STAROŻYTNO
STARO YTNOŚĆ
YTNO
HORACY
STAROŻYTNO
STARO YTNOŚĆ
YTNO
• Grecja
Kultura grecka ukształtowała się w ciągu II tysiąclecia
i na początku I tysiąclecia przed Chrystusem.
• Rzym
Starożytność rzymską przyjmuje się od ok. VIII w. p. n. e.
do V w. n. e. Kulturę rzymską kształtowały ludy Latynów, Etrusków
oraz kultura grecka. Wspólną tradycję tych kultur stanowią mity.
HORACY
Quintus_Horatius_Flaccus.jpg (300 × 594 pikseli, rozmiar pliku: 74 KB, typ MIME: image/jpeg)
Horacy (65 – 8 w. p. n. e.) – poeta rzymski; tworzył w złotym okresie kultury
rzymskiej, za czasów Oktawiana Augusta. Był synem wyzwolonego niewolnika.
Ojciec zapewnił mu gruntowne wykształcenie. Wysłał go między innymi do Rzymu
i Grecji, by studiował tam grekę i filozofię. Po śmierci Juliusza Cezara Horacy
wstąpił do armii i służył pod dowództwem Brutusa. Jako trybun wojskowy brał
udział w bitwie pod Filippi w 42 roku p.n.e., z której musiał ratować się ucieczką.
Kiedy ogłoszono amnestię dla tych, którzy walczyli przeciw zwycięskiemu
Augustowi, powrócił do Italii. Okazało się, że jego ojciec nie żyje, a majątek został
skonfiskowany. Mimo że był prawie bankrutem, udało mu się kupić posadę
sekretarza u kwestora, co zapewniło mu utrzymanie i pozwoliło na zajmowanie się
poezją. Utworami Horacego zainteresował się Wergiliusz i wprowadził go do domu
Mecenasa. Wkrótce Horacy zaprzyjaźnił się z Mecenasem i należał do jego kręgu
literackiego. Po pewnym czasie Mecenas wprowadził go na dwór Augusta, a także
podarował mu posiadłość w Sabinum, co umożliwiło mu swobodną twórczość
literacką.
HORACY
Twórczość Horacego, która przetrwała do naszych czasów:
Epody (41-30 p.n.e.) - krótkie utwory o treści politycznej;
Satyry (40-30 p.n.e.) - ośmieszające wady i słabości ludzkie, nie
krytykuje w nich jednostek wybitniejszych, nie jest surowym sędzią
lecz „śmiejąc się mówi prawdę”;
Pieśni (zwane też odami) - to największe osiągnięcie Horacego
o bardzo bogatej tematyce - utwory religijne, biesiadne, wiersze do
przyjaciół, wiersze do kochanek, motywy klasyczne i hellenistyczne,
refleksje na temat śmierci i wybuchy radości życia;
Listy - zawierają dużo pierwiastków filozoficznych, poruszają także
problemy z zakresu poetyki, zwłaszcza listy z 2 księgi: "List do
Pizonów" znany również jako Sztuka poetycka ("Ars poetica").
HORACY WIERSZE
Pieśń I 9
Do Taliarcha
Spójrz jak wysoko jasna od śniegu
strzela Sorakte jak przygnieciony
wielkim ciężarem las się ugina
i mróz okrutny ściął rzeki
Śmiało dorzucaj drew na kominie
trzeba się rozgrzać o mój Taliarchu
w dwuusznym dzbanie daj tu bez żalu
czteroletniego sabina
Reszta zależy tylko od bogów
kiedy uciszą na wściekłym morzu
skłócone wiatry nie drgną wiekowe
cyprysy ani jesiony
Co będzie jutro nie głów się chłopcze
dzień życia wpisuj na poczet zysku
póki krew młoda i włos nie tknięty
siwizną nie stroń od tańca
ani od czułych splotów miłości
i niech cię nęcą w miejskich alejach
o umówionej porze co wieczór
powtarzające się szepty
niech cię czaruje śmiech który zdradza
zaszytą w ciemny kątek dziewczynę
ściągnięty z palca fant lub z ramienia
broniony przez nią na niby
Źródło: "http://pl.wikisource.org/wiki/Pie%C5%9B%C5%84_I%2C_9"
HORACY WIERSZE
Pieśń I 11
Do Leukonoe
Nie dociekaj nie nasza to rzecz Leukonoe
kiedy umrzeć mam ja kiedy ty nie odsłaniaj
babilońskich arkanów Co ma być niech będzie
Czy wiele zim przed nami czy właśnie ostatnia
pędzi morze Tyrreńskie na oporne skały
rozważnie klaruj wino nadzieję odmierzaj
na godziny - czas biegnie zazdrosny o słowa i weseląc się dziś [1] nie dowierzaj przyszłości
Przypisy
↑ [łac. carpe diem]
Źródło: "http://pl.wikisource.org/wiki/Pie%C5%9B%C5%84_I%2C_11"
HORACY WIERSZE
Do Deliusza
Opanowany w godzinie klęski
i obcy szałom radości
takim pamiętaj być zawsze
na zgon skazany Deliuszu
Pamiętaj o tym czy smutnie mija
każdy dzień życia czy w święto
leżąc na trawie w ustroniu
pijesz starego falerna
Sosna ogromna i biała topól
na cóż gałęzie splatają
w gościnnym cieniu i na cóż
pędzi wijący się potok ?
Tu wina wonne olejki róże
szybko więdnące każ znosić
dopóki starczy dobytku
i czarnej nici trzech Parek
Ustąpisz z wszystkich gruntów nabytych
i z willi nad płowym Tybrem
ustąpisz i górę złota
zgarnie po tobie kto inny
Czyś potentatem z rodu Inacha
czyś z dołów nędzarz bezdomny
na jedno wyjdzie to w oczach
bezlitosnego Orkusa
Los na każdego z podziemnej urny
wypadnie prędzej czy później
wyrok na wieczne wygnanie
miejsca wyznaczy nam w barce
HORACY WIERSZE
Oda I, 31 (Ouid dedicatum poscit Apollinem)
Czegóż ma żądać wieszcz od Apollina
W dniu poświęcenia mu chramu;
O co się modlić, kiedy czaszę wina
Wylawszy, ofiarę da mu?
Wzdy nie o żniwa ze sardyńskich włości
Nie o kalabryjskie trzody,
Ni złoto Indów i słoniowe kości,
Lub smugi, gdzie Liru wody
Cieką leniwo. Niech tam nożem krzywym
Obrzyna grona winnicy,
Kto się dziedzicem winnic zwie szczęśliwym;
Niech kupiec w złotej szklanicy
Łyka sok winny, co go za towary
Syryjskie dostał, i częściej
Niż trzykroć w roku atlanckie obszary
Opływa, a Bóg mu szczęści.
Dla mnie oliwki, sałata, ślaz lekki,
Wystarczą aż nadto, byle
Swej mi Apollo nie skąpił opieki
I chował w zdrowiu i sile.
Synu Latony, pozwól mi wesoło
Żyć na tej, co mam, chudobie,
Daj starość znośną i pogodne czoło
I lutnię o każdej dobie.
Lucjan Siemieński
HORACY-- POPULARNE SENTENCJE
HORACY
AUREA MEDIOCRITAS – „złoty środek”,
CARPE DIEM – „chwytaj dzień”
– „nie wszystek umrę”,
IN MEDIAS RES – „przystąpić do sedna rzeczy”,
ODI PROFANUM VULGUS ET ARCEO –
„pogardzam nieoświeconym tłumem
i trzymam się z dala”,
SAPERE AUDE – „odważ się być mądrym”,
NON OMNIS MORIAR
SZKOŁY FILOZOFICZNE
EPIKUREIZM – doktryna stworzona przez
greckiego filozofa Epikura z Samos.
Szkoła poszukująca odpowiedzi na pytanie:
jak być szczęśliwym.
Według epikurejczyków celem życia człowieka jest
osiągnięcie indywidualnego szczęścia, unikanie
bólu i cierpienia.
Należy cieszyć się przyjemnościami życia
codziennego, unikać zbędnego wysiłku, nie
ignorując rozwoju umysłu dającego trzeźwy ogląd
rzeczywistości.
SZKOŁY FILOZOFICZNE
STOICYZM – doktryna filozoficzna stworzona
przez Zenona z Kition, kontynuowana przez
Senekę i Marka Aureliusza.
Świat rządzi się prawami natury, na które nie ma
wpływu człowiek.
Stoicy głosili naukę praktycznej sztuki życia
(zarówno w szczęściu, jak i nieszczęściu trzeba
zachowywać spokój).
Ideał życia według stoików: człowiek żyjący
zgodnie z rozumem, nieulegający namiętnościom,
zdystansowany wobec wartości materialnych,
zachowujący stoicki spokój.
Rafael Santi, Szkoła ateńska (1510).
HORACJANIZM – POSTAWA ŻYCIOWA
I ARTYSTYCZNA
• poszukiwanie w życiu „złotego środka”
(zasada umiaru);
• refleksyjna postawa wobec życia;
• powściągliwość w wyrażaniu uczuć
i korzystaniu z dóbr doczesnych;
• połączenie epikureizmu i stoicyzmu;
• prostota formy i doskonałość stylu
w twórczości poetyckiej;
HORACJAńSKA ZASADA „ZłOTEGO
śRODKA”
•
•
•
•
cenić rozum, zdrowie;
zachować umiar w dążeniach;
cieszyć się życiem, mieć poczucie spełnienia;
od świata brać tyle, ile trzeba: nie za wiele,
ale także nie za mało;
• traktować śmierć jako naturalną kolej
rzeczy;
• spokój, opanowanie, satysfakcja;
Materiał opracowała Elżbieta Anioła
Download

staro¿ytnoœć Horacy [tryb zgodnoœci]