i radu przez małżonków Curie.
1899 r. Maria Skłodowska -Curie po raz pierwszy od zamążpójścia
przebywa w Polsce w Zakopanem . Towarzyszy jej mąż - Pierre Curie.
Spotyka się tam z rodziną, między innymi z bratem Józefem, siostrą Bronisławą i ojcem - Władysławem. Siostra Marii Skłodowskiej - Curie dr Bronisława Dłuska buduje w Zakopanem sanatorium dla chorych na
płuca.
1900- 1905 r. Od października 1900 r. Maria Skłodowska- Curie pracuje
w Wyższej Szkole Normalnej w Sevres, jako pierwsza profesor - kobieta.
W szkole kształcą się przyszłe nauczycielki żeńskich szkół licealnych.
Wśród wykładowców byli najwybitniejsi uczeni Sorbony i College de
France.
1902 r. umiera ojciec Marii - Władysław Skłodowski.
1902 r. Maria Skłodowska - Curie ustala własności radu.
1903 r. Maria Skłodowska - Curie broni pracy doktorskiej.
1903 r. Maria Skłodowska - Curie zostaje laureatką Nagrody Nobla z
Fizyki za odkrycie promieniotwórczości i pierwiastków
promieniotwórczych.
1904 r. ( 6 grudzień) urodziny córki Ewy.
W 1938 r. ukazała się drukiem we Francji opracowana przez Ewę Curie
biografia Marii Skłodowskiej - Curie. Książka Ewy Curie miała także
kilkanaście wydań w Polsce. W czasie II wojny światowej Ewa Curie
działała w Siłach Zbrojnych Wolnej Francji. Była korespondentem
wojennym wielu dzienników amerykańskich, a także jednym z
Dyrektorów " Paris - Presse". Jej mąż Henri Labouisse był ambasadorem
USA w Grecji, później Dyrektorem Generalnym United Nations Childrens
Found. W 1956 r Henri Labouisse odbierał przyznaną organizacji UNICEF
pokojową Nagrodę Nobla. Ewa Curie - Labouisse mieszka w USA.
1906 r. ( 19 kwiecień) -tragiczna śmierć męża Pierra Curie ; objęcie
Katedry Fizyki na Sorbonie.
1910 r. Maria Skłodowska - Curie otrzymuje metaliczny rad ; Polonu
Maria Curie nie wyodrębniła. Wyodrębniono jednak ten pierwiastek w
czystej postaci w jej laboratorium i dokonano z nim szereg ciekawych
eksperymentów .
1911 r. ( 29 październik) Maria Skłodowska- Curie uczestniczy w I
Kongresie Solvajowskim w Brukseli. Chemik i przemysłowiec
francuski Solvay Ernest (1838-1922) założyciel Międzynarodowego
Instytutu Fizyki zorganizował obrady tego Kongresu.
Wśród uczestników Kongresu znaleźli się między innymi:
- Goldschmidt Robert B.- chemik, współpracownik Ernesta Solvaya,
- Planck Max Karl( 1858-1947) fizyk niemiecki ; laureat Nagrody Nobla
z Fizyki w 1918 r.
- Sommerfeld Arnold ( 1868-1951) fizyk niemiecki.
- de Broglie Maurice (1875- 1960) fizyk francuski,
- Rutherford Ernest ( 1871-1937) fizyk angielski; laureat Nagrody
Nobla z Chemii w 1908 r.
- Einstein Albert ( 1879- 1955) fizyk niemiecki; laureat Nagrody
Nobla z Fizyki w 1921 r.
- Langevin Paul ( 1872- 1946) fizyk francuski,
- Nernst Walter Hermann ( 1864-1941) chemik niemiecki, # laureat
Nagrody Nobla z Chemii w 1920 r.
- Brillouin Marcel ( 1854- 1948) fizyk francuski.
- Solvay Ernest ( 1838-1922) chemik i przemysłowiec belgijski.
- Warburg Emil Gabriel ( 1846-1931) fizyk niemiecki;
- Lorentz Hendrik Antoon ( 1853-1928) fizyk holenderski; # Laureat
Nagrody Nobla z Fizyki w 1902 r.
- Perrin Jean Baptiste ( 1870-1942) fizyk francuski; # laureat Nagrody
Nobla z Fizyki w 1926 r.
- Pioncare Henri ( 1854- 1912) -matematyk i filozof francuski
1911 r. przyznanie Marii Skłodowskiej - Curie Nagrody Nobla z Chemii
za odkrycie nowych pierwiastków i otrzymanie radu w stanie czystym.
1912 r. ( 6 maja) Delegaci Towarzystwa Naukowego Warszawskiego
przeprowadzają z Marią Skłodowską- Curie rozmowę w Paryżu.
Przewodniczącym delegacji jest Sienkiewicz Henryk ( 1846 - 1916) pisarz
polski, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury ( 1905 r.). Delegaci
namawiają Marię do powrotu do Polski. Propozycja Towarzystwa była dla
Marii Curie bardzo miła, bo odpowiadała dawno żywionej przez nią chęci
pracowania w rodzinnym środowisku. Dla urzeczywistnienia jej nie
wahałaby się rozstać ze starszą córką, która musialaby pozostać w Paryżu.
W odpowiedzi delegatom Maria Curie nie mogła na razie zdecydować się
na pryjazd do Warszawy i opuszczenie Paryża z dwu powodów :
• złego stanu zdrowia, który rodzil w niej wątpliwości czy w ogóle
będzie w stanie pracować naukowo, a tym bardziej czy zdoła
zorganizować nową pracownię radiologiczną;
• poczuwa się także do obowiązku zorganizowania budującego się w
Paryżu Instytutu im. jej męża ( prace organizacyjne potrwają rok lub
półtora).
Decyzję ostateczną Maria Curie odłożyła do czasu usunięcia powyższych
przeszkód. ( Protokół 79 posiedzenia Towarzystwa Naukowego
Warszawskiego z dnia 16 maja 1912 r.). Maria Skłodowska - Curie
nadesłala na adres Towarzystwa kosztorys urządzenia pracowni
radiologicznej.Pragnęła ją uruchomić mimo powyżej przedstawionych
przeszkód do lipca 1913 r. ( Protokół Nr 95 z posiedzenia Zarządu
Towarzystwa Naukowego Warszawskiego z 2 stycznia 1913 r.).
W protokole Nr 98 posiedzenia Towarzystwa Naukowego
Warszawskiego z 12 lutego 1913 r. jest informacja o postanowieniu
otwarcia pracowni radiologicznej od 1 sierpnia 1913 r. i mianowaniu
Marii Skłodowskiej - Curie kierowniczką tej pracowni. Protokół Zebrania
Ogólnego Towarzystwa Naukowego Warszawskiego z 25 listopada 1913
r. zawiera informację : " Członek honorowy Towarzystwa Naukowego
Warszawskiego Maria Skłodowska - Curie wygłosiła odczyt " O
radioaktywności i ciałach radioaktywnych "
1914 r. wybuch I wojny światowej; przerwana zostaje łączność Marii
Skłodowskiej - Curie z pracownią radiologiczną w Warszawie ; zajmuje się
w okresie wojny między innymi organizowaniem wojskowego lecznictwa
radiologicznego.
1919 r. praca w Instytucie Radowym w Paryżu.
1920 r. Marię Skłodowską - Curie odwiedza w Instytucie Radowym przy
ul. Pierre Curie w Paryżu dziennikarka amerykańska z Nowego Jorku - p.
Meloney ( Missy). Organizuje ona pobyty Marii Skłodowskiej- Curie w
USA ( 1921 i 1929 r.)
1921 r. ( maj- 28 czerwiec) pierwsza podróż do USA ( spotkanie z
prezydentem USA ( od 1921 r.) Hardingiem Warrenem Gamalielem (
1865-1923). W USA przebywa wraz z córkami Ireną i Marią. Odbiera 1 g
radu zamknięty w szkatułce , do której złoty kluczyk wręczył jej
prezydent USA Harding.
1922 r. Udział w pracach Międzynarodowej Komisji Współpracy
Intelektualnej w Genewie .( Rada Ligi Narodów mianuje Marię
Skłodowską - Curie członkiem tej komisji; później zostaje jej
wiceprzewodniczącą).
1925r. udział w uroczystości poświęcenia kamienia węgielnego pod
Instytut Radowy w Warszawie. Maria spotyka się z prezydentem
Wojciechowskim Stanisławem ( 1869-1953) - drugim prezydentem
RP ( 1922-1926) oraz z polskimi fizykami i chemikami.
1929 r. ( październik) druga podróż do USA . Maria Skłodowska-Curie
jest gościem prezydenta USA ( 1929 - 1933) Hoovera Herberta Clarka(
1874- 1964). Przez kilka dni mieszka w Białym Domu. Ameryka daruje
Marii Curie drugi gram radu ( pierwszy gram podarowano jej w 1921
roku). Zwiedza Uniwersytet Św. Wawrzyńca ( 26 października) pod
opieką Younga Owena D. ( 1874 - 1962) - prawnika i ekonomisty
amerykańskiego . Na frontonie gmachu fizyki znajduje się płaskorzeźba w
kamieniu przedstawiająca jej wizerunek. Bierze także udział w jubileuszu
Edisona .
1932 r. ( 29 maj) uczestniczy jako honorowa kierowniczka w uroczystości
otwarcia Instytutu Radowego im. Marii Skłodowskiej - Curie w Warszawie.
Dyrektorem Instytutu Radowego została jej siostra dr Bronisława Dłuska.
Wykończony w pełni został szpital należący do Instytutu Radowego .
1933 r. ( wiosna) ostatnie wykłady na Sorbonie.
1933 r.( październik) odbył się Kongres Solvayowski.
1934 r. Maria Skłodowska- Curie umiera 4 lipca 1934 r. na
skutek anemii złośliwej aplasycznej o przebiegu gwałtownym,
gorączkowym.
1934 r. Towarzystwo Naukowe Warszawskie wybija medal
pamiątkowy ku czci Marii Skłodowskiej - Curie.
W 1935 r. ukazuje się książka Marii Curie . Na okładce widnieją
słowa Maria Curie. Profesor Sorbony, Laureatka nagród Nobla z
fizyki i chemii. Tytuł " PROMIENIOTWÓRCZOŚĆ".
W 1953 r. ukazało się w Polsce II wydanie tej książki. Maria
Skłodowska - Curie. Promieniotwórczość . PWN, Warszawa,
1953.
1954 r. ukazały się także w wyd . PWN Prace Marii
Skłodowskiej- Curie zebrane przez Irenę Joliot- Curie
„ Niech każdy z nas, jak jedwabnik, tka swój kokon i nie żąda
wyjaśnień, po co i na co ... ”
„ Im bardziej się człowiek starzeje, tym mocniej czuje, że umiejętność
cieszenia się chwilą bieżącą jest cennym darem podobnym do stanu
łaski. ”
„ Narażamy się na wiele rozczarowań, jeśli wszystkie nasze życiowe
zainteresowania uzależniamy od uczuć burzliwych, jak miłość ... ”
„ Człowiek nigdy nie ogląda się na to, co zrobione, ale na to patrzy, co
ma przed sobą do zrobienia. ”
„ Rad nie powinien wzbogacić nikogo. Należy do wszystkich ludzi. ”
„ Trzeba mieć wytrwałość i wiarę w siebie. Trzeba wierzyć, że człowiek
jest do czegoś zdolny i osiągnąć to za wszelką cenę. ”
Dziękuję za uwagę
Marcin Łykowski
Kl. 3Gb
Download

Maria Skłodowska