Projekt edukacyjny

advertisement
Osiągnięcia starożytnych cywilizacji
1
Cel projektu
Architektura starożytności
Sztuka starożytności
Medycyna starożytności
Nauka starożytności
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
Jacek
Marian
Marian
Radosław
Michał
2
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Cel projektu
Architektura starożytności
Sztuka starożytności
Medycyna starożytności
Nauka starożytności
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
3

Prezentacja osiągnięć starożytnych cywilizacji
STAROŻYTNOŚĆ
ok.4000r.
476r.
Przed nasza erą
Narodziny
Chrystusa
Nasza era
4
1.
Cel projektu
2.
Architektura starożytności
3.
Sztuka starożytności
Marian Nehrebecki
4.
Medycyna starożytności
Marian Nehrebecki
5.
Nauka starożytności
Radosław Mierzwa
6.
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
Jacek Kukulski
Michał Libiszewski
5

Najstarsze grobowce faraonów budowane przez Egipcjan nazywane
były piramidami.
◦ Wyglądały podobnie do kopców o ukośnych ścianach, pod którymi, w głębi ziemi,
składano zwłoki faraonów lub wysoko postawionych Egipcjan. Grobowce te z roku
na rok były coraz bardziej rozbudowywane, aż w końcu przybrały kształt i wielkość
okazałych piramid, jakie do dziś możemy podziwiać w Egipcie. Wznoszono je jeszcze
za życia faraonów, ponieważ ich budowa trwała bardzo długo. Do ich budowy
wykorzystywano wielkie ilości kamienia, który transportowano Nilem z miejsc
oddalonych nawet o 900 km.
◦ Wewnątrz grobowców tworzone były labirynty. W późniejszym okresie nie
wznoszono już piramid, których budowa wymagała czasu i wielkiego nakładu
materiałów, tylko budowano podziemne krypty. Oprócz grobowców Egipcjanie
budowali imponujące świątynie lub posągi. Najważniejszym z nich jest posąg Sfinksa.
6

Rozwój architektury starożytnego Egiptu obejmuje okres od czwartego tysiąclecia p.n.e.
do IV w. naszej ery. Całą tę epokę cechowała jedność artystycznych form, ciągłość
rozwoju oraz funkcja służebna wobec władców i religii. W Egipcie dominowały surowce
kamienne jak wapień, piaskowiec, alabaster, granit i bazalt. Najstarsze zachowane
szczątki osad i cmentarzyska pochodzą z czwartego tysiąclecia p.n.e. Zostały
odnalezione w pobliżu miejscowości Merimde, Fajum, Badari, Abydos, Amra i Gerza.

Domy Egipcjan wznoszone w tym czasie to szałasy z trzciny i papirusu, później z
rzecznego mułu na szkielecie z drewna. Odnalezione groby mieszkańców osad
najczęściej miały owalny kształt, ściany i stropy wzmocnione drewnem i matami.
Zmarłych grzebano w pozycji skurczonej, z głową skierowaną na południe i twarzą
zwróconą na zachód. Wierzono, że dusza zamieszkuje ciało także po śmierci, a gdy ciało
ulegnie rozkładowi, zamieszka w wizerunku (rzeźbie lub portrecie) zmarłego.
7


W okresie Starego Państwa utrwalił się kanon obowiązujący, z małymi wyjątkami,
przez cały okres rozwoju architektury i sztuki starożytnego Egiptu. Ścisłe
przestrzeganie wymogów kanonu wymusiło wysoki i wyrównany poziom
artystyczny w starożytnym Egipcie.
Kanon dotyczył:
◦ kompozycji i sposobu przedstawiania w rzeźbie postaci:
◦ królowie przedstawiani byli jako osoby młode, w pozycji siedzącej lub kroczącej. Ich postacie były
najwyższe – wizerunki innych osób były znacznie mniejsze; urzędników przedstawiano bardziej
swobodnie, w scenach stanowiących wizytówkę wykonywanego przez nich zawodu; lud – zawsze w
ruchu, przy pracy.
8



W płaskorzeźbie, malarstwie i w rysunku postać przedstawiana była zgodnie ze
stałymi zasadami: głowa i kończyny z profilu, barki i oko en face (frontalnie), biodra
w ujęciu 3/4 - była to metoda ujmowania człowieka z kilku perspektyw
jednocześnie, w przekonaniu, że żaden ważny szczegół nie ujdzie w ten sposób
uwagi patrzącego. Egipcjanie potrafili przedstawić postać człowieka w dowolnym
oglądzie, ale odstępstwa od obowiązującej zasady czyniono tylko wyjątkowo, w
odniesieniu do obcokrajowców lub ludzi niższego stanu;
Obrazy komponowane były w układach pasowych, to znaczy, że malowidła były
oparte na tzw. liniach bazowych, co nam kojarzyć się może na przykład z
komiksami.
Kolumny i filary przedstawiane na obrazach stylizowano na kształt pni i łodyg
roślin, o głowicach naśladujących formę kwiatu lotosu lub liści palmowych.
9
Piramida Dżesera
Świątynia Hatszepsut
Kartusz
Egipski obelisk
10

Zabytki architektury Grecji to przede wszystkim liczne świątynie bóstw.
Nie były one miejscem gromadzenia się wiernych, tylko po prostu domem
jakiegoś boga, dlatego ich rozmiary nie były zbyt duże.
11

Rzymianie po części wzorowali się na architekturze Grecji, jednak w
budownictwie można dostrzec pewne różnice. Podstawowym budulcem
domów mieszkalnych była cegła i drewno, natomiast kamień służył do
budowy murów miejskich.
12

Około stu lat wykształcił się bardziej dekoracyjny styl joński. Jego
charakterystycznymi cechami były woluty (ślimacznice) na głowicach oraz
akroteria. Kolumny jońskie różniły się od doryckich tym, że były smuklejsze
i posiadały bazę.
13



Styl koryncki powstał w Atenach w V wieku p. n. e.
Kolumny korynckie były najsmuklejsze i charakteryzowały się bogato
zdobionymi kapitelami.
Ważną ozdobą korynckich głowic były liście akantu, rośliny rosnącej w
krajach basenu morza.
14

Rzym po części wzorował się na architekturze Grecji. Jednak w
architekturze Rzymu można dostrzec różnice. Podstawowym budulcem
pod domy mieszkalne to cegła i drewno natomiast kamień służył do
budowy murów miejskich.
15



Akwedukty „ciąg wodny” był wodociągiem doprowadzającym wodę ze
źródeł do miast, fontann i łaźni.
Sukces rzymskich akweduktów tkwił w technice budowy arkad, która
pozwoliła .
Rzymianom na przerzucanie wodociągów nad dolinami i nierównościami
terenu znacznie skracając długość ich trasy.
16

Termy to rzymskie łaźnie, duży kompleks budynków, w których
znajdowały się między innymi:
◦ szatnia
◦ baseny z zimną, ciepłą i gorącą wodą
◦ sale do masaży
◦ sala z parą wodną (sauna)
◦ sala do wypoczynku
17

Budowę Koloseum rozpoczął cesarz Wespazjan w 72 r.
n.e., a zakończył ją jego syn Tytus w 80 r. Koloseum
pełniło rolę amfiteatru, w którym odbywały się walki
gladiatorów.
18
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Cel projektu
Architektura starożytności
Sztuka starożytności
Medycyna starożytności
Nauka starożytności
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
19

SZTUKA STAROŻYTNA jej częściami składowymi są:
sztuka starożytnych Egipcjan, Greków i Rzymian.
20

Sztuka starożytnego Egiptu rozwijała się przede wszystkim w
IV tysiącleciu p.n.e. Służyła budowaniu wizerunku władzy
państwowej i celom religijnym.
◦ MALARSTWO: ścienne, na papirusach
Sztuka starożytnego Egiptu
była bardzo kolorowa
Portrety z Fajum
Relief
21
◦ RZEŹBA: w kamieniu, w drewnie posągi władców i dostojników
Władca Mykerinos z żoną
Kolosy Memnona
◦ RZEMIOSŁO ARTYSYCZNE:
 naczynia, biżuteria,
 wyroby ze szkła, meblarstwo
Amenhotep III z Luksoru
Agat
22
◦ Mianem tej sztuki określa się twórczość Greków na Półwyspie
Bałkańskim, wyspach Morza Egejskiego, w Azji Mniejszej, południowej
Italii, na Sycylii oraz wybrzeżach Morza Śródziemnego i Czarnego.
◦ MALARSTWO:
Grecja zasłynęła malarstwem wazowym
23
◦ RZEŹBA:
◦ Początki rzeźby greckiej sięgają IX wieku p.n.e.
◦ Do najstarszych dzieł należą niewielkie figurki o
uproszczonych kształtach.
Rzeźba Polikleta
AMAZONKA
Rzeźba Myron
DYSKOBOL
Czasy hellenistyczne
GRUPA LAOKONA
24


Jest to sztuka państwa rzymskiego: miasta - Rzymu, prowincji oraz
Italii. Najważniejszym ośrodkiem był Rzym, ale pełny obraz
kanonów obowiązujących od VI w. p.n.e do początków V w. n.e dały
miasta takie jak Pompeje i Herkulanum.
MALARSTWO: malarstwo ścienne
Mozaika
25

RZEŹBA:
◦ Rzeźba rzymska rozwijała się w ścisłej zależności od greckiej.
◦ Łuki triumfalne i monumentalne kolumny zaliczyć należy do form istniejących
na pograniczy architektury i rzeźby.
Kolumna Trajana
Łuk Konstantyna
Portret
Juliusz Cezar
26
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Cel projektu
Architektura starożytności
Sztuka starożytności
Medycyna starożytności
Nauka starożytności
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
27




Medycyna starożytna to zbiór kierunków medycznych uprawianych
w starożytności na Wschodzie, w Grecji i w Rzymie.
Od najdawniejszych czasów ludzie starali się zapobiegać chorobom,
leczyć rany po polowaniach i bitwach.
Historię początków medycyny greckiej możemy poznać dzięki
„Korpus Hippocrateum” – kolekcji greckich rozpraw medycznych
zebranych przez Hipokratesa.
Początkiem uprawiania medycyny było powstrzymywanie się od
szkodliwych pokarmów, które powodowały choroby. Na początku
medycyna obracała się w sferze magii. Tym, kto uzdrawiał był
kapłan lub szaman. Wraz ze wzrostem znaczenia świątyń, kapłani
stali się pierwszymi „lekarzami”.
28


Asklepios w mitologii greckiej heros, bóg sztuki lekarskiej.
Niezwykły rozwój w dziedzinie medycyny i zdrowia osiągnęli
Grecy.
◦ Lekarze skupieni byli wokół świątyń Asklepiosa.
◦ Uważano, że dla zdrowia bardzo istotny jest sen, leczono ziołami, a nawet
przeprowadzano proste operacje.
Hipokrates – ojciec medycyny
Dorobek medycyny greckiej
pozostał żywą nauką przekazaną
czasom nowożytnym
29

Przysięga Hipokratesa
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Przysięgam i wzywam Apollona lekarza i Asklepiosa, i Hygieję, i Panakeję, i wszystkich bogów i boginie na
świadków, że tę przysięgę i tę umowę będę wypełniać według mych zdolności i mego rozumu. Będę tego, który
mnie tej sztuki nauczył, poważać na równi z moimi rodzicami, dopuszczę go do uczestnictwa w moich dochodach,
i jemu, jeśli w potrzebie będzie, z mojego (majątku) oddać, jego potomków jak braci traktować i tej sztuki
wyuczyć, bez zapłaty i umowy. I zobowiążę do udziału w przepisach, wykładach i wszelkich innych naukach moich
synów i synów mojego nauczyciela, i związanych umową i według lekarskiego obyczaju zaprzysiężonych uczniów,
nikogo jednak poza nimi.
Będę podejmować lekarskie decyzje dla pożytku chorego zgodnie z mymi zdolnościami i moim osądem, strzec się
będę jednak przed tym, by użyć ich na szkodę i w nieprawny sposób.
Także nikomu nie podam śmiertelnego środka, także nawet, gdy będę o to proszony, i nikomu nie będę przy tym
doradzał; również nie podam żadnej kobiecie środka do spędzenia płodu.
W czystości i pobożności będę zachowywać moje życie i moją sztukę.
Nie będę kroił, nawet cierpiącego na kamień, lecz pozostawię to mężom, którzy rzemiosło to wykonują.
Do wszystkich domów, do których wejdę, wejdę dla pożytku chorego, wolny od wszelkiej świadomej nieprawości
i wszelkiego występku, zwłaszcza od płciowego nadużywania kobiet i mężczyzn, wolnych i niewolników.
To, co w czasie leczenia lub poza moją praktyką w obcowaniu z ludźmi usłyszę i zobaczę, i co nie wolno
powtarzać, przemilczę i będę strzec jak tajemnicy.
Jeśli wypełnię tę przysięgę i jej nie złamię, niech będzie mi dane, w moim życiu i w mojej sztuce zajść daleko, i
zyskać poważanie u ludzi na wsze czasy; jeśli ją jednak przekroczę i złamię, nich spotka mnie los przeciwny".
30

APTEKI
◦ Wiele kuracji przepisywanych przez
lekarzy rzymskich opierało się na
ziołach. Aptekarze, wedle poleceń
lekarzy, sporządzali ziołowe mieszanki.

Pliniusz Starszy w swoim dziele
"Historii naturalnej" zamieszcza
opis ziół używanych przez Rzymian
i wymienia ponad 40 nazw różnych
roślin.
◦ Nadzwyczaj popularnym składnikiem
mieszanek leczniczych był czosnek!
31

Chirurgia

Ciągłe wojny -> opatrywanie rannych było
u Rzymian niemal na porządku dziennym.
Lekarz Galen nauczył się podobno
pewnych zabiegów chirurgicznych,
opiekując się rannymi gladiatorami.


Najpełniejszy obraz pracy rzymskich
chirurgów daje nam traktat autorstwa
wspomnianego Korneliusza Celsusa,
dotyczący zabiegów medycznych.

Rzymscy lekarze znali również środki
znieczulające.
32

Stomatologia
◦ Stomatologia starożytnych Rzymian była dobrze rozwinięta.
◦ Przedstawiciel medycyny starożytnego Rzymu, Cornelius Aulus Celsus
(zmarły 48 roku p.n.e.), również zawarł w swoim dziele "De medicina libri
octo", jak należy usuwać zęby.
33
1.
Cel projektu
2.
Architektura starożytności
Sztuka starożytności
Medycyna starożytności
Nauka starożytności
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
3.
4.
5.
6.
34
Osiągnięcia starożytnych
w nauce
Nieznane są nam imiona odkrywców z zamierzchłych
czasów. Nie wiemy kto odkrył sposób wyrobu szkła.
Nie znamy imion tych, którzy opracowali techniki
pozyskiwania złota, miedzi i innych metali. Nie
dowiemy się kto był nauczycielem budowniczych
dymarek koło Nowej Słupi. Kto poznał litery i zaczął
pisać?
Na szczęście zachowały się imiona wielu mędrców Hellady i Rzymu.
Używając rozumu poznawali otaczający ich wtedy Świat, ten sam co otacza
nas, mimo że usilnie Go zmieniamy. Każdy mędrzec był uczniem innego
myśliciela i sam miał w swojej szkole wielu uczniów.
Stworzyli oni fundament europejskiej filozofii - królowej nauk, matematyki –
ścisłego języka poznania. Odkryli cechy Ziemi, naszego układu planetarnego i
gwiezdnego. Swą myślą sięgnęli atomów i budowy materii. Spisywali też całą
znaną wówczas wiedzę często w wielu tomach będąc pierwszymi
encyklopedystami.
化學
Osiągnięcia dzisiejszej chemii mają swoje podwaliny w
starożytności. Właśnie wtedy wielu mędrców zaczęło odkrywać
takie przedmioty jak: złoto, miedź, szkło. Zadziwiające może się
okazać jak wiele materiałów było odkrytych tak dawno.

Archeolodzy znaleźli w Ur szklane koraliki liczące sobie już
7000 lat.

Tutenchamona pochowano w złotej trumnie w 1344 r. p.n.e.

Z czasów jego panowania pochodzi najstarsza mapa
złotonośnych terenów Egiptu.
Potrzeba zapisywania utrwalania dla następnych pokoleń wyników swych badań
doprowadziła do powstania pisma. Najstarsze z nich datuje się na 13000 lat p. n. e.
Z czasem wyłoniły się następujące sposoby zapisywania wyrazów a mianowicie:
rysunki stylizowane, hieroglify, alfabety, pisma klinowe.
Tą
dziedziną zajmowali się wybitni uczeni między innymi :
Tales z Miletu – twierdzenie Talesa,
Pitagoras – twierdzenie Pitagorasa,
Euklides – 13-tomowe dzieło: “Elementy”,
Eudoksos – liczby niewymierne .
Każde z tych dokonań było wielkim sukcesem człowieka,
albowiem dzięki niemu możemy kontynuować rozwój wiedzy
na dany temat. Bez podstaw nie moglibyśmy odkrywać
następnych poziomów wiedzy.

Na rysunku obok jest pokazana tabliczka
gliniana z Babilonu skatalogowana pod
numerem YBC 7289 (Yale Babilon
Collection).
Widać na niej kwadrat z dwiema
przekątnymi o boku 30.
Nad jedną przekątną napisano 1;24,51,10,
a pod nią: 42;25,35, co jest wynikiem
mnożenia pierwszej liczby przez 30.
Zatem 1;24,51,10 to długość przekątnej
kwadratu o boku 1 jednostki czyli
przybliżeniem pierwiastka kwadratowego z
2.
To przykład
wiedzy matematycznej w
zamierzchłych czasach.
Według zachowanych źródeł Tales z Miletu przewidział zaćmienie
Słońca na 6 lat wcześniej. Nastąpiło ono podobno 28 maja 585 r. p.n.e.
podczas bitwy Medeów z Lidią.
Z kolei Archimedes skonstruował “planetarium” czyli sferę niebieską ( sphairopoja ).
Konstruując ją opierał się na konstrukcjach Talesa z Miletu
i Eudoksosa z Knidos.a to brązowa kula wokół, której obracały się wprowadzane w ruch
kołem kulki, gwiazdki I krążki. Niestety nie zachowało się ono do naszych czasów.
Klaudiusz Ptolemeusz w ukończonym w roku 140 n.e. dziele
Mathematike Syntaxis (Almagest) zamieścił dopracowaną do dużej
precyzji teorię geocentryczną. Teoria ta pozwalała obliczyć położenia
planet, księżyca widziane z Ziemi z bardzo dobrą dokładnością.
Ptolemeusz pisząc swe dzieła stworzył pierwszą encyklopedię
matematyki stosowanej. Opisał w niej całą znaną wówczas wiedzę
matematyczną.
Wykorzystując geometrię oszacował rozmiar Ziemi.
Zauważył, że w południe w dniu przesilenia letniego Słońce w Syene znajduje się niemal dokładnie
nad głową, ponieważ jego promienie wpadały prosto do pionowej studni. Tego samego dnia roku
cień pioniowej kolumny wskazywał, że promienie Słońca w Aleksandrii były odchylone o jedną
pięćdziesią obwodu Ziemi Grecy wiedzieli, że Ziemia jest okrągła i że Aleksandria znajduje się
prawie dokładnie na północ od Syene, zatem z własności geometrycznych kuli wynikało, że
odległość z Aleksandrii do Syene stanowi jedną pięćdziesiątą obwodu Ziemi. Eratostenes wiedział,
że karawana wielbłądów pokonuje drogę z Aleksandrii do Syene w 50 dni, oraz że każdego dnia
przebywa dystans 100 stadionów. Zatem odległoć z Aleksandrii do Syene to 5000 stadionów co
oznacza, że obwód Ziemi ma długość 250 tysięcy stadionów , Niestety nie wiemy z całą pewnością
ile wynosił stadion, ale wedle jednego z oszacowań był on równy 157 m., co daje obwód Ziemi
równy 39250 km. Współcześnie przyjmowana wartość to 39840 km.
1.
Cel projektu
2.
Architektura starożytności
Sztuka starożytności
Medycyna starożytności
Nauka starożytności
Osiągnięcia wojskowe i techniczne
3.
4.
5.
6.
41

Proch czarny wynaleziono w Chinach w IX wieku, w okresie
późnej dynastii Tang (618 - 907 r.). W XI wieku prochu zaczęto
używać w celach militarnych w rakietach i bombach
zapalających wystrzeliwanych z katapult.



Około 6 tys. lat temu (ok. 4000 p.n.e.) w Mezopotamii ludzie dokonali
epokowego odkrycia – zrozumieli znaczenie i użyteczność ruchu
obrotowego.
Wiadomo, że pierwszymi którzy poruszali się pojazdami wyposażonymi w
koła byli Sumerowie zamieszkujący Mezopotamię. Ok. 3200 p.n.e. wozy
kołowe pojawiły się także na Bałkanach.
Pojawienie się koła zrewolucjonizowało metody walki a przede wszystkim
transportu wojskowego.



System dróg w Italii, a później we wszystkich prowincjach, był jednym z
największych osiągnięć Rzymu. Przed pierwszym wiekiem p.n.e. cała Italia
połączona została siecią wspaniałych dróg, zbudowanych w celach strategicznych.
Budowa dróg była długim i skomplikowanym przedsięwzięciem. Szczególną uwagę
przykładano do fundamentów, będących podstawą wytrzymałości ukończonego
traktu. Kamienie milowe były rozstawiane wzdłuż dróg rzymskich i wyznaczały
odległość do najbliższego dużego miasta. Odległości były liczone w milach (1 mila =
1481,75 m)
Rzymskie drogi, w zależności od przeznaczenia, miały różną szerokość:
-najszersze drogi miały nawet 15 m szerokości, ale najczęściej nie przekraczały 5 m,
pobudowano też wiele dróg o szerokości około 3,5 m, która pozwalała na minięcie
się dwóch wozów. Drogi te stanowiły sieć połączeń w skali cesarstwa.
- drogi o znaczeniu lokalnym, o szerokości 1,20 m
- drogi dla pieszych i konnych, o szerokości 60 cm
- ścieżki o szerokości 30 cm




Grecy, wzorując się na Fenicjanach i prawdopodobnie Kreteńczykach,
budowali okręty wojenne nie z drewna cedrowego, lecz dębowego.
Długość triery mogła dochodzić do 36 m, szerokość do 6 m, a zanurzenie
wynosiło 1 m.
Załogę triery tworzyło 170 wioślarzy, 20 marynarzy 12 żołnierzy.
Triery pod dowództwem Temistoklesa zasłynęły w wielkiej bitwie morskiej
pod Salaminą w 480 r. p.n.e., w której greccy zwyciężyli nie tylko w wyniku
wspaniałej taktyki walki, ale także dzięki bardzo szybkim zwrotnym
okrętom.



Balista stanowiła rodzaj ciężkiej kuszy, wyrzucającej pociski (strzały,
kamienne kule, kamienie, belki okute żelazem) o średniej wadze od 30 do
100 kg, torem płaskim na odległość 200 - 400 metrów (strzały nawet
ponad 1000 metrów).
Balista była stosowana zarówno do niszczenia murów oraz umocnień, jak i
na polu bitwy w celu dziesiątkowania oddziałów wroga. Niekiedy używano
jej w celu niszczenia bram miast, zamiast tarana.
Balistę uważa się za największe osiągnięcie starożytnej inżynierii wojennej.




Falanga typu greckiego
Tworzyli ją hoplici ustawieni w 8-16 szeregach jeden za drugim. Gdy zginął
hoplita z pierwszego szeregu, na jego miejsce wchodził żołnierz z drugiego.
Falanga najczęściej przystępowała do bitwy w szyku zamkniętym, gdzie
każdy z hoplitów osłaniał lewą połową swojej tarczy swojego towarzysza.
Podczas starcia walczyły tylko dwa pierwsze szeregi, pozostali zaś nadawali
impetu natarciu pchając swych poprzedników do przodu oraz
uniemożliwiali im ucieczkę.
Falanga macedońska
Używała włóczni dłuższych (tzw. sarissa) niż greckie i dzięki temu miała
nad nimi przewagę.
Skuteczność falangi zależała od poziomu wyszkolenia żołnierzy. Tworzyli
oni długą (niekiedy na kilka kilometrów) linię frontu.
Z uwagi na znaczną redukcję uzbrojenia ochronnego, w porównaniu z
hoplitą greckim, nie można uznać macedońskiego falangisty za
klasycznego ciężkiego piechura.









W. Bienko “Zygzakiem przez matematykę” PZWS 1965
T. Brzeziński, Historia medycyny, wyd. III, Warszawa 1995.
L. Fraioli, Historia Techniki, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2000
L. Spraque de Camp “Mali i duzi twórcy cywilizacji”, Wiedza Powszechna 1970
I. Stewart “Oswajanie nieskończoności. Historia matematyki”, Prószyński i Ska,2009
I. Zaczek, Encyklopedia sztuki dla młodzieży - Sztuka starożytna i klasyczna,
Imbir, 2009
www.Wikipedia.pl
http://antyk.klp.pl/ser-363.html
http://pl.wikipedia.org/wiki/Medycyna_staro%C5%BCytna
50
Dziękujemy za uwagę!
51
Download