Mgr Natalia Gralewska
UMOWY W OBROCIE GOSPODARCZYM
9.10.2015r.
Poruszane zagadnienia:

Pojęcie systemu prawa prywatnego i publicznego – cechy
charakterystyczne

Pojęcie prawa cywilnego

Systematyka prawa cywilnego

Źródła prawa cywilnego

Stosowanie prawa cywilnego

Zasady prawa cywilnego

Pojęcie stosunku prawnego oraz stosunku cywilnoprawnego
SYSTEM PRAWA
SYSTEM PRAWA PRYWATNEGO
PRAWO CYWILNE
JAKO RDZEŃ
PRAWA
PRYWATNEGO
SYSTEM PRAWA PUBLICZNEGO
METODA REGULACJI JAKO KRYTERIUM
Przez metodę regulacji rozumiemy sposób kształtowania relacji
między podmiotami prawa.
Do charakterystycznych cech należą:

AUTONOMIA WOLI PODMIOTÓW PRAWA – podmioty prawa,
mocą własnych decyzji (nazywanych czynnościami prawnymi),
kształtują swoją sytuację prawną, tj. tworzą wiążące je prawa i
obowiązki, dążąc do ochrony własnych interesów. Żadna ze stron
stosunku prywatnoprawnego nie posiada kompetencji dla władczej
ingerencji w sytuację prawną drugiej strony.

RÓWNORZĘDNOŚĆ PODMIOTÓW – adresaci norm prawa
prywatnego mają wobec siebie, co do zasady, równą pozycję
prawną. Nie oznacza to jednak faktycznej równorzędności
podmiotów
względem
siebie.
Brak
relacji
władztwo
–
podporządkowanie.
UCHWAŁA SĄDU NAJWYŻSZEGO Z DNIA 9.06.1995r.,
SYGN. AKT III CZP 72/95
„Sprawy polegające na poszukiwaniu ochrony prawnej praw
podmiotowych
wynikających
ze
stosunków
prawnych,
normowanych przepisami tych działów prawa, uważać należy
również za sprawy cywilne, ponieważ rozstrzygnięcie tych spraw
ma na celu realizację praw podmiotowych i w stosunkach tych
występują elementy charakterystyczne dla stosunków
cywilnoprawnych,
w
szczególności
równorzędność
podmiotów
tych
stosunków
i
wzajemność
(ekwiwalentność) ich świadczeń, w przeciwieństwie do
stosunków
kształtowanych
w
drodze
zarządzenia
administracyjnego, opartych na zasadzie nadrzędności”
PRZEDMIOT REGULACJI JAKO KRYTERIUM
Zgodnie z kryterium przedmiotu regulacji, majątkowy przedmiot
regulacji stanowi główną cechę wyróżniającą prawo cywilne;
należy mieć jednak na uwadze, że nie tylko normy prawa
cywilnego regulują stosunki majątkowe, ale również normy
należące do innych gałęzi prawa (np. prawo finansowe);
przedmiotem regulacji prawa cywilnego są również stosunki
prawne o charakterze niemajątkowym (dobra osobiste).
CECHY PRAWA PRYWATNEGO

AUTONOMIA WOLI PODMIOTÓW PRAWA

RÓWNORZĘDNOŚĆ PODMIOTÓW PRAWA

KONCEPCJA PRAWA PODMIOTOWEGO

BRAK AUTOMATYMU SANKCJI
CECHY PRAWA PUBLICZNEGO

WŁADCZA INGERENCJA W SYTUACJĘ PRAWĄ
JEDNOSTKI

RELACJA NADRZĘDNOŚCI – PODPORZĄDKOWANIA

NADZÓR NAD PRZESTRZEGANIEM NORM

BEZPOŚREDNIE STOSOWNIE PRZYMUSU
PODSTAWOWE POJĘCIA


GAŁĄŹ PRAWA (gałąź prawa cywilnego, gałąź
prawa karnego)
KOMPLEKSOWA REGULACJA PRAWNA (Prawo
zamówień
publicznych,
Prawo
własności
przemysłowej, Prawo bankowe)

DYSCYPLINA NAUKOWA

DYSCYPLINA DYDAKTYCZNA
SYSTEMATYKA PRAWA CYWILNEGO

CZĘŚĆ OGÓLNA

PRAWO ZOBOWIĄZAŃ

PRAWO RZECZOWE

PRAWO SPADKOWE

PRAWO RODZINNE I OPIEKUŃCZE

PRAWO NA DOBRACH NIEMATERIALNYCH
ŹRÓDŁA PRAWA CYWILNEGO

PRAWO STANOWIONE

ZWYCZAJ I PRAWO ZWYCZAJOWE

ORZECZNICTWO

NAUKA

ZASADY WSPÓŁŻYCIA SPOŁECZNEGO
USTAWA Z DNIA 23 KWIETNIA
1964 r. - KODEKS CYWILNY
(tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 121)
SYSTEMATYKA KODEKSU CYWILNEGO

KSIĘGI
- Księga pierwsza ("Część ogólna", art. 1-125 KC)
- Księga druga ("Własność i inne prawa rzeczowe", art. 140-352 KC)
- Księga trzecia ("Zobowiązania", art. 353-921[16] KC)
- Księga czwarta ("Spadki", art. 922-1087 KC)

TYTUŁY

DZIAŁY

ROZDZIAŁY
STOSOWANIE PRAWA CYWILNEGO

MODEL NORMATYWNY

ETAPY STOSOWANIA PRAWA
Ustalenie
stanu
faktycznego
Ustalenie właściwej normy/norm,
które będą miały zastosowanie
do oceny prawnej określonego stanu
faktycznego
Subsumpcja
ART. 6 KC
CIĘŻAR UDOWODNIENIA FAKTU SPOCZYWA
NA OSOBIE, KTÓRA Z FAKTU TEGO
WYWODZI SKUTKI PRAWNE.
RODZAJE PRZEPISÓW PRAWA CYWILNEGO

DEFINICJE LEGALNE
Art. 60 KC „Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych,
wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona
przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w
sposób dostateczny, w tym również przez ujawnienie tej woli w
postaci elektronicznej (oświadczenie woli)”.
C.D.

PRZEPISY ODSYŁAJĄCE
(np. art. 142 § 2 KC, art. 92 § 2 KC)
Art. 142. § 1. Właściciel nie może się sprzeciwić użyciu a nawet uszkodzeniu
lub zniszczeniu rzeczy przez inną osobę, jeżeli to jest konieczne do
odwrócenia niebezpieczeństwa grożącego bezpośrednio dobrom osobistym
tej osoby lub osoby trzeciej. Może jednak żądać naprawienia wynikłej stąd
szkody.
§ 2. Przepis powyższy stosuje się także w razie niebezpieczeństwa
grożącego dobrom majątkowym, chyba że grożąca szkoda jest oczywiście i
niewspółmiernie mniejsza aniżeli uszczerbek, który mógłby ponieść
właściciel wskutek użycia, uszkodzenia lub zniszczenia rzeczy.
Art. 92. § 1. Jeżeli czynność prawna obejmująca rozporządzenie prawem
została dokonana pod warunkiem, późniejsze rozporządzenia tym prawem
tracą moc z chwilą ziszczenia się warunku o tyle, o ile udaremniają lub
ograniczają skutek ziszczenia się warunku.
§ 2. Jednakże gdy na podstawie takiego rozporządzenia osoba trzecia
nabywa prawo lub zostaje zwolniona od obowiązku, stosuje się
odpowiednio przepisy o ochronie osób, które w dobrej wierze dokonały
czynności prawnej z osobą nieuprawnioną do rozporządzania prawem.
C.D.

KLAUZULE
GENERALNE
(zasady
społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa)
współżycia
społecznego,
Art. 5. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był
sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem
tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie
działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za
wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony
Art. 58 § 2. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z
zasadami współżycia społecznego.




Uzupełniające
stosownie
KC
do
cywilnoprawnych
regulowanych
pozakodeksowymi.
stosunków
aktami
Przepisy księgi pierwszej KC stosuje się wprost (a nie
odpowiednio) na obszarze całego prawa cywilnego.
Przepisy tzw. części ogólnej prawa zobowiązań (art.
353 – 534 KC) stosuje się wprost do stosunków
prawnych
o
charakterze
zobowiązaniowym
uregulowanych poza KC.
Do pozakodeksowej regulacji ograniczonych praw
rzeczowych stosuje się wprost przepisy ogólne o tych
prawach zawarte w KC.




Artykuł 1 § 1 KSH stanowi, że: "Ustawa reguluje tworzenie, organizację,
funkcjonowanie, rozwiązywanie, łączenie, podział i przekształcanie
spółek handlowych", natomiast art. 2 KSH stanowi, że: "W sprawach
określonych w art. 1 § 1 nieuregulowanych w ustawie stosuje się
przepisy Kodeksu cywilnego. Jeżeli wymaga tego właściwość (natura)
stosunku prawnego spółki handlowej, przepisy Kodeksu cywilnego
stosuje się odpowiednio".
Art. 14 PZP stanowi, że „Do czynności podejmowanych przez
zamawiającego i wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia
stosuje się przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks
cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.17), jeżeli przepisy ustawy
nie stanowią inaczej”.
Art. 139 ust. 1 PZP stanowi, że „Do umów w sprawach zamówień
publicznych, zwanych dalej "umowami", stosuje się przepisy ustawy z
dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, jeżeli przepisy ustawy nie
stanowią inaczej”.
Art. 300 KP stanowi, że „W sprawach nieunormowanych przepisami
prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy
Kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa
pracy”.
ZASADY PRAWA CYWILNEGO


uznanie i ochrona osobowości każdego człowieka w
równej mierze,
pełna i równa ochrona mienia podmiotów prawa
cywilnego,

zakaz nadużywania praw podmiotowych,

autonomia woli,

ochrona zaufania.
STOSUNEK PRAWNY



Stosunek prawny jako relacja zachodząca
pomiędzy dwoma lub więcej podmiotami, istniejąca
ze względu na obowiązywanie normy prawnej, która
nakłada na jeden lub więcej podmiotów obowiązek
określonego zachowania na rzecz innych podmiotów
Stosunek prawny dwustronnie
zindywidualizowany (typu względnego)
Stosunek prawny jednostronnie
zindywidualizowany (typu bezwzględnego)
UMOWA SPRZEDAŻY ART. 535 KC
OBOWIĄZKI
SPRZEDAJĄCEGO
- UPRAWNIENIA
KUPUJĄCEGO
OBOWIĄZKI
KUPUJĄCEGO
- UPRAWNIENIA
SPRZEDAJĄCEGO
PRZENIESIENIE
WŁASNOŚCI
RZECZY
ZAPŁATA CENY
WYDANIE
RZECZY
ODEBRANIE RZECZY
STOSUNEK CYWILNOPRAWNY

Art. 1 KC – Kodeks cywilny reguluje stosunku
cywilnoprawne między osobami fizycznymi i osobami
prawnymi
PRAWO
PODMIOTOWE
UPRAWNIONY
OBOWIĄZEK
ZOBOWIĄZANY
LITERATURA
Z. Radwański, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2009,
wyd. 10.
E. Gniewek (red.), P. Machnikowski (red.), Zarys prawa cywilnego,
Warszawa 2014.
E. Gniewek (red.), P. Machnikowski (red.), Komentarz. Kodeks
cywilny, Warszawa 2014, wyd. 6.
Download

AUTONOMIA WOLI PODMIOTÓW PRAWA