WOJCIECHOWSKI K. - Encyklopedia oświaty dorosłych(1).doc
(72 KB) Pobierz
Encyklopedia Oświaty i Kultury dorosłych red. Kazimierz Wojciechowski Zakład
Narodowy imienia Ossolińskich Wrocław, Wa-wa, Keraków, Gdańsk, Łódź 1986
str.85
Gerontologia — dział nauki, zajmujący się badaniem przyczyn starzenia się
organizmu ludzkiego, profilaktyką i leczeniem chorób ludzi starszych. Zadania
g. jako nauki polegają na obserwacji i poznawaniu właściwości zjawisk
związanych ze starzeniem się, ich klasyfikacji i formułowaniu prawidłowości.
Są to zadania poznawcze i teoriotwórcze. a nie wskazania normatywne, Zgodnie
z definicją radzieckiego gerontologa W. Frolkisa przez starość rozumiemy
okres w życiu ustroju nieuchronnie występujący po okresie dojrzałości i
cechujący się istotnymi zmianami w narządach i tkankach, które zawężają
obszar, w jakim możliwe jest dostosowanie się ustroju do zmieniających się
warunków środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Starzenie się jest jednym z
etapów rozwoju osobniczego, polegającym na zachodzących wraz z wiekiem
zmianach morfologicznych i czynnościowych, prowadzących do stopniowego
ograniczenia możliwości adaptacyjnych ustroju. G, jest dziedziną
interdyscyplinarną, wiążącą doświadczenia różnych nauk, m. in. biologii,
medycyny, psychologii, pedagogiki, socjologii, demografii i innych nauk
społecznych. Powstała ok. 1950 r.. a szybki rozwój zawdzięcza „rewolucji
demograficznej", która ogarnęła cały świat i wyraża się w osiąganiu starości
przez coraz większą liczbę ludzi, dzięki zmniejszaniu się śmiertelności wśród
niemowląt, skutecznej walce z chorobami zakaźnymi i wiciu innym osiągnięciom.
W Polsce procent ludzi w wieku poprodukcyjnym wynosił 31 XII 1981 r. 11,8%, w
tym kobiet powyżej 60 r.ż. -8%, a mężczyzn powyżej 65 r.ż. - 3,8%. Wg
międzynarodowych norm naród nasz w 1966 r. przekroczył granicę dojrzałości i
stał się społeczeństwem starym.
Poszukiwaniaprzyczyn starzenia się osobniczego rozpoczęto bardzo dawno.
Czyniono to z myślą o zapobieżeniu starości bądź złagodzeniu jej przebiegu i
przedłużeniu życia. W starożytnym Egipcie panował pogląd, że przyczyną
starzenia się są szkodliwe substancje nagromadzone w organizmie w związku z
nadmiernym przyjmowaniem pokarmów. Wysiłki sgipskich lekarzy szły w kierunku
„oczyszczenia organizmu" przez odpowiednie diety, upusty krwi, kąpiele i
leczenie ziołami. W starożytnych Chinach
stosowano kompleksowe kuracje zapobiegawcze i odmładzające, polegające na
stosowaniu diety, nauce odpowiedniego oddychania oraz używania ekstraktów
żeń-szenia. W Indiach gwarancją długiego, zdrowego życia była joga,
propagująca wszechstronne ćwiczenia gimnastyczne i oddechowe oraz surową
dietę. W starożytnej Grecji Hipokrates i Arystoteles, a w Rzymie Galen
zalecali regularny tryb życia, unikanie nagłych zmian, lekkie i skąpe
odżywianie, kąpiele, masaże i ruch fizyczny. W w. XX opracowano kilka teorii
starzenia się organizmów, a mianowicie:
1.
energetyczną (M. Rubner — pocz, XX w.), traktującą organizm jako układ
fizykochemiczny, zdolny do wyprodukowania stałej, określonej ilości energii
przypadającej na każdy kilogram
wagi ciała,
po której wypełnieniu
ustrój starzeje się i umiera;
2. cytologiczne-histologiczną
(G.
R.
Minot,
M. P, Krenke, A. W.
Nagorny - XX w.) upatrującą przyczyny starzenia się w różnicowaniu i
stopniowej specjalizacji komórek, czemu towarzyszy gromadzenie się w nich
produktów upośledzających z czasem funkcje organizmu;
3.
niedożywiania
komórek
tkankowych
(Miihl-mann pocz. XX
w.),
tłumaczącą starzenie
się organizmu starzeniem się
komórek, które w wyniku szczególnego przylegania do siebie zmniejszają swą
powierzchnię wchłaniania tlenu i substancji odżywczych i wskutek tego
głodują;
4. samozatrucia się wydalinami flory bakteryjnej w jelicie grubym fl. I,
Mieczników — pocz. XX w.);
5. samozatrucia się organizmu produktami własnej przemiany materii (A.
Bogomolec współcz.);
6.
hormonalną (Ch. E. Brown-Sćąuard - XIX w„ E. Steinach, S. Woronow —
pocz. XX w.J, wg której przyczyną starzenia się wszystkich narządów
organizmów wyższych jest uwstecznienie struktury i zanik funkcji
wewnątrzwydzielniczych gruczołów płciowych;
7. neurogenną
(S.
Miedwiediew,
B.
Pietrow — współcz.), według
której pierwotną przyczyną starzenia się wyższych organizmów jest
wyczerpywanie się układu nerwowego i jego stopniowa degeneracja;
8. fizykochemiczną [L. Rużićka, S. Weiss, S. Miedwiediew ~- współcz,),
dopatrującą się przyczyn starzenia w zmianach dokonujących się z wiekiem w
systemie koloidalnym plazmy komórkowej;
9. endokrynologiczną (A. Carrel, K. Parhon,
E. J. Stieglitz, A. Aslau —
współcz.). Zagadnienie przyczyn starzenia się pozostaje w nauce nadal
otwarte. G. nie dysponuje dotąd teorią, która uzyskałaby powszechne uznanie i
nie budziła pewnych mniej lub bardziej uzasadnionych wątpliwości. O
kontrowersyjności zagadnienia, a co za tym idzie zakresie poszukiwań i
pomysłowości specjalistów, świadczy fakt, iż istnieje przeszło trzysta
hipotez przyczyn starzenia się. Jedna grupa hipotez, potwier-dzalnych
empirycznie, daje wyraz przekonaniu, iż
str. 86
starzenie się w sensie biologicznym można przedstawić jako stopniowo
rozwijający się i zaprogramowany proces zmian ilościowych kontrolowany przez
geny. Inna grupa natomiast utrzymuje, iż proces starzenia się zostaje
uruchomiony przez zaburzenia bądź uszkodzenia aparatu genetycznego, w którego
toku zwiększa się liczba „uchybień" i „błędów" programu, zdeterminowanych
wpfywem różnych czynników, m. in. substancjami metabolicznymi. G. bada też
społeczne przyczyny i skutki procesu starzenia się. Badania społeczne nad
ludźmi starymi (w tym także pedagogiczne) w Polsce znajdują się na etapie
gromadzenia wiadomości o ludziach starych i ich sytuacji społecznej, co
stanowi wstępne stadium do bardziej pogłębionych badań zjawisk i procesów z
tym związanych. Tego rodzaju badania prowadzone są m. in. w Ośrodku Badań
Opinii Publicznej przy Polskim Radio i przez Katedrę Socjologii Pracy pod
kierunkiem J. Piotrowskiego w Instytucie Gospodarstwa Społecznego: H.
Stasiak: Sprawy ludzi w wieku emerytalnym (1960): Badania nad stanem zdrowia
i warunkami życiowymi ludzi starych miasta Opola, praca zbiór, pod red. W.
Pędicha (1965); M. Ziemska: Stosunki międzyosobowe w rodzinach dwu- i
trzypokoleniowych; Kobieta współczesna. Materialy z seminarium pracy kobiet.
IFiS PAN; K. Wiśniewska-Roszkowska: Kierunki rehabilitacji ludzi starych,
„Wiadomości Lekarskie", 1965 nr 18; H. Worach-Kardas: Nauczyciele a emerytura
(1973); S. Jalowiecki: Przejście na emeryturę jako proces zmian aktywności
spoiecznej (1973); J. Starega: Ludzie starzy a praca zawodowa (1976).
Badania naukowe w dziedzinie g. społecznej koncentrują się na takich
problemach, jak: 1. osobowość ludzi starych, 2. ich społeczna pozycja i rola,
3. stosunki z otoczeniem, rodziną i społeczeństwem,
4.
udział ludzi starych w życiu różnych grup społecznych, 5. sytuacja
życiowa, potrzeby i ich zaspokajanie, 6. procesy przystosowania ludzi starych
do nowych sytuacji. Można wyróżnić dwa podstawowe
cele g.:
pierwszy
polega
na
przedłużeniu
życia, a drugi na
maksymalnym zwiększeniu sił żywotnych i możliwości korzystania z życia.
Obydwa otwierają pole działania dla pedagogiki podeszłego wieku, coraz
częściej określanej mianem gerontopedagogiki, gerontogogiki. Wspominał już o
tym J. A. Komeri-ski w Pampaedii. Zdaniem andragogów należy wychowywać do
starości. Wychowanie to polega na pomaganiu ludziom w
nabywaniu
zainteresowań i aspiracji oraz umiejętności i przyzwyczajeń,
które, gdy nadejdzie czas emerytury, dopomogą do
prowadzenia
trybu
życia
sprzyjającego
zachowaniu sprawności i
dającego satysfakcję aktywności.
Czynnikami
zapewniającymi aprobowanie starości są: praca, wczasowanie,
ruch fizyczny, higiena, umiejętność współżycia z otoczeniem, uczestnictwo w
zajęciach
kulturalno-oświatowych.
Doniosłość
tych spraw koncentruje się
wokół: rozbudzenia zamiłowania do pracy miłośniczej, rozbudzenia i pogłębienia zainteresowań
pozaosobistych, akceptacji własnej starości, wychowania ciągłego. Poczynania
te wspierają placówki i urządzenia służące potrzebom osób starszych. Są to:
1.
domy rencistów, przeznaczone dla emerytów oraz rencistów obojga
płci, których stan
zdrowia nie wymaga stałej opieki lekarskiej bądź
pielęgniarskiej;
2. pensjonaty dla osób starszych, spotykane w krajach kapitalistycznych,
pełnopłatne lub częściowo finansowane przez samorządy lokalne i
stowarzyszenia;
3.
domy dziennego pobytu (w 1982r. w Polsce 108); ich organizację
zapoczątkowano eksperymentalnie w
1967 r.
w Warszawie; pobyt w nich
jest odpłatny w wysokości zróżnicowanej zależnie od posiadanego dochodu.
Placówki te przeznaczone są głównie dla osób samotnych o zmniejszonej
sprawności psychofizycznej oraz osób posiadających rodziny, którym praca
zawodowa uniemożliwia zaopiekowanie się starym człowiekiem. Organizuje się w
nich zajęcia praktyczno-gospodarcze, kulturalne i usługowe. Np. w Wielkiej
Brytanii resort zdrowia dla odciążenia łóżek szpitalnych zorganizował dla
osób starszych nie mogących poruszać się samodzielnie ośrodki dziennego
pobytu, do których uczestnicy dowożeni są 1—2 razy w tygodniu;
4.
domy opieki społecznej dla przewlekle chorych, niewidomyc i, ze
schorzeniami układu nerwowego, dla dorosłych umysłowo upośledzonych;
5.
kluby rencistów i emerytów, np. kluby seniorów w Polsce, kluby weteranów
w NRD, kluby „złotego
wieku"
w
USA.
W
Danii
działają
kluby
hobbistyczne, w których emeryci spotykają się raz w tygodniu i
wykonują
różnego rodzaju
roboty ręczne pod okiem instruktora; zgodnie z planem dnia
otrzymują również posiłki, wysłuchują pogadanek, wykonują ćwiczenia
gimnastyczne;
6.
uniwersytety trzeciego wieku, prowadzące zajęcia otwarte, z myślą o
aktywności psychofizycznej ludzi starszych. Idea uniwersytetów zrodziła się w
1973 r. we Francji. Do tej pory powstało ich ok. 100 na całym świecie, m.
in. 11 w Polsce. W RFN działają tzw. akademie seniorów (Senioren Akademien).
Wśród wielu innych, znanych w Polsce i poza jej granicami rodzajów pomocy i
opieki wymienić należy: świadczenia pieniężne i w naturze, świadczenie usług,
pobyty w domach wczasowych i sanatoriach (szczególnie znane sanatorium
geriatryczne w Inowrocławiu), wycieczki krajoznawcze, ogródki działkowe,
chóry i teatry amatorskie, zajęcia sportowo--wypoczynkowe organizowane przez
Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej i domy kultury. Popieraniem i
rozwijaniem nauk z zakresu g. oraz popularyzacją problematyki g. społecznej i
klinicznej, stosowanej i teoretycznej zajmuje się Polskie Towarzystwo
Gerontologiczne. Powstało ono w końcu
1972 r.
i jest
członkiem Międzynarodowego Stowarzyszenia Gerontologicznego (Association Instr. 87
ternationate de Gerontologie), założonego w 1950 r. w Liege. Wraz z
powołaniem towarzystw i placówek naukowych rozwija się również piśmiennictwo
naukowe i popularnonaukowe. Obecnie ukazuje się na świecie kilkanaście
czasopism poświeconych zagadnieniom gerontologicznym, m. in. „Zeitschrift fur
Gerontologie" (RFN), „Aktuelle Gerontologie" (RFN), „Educational Gerontology
— an International Quartely" (USA).
Gerontopedagogika, jako jeden z działów -» andra-gogiki, znajduje się dopiero
w początkowym stadium swego rozwoju. Istotnym warunkiem jej dalszego,
pomyślnego rozwoju jest odpowiednie zaplecze naukowo-badawcze w uczelniach
wyższych i instytutach resortowych.
I. V. Davydovskij: Giernnlologija. 1966. — A. Kamiński: Wychowanie do
stałości jako czynnik adaplacji ludzi starszych do nowo-cze&iego
społeczeństwa', Pedagogika w dużbie gerontologii społecznej, [w:] A. Kamiński
(red): Studia i szkice pedagogiczne. 1978. — E. Livefika: Uvod do
geroniapedagogiky. 1979.
Jolanta R. Leśniak
Główne kierunki rozwoju oświaty dorosłych za granicą. Rozwój oświaty
dorosłych w 1. 1949-1976. Cezurami tego okresu są daty zorganizowania I
Międzynarodowej Konferencji Oświaty Dorosłych oraz przyjęcia Rekomendacji
UNESCO w sprawie oświaty dorosłych. Opracowanie i jednogłośne przyjęcie
„Rekomendacji w sprawie rozwoju oświaty dorosłych" na XIX Konferencji
Generalnej UNESCO (Nairobi 1976) było swego rodzaju kulminacją wspomnianego
zainteresowania. Do głównych zjawisk, które charakteryzują rozwój oświaty
dorosłych za granicą w 1. 70-ych, należą następujące: problematyka idei
oświaty ustawicznej i zasady kształcenia cyklicznego, kwestia prawnych
gwarancji rozwoju oświaty dorosłych, rozwój badań andrago-gicznych,
kształcenie kadr oświatowych, kształcenie ogólne i zawodowe (w formach
szkolnych i kursowych), pozaszkolna oświata dorosłych, działalność
stowarzyszeń oświatowych, współpraca międzynarodowa.
Oświata ustawiczna i kształcenie cykliczne. Koncepcja oświaty ustawicznej nie
zakłada konieczności uczenia się przez całe życie, wskazuje natomiast
kierunek zmian w polityce oświatowej (przyjmując, że państwo powinno zapewnić
możliwość podjęcia nauki każdemu obywatelowi w każdym dogodnym dlań
momencie). Szansą realizacji tych założeń jest rozwój kształcenia cyklicznego
i samokształcenia kierowanego. Oświata ustawiczna ma przede wszystkim
stwarzać warunki, zapewnić środki i wywoływać sytuacje, dzięki którym zarówno
jednostki, jak i grupy społeczne będą mogły uczestniczyć w oświacie i
doskonalić się. Zasadę kształcenia cyklicznego uznano za możliwą strategię
realizacji idei oświaty ustawicznej. Polega ona na przemienności okresów
pracy zawodowej i uczestnictwa w oświacie. Wdrożenie zasady kształcenia ustawicznego pozwoli rozwiązać problem „starzenia się" wiedzy uzyskanej
w szkole, wyrówna szansę oświatowe pokoleń starszych, podniesie efektywność
procesu dydaktyczno-wychowawczego dzięki większej skuteczności kształcenia
stacjonarnego (często internatowego).
Zasadę przemiennego uczestnictwa to w pracy, to w oświacie wdraża się
stopniowo w wielu państwach od początku 1. 70-ych. Wiele elementów tej
koncepcji (zrodzonej w OECD) było już wcześniej obecnych w systemach oświaty
dorosłych krajów socjalistycznych. Najbliższe ustaleniom teoretycznym są
jednak rozwiązania szwedzkie i jugosłowiańskie. Gwarancje prawne rozwoju
oświaty dorosłych. Istotnym zagadnieniem jest prawne zabezpieczenie
możliwości uczestnictwa w oświacie wszystkim obywatelom bez względu na wiek,
status społeczny i' wykształcenie. Dotyczy to zwłaszcza osób czynnych
zawodowo. Taką podstawą prawną jest płatny urlop kształceniowy. Zapewnia on
zachowanie ciągłości umowy o pracę, zwolnienie uczącego się pracownika z
ponoszenia wydatków na naukę oraz realizację urlopu w ramach czasu pracy. W
dziedzinie prawnego zagwarantowania czynnym zawodowo osobom dostępu do
oświaty państwa socjalistyczne znacznie wyprzedziły dokonania państw
zachodnich. Pierwsze postanowienia prawne były przyjęte już w 1. 50-ych
praktycznie we wszystkich krajach RWPG w związku z tworzeniem szkolnictwa dla
pracujących na wszystkich poziomach kształcenia formalnego. Gwarancje prawne
dostępu i uczestnictwa w oświacie dorosłych osób czynnych zawodowo w krajach
zachodnich datują się z przełomu 1. 60-ych i 70-ych. Do najlepiej
opracowanych i najwcześniej wdrożonych należy ustawa francuska z 1971 r. oraz
akt prawny wydany w Szwecji w 1974 r. Postanowienia legislacyjne w innych
państwach (RFN, USA, Włochy, W. Brytania) bardzo często napotykają silny opór
pracodawców prywatnych. Badania andragogiczne. Głównymi ośrodkami
koncentrującymi swe wysiłki koncepcyjne, badawcze i organizacyjne na idei
oświaty ustawicznej i założeniach wdrożeniowych kształcenia cyklicznego są:
Instytut Oświaty UNESCO w Hamburgu, Rada Współpracy Kulturalnej Rady
Europejskiej w Stras-burgu oraz Ośrodek Badań Oświatowych i Innowacji (CERI),
Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju w Paryżu (OECD). Czołowymi
przedstawicielami badaczy są: P. Lengrand, G. W. Parkyn, R. H. Dave, J. R.
Kidd, J. Lowe, J. Bengtsson. Działalność badawczą prowadzi się również w
uczelniach bądź też w samodzielnych instytutach nauko wo-bada we zych
zajmujących się wyłącznie tub głównie zagadnieniami pedagogiki i oświaty
dorosłych (ZSRR, Czechosłowacja, Jugosławia, Francja, W. Brytania, RFN, USA,
Kanada). W 1. 70-ych można było wyróżnić kilka dominujących tematów
badawczych: efektywność procesu wychowania i kształcenia dorosłych w
placówkach szkolnych
(wszystkie kraje socjalistyczne) i pozaszkolnych (kraje socjalistyczne, RFN,
Nowa Zelandia, Australia, Francja, Kanada); andragogika pracy i oświatowe
funkcje zakładów pracy (kraje socjalistyczne, RFN, Włochy); czas wolny i
czytelnictwo (ZSRR, Czechosłowacja, Kanada, Francja); oświata rolnicza
(państwa afrykańskie i azjatyckie, Jugosławia); kom-paratystyka andragogiczna
(Czechosłowacja, Kanada, RFN, organizacje międzynarodowe); potrzeby i żądania
oświatowe (Jugosławia, USA, organizacje międzynarodowe); technologia
kształcenia — środki masowego przekazu, techniczne środki nauczania,
podręczniki i inne materiały dydaktyczne (Jugosławia, organizacje
międzynarodowe); powodzenie i niepowodzenie dydaktyczne ludzi dorosłych
(kraje socjalistyczne, Szwecja, RFN).
o randze badań andragogicznych świadczy włączenie ich w niektórych
państwach do ogólnokrajowych programów badawczych. Koncentrują się one na
następujących zagadnieniach: integracji systemu kształcenia szkolnego,
zakładowego i pozaszkolnego, socjologicznych aspektach wychowania i
kształcenia dorosłych, andragogice pracy, psychologicznym profilu młodzieży
pracującej
(Czechosłowacja);
organizacyjnych, pedagogicznych i
dydaktycznych właściwościach kształcenia poszczególnych grup zawodowych,
efektywności współpracy zespołów uczniowskich z kolektywami pracowniczymi,
psychopedago-gicznych podstawach
kształcenia, pedagogicznych środkach
kształtowania motywacji do uczenia się, psychicznym rozwoju człowieka
dorosłego (ZSRR); prawnych gwarancjach dostępności do oświaty
dorosłych,
kształceniu
kadr
oświatowych,
filozofii
i celach oświaty dorosłych, alfabetyzacji funkcjonalnej Brytyjczyków (W.
Brytania). W I. 80-ych głównymi kierunkami zainteresowań badawczych są
następujące zagadnienia: uczestnictwo w oświacie dorosłych, jak
i
jego
brak,
psychologia człowieka dorosłego (rozwojowa i uczenia się),
sposoby docierania
do
grup
poszkodowanych
oświatowe (upośledzeni
umysłowo i ruchowo, robotnicy sezonowi, ludność wiejska, kobiety, bezrobotni,
imigranci), efektywność procesu wychowania i kształcenia dorosłych, treści i
metody kształcenia. Widoczne jest dążenie do rozwijania badań zespołowych
oraz do wychodzenia poza badania czysto pedagogiczne (dydaktyczne), łączenie
dorobku metodologicznego socjologii, psychologii i historii. Kształcenie kadr
oświatowych. Zagadnienie to dotyczy trzech sfer działania: andragogicznych
studiów akademickich, dokształcania andragogicznego oraz doskonalenia
zawodowego. Pracowników i badaczy oświaty dorosłych kształci się co najmniej
na dwóch poziomach: w wielu krajach europejskich (Czechosłowacja, Węgry,
Jugosławia, Holandia, Finlandia, RFN) andragogiczne studia zaczynają się od
razu po szkole średniej, z reguły na wydziałach pedagogicznych
uniwersytetów i uczelni pedagogicznych. Prowadzą one do dyplomu szkoły
wyższej.
Inną formą są studia wyższe II stopnia organizowane w krajach anglosaskich.
Można dodatkowo wyróżnić trzy ich szczeble: dyplom lub specjalizacja w
zakresie oświaty dorosłych, magisterium oraz doktorat. Cechą pierwszego typu
jest dążenie do zapewnienia solidnego przygotowania z zakresu nauk
o człowieku (andragogika, psychologia, socjologia oraz filozofia, etyka,
ekonomia polityczna). W
niektórych
programach
studiów
(Czechosłowacja, Węgry) silnie
uwzględnia się jedność pracy oświatowej z pracą kulturalną. Unika się też
kształcenia wąskospecjalistycznego;
specjalizacja nastąpić powinna już w
toku pracy zawodowej i ewentualnie studiów podyplomowych. Takie podejście
gwarantuje przygotowanie do podjęcia pracy na różnych stanowiskach w różnych
placówkach oświaty dorosłych
(np.
rozwiązania
przyjęte
w
Jugosławii
i Holandii).
Studia drugiego typu, podyplomowe, są bardzo zróżnicowane pod względem
poziomu i czasu trwania. W USA. Kanadzie i RFN są one przeznaczone dla
absolwentów studiów akademickich różnych specjalności, którzy pragną podjąć
pracę oświatową z dorosłymi i mają charakter wprowadzający w problematykę
oświaty dorosłych. Podyplomowe studia andragogiczne w W. Brytanii są
zorientowane przede wszystkim na potrzeby badawcze. Coraz większego znaczenia
nabierają różnego rodzaju kursy dokształcania i doskonalenia zawodowego,
prowadzone zarówno przez uczelnie wyższe, instytuty naukowo-dydaktyczne. jak
i stowarzyszenia oświatowe. Ich rola wynika z coraz większego udziału
pracowników różnych zawodów w pracy oświatowej z dorosłymi. Należy im
zapewnić minimum przygotowania andragogicznego i doskonalić ich w tym
zakresie. W 1. 70-ych rozpoczęto organizowanie tego typu akcji dokształcania
i doskonalenia zawodowego praktycznie we wszystkich państwach, gdzie jest
rozwinięta oświata dorosłych. Oświatowcy z krajów rozwijających się
korzystają w tym względzie z wydatnej pomocy państw uprzemysłowionych i
organizacji międzynarodowych. Kształcenie ogólne i zawodowe obejmuje takie
kwestie, jak: alfabetyzacja funkcjonalna, szkolnictwo wszystkich szczebli,
kształcenie wewnątrzzakładowe, oświata rolnicza. Największe potrzeby
istnieją, rzecz jasna, w zakresie kształcenia elementarnego dorosłych. Wśród
osób powyżej 15 r.ż. , w 1970 r. było 32,4% niepiśmiennych, szacuje się, iż w
1980 r. będzie ich 28,9%, a w 1990 r. -25,7%. W liczbach jednakże
bezwzględnych, na skutek przyrostu naturalnego i stałego odsiewu uczniów ze
szkół podstawowych, zasięg społeczny, analfabetyzmu wzrósł z 742 min osób w
1970 f. do 800 min w 1980 j. i przewiduje się, że przy obecnej tendencji w
1990 r. osiągnie 884 min osób. Radykalnej poprawy można oczekiwać dopiero na
przełomie wieków, i to pod warunkiem spełnienia kilku wymogów: pełnej
skolaryzacji dzieci w wieku
Główne kierunki rozwoju oświaty dorosłych za granicą
szkolnym, kontroli urodzin, wzrostu pomocy międzynarodowej, podniesienia
poziomu wykształcenia kobiet, włączenia się do akcji alfabetyzacji wojska i
zakładów pracy. Dotychczas największe osiągnięcia mają, ale i potrzeby, w
dziedzinie alfabetyzacji Kuba oraz państwa objęte eksperymentalnym programem
metod alfabetyzacji realizowanym przez UNESCO. Są to następujące kraje:
Brazylia, Iran, Tanzania, Wietnam. Kształcenie podstawowe i średnie dla
pracujących w ramach systemu szkolnego funkcjonuje prawie wyłącznie w krajach
socjalistycznych. W innych zaś na tym poziomie kształci się w formach
kursowych lub przez'1 samokształcenie kierowane. Najbardziej rozwinięte jest
szkolnictwo dla pracujących w Związku Radzieckim, gdzie dąży się do pełnej
skolaryzacjr młodzieży pracującej. Jego cechą charakterystyczną jest staranie
o stworzenie elastycznych struktur i form organizacyjnych, aby obalać bariery
hamujące podjęcie nauki. Tworzy się specjalne programy kształcenia i
dostosowuje metody do możliwości i potrzeb ludzi dorosłych. W krajach
zachodnich zaś w kształceniu kursowym aktyw nie uczestniczą przedsiębiorstwa
zainteresowane podnoszeniem kwalifikacji zawodowych swoich pracowników. Na
poziomie oświaty ponadśredniej widoczne jest we wszystkich krajach
rozwiniętych tworzenie wszelkiego typu studiów dla pracujących. Są to zarówno
tradycyjne studia wieczorowe i korespondencyjne, jak i powszechne w krajach
anglosaskich oraz ZSRR studia przemienne czy też eksperymentalny program
studiów akademickich dla pracujących w USA lub nowe warunki rekrutacji
preferujące ludzi czynnych zawodowo (Szwecja, RFN). W niektórych państwach
(ZSRR, USA) istnieją samodzielne szkoły wyższe lub wydziały uczelniane
kształcące wyłącznie pracujących. W krajach uprzemysłowionych bardzo szeroko
rozwinięte są systemy kształcenia wewnątrzzakładowego. W zakładach pracy,
głównie przemysłowych, prowadzi się niekiedy nauczanie na wszystkich
szczeblach kształcenia szkolnego (kraje socjalistyczne) lub leż oprócz
kształcenia zawodowego realizuje się również programy ogólnokształcące (kraje
anglosaskie, Francja, Włochy, RFN). W państwach zaś rozwijających się
(głównie afrykańskich) duże znaczenie przykłada się do oświaty rolnic7ej. W
opracowywaniu programów, metod i materiałów dydaktycznych uczestniczą
specjaliści z krajów rozwiniętych oraz organizacji międzynarodowych.
Pozaszkolna oświata dorosłych. Cechą charakterystyczną rozwoju tej sfery
oświaty dorosłych
było w I. 70-ych powstawanie wielofunkcyjnych wysoko zorganizowanych
placówek. Były to uniwersytety powszechne w Związku Radzieckim, uniwersytety
powszechne i robotnicze w Jugosławii, szkoły środowiskowe i college'e
kształcenia dalszego w W. Brytanii, college'e środowiskowe w USA, Australii i
Nowej Zelandii, ośrodki kształcenia dorosłych w krajach afrykańskich i
azjatyckich, uniwersytety ludowe w Holandii i Skandynawii oraz zakładowe
ośrodki kształcenia w krajach socjalistycznych, RFN i w Skandynawii.
Działalność tych placówek odznaczała się wielką różnorodnością programową,
dużą rozmaitością form organizacyjnych i metod kszlał-cenia, wysokimi
kwalifikacjami zatrudnionego personelu oraz współpracujących specjalistów,
dobrym wyposażeniem w techniczne środki nauczania, aktywnością badawczą i
propagandową. Działalność oświatową tych instytucji wspomagały placówki
oświato-wo-kulturalne, jak: domy kultury, kluby, świetlice, czytelnie.
Najwięcej ich funkcjonowało w krajach socjalistycznych i anglosaskich.
Współpraca międzynarodowa. Istotnym zjawiskiem zauważalnym w 1. 70-ych był
dalszy wzrost współpracy międzynarodowej. Utworzono wtedy nowe organizacje
pozarządowe oraz wzmożono wymianę doświadczeń miedzy poszczególnymi krajami.
Ożywiły swoją działalność już istniejące i rozpoczęły pracę nowe ośrodki
stałych spotkań andragogów i oświatowców. Do najbardziej znanych w Europie
należą: Międzynarodowy Uniwersytet Ludowy w Helsing0r (Dania), Ośrodek
Międzynarodowych Spotkań w Sonnenbergu (RFN). Akademia Ludowa w Kungalv
(Szwecja), Międzynarodowe Rozmowy Andragogów w PoreĆu (Jugosławia). Podobne
placówki funkcjonują w Ameryce Północnej. Afryce i Azji południ owowschodniej. Służą one wymianie poglądów i doświadczeń oraz porozumieniu
międzynarodowemu.'
Zob. też: Kształcenie ustawiczne, cykliczne i dalsze, Międzynarodowe
konferencje oświaty dorosłych, Międzynarodowe stowarzyszenia oświaty
dorosłych.
A. S. M. Hely: Nouwlles tendances dan.t ieducatitm des a<tulit"<. l%_1. - H.
Janne: A>ii' irends in adult edtifulion. Caiucpl and mifiit empiricat
achiwemcms. 1972. — J. A. Simpsori Today itntl tmnt>rrin\ nf Etintpean tułał!
education. 1972. — E. Faure i in. • (,'rzyć się, aby hyc. 1975.' J- Lowe:
Educalitm for adutls: a amid pvrsfii'ftin'. 1975. - Roczniki kwartalnika
„Coiwcrgence" - organu Iniernaiional Council of Adult Education. — Roczniki
miesięcznika „Oświata Do rosłych". - Seria studiów monograficznych na temat
systemów ośuia-ly dorosłych w krajach europejskich publikowana przez
liuropcim Centre for I.eisure and Education.
Michał Bron Jr
Plik z chomika:
dagus240
Inne pliki z tego folderu:
 Andragogika.pdf (140 KB)
Helen Bee - Psychologia rozwoju człowieka.pdf (93120 KB)
Wprowadzenie do Andragogiki, Wwa 1996.pdf (31286 KB)
 T. Wujek WPROWADZENIE DO ANDRAGOGIKI.pdf (25711 KB)
Czerniawska Olga - Drogi i bezdroża andragogiki i gerontologii.pdf (9833 KB)



Inne foldery tego chomika:


Zgłoś jeśli naruszono regulamin





Strona główna
Aktualności
Kontakt
Dział Pomocy
Opinie


Regulamin serwisu
Polityka prywatności
Copyright © 2012 Chomikuj.pl
Encyklopedia pedagogiczna
Metody Twórczej Resocjalizacji
 Pedeutologia
Download

WOJCIECHOWSKI K. - Encyklopedia oświaty dorosłych(1)